Sữa từ lâu đã là thức uống quen thuộc trên bàn ăn của nhiều gia đình. Tuy nhiên, trong dân gian vẫn lưu truyền không ít lời đồn đoán như “uống sữa trước khi ngủ sẽ lùn đi” hay “cứ uống sữa là chắc chắn cao lên”, khiến nhiều bậc phụ huynh hoang mang.
Trước những băn khoăn này, Bác sĩ Nhi khoa Wu Han-meng, Đài Loan (Trung Quốc) đã chia sẻ trên trang cá nhân 5 lầm tưởng phổ biến nhất về sữa, đồng thời nhắc nhở các bậc cha mẹ rằng chế độ ăn uống cân bằng và thói quen sinh hoạt lành mạnh mới là chìa khóa quan trọng nhất.
Cứ uống sữa là chắc chắn sẽ cao lên?
Bác sĩ Wu Han-meng lưu ý rằng dù sữa cung cấp canxi và protein, nhưng chiều cao của trẻ vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố tổng hợp như di truyền, dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động. Hoàn toàn không có chuyện cứ uống sữa là chắc chắn sẽ cao.
Bên cạnh việc bổ sung canxi, trẻ cũng cần được nạp đủ vitamin D để hỗ trợ hấp thu canxi, kết hợp với vận động điều độ và ngủ đủ giấc. Có như vậy mới tạo ra điều kiện sinh trưởng tốt nhất cho trẻ.
Uống sữa trước khi ngủ sẽ không thể tăng chiều cao?
Sữa rất giàu protein và canxi, cung cấp các axit amin thiết yếu mà cơ thể người không thể tự tổng hợp, đồng thời hỗ trợ phát triển xương. Đây là nguồn dinh dưỡng quan trọng trong quá trình khôn lớn của trẻ. Ngoài ra, sữa chứa tryptophan và một lượng nhỏ melatonin, có tác dụng thúc đẩy giấc ngủ. Do đó, uống một ly sữa ấm trước khi ngủ ngược lại còn giúp trẻ thư giãn tâm trạng và dễ vào giấc hơn.
Tuy nhiên, bác sĩ Wu khuyến nghị nên uống sữa trước khi đi ngủ từ 30 đến 60 phút để tránh gây trào ngược dạ dày thực quản. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn có thể làm giảm quá trình tiết hormone sinh trưởng.
Uống sữa dễ sinh đờm?
Nhiều phụ huynh nhận thấy sau khi uống sữa, trẻ thường có cảm giác vướng víu ở cổ họng, như có đờm, nên cho rằng sữa làm tăng tiết đờm. Nhưng bác sĩ Wu cho biết, cảm giác này xuất hiện là do nhũ dịch trong sữa hòa trộn với nước bọt, khiến khoang miệng có cảm giác đặc dính hơn, dễ bị hiểu lầm là đờm tăng lên. Thực tế, sữa không hề làm tăng tiết đờm.
Uống sữa gây béo phì?
Theo Bác sĩ Wu, nguyên nhân chính dẫn đến tăng cân là do lượng calo nạp vào vượt quá lượng calo tiêu hao trong thời gian dài, chứ không phải do một loại thực phẩm duy nhất gây ra. Sữa tuy chứa calo nhưng đồng thời cũng cung cấp protein, canxi và nhiều chất dinh dưỡng khác. Uống sữa với lượng vừa phải còn giúp tăng cảm giác no.
Nếu lo lắng về cân nặng của con, phụ huynh nên chú ý xem trẻ có nạp quá nhiều đồ uống có đường, đồ ăn vặt hoặc lười vận động hay không, chứ sữa không hẳn là nguyên nhân cốt lõi.
Sữa hộp chứa chất bảo quản?
Thời hạn bảo quản dài là một trong những hoài nghi lớn nhất của nhiều người đối với sữa. Bác sĩ Wu giải thích, dù là sữa tươi hay sữa tiệt trùng (sữa hộp giấy để được lâu), thời gian bảo quản khác nhau chủ yếu liên quan đến công nghệ tiệt trùng và đóng gói, chứ không phải do bổ sung chất bảo quản.
Trong đó, sữa tươi thường áp dụng phương pháp thanh trùng hoặc tiệt trùng nhanh ở nhiệt độ siêu cao (UHT). Cả hai phương pháp này đều không thể đảm bảo tiêu diệt hoàn toàn tất cả vi khuẩn, vì vậy sữa tươi vẫn cần được bảo quản lạnh. Ngược lại, sữa tiệt trùng hoàn chỉnh hơn nhờ quy trình xử lý vô trùng và đóng gói kín, cho phép bảo quản ở nhiệt độ thường trong thời gian dài trước khi mở nắp.
Bác sĩ Wu Han-meng nhấn mạnh sữa có thể cung cấp protein, canxi cùng các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển, nhưng đây không phải là “thần dược” và không thể thay thế cho một chế độ ăn uống cân bằng. Thay vì quá đắn đo việc trẻ có nên uống sữa hay không, phụ huynh nên chú ý xem con mình đã nạp đủ lượng protein, rau xanh và trái cây mỗi ngày chưa.
Một chế độ dinh dưỡng đủ chất kết hợp vận động đều đặn và ngủ đủ giấc mới là những yếu tố then chốt thực sự quyết định đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Tại Nhật Bản, cụ ông Yoshiro Nakamatsu nổi tiếng là một nhà phát minh cuồng nhiệt và tràn đầy năng lượng dù đã bước sang tuổi 97. Không chỉ sở hữu hơn 3.000 phát minh trong suốt cuộc đời, ông còn khiến thế giới kinh ngạc khi từng đoạt giải Ig Nobel nhờ thói quen ghi chép bữa ăn suốt nửa thế kỷ.
Ở tuổi gần 100, cụ ông này vẫn hoạt động tích cực trên mạng xã hội, duy trì thể lực dẻo dai và đặt mục tiêu sống thọ đến 119 tuổi để trở thành người già nhất thế giới.
Thói quen kiên trì ghi lại chế độ ăn uống suốt 55 năm
Năm 42 tuổi, ông Nakamatsu bắt đầu trăn trở về các vấn đề sức khỏe của tuổi già. Từ đó, ông quyết định chụp ảnh từng món ăn trong mỗi bữa để phân tích tác động của dinh dưỡng đối với chức năng não bộ và thể trạng.
Ông tự thu thập mẫu máu hàng ngày để kiểm tra mối tương quan với các thành phần thực phẩm. Sau nhiều năm nghiên cứu, nhà phát minh này đưa ra kết luận rằng thức ăn mà chúng ta nạp vào cơ thể hôm nay sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ và thể trạng sau đó 3 ngày.
Vào năm 2005, công trình nghiên cứu bền bỉ suốt 35 năm với hơn 10.000 bức ảnh phim của ông đã được trao giải Ig Nobel về Dinh dưỡng. Đây là giải thưởng tôn vinh những nghiên cứu khoa học độc đáo.
Hiện nay, hành trình ghi lại các bữa ăn đã kéo dài 55 năm. Ban đầu, việc rửa ảnh phim gặp nhiều khó khăn và tốn kém nên sau đó ông chuyển sang sử dụng máy ảnh kỹ thuật số để lưu trữ hình ảnh một cách tiện lợi và chính xác hơn.
Thời còn trẻ, ông Nakamatsu đã thử nghiệm giảm số lượng bữa ăn và phát hiện ra bản thân đạt trạng thái thể chất tốt nhất khi chỉ ăn duy nhất một bữa mỗi ngày. Kể từ đó, ông kiên trì ủng hộ và thực hiện theo nguyên tắc này để phòng ngừa chứng mất trí nhớ cũng như kéo dài tuổi thọ.
Qua các phân tích cá nhân, ông xác định 55 loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe và hệ thần kinh, bao gồm các loại đậu, rong biển, ngũ cốc nảy mầm cùng nhiều loại rau củ quả tươi…
Mặc dù chỉ ăn một bữa, thực đơn của ông lại vô cùng phong phú và cân bằng dinh dưỡng. Trên mạng xã hội cá nhân, ông thường xuyên chia sẻ những khoảnh khắc thưởng thức các món ăn yêu thích như lẩu và bít tết. Ông đặc biệt ưa chuộng món lẩu vì phương pháp chế biến này giúp ông dễ dàng dung nạp nhiều loại rau xanh cùng thịt bò bổ dưỡng cùng một lúc.
Hành trình 6 năm vượt qua ung thư nhờ lối sống khoa học
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, ông Yoshiro Nakamatsu duy trì thói quen vận động đều đặn để hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Ông thực hiện các bài tập tạ nhằm tăng khối lượng cơ bắp và duy trì sức mạnh hệ xương khớp, kết hợp bơi lội để cải thiện chức năng tim mạch. Thói quen này giúp ông duy trì thể lực ổn định, đồng thời tối ưu hóa khả năng phục hồi sau tập luyện bằng việc ăn bữa chính duy nhất sau khi kết thúc buổi tập, cung cấp lượng protein cần thiết cho cơ bắp.
Thể lực của cụ ông 97 tuổi này khiến các bác sĩ và người xung quanh vô cùng khâm phục. Ông có thể hoàn thành quãng đường bơi lên tới 1800m ngay sau khi kết thúc bài tập thể hình. Ông luôn giữ thói quen thưởng thức bữa ăn duy nhất trong ngày vào thời điểm sau khi kết thúc buổi tập để đảm bảo cơ thể được bổ sung lượng protein kịp thời cho quá trình phục hồi cơ bắp.
Cuộc đời của nhà phát minh này còn là một hành trình chiến thắng bệnh tật. Vào cuối năm 2013, ông từng nhận chẩn đoán mắc ung thư biểu mô ống tuyến tiền liệt và được các bác sĩ tiên lượng sống tối đa 2 năm. Khi các tế bào ác tính bắt đầu di căn đến vùng xương chậu, tình trạng của ông ngày càng chuyển biến xấu.
Nhờ tuân thủ phác đồ điều trị kết hợp với lối sống khoa học, ông Nakamatsu phục hồi sức khỏe sau 6 năm. Chỉ số kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt trong máu trở về mức an toàn. Hiện tại, dù phải di chuyển bằng xe hỗ trợ, ông vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động liên quan đến ẩm thực và phát minh.
Với người khỏe mạnh, khi da bị trầy xước hay bị vết cắt nhỏ, cơ thể sẽ nhanh chóng huy động các tế bào miễn dịch, đưa máu và dưỡng chất đến vùng tổn thương để giúp vết thương lành lại. Nhưng ở người mắc bệnh tiểu đường, quá trình này diễn ra chậm hơn rất nhiều, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Trên thực tế, loét bàn chân là một trong những biến chứng mạn tính phổ biến nhất của bệnh tiểu đường. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người phải nhập viện hoặc cắt cụt chi.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp ban đầu chỉ xuất phát từ những tổn thương rất nhỏ như vết phồng rộp do giày mới, một vết nứt ở gót chân, móng chân mọc quặp hoặc một vết xước khi đi chân trần. Nếu không được xử lý đúng cách, những tổn thương này có thể trở thành cửa ngõ để vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng.
Những nguyên nhân khiến người bị tiểu đường dễ bị loét bàn chân gồm:
Khi bị tổn thương bàn chân, người bệnh thường có thể không nhận ra mình bị thương. Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường. Khi đường huyết tăng cao trong thời gian dài, các dây thần kinh, đặc biệt ở bàn chân, có thể bị tổn thương.
Lúc này, người bệnh giảm hoặc mất khả năng cảm nhận đau, nóng, lạnh hay va đập. Họ có thể đi một đôi giày quá chật suốt cả ngày, dẫm phải vật sắc nhọn hoặc bị phồng rộp mà hoàn toàn không nhận ra. Do không có cảm giác đau để cảnh báo, vết thương tiếp tục bị ma sát mỗi khi đi lại và ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Đường huyết tăng kéo dài cũng có thể làm tổn thương các mạch máu và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, gây hẹp mạch máu. Khi các động mạch nuôi bàn chân bị hẹp, lượng máu đến vùng này sẽ giảm xuống.
Máu mang theo ô xy, dưỡng chất và các tế bào miễn dịch cần thiết cho quá trình tái tạo mô. Nếu nguồn máu không đủ, vết thương sẽ mất nhiều thời gian hơn để hồi phục, có thể là nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Một nguyên nhân khác khiến các vết thương ở bàn chân dễ trở nên nghiêm trọng là khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể bị suy giảm. Một nghiên cứu đăng trên chuyên san American Journal of the Medical Sciences cho thấy đường huyết tăng cao kéo dài sẽ làm giảm chức năng của bạch cầu, vốn giúp tiêu diệt vi khuẩn. Khi đó, vi khuẩn dễ phát triển hơn và cơ thể cũng khó kiểm soát tình trạng nhiễm trùng hơn.
Khi vi khuẩn xâm nhập vào vết loét, tình trạng nhiễm trùng có thể tiến triển nhanh hơn nhiều người nghĩ. Ban đầu, người bệnh có thể thấy vùng da quanh vết thương đỏ hơn, sưng, chảy dịch hoặc có mùi hôi. Nếu không được điều trị kịp thời, vi khuẩn có thể lan sang các mô mềm xung quanh, gây viêm mô tế bào, hình thành áp xe hoặc xâm nhập vào xương gây viêm xương tủy, theo Medical News Today.
Nhiều người tin rằng tủ lạnh là "chiếc hộp bảo quản" vạn năng, nhưng thực tế, một số thực phẩm khi để qua đêm có thể sản sinh độc tố vi khuẩn, nitrit hoặc histamine, dẫn đến viêm dạ dày, tiêu chảy cấp, thậm chí nguy hiểm tính mạng.
Bác sĩ Hoàng Sĩ Duy, Tổng giám đốc hệ thống y tế Show Chwan (Đài Loan), chuyên gia ngoại khoa cảnh báo thực phẩm bảo quản không đúng cách sẽ khiến hệ tiêu hóa phải trả giá đắt. Ông đặc biệt chỉ đích danh 5 nhóm thực phẩm "đại kỵ" để qua đêm dưới đây.
Rau lá xanh
Theo bác sĩ Hoàng, đây là nhóm thực phẩm dễ bị ngó lơ nhất nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao. Các loại rau như rau bina (cải bó xôi), cải thìa... vốn chứa hàm lượng nitrat cao.
Sau khi nấu chín và để trong thời gian dài, vi khuẩn sẽ chuyển hóa nitrat thành nitrit. Quá trình hóa học này vẫn diễn ra bất kể nhiệt độ tủ lạnh thấp đến mức nào. Việc hấp thụ quá mức nitrit có thể gây buồn nôn, chóng mặt, thậm chí dẫn đến hội chứng Methemoglobin (một tình trạng rối loạn máu khiến cơ thể thiếu oxy), đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ. Vì vậy, rau lá xanh tốt nhất là nên ăn ngay sau khi chế biến.
Hải sản
Tốc độ phân hủy của hải sản nhanh hơn rất nhiều so với các loại thực phẩm khác do hai nguyên nhân chính:
Protein phân hủy nhanh: Cấu trúc protein đặc thù trong hải sản dù để trong tủ lạnh vẫn bị phân hủy nhanh chóng, tạo ra histamine. Chất này gây ra các phản ứng dị ứng như đỏ mặt, tim đập nhanh, khó tiêu, đau bụng.
Vi khuẩn phát triển mạnh: Các loại vi khuẩn trên bề mặt hải sản rất đa dạng, nhiệt độ thấp chỉ làm chậm chứ không ngăn chặn được sự sinh sôi của chúng. Lời khuyên của chuyên gia là hải sản nên được tiêu thụ hết trong một bữa, không nên giữ lại cho hôm sau.
Trứng lòng đào
Bác sĩ Hoàng phân tích trong khi trứng luộc chín kỹ có thể bảo quản lạnh tương đối an toàn, thì trứng lòng đào, trứng chần hay trứng lòng đào ngâm tương lại là môi trường nuôi cấy vi khuẩn lý tưởng.
Phần lòng đỏ chưa đông đặc rất dễ bị nhiễm khuẩn Salmonella. Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, trứng lòng đào không được để ngoài quá 2 giờ và tuyệt đối không nên để qua đêm để tránh nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa nghiêm trọng.
Các loại nấm
Nấm sau khi nấu chín nếu để qua đêm sẽ dễ tích tụ nitrit tương tự rau lá xanh. Ngoài ra, nấm là loại thực phẩm giàu protein và có độ ẩm cao, rất dễ bị biến chất và nhiễm khuẩn nếu quá trình bảo quản không đảm bảo độ kín và nhiệt độ lý chuẩn.
Canh bạc nhĩ (Nấm tuyết)
Đây là món ăn bổ dưỡng thường thấy trong các gia đình, nhưng nếu để qua đêm, nấm tuyết có thể sản sinh ra lượng lớn nitrit. Nghiêm trọng hơn, nếu nấm tuyết bị nhiễm vi khuẩn Pseudomonas gladioli, nó có thể sản sinh ra axit bongkrekic - một loại độc tố cực mạnh, chịu được nhiệt độ cao (không bị tiêu diệt khi đun lại) và có tỷ lệ tử vong rất cao do gây suy gan, thận.
Đặc biệt đối với trẻ em và người cao tuổi - những nhóm có hệ miễn dịch yếu - việc tiêu thụ thực phẩm để qua đêm cần được kiểm soát chặt chẽ. Nguyên tắc vàng là nấu vừa đủ, ăn ngay khi nóng, không nên tiếc rẻ những thực phẩm đã biến chất.
