“Kết quả có nhầm không bác sĩ?”, anh thốt lên câu đầu tiên khi nghe hai chữ ung thư phổi. Bác sĩ giải thích về giai đoạn bệnh và phác đồ điều trị, nhưng người đàn ông gần như không nghe thấy gì. Tai ù đi, đầu óc trống rỗng, anh bước ra cầu thang ngồi lặng rất lâu, tay vẫn nắm chặt tờ giấy. Người vợ ngồi bên liên tục trấn an nhưng anh không đáp.
“Đó là lần đầu tiên trong hơn 30 năm chung sống, tôi thấy chồng mình vốn mạnh mẽ bật khóc”, chị kể.
Đêm ấy anh không ngủ. Cứ nhắm mắt, hai chữ “ung thư phổi” lại hiện lên, tim đập nhanh, ngực nặng như có đá đè. Ba giờ sáng, người đàn ông mở điện thoại tìm mọi thông tin về bệnh. Càng đọc những bài viết về tỷ lệ tử vong, hóa trị và đau đớn, anh càng tin mình sắp chết.
Nỗi lo lớn dần suốt nhiều tuần. Anh không muốn gặp bạn bè, bỏ ăn, mất ngủ triền miên, người suy kiệt. Nhiều lúc cơn khó thở ập đến, nhịp tim dồn dập, chân tay vã mồ hôi, anh đóng chặt cửa phòng tự giày vò.
Tại phòng khám tâm lý, người đàn ông liên tục tự trách chưa lo đủ cho vợ, hai con nhỏ và mẹ già, kèm nỗi sợ chết. Qua các bài kiểm tra, thạc sĩ tâm lý Hoàng Quốc Lân, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, chẩn đoán anh bị rối loạn lo âu và trầm cảm, cần điều trị bằng thuốc và trị liệu tâm lý.
Tương tự, người phụ nữ 49 tuổi ở Ninh Bình mắc ung thư vú năm 2025 từng tự nhủ sẽ cố gắng vượt qua sau ca phẫu thuật. Nhưng những đợt hóa trị đầu tiên khiến chị nôn triền miên, ăn uống khó khăn. Thấy tóc rụng từng mảng, chị tự cạo hết mái tóc dài gắn bó nhiều năm rồi bật khóc trước gương. Tác dụng phụ đau đớn cộng gánh nặng tài chính đẩy người phụ nữ vào trạng thái thu mình, ít giao tiếp, luôn nghĩ mình là gánh nặng và muốn bỏ điều trị. Khi các triệu chứng kéo dài đến mức chị nảy sinh ý định tự làm hại, bác sĩ Lân chẩn đoán chị mắc trầm cảm.
Trầm cảm phổ biến ở người bệnh ung thư ngay từ khi phát hiện bệnh đến suốt quá trình điều trị. Năm 2012, Bệnh viện Quân y 103 khảo sát 264 bệnh nhân tại Khoa Ung bướu trong 9 tháng và ghi nhận gần 58% mắc trầm cảm. Nhóm lao động trí óc trầm cảm nặng hơn nhóm lao động chân tay, và tỷ lệ tăng dần theo giai đoạn bệnh. Các triệu chứng thường gặp gồm buồn chán (gần 71%), rối loạn giấc ngủ (hơn 70%) và hồi hộp lo lắng (hơn 66%).
Trên thế giới, phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí The Lancet Oncology năm 2011, khảo sát hơn 10.000 bệnh nhân, ghi nhận khoảng 16,3% người mắc ung thư đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm, cao gấp nhiều lần so với tỷ lệ 2-4% ở dân số chung. Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) xếp trầm cảm và lo âu vào nhóm biến chứng tâm lý cần tầm soát định kỳ, bởi chúng làm giảm tuân thủ điều trị và rút ngắn thời gian sống.
Nghiên cứu công bố trên Cancer năm 2017 của các nhà khoa học Anh cho thấy trầm cảm không được điều trị gắn với nguy cơ tử vong cao hơn tới 25% ở người bệnh ung thư. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng cảnh báo phần lớn tổn thương tâm lý ở bệnh nhân ung thư tại các nước thu nhập thấp và trung bình bị bỏ sót do thiếu dịch vụ tâm lý ung thư chuyên biệt. Những con số này cho thấy chăm sóc sức khỏe tinh thần cần song hành cùng phác đồ điều trị khối u, thay vì chỉ tập trung vào phần thân thể.
Nhiều yếu tố đẩy người bệnh vào trầm cảm. Theo thạc sĩ Lân, đó là cú sốc khi biết mình mắc bệnh, nỗi sợ cái chết, cơn đau kéo dài, tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị. Nhiều người mất khả năng lao động, chịu gánh nặng tài chính hoặc đối diện với thay đổi ngoại hình như rụng tóc, sụt cân, cắt bỏ một phần cơ thể. Very Well Health mô tả 5 giai đoạn đau buồn của người bệnh ung thư, gọi tắt là DABDA, gồm từ chối, tức giận, mặc cả, trầm cảm và chấp nhận. Trong đó, trầm cảm khiến người bệnh mất năng lượng chiến đấu và thay đổi cả thói quen ăn ngủ.
Khủng hoảng tâm lý làm việc điều trị khó khăn hơn. Người bệnh mất động lực sống, thấy mọi nỗ lực vô nghĩa nên dễ bỏ hóa trị, xạ trị giữa chừng, không tái khám đúng lịch, uống thuốc thất thường hoặc từ chối phương pháp mới. Sự gián đoạn tạo điều kiện cho khối u tiến triển nhanh, làm giảm hiệu quả điều trị và tiên lượng sống.
Cơ thể cũng chịu tổn thương. Trầm cảm kéo dài khiến cơ thể liên tục tiết hormone stress như cortisol. Nồng độ cortisol cao lâu ngày làm suy giảm tế bào miễn dịch, tăng phản ứng viêm và giảm khả năng hồi phục sau phẫu thuật. Ở người bệnh ung thư vốn có miễn dịch yếu do bệnh và hóa trị, tình trạng càng xấu đi. Người trầm cảm thường chán ăn, thiếu dinh dưỡng, trong khi điều trị ung thư gây buồn nôn, mệt mỏi. Hai yếu tố cộng hưởng đẩy bệnh nhân vào cảnh suy mòn, mất cơ, giảm sức đề kháng. Thiếu ngủ khiến cơ thể mệt mỏi hơn, giảm khả năng chịu đựng hóa trị. Nhiều người rơi vào những ý nghĩ như “Điều trị cũng vô ích”, “Tôi là gánh nặng cho gia đình” hay “Chết sẽ đỡ khổ hơn”.
Trầm cảm còn kéo cả gia đình vào vòng xoáy căng thẳng. Người chăm sóc dễ kiệt sức tinh thần, còn bệnh nhân càng thấy cô đơn và tuyệt vọng.
Các chuyên gia cho rằng người thân nên lắng nghe nhiều hơn, để người bệnh bộc lộ cảm xúc, khuyến khích họ tham gia hoạt động phù hợp và duy trì kết nối với bạn bè, cộng đồng. Nếu sức khỏe cho phép, người bệnh có thể đi bộ nhẹ, tập hít thở và các bài phục hồi chức năng. Vận động giúp tăng tiết endorphin, cải thiện tâm trạng và giảm mệt mỏi. Một chế độ ăn đủ năng lượng, giàu protein cùng giấc ngủ tốt sẽ nâng sức đề kháng và ổn định cảm xúc. Khi có dấu hiệu mất ngủ, buồn chán, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, cần đi khám sức khỏe tâm thần lập tức.
Ngồi trước bác sĩ Lân trong buổi trị liệu gần nhất, anh Huyên không còn dáng vẻ của người đàn ông từng ngồi thụp xuống bậc cầu thang bệnh viện ngày nào. “Anh ấy đã bước qua được giai đoạn tăm tối nhất”, bác sĩ Lân kể. Sau quãng thời gian kiên trì điều trị song song cả trầm cảm lẫn khối u, người đàn ông dần tìm lại sự bình yên trong tâm trí.
Theo lời chuyên gia, những cơn đau thể xác do bệnh tật vẫn còn đó, đôi lúc vẫn hành hạ anh Huyên vào ban đêm. Nhưng thứ thay đổi lớn nhất chính là cách anh đối diện với chúng. Thay vì trốn trong căn phòng đóng kín cửa để tự giày vò, anh học được cách chấp nhận sự vô thường của cuộc sống.
“Anh ấy nói với tôi rằng giờ đây mỗi ngày thức dậy còn nhìn thấy vợ con là một món quà”, bác sĩ Lân chia sẻ.
Vừa qua, trong khuôn khổ lễ trao giải Healthcare Asia Pharma Awards 2026, Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu trở thành đại diện Việt Nam duy nhất giành giải thưởng lớn "Sáng kiến vì sức khỏe cộng đồng của năm" (Health & Wellness Initiative of the Year).
Kiên tâm "vì một Việt Nam khỏe mạnh", Long Châu không ngừng mở rộng những điểm trạm y tế gần người dân, từng bước đạt độ phủ 100% tỉnh thành. Xuyên suốt quá trình hoạt động, đơn vị phát huy vai trò "cánh tay nối dài" của Bộ Y tế thông qua nhiều chương trình quốc gia như phòng ngừa đột quỵ, phát triển hệ thống nhi khoa, thúc đẩy tiêm chủng… Hệ thống còn đẩy mạnh hợp tác công - tư với các cơ quan, đơn vị nhằm chuẩn hóa chuyên môn, minh bạch thị trường, tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Nhờ mạng lưới rộng khắp, doanh nghiệp đã triển khai hiệu quả hoạt động hỗ trợ y tế đến cả vùng sâu, vùng xa và nhóm dân cư còn khó khăn trong tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Từ năm 2021, dự án "Long Châu sẻ chia" đã trao hàng triệu ngày thuốc miễn phí, hàng trăm tấn gạo và tổ chức hàng nghìn chương trình khám - tư vấn - cấp thuốc không đồng. Năm nay, chương trình tiếp tục hướng đến giảm gánh nặng đột quỵ từ sớm cho cộng đồng, để "không ai bị bỏ lại phía sau".
Trong thiên tai năm 2025, đơn vị đã khẩn trương hỗ trợ hơn 7 tấn thuốc, vật tư y tế và hơn 2.000 liều vắc xin uốn ván cho người dân vùng "rốn lũ" miền Trung. Song song, 500.000 liều vắc xin sởi được đóng góp cho Bộ Y tế, tiếp tục là cam kết của Long Châu về góp phần mở rộng độ bao phủ tiêm chủng, bảo vệ trẻ em trước các bệnh lây nhiễm.
Các sáng kiến vì cộng đồng là bước đi nhất quán của Long Châu trong xóa nhòa khoảng cách địa lý trong tiếp cận y tế, xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện, vì dân, hưởng ứng tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ.
Trước đó, tại Healthcare Asia Pharma Awards 2025, Long Châu cũng là đơn vị Việt Nam duy nhất được xướng tên trong hạng mục "Đổi mới sáng tạo - Đột phá công nghệ của năm", tôn vinh đổi mới sáng tạo trong ứng dụng công nghệ, AI vào ngành dược phẩm.
Liên quan vụ hơn 200 học sinh ngộ độc tại Trường tiểu học Bình Quới Tây, chiều 13-4, Hiệu trưởng Trường THCS Bình Quới Tây đã ký văn bản thông báo tạm dừng tổ chức hoạt động bán trú cho học sinh từ ngày 14-4 cho đến khi có thông báo mới.
Theo đó, học sinh vẫn đi học bình thường theo thời khóa biểu. Nhà trường ngừng phục vụ bữa ăn bán trú, phụ huynh chủ động đưa đón con về ăn trưa hoặc chuẩn bị bữa ăn mang theo.
Đối với hoạt động nghỉ trưa, nhà trường vẫn tổ chức cho học sinh bán trú ngủ tại trường trong thời gian tạm dừng cung cấp suất ăn. Phụ huynh đăng ký cho học sinh ngủ trưa thông qua đường link do giáo viên chủ nhiệm cung cấp.
Nhà trường cũng cho biết sẽ thực hiện hoàn trả các khoản chi phí liên quan đến suất ăn trưa, dịch vụ phục vụ, quản lý và vệ sinh bán trú trong thời gian tạm dừng.
Tương tự, Trường THCS Thanh Đa, phường Bình Quới và Trường THCS Lam Sơn, phường Gia Định, TP.HCM cũng thông báo ngừng cung cấp bữa ăn bán trú từ ngày 13-4.
Thông báo của Trường THCS Lam Sơn, do Hiệu trưởng Lê Đình Thảo ký, nêu rõ: ngày 8 và 9-4-2026 ghi nhận nhiều ca nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây. Các bước tiếp theo trong quy trình điều tra vụ ngộ độc sẽ được thực hiện nhằm bảo đảm tính khoa học và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Cơ quan chức năng đang tiến hành kiểm nghiệm mẫu nguyên liệu thực phẩm và bệnh phẩm để xác định chính xác nguyên nhân vụ việc.
Nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh, Trường THCS Lam Sơn thông báo tạm dừng tổ chức bán trú từ ngày 13-4-2026. Thời gian tổ chức bán trú trở lại sẽ được thực hiện khi có kết quả kiểm tra và văn bản kết luận chính thức của cơ quan chức năng đối với đơn vị cung cấp suất ăn.
Trong khi đó Trường THCS Thanh Đa cho biết nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh trong thời gian kiểm tra cuối học kỳ II, nhà trường tạm dừng tổ chức ăn bán trú.
Thời gian bắt đầu tạm dừng từ ngày 13-4-2026 và kéo dài cho đến khi có kết quả kiểm tra cùng văn bản kết luận chính thức của cơ quan chức năng đối với đơn vị cung cấp suất ăn.
Nhà trường vẫn tổ chức dạy học bình thường theo thời khóa biểu, đồng thời đề nghị phụ huynh chủ động sắp xếp bữa trưa cho học sinh trong thời gian tạm ngưng bán trú.
Được biết, cả ba trường THCS trên và Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới đều sử dụng suất ăn chế biến sẵn của một công ty.
Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của phở không chỉ phụ thuộc vào nguyên liệu mà còn liên quan đến khẩu phần và cách chế biến. Nếu được ăn hợp lý, phở sẽ là một bữa sáng tương đối cân bằng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Theo các chuyên gia, ăn phở với khẩu phần vừa phải, đặc biệt là ưu tiên nhiều rau, cơ thể sẽ nhận được những lợi ích sức khỏe sau:
Phở là món cung cấp lượng protein đáng kể nhờ phần thịt bò hoặc thịt gà. Protein là dưỡng chất cần thiết để duy trì khối cơ, sửa chữa các mô bị tổn thương và tham gia vào nhiều hoạt động sống của cơ thể.
Protein cũng giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa thức ăn, từ đó kéo dài cảm giác no sau bữa ăn. Nhờ vậy, người ăn phở vào buổi sáng có thể hạn chế cảm giác đói và nhu cầu ăn vặt giữa buổi.
Thịt bò trong phở là nguồn cung cấp sắt, kẽm và vitamin nhóm B khá tốt. Sắt tham gia vào quá trình tạo hồng cầu và vận chuyển ô xy trong cơ thể. Trong khi đó, vitamin B12 và các vitamin nhóm B khác đóng vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh và quá trình chuyển hóa năng lượng, tiến sĩ Rebecca Andrews, giáo sư y khoa tại trung tâm y khoa UConn Health (Mỹ), cho biết.
Một tô phở thường đi kèm nhiều loại rau như húng quế, ngò rí, hành lá, hành tây và giá. Những loại thực vật này không chỉ giúp món ăn thơm ngon hơn mà còn bổ sung thêm vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Bên cạnh đó, các gia vị đặc trưng của phở như gừng, quế và hoa hồi cũng chứa nhiều chất chống ô xy hóa. Một trong những cách giúp tô phở trở nên lành mạnh hơn là tăng lượng rau, giảm lượng bánh phở, không dùng nước béo.
Để có lợi cho sức khỏe hơn, nên ưu tiên các phần thịt nạc như thịt bò tái, thịt bò chín ít mỡ hoặc ức gà không da. Một tô phở có tỷ lệ hợp lý giữa bánh phở, thịt và rau sẽ giúp bữa sáng cân bằng hơn.
Một trong những hạn chế lớn nhất của phở là nước lèo có thể chứa khá nhiều natri. Muối, nước mắm và các loại gia vị được sử dụng trong quá trình nấu giúp tạo nên hương vị đậm đà đặc trưng nhưng cũng làm tăng lượng natri trong món ăn.
Vì vậy, những người bị huyết áp cao, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận nên hạn chế uống hết nước lèo trong tô, đồng thời giảm lượng nước chấm, tương hoặc muối thêm vào tô phở, theo Healthline.
