Với vị thế “tựa sơn hướng thủy”, Đền Bến Dược nằm phía thượng nguồn sông Sài Gòn. Khác với vẻ lộng lẫy của những khối bê tông ở hạ nguồn, công trình này là sự kết tinh từ trái tim và trí tuệ của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM cùng đội ngũ trí thức, nghệ nhân tâm huyết.
Được khởi công vào dịp 103 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1993), Đền Bến Dược mang sức nặng của lời tri ân. Đó là nơi hơn 45.000 người con từ khắp mọi miền ngã xuống vì nền độc lập của mảnh đất Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định qua 2 cuộc kháng chiến trường kỳ.
Ấn tượng về kiến trúc của Đền Bến Dược không nằm ở sự đồ sộ, mà ở trục đường thẳng tắp, dẫn bước người thăm đi qua từng lớp không gian. Mỗi điểm dừng là một nấc cảm xúc của hành trình tưởng niệm: từ tam quan, nhà văn bia, đến tháp chín tầng, đền chính…
Từ cổng Tam quan, người viếng đi qua Nhà văn bia với khối đá Ngũ Hành Sơn nặng 3,7 tấn. Tại đây, bài văn tế Đời đời ghi nhớ của nhà thơ Viễn Phương khắc trên đá như lời nhắc nhở lặng lẽ: “Chiến thắng lớn từ hy sinh to lớn – Ai đếm khăn tang, ai đong máu chiến trường?”.
Chính lời thơ ấy khiến bước chân chúng tôi chậm lại để suy ngẫm trước khi tiến sâu hơn vào trung tâm của khu tưởng niệm. Đường thẳng này không chỉ là lối đi của kiến trúc, mà còn là hành trình đi vào ký ức, nơi mỗi bước chân là một lần đối diện với sự hy sinh.
Vượt qua khoảng sân rộng là tòa tháp chín tầng cao 39 m vươn mình giữa khuôn viên Đền Bến Dược. Phóng mắt từ đỉnh tháp, ngôi đền nép mình bên dòng sông hiền hòa như chưa từng đi qua khói lửa. Nhờ kiến trúc mở, gió sông Sài Gòn có thể lồng lộng thổi vào từng ngóc ngách, giữ cho không gian luôn thông thoáng.
Bên cạnh đó là đền chính, được bố trí theo kiến trúc hình chữ U. Ở vị trí trung tâm là tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh; xung quanh là 3 mặt tường khắc 45.666 tên các anh hùng liệt sĩ. Hình chữ U như vòng tay lớn, bao bọc những người lính đã về với đất mẹ. Trong số đó, hơn 14.000 người con từ hàng chục tỉnh, thành khác đã nằm lại đất này.
Điểm kết của hành trình tưởng niệm là biểu tượng “Hồn thiêng đất nước” cao 16 m, nặng 243 tấn bằng đá granit. Ở khoảng cách gần, công trình mang dáng dấp giọt nước mắt lặng lẽ rơi. Nhưng lùi ra xa, giọt nước mắt bỗng hóa thành ngọn bút sừng sững, kiên nhẫn viết tiếp những trang sử vàng của dân tộc lên nền trời xanh thẳm Củ Chi.
“Làm sao để đưa hơn 45.000 cái tên vào 3 bức tường của đền chính, mà người đời sau vẫn đọc rõ từng quê quán, đơn vị?”.
Câu hỏi hóc búa đó đã theo kiến trúc sư Khương Văn Mười (nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam) suốt những năm tháng thiết kế Đền Bến Dược, một công trình của những “lần đầu tiên”.
Trong ký ức của kiến trúc sư Khương Văn Mười, thiết kế Đền Bến Dược là hành trình vượt khó đúng nghĩa. Giữa lúc tư liệu về kiến trúc cổ miền Nam còn khan hiếm, vật liệu xây dựng thiếu thốn khi phải đặt tận Bình Dương, ông cùng các cộng sự đã phải “vừa vẽ, vừa mò mẫm” dưới sự góp ý sát sao của các bậc lão thành cách mạng.
“Lúc đó khó lắm, đền không thể làm quá to, mà chữ phải đủ lớn để đứng dưới nhìn lên vẫn đọc được. Nếu làm chữ lớn thì chỉ ghi được hơn chục ngàn tên là hết chỗ”, kiến trúc sư Khương Văn Mười chia sẻ.
Những ngày ấy, chiếc xe cũ của ông Mười gần như chạy liên tục giữa trung tâm thành phố và công trường. Đường xa, nhiên liệu thiếu, nhưng các cuộc thảo luận về việc đưa đất thiêng từ Điện Biên Phủ, Trường Sơn về hội tụ; về việc bố trí vị trí trang trọng nhất cho các mẹ Việt Nam anh hùng gần bàn thờ Bác Hồ thì chưa bao giờ dừng.
Cuối cùng, họ cũng tìm thấy câu trả lời cho bài toán hóc búa: thiết kế vách bia giật cấp 8 tầng. Thay vì một mặt phẳng gây ngộp, vách đá được chia thành các lớp so le chồng lên nhau. Cách làm này vừa giúp bao quát được tầm mắt, vừa tận dụng tối đa không gian sát trần nhà.
Chính lối xếp giật cấp này đã tạo ra hiệu ứng thị giác “vô tận”. Ở góc nghiêng, các tấm bia trông như những lớp sóng đá chạy dài hút mắt. Hệ thống đèn âm được giấu khéo léo ở các khe giật, rọi ngược từ dưới lên.
Lúc này, chúng tôi không thấy sự nặng nề của những bức tường đá, mà là hàng vạn đốm sáng như những vì sao đêm. Sự sắp xếp ấy buộc người ta phải ngước nhìn, tạo ra tâm thế cung kính tự nhiên.
Khi ngồi nhìn lại công trình mang tính bước ngoặt của đời mình, kiến trúc sư Khương Văn Mười chỉ có một nỗi nuối tiếc: “Hồi đó mải làm quá, gặp gỡ toàn những người nổi tiếng, những bậc tiền bối tâm huyết mà không chụp lại được tấm ảnh nào làm kỷ niệm”.
Nhưng có lẽ, nụ cười nghẹn ngào của những người ở lại khi nhìn tên người thân mình trên bia đá chính là “tấm ảnh” giá trị nhất mà ông Mười đã lưu giữ được.
Gần 30 năm, Đền Bến Dược vẫn nằm lặng lẽ giữa khu di tích anh hùng, ôm theo nghĩa tình sâu nặng được gửi gắm trong từng ý tứ của tiền nhân.
Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, nơi đây còn trở thành điểm chạm để những thế hệ hôm nay tìm về, lắng nghe và thấu hiểu quá khứ.
Cô Ngô Thị Đan Phượng, giáo viên Trường THCS Trần Huy Liệu, chia sẻ rằng đến tham quan và tìm hiểu Đền Bến Dược là dịp để các em học sinh chạm vào chiều sâu lịch sử.
“Tôi mong các em lắng lại để cảm nhận những mất mát, hy sinh của các anh hùng liệt sĩ. Từ đó, mỗi em sẽ tự soi lại mình, nhận ra trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo vệ và góp phần xây dựng đất nước hôm nay và mai sau”, cô Phượng nói.
Giờ đây, khi những chuyến xe buýt đường thủy đưa du khách ngược dòng Sài Gòn, Đền tưởng niệm Bến Dược không còn là điểm đến xa xôi. Ngôi đèn này đã trở thành một phần không thể tách rời trong mạch sống của TP.HCM.
Sáng 23.5, một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra trên quốc lộ 1 (đoạn thuộc khu phố 10, phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp), hậu quả khiến một người tử vong tại chỗ. Nạn nhân là một phụ nữ khoảng 50 tuổi, điều khiển xe lắc ba bánh chạy bằng điện dành cho người khuyết tật.
Theo thông tin ban đầu từ các nhân chứng tại hiện trường, khoảng 7 giờ 45 cùng ngày, chiếc ô tô điện 4 chỗ mang biển kiểm soát tỉnh Vĩnh Long do một nam thanh niên (hơn 20 tuổi) điều khiển, lưu thông trên quốc lộ 1 theo hướng từ cầu Mỹ Thuận (Vĩnh Long) đi vòng xoay Trung Lương (Đồng Tháp).
Khi đến địa phận thuộc khu phố 10, phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp, chiếc ô tô 4 chỗ bất ngờ va chạm mạnh từ phía sau với xe lắc điện ba bánh do người phụ nữ điều khiển lưu thông cùng chiều.
Sau cú va chạm, chiếc ô tô tiếp tục đẩy xe lắc cùng người điều khiển lao thẳng vào trụ đèn chiếu sáng ven đường.
Hậu quả, người phụ nữ điều khiển xe lắc điện tử vong tại chỗ, chiếc xe lắc bị hư hỏng hoàn toàn; phần đầu ô tô 4 chỗ cũng bị móp méo nghiêm trọng.
Ngay sau vụ tai nạn giao thông xảy ra, lực lượng Công an phường Trung An đã có mặt phong tỏa hiện trường; đồng thời phối hợp cùng Phòng CSGT Công an tỉnh tỉnh Đồng Tháp và các đơn vị nghiệp vụ liên quan để điều tiết giao thông, tổ chức khám nghiệm hiện trường, điều tra làm rõ vụ tai nạn chết người.
Đám cháy bùng phát vào đầu giờ chiều 14-5 tại khu vực chứa rác tạm của Nhà máy xử lý rác Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang). Dưới nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều ngày, đám cháy nhanh chóng lan rộng cả một "núi rác" rộng 1ha. Cột khói đen bốc cao, lan xa nhiều km, ảnh hưởng đến khu dân cư lân cận.
Ngay khi nhận tin báo, Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Quảng Ngãi đã điều động nhiều xe chữa cháy, gần 100 cán bộ, chiến sĩ tiếp cận hiện trường.
Tuy nhiên, khác với các vụ cháy thông thường, đám cháy tại bãi rác Nghĩa Kỳ sau khi bùng phát dữ dội trên bề mặt là cháy âm ỉ bên dưới.
Theo đại tá Đặng Việt Dũng - Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Quảng Ngãi - việc chữa cháy gặp rất nhiều khó khăn vì "rác cháy âm ỉ bên trong, nhiệt lượng lớn".
Lực lượng chức năng buộc phải chia nhiều mũi, vừa phun nước làm mát, vừa dùng máy móc đào bới, lật từng lớp rác để xử lý tận gốc các điểm cháy.
Trong suốt 2 ngày 2 đêm, gần 100 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng nhiều phương tiện chuyên dụng liên tục thay ca, chiến đấu không nghỉ.
Không chỉ lực lượng PCCC, chính quyền địa phương, đơn vị xử lý rác và nhiều lực lượng hỗ trợ khác cũng được huy động tham gia, cô lập đám cháy, tạo đường băng ngăn lửa lan rộng.
Thời tiết nắng nóng, gió lớn càng khiến công tác chữa cháy thêm gian nan. Nhiều thời điểm, ngọn lửa tưởng chừng được khống chế lại bất ngờ bùng phát trở lại từ các điểm cháy ngầm. Khói dày đặc bao phủ khu vực, khiến việc tiếp cận hiện trường trở nên nguy hiểm.
Trực tiếp có mặt chỉ đạo tại hiện trường chiều 15-5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển yêu cầu các lực lượng "phải dập tắt hoàn toàn đám cháy, không để cháy lan sang khu vực khác", đồng thời duy trì lực lượng túc trực 24/24 giờ để xử lý triệt để các điểm cháy âm ỉ.
Lãnh đạo tỉnh cũng chỉ đạo các đơn vị chức năng khẩn trương quan trắc chất lượng không khí, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân. Song song đó, chính quyền địa phương được yêu cầu đảm bảo an ninh trật tự, tránh tình trạng tụ tập đông người hoặc cản trở hoạt động xử lý rác trong thời điểm nhạy cảm.
Sau nhiều nỗ lực không ngừng nghỉ, đến trưa 16-5, đám cháy được khống chế hoàn toàn.
Vành đai 3 TP.HCM qua Long An cũ dài 6,8km, tổng mức đầu tư hơn 4.200 tỉ đồng, gồm 2 dự án thành phần:
Dự án thành phần 7 là phần xây dựng đường với tổng mức đầu tư 3.040 tỉ đồng. Dự án thành phần 8 là bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với tổng mức đầu tư 1.168 tỉ đồng.
Hiện nay tuyến này đã gần như thông suốt, nhiều người dân có thể đi xe máy dọc theo 6,8km này. Tại nút giao Mỹ Yên, đơn vị thi công đang gấp rút hoàn thiện các hạng mục phụ trợ.
Tiến độ chung của toàn dự án vành đai 3 TP.HCM hiện đang chậm so với chỉ đạo của Chính phủ và UBND TP.HCM, có thể lùi tiến độ đến cuối năm 2026. Trong đó đoạn qua Củ Chi cũ có thể dời mốc hoàn thành đến 30-9.
Theo Ban Giao thông, khối lượng toàn dự án đạt khoảng 75%. Các gói thầu xây lắp ở TP Thủ Đức cũ đạt 82%, đang hoàn thiện cầu cạn, thảm bê tông nhựa, an toàn giao thông. Các gói thầu xây lắp tại các huyện Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh cũ (phía tây TP.HCM) đạt khoảng 67%.
Hơn 50% chiều dài tuyến hoàn thành xử lý đất yếu và đang chuyển sang thi công tiếp theo, còn lại tiếp tục quan trắc lún theo kỹ thuật để đảm bảo ổn định nền trước khi làm mặt đường.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM cho biết đang cùng các nhà thầu tập trung nguồn lực, khắc phục các khó khăn, đưa vào khai thác toàn tuyến cuối năm 2026. Trong đó hoàn thành đoạn tuyến cao tốc qua Thủ Đức cũ vào 30-6-2026, đoạn Củ Chi cũ vào 30-9-2026.
Trước đó lãnh đạo TP.HCM đã nhiều lần thị sát công trường, đốc thúc tiến độ và kết luận chỉ đạo đến cuối tháng 12-2025, đoạn cầu cạn phía đông dài 14,7km phải thông xe chính thức, đồng thời thông xe kỹ thuật đoạn phía tây.
Mốc tiến độ này cũng từng được Ban Giao thông nhiều lần khẳng định và cam kết, sau đó dời về 30-6-2026. Theo tiến độ yêu cầu tại Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 15-8-2022 của Chính phủ và của UBND TP.HCM gần đây, dự án vành đai 3 phải hoàn thành, khai thác toàn tuyến cho xe chạy trước ngày 30-6-2026, nhưng đến nay phải dời lại.
