Ngày 17/7, Bệnh viện Bạch Mai thông tin, các bác sĩ cơ sở Ninh Bình vừa thực hiện thành công điều trị tổn thương tiền ung thư dạ dày bằng kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (Endoscopic Submucosal Dissection – ESD).
Bệnh nhân L.H.K., 70 tuổi, khi đi khám sức khỏe định kỳ, tình cờ được phát hiện có tổn thương dạ dày. Kết quả nội soi và sinh thiết xác định người bệnh bị loạn sản biểu mô tuyến độ cao (tổn thương tiền ung thư) vùng hang vị.
Trên nội soi phóng đại, tổn thương có kích thước khoảng 1,5 x 2cm, ranh giới rõ, bề mặt và hệ thống mạch máu bất thường. Siêu âm nội soi (EUS) cho thấy tổn thương còn khu trú ở lớp niêm mạc, chưa xâm lấn xuống lớp hạ niêm và chưa phát hiện hạch vùng.
“Khi hội chẩn, căn cứ đặc điểm tổn thương còn khu trú và ranh giới rõ, hội đồng thống nhất áp dụng khuyến cáo của Hội Nội soi Tiêu hóa châu Âu (ESGE) và Hội Ung thư Dạ dày Nhật Bản (JGCA), thực hiện ESD nhằm cắt bỏ trọn vẹn tổn thương qua đường nội soi, bảo tồn dạ dày và tránh một cuộc phẫu thuật lớn”, TS.BS Nguyễn Hoài Nam, Phó Viện trưởng Viện Tiêu hóa, phụ trách Khoa Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho biết.
Sau can thiệp, toàn bộ tổn thương được bóc tách nguyên khối qua nội soi, không xảy ra biến cố trong quá trình can thiệp. Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định, không đau bụng, không chảy máu, ăn uống bình thường. Bệnh phẩm đã được gửi làm mô bệnh học để xác định bản chất tổn thương và đánh giá diện cắt.
Theo TS Nam, ưu điểm nổi bật của kỹ thuật ESD là can thiệp xâm lấn tối thiểu, cho phép bóc tách toàn bộ tổn thương thành một khối nguyên vẹn thay vì cắt thành nhiều mảnh.
Nhờ đó, bác sĩ giải phẫu bệnh có thể đánh giá đầy đủ ranh giới và độ xâm lấn của tổn thương, xác định chính xác giai đoạn bệnh đối với các trường hợp tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm.
Với kỹ thuật này, người bệnh tránh được một cuộc mổ phẫu thuật lớn, giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và bảo tồn gần như hoàn toàn chức năng tiêu hóa.
Chuyên gia cho biết, những trường hợp loạn sản hoặc ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm có chỉ định ESD sẽ được bảo tồn gần như trọn vẹn chức năng tiêu hóa.
Tuy nhiên, để phương pháp này phát huy hiệu quả, tổn thương cần được phát hiện từ giai đoạn tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm.
Vì thế, những người trên 40 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ (mắc bệnh lý đường tiêu hóa mạn tính, viêm teo dạ dày do nhiễm Helicobacter pylori, có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa) cần khám sức khỏe và nội soi định kỳ để phát hiện sớm ung thư dạ dày.
Lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai đánh giá, ca ESD đầu tiên được thực hiện tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật cao của bệnh viện, góp phần mang kỹ thuật cao đến gần người dân.
Theo bác sĩ Trần Đăng Trường, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), thực chất đột quỵ và đột tử hoàn toàn khác nhau về cơ chế, cách nhận biết và xử trí ban đầu.
Bệnh nhân nam T.T.K (62 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp) đột ngột bị méo miệng, yếu tay phải và nói khó. Khi đến khám tại Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp có nguy cơ đột quỵ điển hình; bệnh nhân sau đó được tiếp tục theo dõi kỹ để đề phòng cơn đột quỵ bất ngờ.
Trường hợp khác là bệnh nhân nam H.V.T (45 tuổi, có thói quen hút thuốc), đang chơi thể thao thì đột ngột ngã quỵ. Bệnh nhân không thở, không còn mạch, khi được đưa đến bệnh viện, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân T. đã ngừng tim do rung thất (liên quan bệnh mạch vành tiềm ẩn) - một tình trạng đột tử tim mạch.
Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, làm một vùng não bị tổn thương. Theo bác sĩ Đăng Trường, đột quỵ có 2 dạng chính:
Trong khi đó, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đột tử là tình trạng tử vong tự nhiên xảy ra rất nhanh, thường trong vòng 1 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tim mạch:
“Đột quỵ và đột tử khác nhau ở cơ quan bị ảnh hưởng và cách khởi phát. Đột quỵ liên quan đến não, xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, người bệnh lúc đầu có thể còn ý thức và có cơ hội cứu sống nếu được xử trí sớm. Trong khi đó, đột tử chủ yếu do tim, thường do ngừng tim hoặc rối loạn nhịp nặng, người bệnh thường mất ý thức ngay và khả năng sống còn phụ thuộc vào việc ép tim (CPR) kịp thời”, bác sĩ Đăng Trường cho hay.
Theo bác sĩ Trường, khi thấy 1 người đột ngột ngã quỵ, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra thở và mạch.
Nếu không thở, không bắt được mạch, cần nghĩ ngay đến ngừng tim/đột tử. Lúc này phải gọi cấp cứu và ép tim (CPR) ngay lập tức. Nếu người bệnh vẫn còn thở, còn mạch, khả năng cao liên quan đến đột quỵ hoặc nguyên nhân thần kinh.
Để nhận diện nhanh đột quỵ, bác sĩ gợi ý mọi người có thể dựa vào quy tắc FAST của Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA):
Chỉ cần một trong các dấu hiệu trên, cũng phải xem như đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.
“Với trường hợp nghi đột quỵ, cần ghi nhận giờ khởi phát, đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn, không cho ăn uống và nhanh chóng đưa đến bệnh viện có khả năng can thiệp đột quỵ”, bác sĩ Đăng Trường nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Trường, đột quỵ liên quan chặt chẽ nhất với tăng huyết áp. Ngoài ra còn có tiểu đường, rung nhĩ, xơ vữa động mạch và hút thuốc lá. Đây là những yếu tố làm tổn thương mạch máu não theo thời gian.
Trong khi đó, đột tử thường gắn với các bệnh lý tim mạch như bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim, suy tim, bệnh cơ tim. Ở người trẻ, nguyên nhân có thể đến từ các bất thường điện học tim bẩm sinh mà trước đó không có biểu hiện rõ ràng.
Bác sĩ Trường cho biết thêm, đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt là người bị tăng huyết áp lâu năm. Đột tử có thể xảy ra ở người lớn có bệnh tim, nhưng cũng có thể xuất hiện ở người trẻ do rối loạn nhịp tim bẩm sinh.
Không chỉ là món tráng miệng thanh mát, bưởi đang được nhiều nghiên cứu quốc tế đánh giá cao nhờ các tác động tích cực lên tim mạch và chuyển hóa.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, các loại trái cây họ cam quýt như bưởi cung cấp lượng lớn vitamin C và các flavonoid - những hợp chất giúp giảm stress oxy hóa trong cơ thể.
Tiến sĩ Frank Hu, giáo sư dinh dưỡng và dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng Đại học Harvard (Mỹ), cho biết chế độ ăn giàu trái cây họ cam quýt có liên quan đến nguy cơ thấp hơn của bệnh tim mạch và đột quỵ.
Cơ chế được giải thích là các flavonoid như naringin trong bưởi giúp giảm stress oxy hóa, từ đó hạn chế tổn thương thành mạch và cải thiện lưu thông máu.
Bưởi chứa nhiều chất xơ hòa tan, đặc biệt là pectin - thành phần giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, chất xơ không chỉ cải thiện tiêu hóa mà còn góp phần điều hòa đường huyết.
Bác sĩ Roxana Ehsani (Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ) cho biết ăn bưởi trước bữa chính có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn nhờ tăng cảm giác no. Từ đó giúp kiểm soát cân nặng.
Nghiên cứu đăng trên PubMed cũng cho thấy việc bổ sung bưởi vào chế độ ăn có thể giúp giảm tổng năng lượng tiêu thụ mà không làm tăng cảm giác đói.
Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn bưởi tươi thay vì nước ép để giữ lại lượng chất xơ có lợi. Một khẩu phần bưởi (khoảng 1/2 quả) có thể được sử dụng trong chế độ ăn hằng ngày, theo Mayo Clinic.
Với người có dạ dày nhạy cảm, nên tránh ăn trái cây có tính axit khi bụng đói. Ngoài ra, việc hạn chế thêm đường hoặc muối giúp bảo toàn giá trị dinh dưỡng của trái cây.
Đáng lưu ý, theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ, bưởi có thể tương tác với một số loại thuốc, do đó người đang điều trị bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Theo báo cáo mới nhất về tình hình bệnh truyền nhiễm tại TP.HCM trong tuần 14 (từ ngày 30-3 đến 5-4) của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP (HCDC), số ca mắc tay chân miệng trên địa bàn tiếp tục tăng báo động.
Cụ thể trong tuần 14 ghi nhận 1.347 ca bệnh tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước (821 ca).
Tích lũy từ đầu năm đến tuần 14 ghi nhận 10.496 ca, tăng 182,4% so với cùng kỳ năm 2025 (3.717 ca) và cao hơn ngưỡng cảnh báo (trung bình 5 năm + 2 độ lệch chuẩn).
Có đến 120/168 phường, xã, đặc khu có số mắc tăng so với trung bình 4 tuần trước, trong đó có 43/168 phường xã có số ca mắc tăng báo động.
Về ổ dịch tay chân miệng, ghi nhận 29 ổ dịch tại trường học và 17 ổ dịch cộng đồng trong tuần. Tích lũy từ đầu năm đến tuần 14 là 438 ổ dịch, trong đó có 244 ổ dịch trường học (61 ổ đang theo dõi, 183 ổ đã kết thúc) và 194 ổ dịch cộng đồng (29 ổ đang theo dõi, 165 ổ đã kết thúc theo dõi).
Trong tuần ghi nhận 425 ca tay chân miệng từ các tỉnh khác đến khám, điều trị tại TP.HCM (chiếm 24% trên tổng số 1.772 ca điều trị). Trong các ca bệnh nặng từ độ 2B trở lên, có 16/26 ca là bệnh nhân chuyển đến từ tỉnh khác (chiếm 61,5%).
Trong tuần không ghi nhận ca tử vong tay chân miệng. Tuy nhiên tích lũy từ đầu năm đến nay ghi nhận 4 ca tử vong, tăng 4 ca so với cùng kỳ năm 2025 (0 ca).
Theo HCDC, TP.HCM là địa phương tiếp nhận và điều trị số lượng lớn bệnh nhân mắc bệnh truyền nhiễm từ các tỉnh khác, đặc biệt là các trường hợp nặng. Điều này tạo áp lực đáng kể lên hệ thống điều trị của TP, nhất là bệnh viện tuyến cuối.
Trước tình hình bệnh tay chân miệng tăng nhanh, HCDC cho biết tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn trực tiếp cho các phường, xã, đặc khu về việc triển khai các hoạt động giám sát, điều tra dịch tễ, xác định và xử lý ổ dịch tay chân miệng tại cộng đồng và trường học.
Đồng thời tiếp tục điều tra lấy mẫu xét nghiệm tác nhân tại các cơ sở điều trị và các ổ dịch cộng đồng trên địa bàn.
Song song đó đẩy mạnh truyền thông các biện pháp phòng chống tay chân miệng, đặc biệt tại các trường mầm non công lập và tư thục, các nhóm trẻ, các khu dân cư đông trẻ em.
