Ít ai biết rằng hơn 20 năm trước, anh Đặng Văn Trường (Xưởng dụng cụ chỉnh hình – Khoa phục hồi chức năng vật lý trị liệu – Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM) từng rơi vào tuyệt vọng khi một tai nạn lao động cướp đi khả năng đi lại.
Hiện anh Trường phải di chuyển bằng xe lăn. Dù vậy, anh lại trở thành người mang đến sự tự tin cho hàng trăm bệnh nhân mất ngón tay, giúp họ trở lại công việc, cuộc sống và vượt qua mặc cảm.
Anh Trường từng là một chàng trai khỏe mạnh. Biến cố lớn xảy ra khi anh mới 24 tuổi. Trong lúc thi công trên giàn giáo cao hơn 3m, giàn giáo bất ngờ đổ sập khiến anh rơi xuống đất, bất tỉnh và được đưa đi cấp cứu.
“Tôi chỉ biết mình bị chấn thương cột sống. Sau này mới hiểu là mình sẽ không bao giờ đi lại được nữa”, anh Trường nhớ lại khoảnh khắc đau đớn nhất cuộc đời. Từ một thanh niên đang tuổi lao động, anh phải gắn chặt với giường bệnh.
Ba tháng đầu, anh chỉ có thể nằm bất động. Sau đó là chuỗi ngày dài tập vật lý trị liệu để chống co rút cơ, tập ngồi, tập giữ thăng bằng…
“Tâm trạng lúc đó buồn lắm. Có những lúc mình chán nản đến mức không muốn sống nữa”, anh Trường nhớ lại. Mọi sinh hoạt từ ăn uống, di chuyển đến vệ sinh cá nhân đều phải nhờ người khác, ngay cả việc ngồi trên xe lăn cũng không vững. Anh từng nghĩ cuộc đời coi như đã khép lại, không còn khả năng lao động, cũng chẳng biết sau này sẽ sống bằng gì, anh Trường kể.
Bước ngoặt đến khi Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp triển khai dự án xây dựng khoa điều trị tổn thương tủy sống do tổ chức Handicap International (HI) tài trợ.
Dự án đặt ra tiêu chí tuyển người khuyết tật tham gia làm việc. Các chuyên gia đến tận khoa tìm ứng viên và gặp anh Trường, khi đó là bệnh nhân của khoa.
Lúc đầu anh từ chối vì nghĩ mình yếu như vậy thì làm được gì. Nhưng sau khi xem bệnh án, các chuyên gia động viên rằng đôi tay anh vẫn khỏe, có thể học nghề. Anh quyết định thử, và quyết định ấy đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình.
Ban đầu anh Trường học làm giày chỉnh hình, sau đó học chế tạo nẹp chỉnh hình, dụng cụ hỗ trợ, ngón tay giả, ngón chân giả…
Khó khăn lớn nhất không phải kiến thức, mà là thiết bị khi đó đều thiết kế cho người khỏe mạnh: bàn làm việc quá cao, máy may phải đạp chân, nhiều thao tác đòi hỏi đứng.
Thấy vậy, dự án thiết kế riêng cho anh một bàn làm việc đủ thấp để xe lăn luồn vào, cải tiến máy may để điều khiển hoàn toàn bằng tay, và chế thêm bộ phận kẹp hỗ trợ cho những dụng cụ cần dùng lực.
“Càng thấy mọi người cố gắng tạo điều kiện cho mình, tôi càng nghĩ mình phải cố gắng nhiều hơn”, anh Trường chia sẻ.
Năm 2005, anh Trường ký hợp đồng chính thức với bệnh viện. Hơn 20 năm qua, anh vẫn gắn bó với xưởng chế tạo dụng cụ chỉnh hình.
Hiện xưởng có ba kỹ thuật viên, nhưng chỉ mình anh chuyên chế tác ngón tay giả thẩm mỹ – công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và cảm nhận màu sắc rất cao, vì mỗi bệnh nhân có màu da, kích thước và hình dạng ngón tay khác nhau.
Anh Trường kể, phần lớn bệnh nhân tìm đến làm ngón tay giả đều bị tai nạn lao động: nhiều người là công nhân bị máy giập cuốn mất một hoặc nhiều ngón tay, số khác gặp tai nạn giao thông hoặc tai nạn sinh hoạt.
“Có người sau khi mất ngón tay thì không dám ra ngoài nữa, không dám gặp ai vì mặc cảm”, anh Trường cho hay.
Từng trải qua cảm giác mất đi một phần cơ thể và rơi xuống tận cùng tuyệt vọng, anh hiểu những bệnh nhân này hơn ai hết. Nhiều người ngồi hàng giờ tâm sự với anh, không chỉ hỏi về ngón tay giả mà còn hỏi về cuộc sống, về những biến cố anh đã vượt qua.
Giờ đây, cuộc sống anh đã ổn định, hạnh phúc. Anh lập gia đình với một người phụ nữ bị di chứng sốt bại liệt, quen nhau trong Hội Thanh niên khuyết tật TP.HCM. Hai vợ chồng có một con trai 16 tuổi.
Hằng ngày, anh tự điều khiển xe máy ba bánh vượt hơn 14km từ Bình Chánh đến bệnh viện làm việc. Với anh, hạnh phúc nhất là khi nhìn thấy bệnh nhân mỉm cười sau khi đeo ngón tay giả.
Hơn 20 năm kể từ ngày chiếc giàn giáo cướp đi đôi chân, anh Đặng Văn Trường vẫn miệt mài bên bàn làm việc đặc biệt của riêng mình. Đôi chân không còn bước đi được, nhưng đôi tay ấy vẫn ngày ngày tạo nên những ngón tay mới, lặng lẽ trả lại sự tự tin và hy vọng cho rất nhiều người.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế quốc gia, đến nay đã có 8 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta, 2 trường hợp được xếp vào nhóm có khả năng mắc bệnh. Các ca bệnh liên quan đến công dân của 6 quốc gia, gồm Hà Lan, Anh, Đức, Thụy Sĩ, Pháp và Hoa Kỳ.
Ba người đã tử vong trong đợt bùng phát này. Trong đó, hai trường hợp được xác nhận mắc virus Hanta, một trường hợp còn lại được xem là ca nghi nhiễm. Các cơ quan y tế cho biết những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân, cũng như các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ, đang tiếp tục được điều tra và theo dõi.
Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, thường lây qua tiếp xúc với chất thải của động vật gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, trong đợt bùng phát trên tàu MV Hondius, giới chuyên môn đặc biệt lưu ý đến chủng Andes. Đây là biến thể hiếm hơn, có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần.
Hà Lan
Hà Lan là quốc gia ghi nhận các ca bệnh nghiêm trọng nhất trong nhóm liên quan đến tàu MV Hondius. Hai công dân Hà Lan trên tàu đã tử vong, trong khi một người khác được xác nhận nhiễm virus.
Hai nạn nhân đầu tiên là một cặp vợ chồng người Hà Lan, từng đi du lịch vòng quanh Nam Mỹ trước khi lên tàu tại Ushuaia, Argentina, vào ngày 1/4.
Người chồng, 70 tuổi, bắt đầu xuất hiện triệu chứng vào ngày 6/4 và qua đời ngày 11/4. Thi thể của ông được đưa xuống tàu khi MV Hondius cập cảng Saint Helena, một hòn đảo ở Nam Đại Tây Dương, trong các ngày 22-24/4. Do không có xét nghiệm virus Hanta được thực hiện vào thời điểm đó, WHO xếp ông vào nhóm ca nghi nhiễm.
Vợ ông, 69 tuổi, cũng rời tàu tại Saint Helena vì cảm thấy không khỏe. Tình trạng của bà chuyển biến xấu trong chuyến bay đến Johannesburg ngày 25/4. Bà tử vong tại bệnh viện một ngày sau đó và được xác nhận mắc virus Hanta vào ngày 4/5.
Ca bệnh thứ ba của Hà Lan là bác sĩ trên tàu. Người này báo cáo có triệu chứng vào ngày 30/4. Xét nghiệm sau đó cho kết quả dương tính với chủng Andes vào ngày 6/5. Bác sĩ được sơ tán về Hà Lan cùng ngày sau khi tàu cập khu vực ngoài khơi Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của ông được ghi nhận ổn định trong quá trình điều trị cách ly.
Anh
Tại Anh, hai công dân đã được xác nhận nhiễm bệnh, một trường hợp khác được xếp vào nhóm nghi ngờ.
Một người đàn ông Anh bắt đầu bị ốm ngày 24/4 với biểu hiện sốt và viêm phổi. Ba ngày sau, ông được sơ tán từ đảo Ascension ở Đại Tây Dương đến Nam Phi để điều trị tích cực. Ca bệnh này được xác nhận nhiễm virus Hanta vào ngày 2/5. Kết quả giải trình tự gen sau đó cho thấy bệnh nhân nhiễm chủng Andes.
Một công dân Anh khác là hướng dẫn viên trên tàu, bắt đầu có triệu chứng ngày 27/4 và có kết quả xét nghiệm dương tính ngày 6/5. Ông được sơ tán sang Hà Lan ngày 7/5 từ Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của người này ổn định trong thời gian điều trị cách ly.
Trường hợp thứ ba của Anh là một người đàn ông đã rời tàu tại quần đảo Tristan da Cunha ở Nam Đại Tây Dương vào ngày 14/4. Ông được điều trị cách ly tại đây sau khi xuất hiện triệu chứng từ ngày 28/4.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp trường hợp này vào nhóm nghi nhiễm trong khi chờ kết quả xét nghiệm. Theo cơ quan chức năng Anh, lực lượng quân sự và nhân viên y tế đã được điều động bằng đường không tới hòn đảo để hỗ trợ y tế khẩn cấp và bổ sung vật tư cần thiết.
Đức
Đức ghi nhận một ca tử vong liên quan đến đợt bùng phát.
Bệnh nhân là một phụ nữ bị sốt vào ngày 28/4, sau đó tiến triển thành viêm phổi và qua đời trên tàu vào ngày 2/5. Mẫu bệnh phẩm sau khám nghiệm được chuyển đến Hà Lan cùng các bệnh nhân sơ tán. Xét nghiệm xác nhận bà nhiễm virus Andes.
Thi thể của bà vẫn ở trên tàu MV Hondius trong thời gian con tàu chuẩn bị rời đảo Tenerife của Tây Ban Nha để đến Hà Lan.
Thụy Sĩ
Thụy Sĩ ghi nhận một trường hợp là nam hành khách đã xuống tàu tại Saint Helena ngày 22/4, sau đó bay về Thụy Sĩ ngày 27/4, quá cảnh qua Nam Phi và Qatar.
Người này xuất hiện triệu chứng vào ngày 1/5 sau khi về nước. Ông được điều trị cách ly và có kết quả dương tính với virus Andes ngày 5/5.
Pháp
Tại Pháp, Bộ trưởng Y tế Stephanie Rist cho biết một phụ nữ Pháp được hồi hương từ Honduras đã cảm thấy không khỏe vào tối 10/5 và có kết quả xét nghiệm dương tính với virus Hanta.
Trường hợp này tiếp tục được cơ quan y tế theo dõi, trong bối cảnh các nước đang rà soát những người từng có mặt trên tàu hoặc tiếp xúc gần với ca bệnh.
Hoa Kỳ
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ thông báo ngày 10/5 rằng một trong 17 công dân Mỹ được hồi hương từ con tàu có kết quả xét nghiệm PCR dương tính với virus.
Một người khác trong nhóm này có triệu chứng nhẹ và đang được theo dõi. Các trường hợp còn lại tiếp tục được giám sát theo quy trình y tế nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Các chuyên gia khuyến cáo những người từng có mặt trên tàu MV Hondius hoặc có tiếp xúc gần với ca bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, mệt mỏi, ho, khó thở hoặc bất kỳ triệu chứng hô hấp bất thường nào, người dân nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.
Khai báo y tế sớm, tuân thủ hướng dẫn cách ly khi cần thiết và phối hợp với cơ quan chức năng là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ lây lan. Hiện các cơ quan y tế tại nhiều quốc gia vẫn tiếp tục điều tra dịch tễ, xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ và giám sát nhóm tiếp xúc gần nhằm kiểm soát đợt bùng phát này.
Ngay khi tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu, 2 bệnh nhi nuốt mủ hoa sứ được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc.
Bác sĩ cấp cứu lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng. Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Khoa Nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Ngày 23.4, bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đăng Khoa, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long, cho biết các bệnh nhi được chỉ định sử dụng than hoạt nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Theo bác sĩ Khoa, đáng chú ý đây không phải là trường hợp cá biệt mà trước đó đã ghi nhận các ca tương tự tại địa phương, cho thấy nguy cơ ngộ độc từ loại cây cảnh quen thuộc này đang bị xem nhẹ.
Theo bác sĩ Khoa, hoa sứ đặc biệt là sứ Thái (còn gọi là sứ sa mạc), chứa nhóm hoạt chất glycosid tim - một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim. Độc tính hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa. Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, nguy cơ biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ hoa sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Bác sĩ Khoa cũng khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ chơi gần cây sứ, nhất là khi cây vừa bị cắt tỉa; hướng dẫn trẻ không chạm vào mủ cây, không đưa tay hoặc vật lạ vào miệng; khi phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường như nôn ói, đau đầu sau khi tiếp xúc hoặc nghi nuốt phải mủ cây, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời; tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng.
Nếu chỉ được chọn một loại nước trong ngày nắng nóng, thì nước dừa tươi chính là lựa chọn khoa học và toàn diện nhất, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ - bác sĩ Alice Gallo De Moraes, chuyên khoa nội tiết tại Cleveland Clinic, cho biết: Nước dừa không chỉ bù nước nhanh chóng, mà còn chứa khoáng chất tự nhiên như kali, magie và natri - giúp duy trì cân bằng điện giải, ngăn chuột rút, mệt mỏi hay đau đầu do nhiệt. Đây là yếu tố quan trọng khi cơ thể bị mất nước nhanh trong những ngày nắng nóng.
Ngoài ra, nước dừa còn có hàm lượng đường tự nhiên vừa phải, giúp cung cấp năng lượng nhẹ mà không gây tăng đường huyết đột ngột như các loại nước ngọt hay nước ép công nghiệp. Những người bổ sung nước dừa tươi thường thấy tinh thần sảng khoái, tập trung cao hơn khi làm việc hoặc học tập dưới thời tiết nóng bức, theo Harvard Health Publishing (Mỹ).
Một ưu điểm khác mà các chuyên gia nhấn mạnh là tác dụng thanh nhiệt từ bên trong. Nước dừa chứa các enzyme tự nhiên, vitamin nhóm B và vitamin C, giúp hạ nhiệt cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và chống stress do nóng bức. Chính vì vậy, đây là loại nước giải nhiệt vừa cung cấp nước, khoáng chất và dưỡng chất, vừa tiện lợi, dễ uống.
Bác sĩ Michael Jensen, chuyên gia dinh dưỡng tại Mayo Clinic (Mỹ), bổ sung thêm: Chất điện giải trong nước dừa hỗ trợ cơ thể điều chỉnh lượng muối và nước, đặc biệt quan trọng cho những người lao động ngoài trời hoặc vận động nhiều trong nắng nóng.
Một điểm cộng khác mà nhiều người ít biết là nước dừa hỗ trợ giảm huyết áp và tốt cho tim mạch nhờ hàm lượng kali tự nhiên. Ngoài ra, nước dừa còn chứa axit lauric, một chất có khả năng hỗ trợ chống vi khuẩn, kháng viêm nhẹ và duy trì sức khỏe tiêu hóa, theo Mayo Clinic.
Tiến sĩ - bác sĩ Alice Gallo De Moraes lưu ý: Khi chọn nước dừa, hãy ưu tiên loại tươi, tránh các loại chế biến sẵn có thêm đường, hương liệu hoặc chất bảo quản. Có thể kết hợp thêm vài lát chanh hoặc lá bạc hà để tăng hương vị và hiệu quả làm mát.
Nếu bạn chỉ được chọn một loại nước để giải nhiệt mùa nắng nóng, nước dừa tươi là lựa chọn hàng đầu, vừa cấp nước, bổ sung khoáng chất, vừa thanh nhiệt và giúp tinh thần phấn chấn.
