Từ đầu tháng 7, anh Đức Đình, 35 tuổi, chủ quán cà phê hơn 300 m2 ở phường Đống Đa, Hà Nội, dừng phát toàn bộ nhạc tiếng Việt tại cơ sở. Anh chuyển sang sử dụng hệ thống lọc và chọn những bài hát do AI thể hiện bằng tiếng Anh.
Chủ quán cho biết, chi phí cố định mỗi tháng của anh lên tới 150 triệu đồng. Theo quy định mới, mức phí tác quyền âm nhạc tối đa cho diện tích quán khoảng 20 triệu đồng một năm. “Khoản phí này tạo áp lực không nhỏ lên chi phí vận hành, buộc tôi tìm cách cắt giảm”, anh Đình nói.
Sau một tuần chuyển sang nhạc AI có sẵn, anh bị nhiều khách phàn nàn vì “vô hồn”, “nghe không vào tai”. Doanh thu sụt giảm khiến anh phải tìm cách khác như chi 2 triệu đồng học khóa sáng tác nhạc bằng AI để phục vụ riêng cho quán. “Chưa biết có thành công hay không nhưng vì để tiết kiệm 20 triệu, tôi phải thử”, anh Đình nói.
Tại TP HCM, anh Minh Thành, 50 tuổi, chủ chuỗi 5 tiệm cà phê, cũng thay đổi cách vận hành. Trước đây, chuỗi sử dụng tài khoản cá nhân có trả phí để phát nhạc với chi phí khoảng 3 triệu đồng một năm. Theo biểu phí mới áp dụng từ tháng 7/2026, số tiền bản quyền tối đa cho hệ thống này tăng lên hơn 100 triệu đồng.
Theo chủ quán, doanh thu đến từ thực đơn đồ uống và không gian dịch vụ. Âm thanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ trải nghiệm nền, không trực tiếp tạo ra dòng tiền nên mức chi hơn 100 triệu đồng mỗi năm là quá lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh khó khăn, mức độ cạnh tranh cao.
Anh Thành chuyển sang phát các video không lời miễn phí bản quyền trên YouTube hoặc tắt nhạc vào giờ vắng khách. Với khách có nhu cầu, quán khuyến khích sử dụng loa bluetooth cá nhân hoặc mượn của quán để tự phát nhạc từ điện thoại. “Khi khách tự mở bằng thiết bị của mình, cơ sở kinh doanh không chịu trách nhiệm pháp lý”, anh Thành nói.
Theo khảo sát của iPOS trên 3.000 doanh nghiệp F&B, hơn 57% đơn vị lo ngại các chính sách pháp lý ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Ngành kinh doanh này đang thực hiện hàng loạt chi phí chuẩn hóa vận hành như hóa đơn điện tử, kê khai thuế, nâng cấp phần mềm quản lý, tạo áp lực lên chi phí cố định.
Theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP và Nghị định 134/2026/NĐ-CP, phí tác quyền tối đa cho một cơ sở có thể đạt 20,24 triệu đồng mỗi năm. Khoản thu này do Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) thực hiện.
Bên cạnh áp lực tài chính, nhiều chủ cơ sở lo ngại thủ tục hành chính, quy trình hủy đăng ký khi đóng cửa hoặc nguy cơ bị truy thu phí các năm trước. Trên các diễn đàn ngành F&B với gần 90.000 chủ quán, các thành viên chia sẻ nhiều giải pháp như dùng nhạc AI, phát nhạc không bản quyền, phát bóng đá, trang bị loa bluetooth cho khách hoặc tắt hệ thống âm thanh.
Trả lời VnExpress về những lo lắng của người kinh doanh, đại diện VCPMC (đề nghị không nêu tên) cho biết người dùng chưa hiểu rõ khái niệm nhạc miễn phí, đặc biệt là nhạc AI. VCPMC cho biết, sản phẩm “nhạc AI” thực chất vẫn thuộc quyền sở hữu của cá nhân tạo ra. Trung tâm đã ký hợp đồng với nhiều tác giả sáng tác nhạc AI, nên việc tự ý phát vẫn có thể phải trả phí.
“Cơ sở kinh doanh chỉ được miễn phí khi chủ quán tự sáng tác bài hát, sau đó nhờ AI hòa âm”, đại diện VCPMC nói.
Đối với nhạc cổ điển, dù hết hạn bảo hộ 50 năm, nhưng phần lớn bản nhạc cổ điển phát tại các quán hiện nay đều qua hòa âm, phối khí mới. Quyền sở hữu phiên bản làm lại thuộc về người thực hiện bản phối, nên người sử dụng vẫn phải trả phí.
VCPMC hiện bảo vệ quyền lợi cho hơn 7.700 nghệ sĩ trong nước và là thành viên chính thức của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Tác giả và Nhạc sĩ (CISAC), quản lý hàng triệu tác phẩm quốc tế tại Việt Nam qua nhiều thỏa thuận song phương.
Theo Điều 38 Nghị định 341/2025/NĐ-CP, hành vi không trả tiền bản quyền kinh doanh bị phạt 10-40 triệu đồng. VCPMC phối hợp với cơ quan chức năng để giám sát, không trực tiếp xử phạt.
Ông Hoàng Tùng, Chủ tịch F&B Investment, cho biết âm nhạc tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng. Ví dụ các chuỗi đồ ăn nhanh thường phát nhạc tiết tấu mạnh vào giờ cao điểm để tăng tốc độ dùng bữa và vòng quay bàn, trong khi nhà hàng cao cấp ưu tiên giai điệu chậm để giữ chân khách lâu hơn. “Âm thanh, ánh sáng, mùi hương cấu thành bộ công cụ điều hướng cảm xúc, định hình bản sắc thương hiệu và gia tăng doanh thu nên việc trả phí bản quyền âm nhạc là hợp lý”, ông Tùng nói.
Dù vậy, theo ông Tùng có 3 rào cản khiến giới kinh doanh tìm cách đối phó với quy định pháp luật về phí bản quyền âm nhạc. Thứ nhất là nhận thức về tài sản trí tuệ chưa cao, cơ chế tra cứu danh sách bài hát chưa công khai và gánh nặng chi phí vận hành. Ông cho biết cơ quan quản lý cần công khai danh mục tác phẩm và đa dạng gói cước linh hoạt theo quy mô.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chọn tuân thủ. Bà Ngọc Tâm, đại diện một chuỗi trà sữa có quy mô toàn quốc, cho biết doanh nghiệp chi từ 5 đến 20 triệu đồng mỗi năm cho một điểm bán để mua bản quyền âm nhạc.
Đối với mô hình kinh doanh đặc thù như hát cho nhau nghe, việc đóng phí được ưu tiên xử lý sớm. Anh Nguyễn Phong, chủ một quán cà phê nhạc sống 15 m2 tại Thái Nguyên, đã trả phí một triệu đồng một năm từ đầu tháng 6. “Chúng tôi đưa tiền bản quyền vào chi phí cố định để bảo đảm pháp lý cho các buổi biểu diễn”, anh Phong nói, “Do quán tổ chức các đêm nhạc hằng tuần, việc giữ chân khách là yếu tố bắt buộc”.
VCPMC cho biết lượng chủ nhà hàng, quán cà phê chủ động đăng ký trả phí hiện tăng khoảng 150% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2025, doanh thu tiền bản quyền của VCPMC đạt hơn 424 tỷ đồng.
Công an tỉnh Hưng Yên ngày 17-4 cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 3 trường hợp về tội giết người và gây rối trật tự công cộng.
Đây là các bị can liên quan vụ nhóm thanh thiếu niên mang hung khí đuổi, đánh nhau trên đường xảy ra hôm 6-4.
Theo kết quả điều tra, khoảng 1h ngày 6-4, xảy ra vụ việc 2 nhóm thanh thiếu niên (15-20 tuổi) lái xe mô tô, mang theo hung khí truy đuổi, đánh nhau trên đường Võ Nguyên Giáp (phường Trà Lý, tỉnh Hưng Yên).
Khi bỏ chạy, một nạn nhân đã lái xe lao lên vỉa hè, đâm vào cột sắt và tử vong, 2 người khác bị thương.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an tỉnh Hưng Yên đã vào cuộc điều tra, làm rõ 3 người trực tiếp liên quan.
Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, lái xe phóng nhanh, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí tiềm ẩn nguy cơ rất lớn dẫn đến tai nạn nghiêm trọng và vi phạm pháp luật.
Cơ quan này đề nghị các phụ huynh tăng cường quản lý, nắm bắt thời gian sinh hoạt, các mối quan hệ của con em, đặc biệt vào ban đêm.
Phụ huynh tuyệt đối không giao xe cho con em khi chưa đủ điều kiện lái xe, nhắc nhở chấp hành nghiêm quy định về an toàn giao thông.
Phụ huynh cần chủ động phối hợp với nhà trường và lực lượng công an trong quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các biểu hiện tụ tập, đua xe, gây rối trật tự công cộng.
Mỗi khi mùa nước nổi tràn về, miền Tây Nam Bộ lại bước vào thời điểm "vàng" của nhiều loại đặc sản dân dã. Trong số đó, cá linh non được xem là cái tên không thể thiếu – một loại cá nhỏ bé nhưng lại khiến bao thực khách phải mong chờ suốt cả năm.
Cá linh non thường xuất hiện từ khoảng tháng 6 đến tháng 7 âm lịch, và trưởng thành vào khoảng từ tháng 9 đến tháng 11. Khi con nước từ thượng nguồn đổ về mang theo phù sa và nguồn lợi thủy sản dồi dào. Đây cũng là lúc cá linh vào mùa ngon nhất, đặc biệt là cá linh non – thân nhỏ, xương mềm, thịt ngọt lịm và gần như không có mùi tanh.
Với những người sành ăn, cá linh ngon nhất là vào thời điểm đầu mùa. Bởi lúc này cá chưa quá lớn nên xương chưa cứng, bụng cá lại có mỡ nên ăn rất béo. Với những thực khách mới thưởng thức qua loại cá này đều nhớ mãi vị béo, ngọt bùi đặc trưng của nó. Cá linh dù được chế biến theo cách nào cũng đem lại những hương vị đậm đà khó quên. Chính vì vậy, dù chỉ là loại cá dân dã, cá linh vẫn luôn được dân sành ăn "săn đón" mỗi khi vào mùa. Từ cá linh, người miền Tây có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Cá linh nấu canh chua bông điên điển: Món ăn được xem như "linh hồn" của mùa nước nổi. Vị chua nhẹ của me, vị ngọt của cá hòa quyện cùng bông điên điển tạo nên hương vị khó quên. Ngoài ra, cá linh còn có thể kho mía, chiên giòn hay làm mắm, mỗi cách chế biến lại mang đến một trải nghiệm ẩm thực riêng biệt.
Cá linh kho lạt: Nhắc đến món ngon từ cá linh, sẽ thật thiếu sót khi không kể đến món cá linh kho lạt. Đây là món ăn quen thuộc của mọi nhà khi mùa nước về. Cá linh kho lạt hấp dẫn bởi phần thịt cá mềm, béo và hương thơm đặc trưng. Vào những ngày mưa se lạnh, cùng gia đình quây quần bên mâm cơm nóng hổi, thưởng thức nồi cá linh kho béo ngậy, đảm bảo ngon không chê vào đâu được. Xứng đáng là món ăn hao cơm mùa nước lũ về.
Món cá linh kho lạt chuẩn vị nhất phải được ăn kèm với các loại rau đồng như đọt nhãn lồng, bông súng, tai tượng, đọt lá cách…
Cá linh chiên giòn: Cá linh chiên giòn chấm mắm me được biết đến là món ăn khoái khẩu của nhiều người. Với cách chế biến đơn giản, không qua quá nhiều khâu chế biến nên thịt cá linh vẫn giữ được độ thơm ngon, dai giòn. Món này có thể ăn kèm theo mớ rau tươi như sà lách, xoài xanh, rau răm…
Tuy nhiên, để món ăn này thêm phần đúng điệu nhất thì phải có chén mắm me ngon bên cạnh. Với vị thơm béo đặc trưng, cá linh chiên giòn kết hợp với mắm me chua chua ngọt ngọt sẽ khiến bạn mê đắm từ lần thưởng thức đầu tiên.
Ngoài những cách chế biến trên, cá linh còn có thể chế biến thành nhiều món ngon khác như cá linh kho tiêu, cá linh kho mẳn dầm bứa, cá linh kho mía, cá linh nhúng giấm, cá linh nướng… món nào cũng đặc biệt và có hương vị riêng của nó.
Không chỉ ngon, cá linh còn có giá trị dinh dưỡng cao, giàu đạm và khoáng chất, rất tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, do tính chất theo mùa, cá linh, đặc biệt là cá linh non, không phải lúc nào cũng dễ tìm. Chính sự "hiếm có theo mùa" này càng khiến loại cá trở nên hấp dẫn hơn trong mắt thực khách.
Giữa mùa hè oi bức, nước dừa trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người nhờ vị ngọt thanh, cảm giác giải khát tức thì và lời truyền miệng rằng đây là "thức uống tự nhiên bổ dưỡng". Tuy nhiên, một người đàn ông 69 tuổi tại Đan Mạch đã tử vong chỉ sau đúng 1 ngày nhập viện vì loại nước này.
Theo thông tin được chia sẻ, nạn nhân chỉ uống một ngụm nhỏ nước dừa bằng ống hút. Sau khi nhận thấy nước dừa có vị lạ, người này dừng uống. Khoảng 3 giờ sau, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng sốt cao, đổ mồ hôi, nôn mửa, sau đó rơi vào trạng thái lú lẫn và tử vong do phù não nặng dù đã được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Kết quả xét nghiệm mẫu nước dừa phát hiện sự hiện diện của nấm Arthrinium saccharicola, một loài nấm có khả năng sinh độc tố axit 3-nitropropionic (3-NPA) - chất độc thần kinh nguy hiểm.
Theo các chuyên gia, khi xâm nhập vào cơ thể, độc tố này có thể làm rối loạn quá trình sản xuất năng lượng của tế bào, gây tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương, dẫn đến co giật, rối loạn vận động, hôn mê và phù não cấp.
Các chuyên gia độc chất học cũng cảnh báo độc tố do loài nấm này tạo ra có độc lực rất mạnh. Chỉ cần một lượng nhỏ xâm nhập vào cơ thể cũng có thể gây suy đa cơ quan tiến triển nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Tiến sĩ Yang Chen-chang, Giám đốc Khoa Độc chất học lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc), cho biết các loại quả có hàm lượng nước, đường và khoáng chất cao như dừa hay mía là môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm của mùa hè.
Chuyên gia cũng lưu ý nhiều người cho rằng quả dừa còn nguyên vỏ cứng có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Tuy nhiên, nếu để ở nhiệt độ thường, nước dừa có thể bắt đầu biến chất và lên men sau 1-2 ngày.
Đáng chú ý, một số độc tố do nấm sinh ra không làm thay đổi rõ rệt màu sắc hoặc mùi vị của nước dừa ở giai đoạn đầu, khiến người sử dụng khó nhận biết.
Tiến sĩ Yang khuyến cáo người tiêu dùng tuyệt đối không sử dụng nước dừa nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Về mùi vị: Nước dừa tươi chuẩn luôn có vị ngọt thanh đặc trưng và mùi thơm nhẹ dễ chịu. Nếu nếm thử thấy có vị chua, vị chát lạ, mùi thối hoặc mùi lên men tựa như rượu thì phải nhổ bỏ ngay lập tức.
- Về cấu trúc và màu sắc: Nước dừa an toàn phải trong suốt hoặc hơi đục nhẹ tự nhiên. Khi nước dừa chuyển sang màu sẫm, đục ngầu, xuất hiện tình trạng đặc quánh, vón cục hoặc có cặn lơ lửng bám quanh thành quả thì tuyệt đối không được sử dụng.
Quy tắc cốt lõi để phòng ngừa ngộ độc là toàn bộ dừa quả sau khi mua về cần được đưa vào bảo quản lạnh ở nhiệt độ dưới 4 độ C ngay lập tức để ức chế hoàn toàn sự phát triển của nấm mốc. Dừa nguyên quả lưu trữ trong ngăn mát tủ lạnh cũng chỉ nên sử dụng tối đa trong vòng 2 đến 3 tuần. Riêng đối với dừa đã chặt vát đầu hoặc nước dừa tươi đã đổ ra ly, thời gian bảo quản an toàn là không quá 24 giờ trong tủ lạnh.
Các chuyên gia lưu ý thêm, người mắc bệnh thận hoặc có dấu hiệu suy thận như phù chân, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài nên hạn chế uống nước dừa thường xuyên. Nguyên nhân là thận yếu khó đào thải lượng kali dư thừa, làm tăng nguy cơ rối loạn điện giải và ảnh hưởng tim mạch.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý người bị huyết áp thấp không nên uống quá nhiều nước dừa. Loại nước này có thể hỗ trợ làm giảm huyết áp tự nhiên, khiến một số người xuất hiện tình trạng chóng mặt, choáng váng hoặc mất sức, đặc biệt trong ngày nắng nóng.
Ngoài ra, người thường xuyên lạnh bụng, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa cũng nên cẩn trọng. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nước dừa có tính mát, nếu dùng khi bụng đói hoặc uống liên tục trong thời gian ngắn có thể khiến hệ tiêu hóa nhạy cảm bị kích thích.
Các chuyên gia khuyến nghị, người khỏe mạnh chỉ nên uống nước dừa với lượng vừa phải, khoảng 1 quả mỗi ngày. Nếu có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên nước dừa để đảm bảo an toàn.
