Thạc sĩ – bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết với dân văn phòng, vòng eo tăng là tín hiệu cần chú ý và đo lường, không nên bỏ qua. Để giảm nguy cơ tim mạch – tiểu đường bắt đầu từ 3 việc: đo theo dõi vòng eo, ngắt quãng thời gian ngồi và xây dựng lại khối cơ bằng vận động đều đặn kết hợp chế độ ăn ít thực phẩm tinh chế.
Mỗi 30 – 60 phút: đứng dậy 2-3 phút, đi quanh phòng, leo 1-2 tầng cầu thang, đứng lên ngồi xuống 10 – 15 lần, hoặc đi bộ nhanh tại chỗ. Mục tiêu là phá vỡ chuỗi ngồi lâu, ngồi nhiều không phải đổ mồ hôi.
Tại ghế làm việc, 2-3 lần/ngày, mỗi lần 5 phút như sau:
Ngoài giờ làm, nên ưu tiên đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, chạy nhẹ hoặc khiêu vũ 30 – 45 phút/ngày, 5 ngày/tuần. Tập kháng lực 2 – 3 buổi/tuần với squat, chống đẩy tường, kéo dây đàn hồi, plank biến thể… Cần lưu ý với người có các bệnh lý nền khác như đau khớp gối, thoát vị đĩa đệm, bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát… cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng và lựa chọn cường độ phù hợp.
Về ăn uống, nguyên tắc nền tảng là giảm năng lượng dư thừa nhưng không ăn kiêng cực đoan. Mô hình phù hợp gồm: 1/2 đĩa là rau; 1/4 là đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc, sữa chua không đường; 1/4 là tinh bột nguyên hạt hoặc ít tinh chế như gạo lứt, khoai, yến mạch. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia, thịt chế biến, thức ăn chiên và thực phẩm siêu chế biến.
Hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị ưu tiên rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm lành mạnh, dầu thực vật không bão hòa, đồng thời giảm đường thêm vào, muối và chất béo bão hòa/trans. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh nền tảng của chế độ ăn là thực phẩm ít chế biến, ít đường tự do, ít muối và ít chất béo không lành mạnh.
“Nghiên cứu cho thấy can thiệp lối sống với mục tiêu giảm khoảng 7% cân nặng và vận động ít nhất 150 phút/tuần làm giảm 58% nguy cơ tiến triển tiểu đường loại 2 ở người nguy cơ cao. Bài học quan trọng: giảm mỡ nội tạng không cần phương pháp kỳ lạ; cần giảm ngồi lâu, tăng cơ, ăn đúng và duy trì đủ lâu”, bác sĩ Hùng chia sẻ.
Đi tiểu nhiều lần trong ngày, kể cả khi không uống nhiều nước, là triệu chứng khá thường gặp. Không ít trường hợp tự liên hệ tình trạng này với bệnh suy thận mạn, dẫn đến tự ý điều trị theo các phương pháp truyền miệng hoặc chậm đi khám, làm bỏ sót nguyên nhân thực sự, khiến bệnh tiến triển âm thầm.
Theo Ths.BS Tang Chí Quyền, Đơn vị Ngoại Thận - Tiết niệu - Nam khoa, Bệnh viện An Bình, các nguyên nhân thường gặp của tình trạng đi tiểu nhiều lần chủ yếu liên quan đến bàng quang hoặc đường tiết niệu dưới, thay vì do thận.
Trong đó, bàng quang tăng hoạt là nguyên nhân phổ biến. Tình trạng này khiến bàng quang co bóp quá mức, gây buồn tiểu đột ngột, khó nhịn, đi tiểu nhiều lần cả ngày lẫn đêm dù mỗi lần lượng nước tiểu ít. Do không liên quan rõ ràng đến nhiễm khuẩn hay sỏi, bệnh dễ bị bỏ sót.
Bên cạnh đó, ở nam giới, đặc biệt sau 40 tuổi, tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt thường gặp. Tuyến tiền liệt phì đại chèn ép niệu đạo, cản trở dòng tiểu, buộc bàng quang phải co bóp nhiều hơn. Người bệnh vì vậy tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tia tiểu yếu và cảm giác tiểu không hết.
Ngoài ra, nhiễm khuẩn đường tiết niệu cũng là nguyên nhân phổ biến. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ tiểu buốt, tiểu rắt hoặc khó chịu vùng hạ vị. Nếu không điều trị, vi khuẩn có thể lan lên thận gây viêm thận - bể thận cấp, ảnh hưởng chức năng thận. Ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, nhiễm khuẩn kéo dài còn có nguy cơ dẫn đến nhiễm khuẩn huyết - tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Bác sĩ Quyền khuyến cáo khi tiểu nhiều lần kéo dài, đặc biệt kèm tiểu buốt, tiểu đêm, tiểu không hết hoặc mệt mỏi, người bệnh nên đi khám sớm. Các xét nghiệm như nước tiểu, đường huyết và siêu âm hệ tiết niệu giúp xác định nguyên nhân và hướng điều trị.
Không phải mọi trường hợp tiểu nhiều đều nguy hiểm, nhưng chẩn đoán đúng nguyên nhân là yếu tố then chốt. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp cải thiện triệu chứng, đồng thời phòng ngừa biến chứng và bảo tồn chức năng thận.
Thông tin được TS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết tại Hội thảo khoa học quốc tế về giác mạc sinh học, do Hội Nhãn khoa Việt Nam phối hợp với Công ty VGCT thuộc Tập đoàn CT Group, tổ chức hôm 4/4 tại Hà Nội.
TS Dương cho hay bệnh lý về giác mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa mà có thể điều trị được, khôi phục được thị lực của người bệnh bằng phương pháp can thiệp ghép giác mạc. Tại Việt Nam, việc lấy - ghép giác mạc được thực hiện từ năm 2007, đến nay đã có hơn 3.000 người được ghép.
Hiện, ước tính Việt Nam có tới trên 500.000 người bị mù do bệnh lý giác mạc và có nhu cầu cần ghép giác mạc. Tại Bệnh viện Mắt Trung ương con số chờ ghép cũng lên tới trên nghìn trường hợp. Trong bối cảnh này, các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa mắt đã thành lập được một số ngân hàng giác mạc, vận động hiến tặng giác mạc từ người cho chết não. Song, nguồn hiến còn rất hạn chế so với nhu cầu, khiến nhiều người bệnh phải chờ đợi kéo dài, thậm chí mất cơ hội điều trị. Như tại Bệnh viện Mắt Trung ương, năm 2025 có 94 người hiến, thu nhận được 188 giác mạc, và sử dụng ghép được 180 ca.
"Lượng bệnh nhân bị mù do bệnh lý giác mạc tích lũy và tăng dần theo thời gian, song nguồn giác mạc cung cấp không đủ so với nhu cầu, hiện nay phụ thuộc chủ yếu vào nguồn từ người hiến trong nước còn hạn chế", PGS. TS. Lê Xuân Cung, khoa Giác mạc, Bệnh viện Mắt Trung Ương nói, thêm rằng nhiều trường hợp cần phải ghép cấp cứu để bảo tồn nhãn cầu (loét giác mạc thủng và dọa thủng, nhiễm trùng nặng không kiểm soát được bằng thuốc) nhưng giác mạc người hiến không có sẵn nên phải bỏ nhãn cầu.
Bên cạnh đó, không ít trường hợp bệnh lý nặng như bỏng mắt, tổn thương bề mặt nhãn cầu phức tạp hoặc thất bại ghép nhiều lần khiến phương pháp ghép truyền thống không còn là giải pháp tối ưu. Chính vì vậy, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế đang trở thành xu hướng tất yếu của nhãn khoa hiện đại.
Trên thế giới, nhiều hướng tiếp cận mới đã và đang được nghiên cứu, ứng dụng như giác mạc nhân tạo, vật liệu sinh học... Những tiến bộ này mở ra hy vọng mới cho nhóm bệnh nhân trước đây gần như không còn lựa chọn điều trị hiệu quả, giúp chủ động nguồn vật liệu thay thế, nâng cao khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.
GS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, cho hay giác mạc sinh học là một phát minh mới, đồng thời là một loại vật liệu y sinh tiên tiến, góp phần mở rộng đáng kể các lựa chọn vật liệu thay thế trong điều trị bệnh lý giác mạc. Việc phát triển và ứng dụng loại vật liệu này không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ, mà còn giúp từng bước chủ động hơn trong việc thay thế giác mạc người trong thực tiễn lâm sàng, đặc biệt trong bối cảnh nguồn giác mạc hiến tặng hiện vẫn còn nhiều hạn chế.
Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới và phần lớn nguyên nhân nằm ngay trên bàn ăn. Những thực phẩm như khoai tây chiên, nước ngọt, thịt chế biến sẵn và các bữa ăn nhiều bơ ngon miệng lại là kẻ thù của trái tim. Trong bản cập nhật vừa được công bố trên tạp chí khoa học Circulation, Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã đưa ra 9 điểm quan trọng của mô hình ăn uống bảo vệ tim mạch.
Theo tuyên bố cập nhật, mô hình ăn uống tốt cho tim bao gồm tất cả 9 điểm sau, theo trang tin nghiên cứu Study Finds.
Các nhà nghiên cứu dẫn đầu bởi Giáo sư - tiến sĩ Alice H. Lichtenstein, Chủ tịch Ủy Ban Dinh Dưỡng của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, giải thích rằng ngũ cốc nguyên hạt và trái cây (ăn cả quả thay vì ép nước) cung cấp chất xơ và dưỡng chất giúp cải thiện huyết áp, cholesterol và đường huyết. Thay thế bơ và mỡ động vật bằng dầu thực vật giúp giảm cholesterol "xấu".
Đặc biệt, dữ liệu cho thấy những người trưởng thành nạp từ 25% calo hằng ngày trở lên từ đường bổ sung đối mặt với nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao gấp gần 3 lần, theo Study Finds.
Đối với rượu, các phân tích mới nhất cho thấy uống rượu ở bất kỳ mức độ nào cũng đều gây hại cho tim và làm tăng huyết áp ngay cả ở mức tiêu thụ thấp.
Các chuyên gia kết luận rằng mô hình ăn uống lành mạnh cho tim nên được bắt đầu áp dụng từ trẻ em mới 1 tuổi, vì thói quen được hình thành sớm có xu hướng tồn tại suốt đời.
Vì vậy: Hãy ăn nhiều thực phẩm nguyên chất, cắt giảm thực phẩm chế biến sẵn và bắt đầu càng sớm càng tốt để bảo vệ trái tim của bạn.
