Từ đầu tháng 7, anh Đức Đình, 35 tuổi, chủ quán cà phê hơn 300 m2 ở phường Đống Đa, Hà Nội, dừng phát toàn bộ nhạc tiếng Việt tại cơ sở. Anh chuyển sang sử dụng hệ thống lọc và chọn những bài hát do AI thể hiện bằng tiếng Anh.
Chủ quán cho biết, chi phí cố định mỗi tháng của anh lên tới 150 triệu đồng. Theo quy định mới, mức phí tác quyền âm nhạc tối đa cho diện tích quán khoảng 20 triệu đồng một năm. “Khoản phí này tạo áp lực không nhỏ lên chi phí vận hành, buộc tôi tìm cách cắt giảm”, anh Đình nói.
Sau một tuần chuyển sang nhạc AI có sẵn, anh bị nhiều khách phàn nàn vì “vô hồn”, “nghe không vào tai”. Doanh thu sụt giảm khiến anh phải tìm cách khác như chi 2 triệu đồng học khóa sáng tác nhạc bằng AI để phục vụ riêng cho quán. “Chưa biết có thành công hay không nhưng vì để tiết kiệm 20 triệu, tôi phải thử”, anh Đình nói.
Tại TP HCM, anh Minh Thành, 50 tuổi, chủ chuỗi 5 tiệm cà phê, cũng thay đổi cách vận hành. Trước đây, chuỗi sử dụng tài khoản cá nhân có trả phí để phát nhạc với chi phí khoảng 3 triệu đồng một năm. Theo biểu phí mới áp dụng từ tháng 7/2026, số tiền bản quyền tối đa cho hệ thống này tăng lên hơn 100 triệu đồng.
Theo chủ quán, doanh thu đến từ thực đơn đồ uống và không gian dịch vụ. Âm thanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ trải nghiệm nền, không trực tiếp tạo ra dòng tiền nên mức chi hơn 100 triệu đồng mỗi năm là quá lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh khó khăn, mức độ cạnh tranh cao.
Anh Thành chuyển sang phát các video không lời miễn phí bản quyền trên YouTube hoặc tắt nhạc vào giờ vắng khách. Với khách có nhu cầu, quán khuyến khích sử dụng loa bluetooth cá nhân hoặc mượn của quán để tự phát nhạc từ điện thoại. “Khi khách tự mở bằng thiết bị của mình, cơ sở kinh doanh không chịu trách nhiệm pháp lý”, anh Thành nói.
Theo khảo sát của iPOS trên 3.000 doanh nghiệp F&B, hơn 57% đơn vị lo ngại các chính sách pháp lý ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Ngành kinh doanh này đang thực hiện hàng loạt chi phí chuẩn hóa vận hành như hóa đơn điện tử, kê khai thuế, nâng cấp phần mềm quản lý, tạo áp lực lên chi phí cố định.
Theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP và Nghị định 134/2026/NĐ-CP, phí tác quyền tối đa cho một cơ sở có thể đạt 20,24 triệu đồng mỗi năm. Khoản thu này do Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) thực hiện.
Bên cạnh áp lực tài chính, nhiều chủ cơ sở lo ngại thủ tục hành chính, quy trình hủy đăng ký khi đóng cửa hoặc nguy cơ bị truy thu phí các năm trước. Trên các diễn đàn ngành F&B với gần 90.000 chủ quán, các thành viên chia sẻ nhiều giải pháp như dùng nhạc AI, phát nhạc không bản quyền, phát bóng đá, trang bị loa bluetooth cho khách hoặc tắt hệ thống âm thanh.
Trả lời VnExpress về những lo lắng của người kinh doanh, đại diện VCPMC (đề nghị không nêu tên) cho biết người dùng chưa hiểu rõ khái niệm nhạc miễn phí, đặc biệt là nhạc AI. VCPMC cho biết, sản phẩm “nhạc AI” thực chất vẫn thuộc quyền sở hữu của cá nhân tạo ra. Trung tâm đã ký hợp đồng với nhiều tác giả sáng tác nhạc AI, nên việc tự ý phát vẫn có thể phải trả phí.
“Cơ sở kinh doanh chỉ được miễn phí khi chủ quán tự sáng tác bài hát, sau đó nhờ AI hòa âm”, đại diện VCPMC nói.
Đối với nhạc cổ điển, dù hết hạn bảo hộ 50 năm, nhưng phần lớn bản nhạc cổ điển phát tại các quán hiện nay đều qua hòa âm, phối khí mới. Quyền sở hữu phiên bản làm lại thuộc về người thực hiện bản phối, nên người sử dụng vẫn phải trả phí.
VCPMC hiện bảo vệ quyền lợi cho hơn 7.700 nghệ sĩ trong nước và là thành viên chính thức của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Tác giả và Nhạc sĩ (CISAC), quản lý hàng triệu tác phẩm quốc tế tại Việt Nam qua nhiều thỏa thuận song phương.
Theo Điều 38 Nghị định 341/2025/NĐ-CP, hành vi không trả tiền bản quyền kinh doanh bị phạt 10-40 triệu đồng. VCPMC phối hợp với cơ quan chức năng để giám sát, không trực tiếp xử phạt.
Ông Hoàng Tùng, Chủ tịch F&B Investment, cho biết âm nhạc tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng. Ví dụ các chuỗi đồ ăn nhanh thường phát nhạc tiết tấu mạnh vào giờ cao điểm để tăng tốc độ dùng bữa và vòng quay bàn, trong khi nhà hàng cao cấp ưu tiên giai điệu chậm để giữ chân khách lâu hơn. “Âm thanh, ánh sáng, mùi hương cấu thành bộ công cụ điều hướng cảm xúc, định hình bản sắc thương hiệu và gia tăng doanh thu nên việc trả phí bản quyền âm nhạc là hợp lý”, ông Tùng nói.
Dù vậy, theo ông Tùng có 3 rào cản khiến giới kinh doanh tìm cách đối phó với quy định pháp luật về phí bản quyền âm nhạc. Thứ nhất là nhận thức về tài sản trí tuệ chưa cao, cơ chế tra cứu danh sách bài hát chưa công khai và gánh nặng chi phí vận hành. Ông cho biết cơ quan quản lý cần công khai danh mục tác phẩm và đa dạng gói cước linh hoạt theo quy mô.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chọn tuân thủ. Bà Ngọc Tâm, đại diện một chuỗi trà sữa có quy mô toàn quốc, cho biết doanh nghiệp chi từ 5 đến 20 triệu đồng mỗi năm cho một điểm bán để mua bản quyền âm nhạc.
Đối với mô hình kinh doanh đặc thù như hát cho nhau nghe, việc đóng phí được ưu tiên xử lý sớm. Anh Nguyễn Phong, chủ một quán cà phê nhạc sống 15 m2 tại Thái Nguyên, đã trả phí một triệu đồng một năm từ đầu tháng 6. “Chúng tôi đưa tiền bản quyền vào chi phí cố định để bảo đảm pháp lý cho các buổi biểu diễn”, anh Phong nói, “Do quán tổ chức các đêm nhạc hằng tuần, việc giữ chân khách là yếu tố bắt buộc”.
VCPMC cho biết lượng chủ nhà hàng, quán cà phê chủ động đăng ký trả phí hiện tăng khoảng 150% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2025, doanh thu tiền bản quyền của VCPMC đạt hơn 424 tỷ đồng.
Một khoảnh khắc tưởng chừng rất bình thường khi được thú cưng thể hiện sự thân thiết lại trở thành khởi đầu cho chuỗi biến cố kinh hoàng. Người phụ nữ không ngờ rằng chỉ sau cái liếm của chú chó cưng, sức khỏe của cô nhanh chóng chuyển biến nguy kịch và buộc phải đối mặt với quyết định đau lòng: cắt cụt tay để giữ mạng sống.
Điển hình là trường hợp một phụ nữ tại Mỹ. Sau khi bị chó cưng liếm, cô nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch, phải nhập viện cấp cứu và trải qua phẫu thuật cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.
Vụ việc xảy ra từ năm 2019 nhưng sau đó được chia sẻ rộng rãi, trở thành lời cảnh báo về những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ các tiếp xúc tưởng như vô hại với vật nuôi.
Người phụ nữ trong câu chuyện đau lòng này là Marie Trainer, sống tại bang Ohio (Mỹ). Trước khi nhập viện cô vừa trở về nhà sau chuyến nghỉ dưỡng dài ngày tại khu resort Punta Cana, Cộng hòa Dominican. Điều đáng nói khi vừa đặt chân về nhà, hai chú chó cưng trong gia đình tỏ ra vô cùng phấn khích, liên tục nhảy lên người và liếm như một cách "chào mừng" chủ nhân trở lại.
Chỉ ít lâu sau đó, Marie bất ngờ xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao, đau đầu dữ dội, chóng mặt và buồn nôn giống ngộ độc. Nhận thấy tình trạng bất thường, chồng cô lập tức đưa vợ đến bệnh viện cấp cứu. Tại đây, Marie nhanh chóng rơi vào hôn mê, buộc các bác sĩ tại Bệnh viện Altman (Ohio) phải tiến hành hàng loạt xét nghiệm khẩn cấp để tìm nguyên nhân.
Ban đầu, đội ngũ y tế nghi ngờ bệnh nhân bị nhiễm một loại vi khuẩn đặc trưng ở vùng nhiệt đới Caribbean do chuyến đi vừa qua. Thế nhưng sau khoảng 7 ngày điều tra và loại trừ nhiều khả năng, kết quả cuối cùng chỉ ra thủ phạm là vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus, một loại vi khuẩn thường tồn tại trong nước bọt của chó (và cả mèo). Trong trường hợp của Marie, vi khuẩn đã xâm nhập cơ thể và gây ra nhiễm trùng máu cấp tính, tình trạng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Điều đáng nói diễn biến bệnh sau đó trở nên vô cùng nghiêm trọng. Marie xuất hiện tình trạng đông máu rải rác, làm giảm tuần hoàn đến các chi và gây hoại tử mô. Vi khuẩn tiếp tục lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều vùng cơ thể như đầu mũi, tai và đùi. Trước nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và đe dọa tính mạng, các bác sĩ buộc phải đưa ra quyết định khó khăn: cắt cụt tứ chi để cứu sống bệnh nhân.
Sau 9 ngày điều trị tích cực và sử dụng kháng sinh liều cao, Marie dần tỉnh lại. Dù trải qua nhiều cuộc phẫu thuật lớn và mất đi cả tay lẫn chân, cco vẫn còn sống sót sau giai đoạn nguy kịch nhất. Gia đình cho biết, cú sốc tinh thần là rất lớn khi chỉ vài ngày trước đó, Marie vẫn còn khỏe mạnh và tận hưởng kỳ nghỉ, nhưng giờ phải đối mặt với biến cố thay đổi hoàn toàn cuộc đời.
Marie đã trải qua tổng cộng 8 ca phẫu thuật và đang trong quá trình phục hồi, chuẩn bị lắp chi giả để dần quay lại cuộc sống bình thường. Điều đặc biệt là dù được xác định "gián tiếp liên quan" đến nguyên nhân gây bệnh, gia đình cô vẫn tiếp tục nuôi hai chú chó và cho biết chúng từng được vào bệnh viện thăm chủ nhân.
Sau khi vượt qua lằn ranh sinh tử, Marie chia sẻ tinh thần của cô đang dần ổn định hơn: "Tôi cảm thấy ổn. Các bác sĩ đã làm rất tốt, tôi rất tin tưởng và muốn tiếp tục bước tiếp. Tôi chỉ mong sớm trở về nhà và quay lại với công việc."
Theo Cục Y tế dự phòng Mỹ, vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus thường tồn tại trong nước bọt của chó và mèo. Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể người qua các vết xước hoặc vết thương hở. Phần lớn trường hợp chỉ gây triệu chứng nhẹ như sốt hoặc mệt mỏi, tuy nhiên ở những người có hệ miễn dịch yếu hoặc đang có bệnh nền, vi khuẩn này có thể dẫn đến biến chứng cực kỳ nghiêm trọng như nhiễm trùng máu, sốc nhiễm trùng, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Loài rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử, được mệnh danh là "loài động vật cô đơn nhất thế giới" vừa có màn xuất hiện hiếm hoi tại Tô Châu (Giang Tô, Trung Quốc), thu hút sự chú ý đặc biệt từ công chúng.
Hiện nay, số lượng cá thể của loài này trên toàn cầu được cho là chỉ còn khoảng 2-3 con, khiến mỗi lần xuất hiện đều trở thành sự kiện đáng chú ý.
Nhân vật gây chú ý lần này là cá thể rùa có tên "Susu", khoảng 100 tuổi, được giới thiệu tại một sự kiện ở Vườn thú rừng Shangfangshan.
"Susu" hiện được xem là cá thể rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử duy nhất còn được biết đến tại Trung Quốc đại lục và thuộc diện động vật được bảo vệ cấp cao nhất. Trong khi đó, một số nguồn tin cho rằng tại Việt Nam có thể chỉ còn 1-2 cá thể ngoài tự nhiên. Chính vì vậy, mức độ quý hiếm của loài này thậm chí còn được đánh giá vượt cả gấu trúc khổng lồ.
Theo tìm hiểu, Rafetus swinhoei, hay rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử, từng phân bố rộng ở lưu vực sông Dương Tử (Trung Quốc) và sông Hồng (Việt Nam). Loài rùa này được coi là "hóa thạch sống" trong thế giới động vật khi đã tồn tại trên Trái đất khoảng 270 triệu năm.
Chúng có kích thước ấn tượng, với chiều dài mai có thể vượt quá 1 mét và cân nặng hơn 100 kg. Môi trường sống ưa thích của loài này là các con sông sạch với nền cát, nơi chúng săn cá và các loài giáp xác.
Tuy nhiên, khả năng sinh sản của rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử lại cực kỳ hạn chế. Chúng cần từ 15-20 năm để đạt độ trưởng thành sinh dục.
Được biết, trước đây, các chuyên gia từng nỗ lực ghép đôi "Susu" với cá thể cái duy nhất được biết đến là "Xiangxiang" và thực hiện nhiều lần thụ tinh nhân tạo, nhưng đều không thành công. Sau khi "Xiangxiang" qua đời vào năm 2019, hy vọng duy trì nòi giống gần như khép lại, khi những cá thể còn lại có khả năng đều là con đực.
Các chuyên gia nhận định, nguyên nhân chính đẩy rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử tới bờ vực tuyệt chủng xuất phát từ tác động lâu dài của con người. Ô nhiễm nguồn nước, phá hủy môi trường sống, xây dựng các công trình thủy lợi, cùng với hoạt động săn bắt trong quá khứ đã khiến số lượng loài vật này suy giảm nghiêm trọng qua nhiều thập kỷ.
Vì vậy, sự xuất hiện của "Susu" vì thế mang nhiều ý nghĩa hơn một tin tức lạ. Nó là lời nhắc nhở rõ ràng rằng sự phong phú của thiên nhiên không phải điều tồn tại mãi mãi. Một loài vật từng hiện diện qua thời gian rất dài, từng sống trong những dòng sông lớn và được xem như sinh vật cổ xưa của hành tinh, nay lại có thể chỉ còn được đếm trên đầu ngón tay.
Nhiều gia đình có thói quen ngâm rau sống vào nước muối với niềm tin "sẽ sát khuẩn". Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học thực phẩm, nước muối loãng không hoạt động như một loại thuốc sát trùng để tiêu diệt vi khuẩn.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết cơ chế làm sạch của nước muối dựa trên nguyên lý vật lý về áp suất thẩm thấu. Khi pha muối vào nước ở nồng độ 2-3% (khoảng 20-30 gram muối trong một lít nước), dung dịch bên ngoài sẽ có nồng độ muối cao hơn bên trong tế bào vi sinh vật. Theo nguyên lý thẩm thấu, nước bên trong tế bào vi khuẩn và ấu trùng giun sán bị rút ra ngoài để cân bằng. Quá trình này khiến vi sinh vật mất nước, co lại, suy yếu và bong tróc khỏi bề mặt lá rau.
Để thực sự tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella hay E.coli, nồng độ muối phải đạt mức 10-20%. Tuy nhiên, ở nồng độ này, rau sẽ bị mất nước hoàn toàn và biến thành dạng rau muối chua (dưa muối), không còn phù hợp để ăn sống.
Do hiểu sai về cơ chế, người nội trợ thường mắc ba sai lầm khiến việc ngâm nước muối cho rau trở nên kém hiệu quả, thậm chí phản tác dụng:
Pha sai nồng độ
Nếu lượng muối quá ít (dưới 1%), dung dịch không đủ tạo ra áp suất thẩm thấu, vi sinh vật vẫn bám chặt trên bề mặt rau. Ngược lại, nồng độ muối quá cao (trên 5%) sẽ gây ra hiện tượng thẩm thấu ngược, rút nước và các dưỡng chất tan trong nước (như vitamin C) từ tế bào rau ra ngoài. Rau sẽ bị héo rũ, mất độ giòn và hao hụt dinh dưỡng. Mức nồng độ tối ưu được khuyến cáo là 2-3%.
Thời gian ngâm không phù hợp
Việc ngâm rau dưới 5 phút không đủ thời gian để áp suất thẩm thấu phát huy tác dụng. Ngược lại, ngâm quá 30 phút sẽ khiến rau hút ngược nước muối vào trong, đồng thời hòa tan và làm thất thoát nhóm vitamin B, C. Các chuyên gia khuyến cáo thời gian ngâm lý tưởng chỉ từ 10 đến 15 phút.
Không rửa lại bằng nước sạch
Đây là sai lầm phổ biến và nghiêm trọng nhất. Nước muối chỉ làm vi khuẩn và ấu trùng tách khỏi rau và lơ lửng trong nước. Nếu vớt rau ra ăn ngay, các vi sinh vật này sẽ bám ngược trở lại bề mặt.
Để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, quy trình sơ chế rau sống cần tuân thủ 4 bước:
Loại bỏ các phần lá héo, dập nát, cắt bỏ gốc rễ.
Rửa sơ dưới vòi nước chảy nhằm mượn lực cơ học cuốn trôi 60-70% đất cát và bụi bẩn.
Ngâm rau trong dung dịch nước muối 2-3% từ 10-15 phút để bóc tách ấu trùng, vi khuẩn.
Rửa lại dưới vòi nước chảy từ 2 đến 3 lần để xả trôi hoàn toàn vi sinh vật và lượng muối dư thừa.
Ngoài ra, đối với mối lo ngại về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nghiên cứu trên tạp chí khoa học Journal of Agricultural and Food Chemistry chỉ ra baking soda (Sodium Bicarbonate) mang lại hiệu quả cao hơn nước muối. Việc ngâm rau trong dung dịch baking soda 1% (10 gram/lít nước) từ 12-15 phút có thể phân hủy 80-96% dư lượng thuốc trừ sâu nhóm Organophosphate. Môi trường kiềm nhẹ (pH 8-9) của baking soda sẽ thúc đẩy phản ứng thủy phân, phá vỡ cấu trúc hóa học của thuốc trừ sâu thành các hợp chất không độc hại.
Người nội trợ có thể thay thế muối bằng baking soda ở bước ngâm, sau đó vẫn tiến hành xả sạch lại dưới vòi nước chảy để tối ưu hóa việc loại bỏ cả hóa chất lẫn vi sinh vật.
