Dữ liệu tính đến ngày 16/7 cho thấy hơn 130 đám cháy rừng đang hoạt động ở tỉnh bang Ontario tại trung đông Canada, giáp với Mỹ, trong đó ít nhất 60 đám cháy ngoài tầm kiểm soát.
Chính quyền Ontario đã đề nghị chính phủ hỗ trợ thêm, đặc biệt trong việc sơ tán người dân khỏi các cộng đồng ở vùng hẻo lánh bằng máy bay, trực thăng. Cảnh sát tỉnh Ontario cho biết hiện 15 cộng đồng cùng các khu vực lân cận đã được sơ tán.
“Hơn 150 đội cùng gần 50 máy bay chữa cháy đang làm việc suốt ngày đêm để bảo vệ người dân trước những vụ cháy rừng ở phía bắc Ontario”, Thủ hiến Doug Ford đăng trên mạng xã hội X.
Khói và bụi từ các đám cháy rừng đã lan sang nước láng giềng Mỹ và gây ảnh hưởng diện rộng. Các bang giáp biên giới Canada như Minnesota, Wisconsin, Michigan và Illinois chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, trong khi chất lượng không khí tại khu vực Đông Bắc, bao gồm cả New York, cũng đang xấu đi nhanh chóng.
Tối 16/7, nền tảng theo dõi chất lượng không khí IQAir cho biết Chicago, thuộc bang Illinois, và Detroit, thuộc bang Michigan, thuộc nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới, trong khi New York cũng nằm trong nhóm có mức ô nhiễm rất cao.
Khói từ các đám cháy bao trùm New York, thành phố đông dân nhất nước Mỹ. Giới chức bang cảnh báo lớp khói này chứa lượng lớn bụi mịn có hại cho sức khỏe người dân trên toàn khu vực đô thị New York và Long Island.
Tình trạng ô nhiễm không khí tại khu vực trung và tây bang New York thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Giới chức khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài nếu không cần thiết.
Thị trưởng New York Zohran Mamdani cảnh báo thành phố đang đối mặt “mối đe dọa nghiêm trọng” từ nắng nóng gay gắt kết hợp với chất lượng không khí ở mức nguy hiểm. Thư viện và ga tàu đã phát khẩu trang miễn phí, trong khi hàng trăm trung tâm tránh nóng được mở trên khắp thành phố để phục vụ những người không có điều hòa.
Cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp thành phố New York cho biết đây có thể trở thành đợt khói mù nghiêm trọng nhất tại New York kể từ năm 2023. Khi đó, bầu trời New York từng chuyển sang màu cam kỳ lạ khi chỉ số chất lượng không khí (AQI) vọt lên mức nguy hiểm 465.
Theo dữ liệu của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), chỉ số AQI tại khu vực Trung Tây trong ngày 16/7 đã vượt xa mức nói trên. Chicago, thành phố Toledo thuộc bang Ohio và nhiều khu vực ở bang Minnesota gần đám cháy ghi nhận AQI vượt 700 vào buổi chiều, trong khi phần lớn khu vực thượng Trung Tây cũng rơi vào mức “nguy hại”, cấp cảnh báo cao nhất về chất lượng không khí.
Một trận đấu thuộc giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS) ở Chicago đã phải hoãn, nhiều địa phương trong khu vực cũng hoãn hoạt động ngoài trời.
Erin Lucey, 38 tuổi, làm việc tại trang trại rau hữu cơ của gia đình ở bang Wisconsin. Sáng 16/7, cô cùng nhiều nhân công vẫn thu hoạch bí ngòi, đậu và dưa chuột trong điều kiện oi bức, phải đeo khẩu trang để lọc bớt khói mù bao phủ khu vực.
“Chúng tôi cảm thấy tức ngực”, Lucey nói, thêm rằng khói cháy rừng kết hợp với những đợt nắng nóng khắc nghiệt gần đây và tình trạng đồng ruộng khô hạn khiến mọi thứ trở nên “đáng sợ”. “Tất cả chúng tôi đều nghĩ về sự mong manh của việc sản xuất lương thực trong tương lai như thế này và tự hỏi không biết 100 năm nữa nơi đây sẽ ra sao”.
Giới chức bang Michigan cho biết tình trạng ô nhiễm nguy hiểm dự kiến kéo dài đến hết ngày 17/7, song lưu ý “mô hình dự báo khói hiện chỉ có thể dự báo trong 48 giờ”. Do đó, nhiều khả năng khói vẫn sẽ tồn tại và tiếp tục luân chuyển trong khu vực một thời gian.
Từ đầu năm đến nay, cháy rừng tại Canada đã thiêu rụi ít nhất 1,9 triệu ha, gần bằng diện tích đất nước Slovenia. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn rất nhiều so với mùa cháy rừng kỷ lục năm 2023, khi gần 18 triệu ha rừng trên khắp Canada bị lửa tàn phá.
"Những phát biểu của ông Donald Trump hoàn toàn là bịa đặt. Thành thật mà nói, tôi vô cùng sửng sốt. Tôi không hiểu vì sao Tổng thống Mỹ lại cư xử như vậy với các đồng minh của mình. Hơn nữa, đây cũng không phải lần đầu tiên", Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho biết ngày 19/6.
Thủ tướng Meloni bình luận sau khi kênh truyền hình Italy La7 thuật lại đoạn phỏng vấn với Tổng thống Trump, trong đó ông nói lãnh đạo Italy "đã nài nỉ được chụp ảnh cùng". Ông Trump và bà Meloni ngày 15-17/6 tham gia hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp.
"Bà ấy rất muốn có một bức ảnh với tôi. Bình thường thì tôi không chụp đâu, nhưng tôi thấy tội nghiệp bà ấy", ông Trump nói. Tuy nhiên, kênh truyền hình này không công bố hình ảnh hay âm thanh gốc phỏng vấn ông Trump, chỉ phát sóng đoạn hội thoại được thuật lại.
Tổng thống Mỹ còn cho rằng Thủ tướng Italy "có lẽ rất vui" vì được ông dành thời gian trò chuyện, trong khi ông không nhất thiết phải làm vậy.
Thủ tướng Meloni cho biết bà cảm thấy đáng tiếc khi ông Trump không thể hiện sự cứng rắn tương tự với các đối thủ của phương Tây, mà lại tỏ ra hòa nhã và nhượng bộ hơn nhiều.
"Cả Italy lẫn tôi đều không bao giờ van nài ai", bà Meloni viết trên X.
Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani thông báo hủy chuyến thăm Mỹ vào tuần tới, cho rằng những lời nói của ông Trump "đã công kích cả nước Italy".
Diễn biến khoét sâu rạn nứt quan hệ Mỹ - Italy, vốn đã căng thẳng vì chiến sự Iran. Bà Meloni từng là người ủng hộ Tổng thống Trump và là lãnh đạo châu Âu duy nhất dự lễ nhậm chức của ông hồi tháng 1/2025.
Ông Trump bắt đầu công kích bà Meloni hồi tháng 4, sau khi lãnh đạo Italy bảo vệ Giáo hoàng Leo XIV trước những chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Mỹ.
"Tôi rất tiếc khi nghe điều đó, nhưng tôi sẽ tiếp tục thực hiện những gì tôi tin là sứ mệnh của Giáo hội đối với thế giới ngày nay", Giáo hoàng Leo XIV nói hôm nay trên chuyên cơ tới Algeria, đề cập tới những lời công kích gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump với ông.
Tổng thống Trump tối 12/4 tung ra những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào Giáo hoàng Leo XIV khi cho rằng ông "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại".
Ông Trump cho rằng Giáo hoàng Leo XIV "không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA)", dù ông là người Mỹ. "Tôi không muốn một Giáo hoàng nghĩ rằng Iran có thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi không muốn một Giáo hoàng cho rằng thật tệ khi Mỹ tấn công Venezuela, đất nước đã chuyển lượng lớn ma túy vào Mỹ", ông Trump viết tiếp.
Người đứng đầu Nhà Trắng còn nói Giáo hoàng là "người có tư tưởng thiên tả", đồng thời ám chỉ lãnh đạo Vatican nên "ngừng chiều lòng phe cực tả". "Tôi không phải người mến mộ Giáo hoàng Leo", Tổng thống Mỹ nói.
Trước đó, Giáo hoàng Leo XIV lên án "ảo tưởng về quyền năng vô hạn" đang thúc đẩy cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran. Ông chỉ trích "thói sùng bái cái tôi và tiền bạc, phô trương quyền lực" và đề nghị các lãnh đạo dừng tấn công lẫn nhau để ngồi vào bàn đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng Leo XIV hôm nay cho hay bài phát biểu của ông không trực tiếp công kích Tổng thống Trump hay bất kỳ ai khác, thêm rằng việc suy diễn thông điệp của ông như vậy là "chưa hiểu rõ thông điệp của Phúc âm".
"Tôi sẽ không tham gia vào cuộc tranh cãi. Những điều tôi nói chắc chắn không nhắm vào bất kỳ ai. Thông điệp của Phúc âm rất rõ ràng: 'Phúc cho những ai xây dựng hòa bình'", Giáo hoàng tuyên bố. "Tôi sẽ không từ bỏ việc công bố thông điệp của Phúc âm và mời gọi mọi người tìm cách xây dựng những nhịp cầu hòa bình và hòa giải, cũng như tìm cách tránh chiến tranh bất cứ khi nào có thể".
"Tôi không e sợ chính quyền Trump", Giáo hoàng cho biết thêm.
Giáo hoàng Leo, người vừa bắt đầu chuyến công du 11 ngày tới châu Phi, trước đó từng tuyên bố rằng Chúa "không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến, mà sẽ khước từ chúng".
Trước khi thỏa thuận ngừng bắn với Iran được ký kết, Tổng thống Trump đã cảnh báo sẽ tiến hành những đợt tấn công quy mô lớn nhắm vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng khác của Iran đến mức "toàn bộ một nền văn minh sẽ lụi tàn". Giáo hoàng Leo mô tả những quan điểm như vậy là "thực sự không thể chấp nhận được".
Trong bài đăng trên mạng xã hội vào tối 12/4, Tổng thống Trump không chỉ dừng lại ở cuộc chiến tại Iran mà còn chỉ trích Giáo hoàng Leo trên nhiều phương diện khác.
"Tôi không muốn một Giáo hoàng chỉ trích Tổng thống Mỹ, bởi tôi đang thực hiện chính xác những gì mình đã cam kết khi đắc cử với chiến thắng áp đảo", ông viết.
Tổng thống Trump thậm chí còn nói rằng nếu ông không đắc cử, Giáo hoàng Leo cũng "không thể có mặt ở Vatican".
Tổng giám mục Paul S. Coakley, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Mỹ, đã ra tuyên bố cho biết ông cảm thấy "nản lòng" trước những bình luận từ Tổng thống Trump.
"Giáo hoàng Leo không phải là đối thủ của ông ấy, Giáo hoàng cũng không phải một chính trị gia. Ngài là đại diện của Chúa Kitô, người cất tiếng nói từ sự thật của Phúc âm và vì nhiệm vụ chăm sóc các linh hồn", ông Coakley nói.
Theo khảo sát cử tri do AP VoteCast thực hiện, trong cuộc bầu cử năm 2024, ông Trump đã giành được 55% phiếu bầu từ các cử tri Công giáo. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng kêu gọi người dân Mỹ cầu nguyện cho chiến thắng ở Iran "nhân danh Chúa Jesus". Khi được hỏi liệu ông có nghĩ Chúa ủng hộ cuộc chiến hay không, Tổng thống Trump đã trả lời rằng ông "tin là có, bởi Chúa nhân từ, vì Chúa nhân từ và Ngài muốn thấy mọi người được bảo vệ".
Nắng nóng đã gây gián đoạn giao thông và xuất hiện những dấu hiệu cho thấy động vật hoang dã cũng như các điểm du lịch đang chịu áp lực lớn từ thời tiết cực đoan.
Đợt nắng nóng ngày 21/6, thời điểm hạ chí ở Bắc bán cầu và thường đánh dấu sự khởi đầu của ba tháng nóng nhất trong năm, làm dấy lên lo ngại rằng các điều kiện thời tiết nghiêm trọng sẽ đến sớm và kéo dài hơn thường lệ.
Sau nhiều ngày nhiệt độ vượt quá 35°C, giới chức Italy đã ban bố cảnh báo đỏ trong ngày 21/6 tại 8 thành phố, bao gồm Bologna, Florence, Milan và Turin.
Tại Rome, những người hành hương ở Quảng trường Thánh Peter phải dùng ô và dù để che chắn khỏi ánh nắng gay gắt khi Giáo hoàng chủ trì buổi cầu nguyện truyền thống.
Đợt tăng nhiệt hiện nay được thúc đẩy bởi một khối không khí nóng di chuyển từ sa mạc Sahara lên phía bắc, dưới tác động của một hệ thống áp cao mạnh được gọi là “áp cao châu Phi”.
Các nhà khí tượng cho biết hệ thống này đang tạo ra hiện tượng gọi là “vòm nhiệt”, giữ không khí nóng mắc kẹt phía trên Tây Âu và Trung Âu, khiến nhiệt độ tích tụ và tăng dần qua từng ngày.
Tại Madrid, Tây Ban Nha, người dân và du khách sử dụng quạt cầm tay và liên tục uống đồ uống lạnh khi tham quan khu chợ trời nổi tiếng El Rastro.
Cơ quan Khí tượng Tây Ban Nha (AEMET) đã ban hành các cảnh báo màu đỏ và màu cam tại nhiều khu vực, cảnh báo nhiệt độ có thể vượt 39-40°C trên phần lớn bán đảo Iberia và đảo Mallorca. Cơ quan này dự báo đợt nắng nóng sẽ kéo dài ít nhất tới giữa tuần.
Nắng nóng cực đoan đã bắt đầu ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng. Phát biểu tại ga Gare Montparnasse ở Paris, Giám đốc SNCF Jean Castex cho biết mạng lưới đường sắt của Pháp đang chịu tác động nghiêm trọng do nhiệt độ cao có nguy cơ làm hư hỏng đường dây điện phía trên và khiến đường ray giãn nở.
Ông cho biết 3.500 nhân viên đã được huy động để giám sát hệ thống, trong khi 2.000 người khác sẵn sàng thực hiện các sửa chữa khẩn cấp. Ông khuyến cáo các hành khách dễ bị tổn thương về sức khỏe nên hoãn việc đi lại.
SNCF đã hủy 71 chuyến tàu liên tỉnh trên các tuyến trọng điểm cho đến hết ngày 22/6.
Tại Đức, nơi nhiệt độ đã lên tới 38°C, Cơ quan Khí tượng Đức (DWD) cảnh báo nguy cơ dông bão nghiêm trọng ở các khu vực phía đông, bao gồm cả Berlin.
Các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã cũng cho biết áp lực đang gia tăng. Một trung tâm gần thành phố Namur của Bỉ cho biết đã tiếp nhận khoảng 150 động vật bị ảnh hưởng bởi nắng nóng chỉ trong vài ngày gần đây. Các trung tâm cứu hộ trên khắp Bỉ hiện đều đang trong tình trạng quá tải.
Các chuyên gia nhận định tình trạng này phản ánh một xu hướng rộng lớn, khi các đợt nắng nóng tại châu Âu ngày càng xuất hiện thường xuyên hơn và khắc nghiệt hơn do tác động của biến đổi khí hậu.
