Báo điện tử Tuổi Trẻ đã trao đổi với ông Nguyễn Bá Hùng, Trưởng phòng dịch vụ chuyển đổi số y tế, Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, Bộ Y tế – đơn vị chịu trách nhiệm triển khai chiến dịch – về chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.
* Sau 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng đạt được những kết quả gì, thưa ông?
– Chiến dịch không chỉ nhằm bảo đảm mỗi người dân có một Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, mà còn tạo bước chuyển biến về chất lượng dữ liệu và hạ tầng dữ liệu y tế quốc gia.
Sau 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng hoàn thành việc làm sạch, chuẩn hóa và làm giàu dữ liệu sức khỏe của người dân trên toàn quốc; mở rộng việc tạo lập và cập nhật Sổ sức khỏe điện tử; nâng cao tỉ lệ, chất lượng liên thông dữ liệu giữa các cơ sở khám chữa bệnh với Cổng dữ liệu sức khỏe.
Bộ Y tế cũng xây dựng hệ thống Dashboard để quản lý, giám sát tiến độ triển khai, chất lượng dữ liệu, tỉ lệ liên thông và tạo lập Sổ sức khỏe điện tử.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, ngành y tế sẽ có cơ sở phân tích bức tranh sức khỏe người dân, phục vụ dự báo, phòng chống dịch bệnh và hoạch định chính sách y tế.
* Khó khăn lớn nhất hiện nay là gì và giải pháp tháo gỡ ra sao?
– Về hạ tầng công nghệ thông tin, với sự hỗ trợ của doanh nghiệp, hiện không có vướng mắc lớn. Khó khăn chủ yếu nằm ở việc cập nhật, chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu và kết nối, liên thông dữ liệu qua API từ các cơ sở khám chữa bệnh lên Cổng dữ liệu sức khỏe.
Qua đánh giá sơ bộ, nhiều đơn vị còn thiếu các trường thông tin, nên khối lượng dữ liệu cần bổ sung và làm sạch rất lớn. Bộ Y tế sẽ xây dựng công cụ hỗ trợ địa phương chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.
Về liên thông dữ liệu, Bộ Y tế đã tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ trực tiếp các tỉnh. Đến nay, gần 1.000 cơ sở khám chữa bệnh đã kết nối thành công trên môi trường sandbox. Theo kế hoạch, việc liên thông dữ liệu qua API sẽ hoàn thành trước ngày 31-8.
* Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID mang lại tiện ích gì cho người dân?
– Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID là một trong những nội dung trọng tâm của Đề án 06 của Chính phủ trong lĩnh vực y tế.
Mục tiêu của chúng tôi là giúp mỗi người dân có một Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID được cập nhật liên tục trong suốt cuộc đời, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và giảm tối đa các thủ tục hành chính khi sử dụng dịch vụ y tế.
Người dân có thể tra cứu toàn bộ thông tin về quá trình khám sức khỏe, khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán, đơn thuốc, tiền sử bệnh, thông tin tiêm chủng và nhiều dữ liệu sức khỏe khác ngay trên ứng dụng VNeID mà không phải lưu giữ nhiều loại giấy tờ như trước đây.
Những thông tin này được lưu trữ tập trung, an toàn và được cập nhật thường xuyên từ các cơ sở y tế đã kết nối liên thông với Bộ Y tế.
Khi đi khám chữa bệnh, người dân cũng không phải mang theo nhiều hồ sơ, giấy tờ hoặc phải nhớ toàn bộ tiền sử bệnh của mình.
Bác sĩ, với sự đồng ý của người bệnh và theo đúng quy định của pháp luật, có thể khai thác các thông tin cần thiết trên Sổ sức khỏe điện tử để nắm bắt nhanh tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh tật, kết quả khám trước đó, từ đó hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn, hạn chế chỉ định xét nghiệm hoặc chụp chiếu trùng lặp, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và nâng cao chất lượng điều trị.
Đối với người mắc bệnh mạn tính hoặc phải theo dõi sức khỏe lâu dài, Sổ sức khỏe điện tử còn giúp theo dõi liên tục quá trình điều trị, hỗ trợ người dân chủ động quản lý sức khỏe của bản thân và tạo điều kiện để các cơ sở y tế phối hợp chăm sóc người bệnh hiệu quả hơn.
Sau Chiến dịch 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng Sổ sức khỏe điện tử sẽ từng bước trở thành công cụ phục vụ người dân trong quá trình khám chữa bệnh, thay thế dần nhiều loại giấy tờ truyền thống.
Trước mắt, người dân có thể sử dụng Sổ sức khỏe điện tử để tra cứu thông tin sức khỏe, xuất trình thông tin khi khám chữa bệnh tại các cơ sở đã triển khai, đồng thời chia sẻ lịch sử khám chữa bệnh với bác sĩ khi cần thiết.
Trong thời gian tới, khi dữ liệu được tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa và liên thông đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, Bộ Y tế sẽ từng bước mở rộng phạm vi sử dụng Sổ sức khỏe điện tử, tiến tới thay thế nhiều loại giấy tờ trong quá trình khám chữa bệnh theo đúng lộ trình chuyển đổi số của ngành y tế.
Mục tiêu cuối cùng là mỗi người dân chỉ cần sử dụng VNeID là có thể tiếp cận, quản lý và sử dụng các thông tin sức khỏe của mình một cách thuận tiện, an toàn và thống nhất trên toàn quốc, góp phần xây dựng nền y tế số hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
* Theo ông, các đơn vị cần làm gì để chiến dịch đạt hiệu quả cao?
– Bộ Y tế đề nghị các Sở Y tế chủ động tham mưu UBND tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch triển khai phù hợp; huy động sự tham gia của các cơ sở y tế công lập, tư nhân và thường xuyên kiểm tra, tháo gỡ khó khăn. Chất lượng dữ liệu phải được coi là tiêu chí quan trọng, không chạy theo số lượng.
Các cơ sở y tế cần chuẩn hóa thông tin ngay từ khâu tiếp nhận người bệnh, nhập dữ liệu đầy đủ, chính xác, liên thông kịp thời lên Cổng dữ liệu sức khỏe; đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người dân.
Đối với người dân, Bộ Y tế mong muốn mỗi người chủ động sử dụng VNeID, kiểm tra và cập nhật thông tin cá nhân khi khám chữa bệnh; theo dõi Sổ sức khỏe điện tử và phản ánh kịp thời nếu phát hiện thông tin chưa chính xác.
Bộ Y tế cũng đề nghị các doanh nghiệp cung cấp phần mềm y tế phối hợp chặt chẽ với các cơ sở khám chữa bệnh để hoàn thiện kết nối, liên thông dữ liệu, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, thông suốt và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Y tế ban hành.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách dân số mới, trong đó điểm nhấn quan trọng là đề xuất cho phép các địa phương chi ngân sách hỗ trợ tiền mặt hàng tháng cho trẻ em từ khi chào đời đến mốc 36 tháng tuổi. Đây là nỗ lực mới nhất nhằm vực dậy mức sinh của Việt Nam vốn đang chạm đáy lịch sử với trung bình 1,91 con trên một phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết.
Dự thảo lần này trao quyền chủ động cho các tỉnh, thành phố, theo đó tùy vào tiềm lực tài chính và đặc thù xã hội, mỗi địa phương tự quyết định mức chi và hình thức hỗ trợ sao cho sát thực tế nhất. Thay vì áp dụng một con số chung cho cả nước, các tỉnh có thể chọn cấp tiền mặt hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai và người sinh đủ hai con.
Ngoài khoản trợ cấp hàng tháng cho trẻ đến 3 tuổi, dự thảo còn mở rộng các gói hỗ trợ khác như chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non hoặc khen thưởng trực tiếp cho những phụ nữ hoàn thành mục tiêu sinh con trước 35 tuổi.
Số liệu từ Cục Dân số cho thấy dù các chính sách khuyến sinh đã triển khai 5 năm qua nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng do mức hỗ trợ hiện nay quá thấp. Phần lớn các địa phương mới chỉ dừng lại ở việc thưởng từ 450.000 đồng đến một triệu đồng mỗi trường hợp, con số này trở nên quá nhỏ bé so với chi phí nuôi dạy một đứa trẻ hiện nay.
Thực tế tại một số điểm sáng như Tây Ninh, địa phương này đã chi gần 20 tỷ đồng để thưởng cho các xã đạt tỷ lệ sinh tốt và hỗ trợ hơn 4.500 phụ nữ sinh đủ hai con. Tương tự, Đồng Nai và Hải Phòng cũng chi hàng tỷ đồng từ ngân sách để tiếp sức cho các gia đình. Tuy nhiên, để tạo ra bước ngoặt thực sự, việc chuyển từ thưởng một lần sang hỗ trợ tài chính định kỳ hàng tháng được xem là giải pháp mang tính bền vững và thực chất hơn.
Bên cạnh mục tiêu tăng số lượng con trung bình, dự thảo của Bộ Y tế còn nhắm đến việc cân bằng giới tính và nâng cao chất lượng giống nòi. Các địa phương sẽ xây dựng chính sách tôn vinh gia đình sinh hai con gái, đồng thời miễn giảm học phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho trẻ em gái tại các vùng nghèo. Nhóm yếu thế, hộ nghèo cũng sẽ nhận hỗ trợ miễn phí về sàng lọc trước sinh, sơ sinh và các dịch vụ tránh thai, chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Sau khi thông tư này chính thức ban hành, Sở Y tế các tỉnh sẽ trực tiếp tham mưu để Hội đồng nhân dân cùng cấp phê duyệt mức chi cụ thể, đảm bảo phù hợp với túi tiền của ngân sách địa phương và nhu cầu của người dân tại chỗ.
Các cường quốc Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore cũng chi hàng tỷ USD vào các gói "tiền mặt từ khi sinh" (baby bonuses) và trợ cấp hàng tháng cho trẻ em, song kết quả vẫn chưa thể đảo ngược tình trạng mức sinh thấp kỷ lục.
Tại châu Âu, nhóm nước Bắc Âu đạt được hiệu quả khả quan hơn khi kết hợp trợ cấp tiền mặt với hệ thống phúc lợi toàn diện, tập trung vào việc miễn phí giáo dục mầm non và kéo dài kỳ nghỉ thai sản hưởng nguyên lương cho cả cha lẫn mẹ. Kinh nghiệm từ Hungary cho thấy các biện pháp mạnh tay như miễn thuế thu nhập cá nhân trọn đời cho phụ nữ sinh 4 con có thể tạo ra cú hích tức thời, nhưng khó duy trì sự ổn định dân số nếu thiếu các yếu tố về an sinh xã hội dài hạn.
Giới chuyên gia quốc tế đánh giá hỗ trợ tài chính chỉ đóng vai trò "cần" để giảm bớt gánh nặng kinh phí nuôi con, trong khi yếu tố "đủ" nằm ở chính sách cân bằng giữa công việc và cuộc sống cùng sự bình đẳng giới trong việc chăm sóc trẻ. Nhìn chung, tiền mặt là giải pháp hỗ trợ cấp thiết, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào mức độ sẵn có của hạ tầng dịch vụ công và sự ổn định của nền kinh tế tại mỗi quốc gia.
Một trào lưu mới mang tên "bài tập treo cổ" nhằm mô phỏng liệu pháp kéo giãn cột sống cổ tại bệnh viện đang nổi lên trong giới trẻ Trung Quốc, theo SCMP ngày 7/4. Phương pháp này đòi hỏi người tập phải treo cổ lên cành cây để kéo giãn cơ thể, nhằm chữa trị chứng thoái hóa cột sống cổ.
Số liệu từ Sách trắng về Sức khỏe Cột sống cổ Trung Quốc năm 2024 cho thấy quốc gia này có hơn 200 triệu người đang gặp các vấn đề về cột sống cổ, trong đó nhóm bệnh nhân dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ hơn 40%.
Trào lưu tập luyện mới này vốn phổ biến ở người cao tuổi từ lâu nhưng nay đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng khi ngày càng có nhiều người trẻ bắt chước làm theo. Tại các công viên, hình ảnh người già treo mình trên cây bằng dây đai cổ, chân không chạm đất và đung đưa như quả lắc rất phổ biến. Họ tin rằng bài tập có tác dụng tương tự liệu pháp kéo giãn cột sống trong y khoa, giúp giảm đau cổ và chữa bệnh hiệu quả.
Một người đàn ông họ Tôn, 57 tuổi, ở thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, kể từng khổ sở vì nhiều bệnh về cột sống cổ nhưng nhờ thiết bị kéo giãn tự chế mà ông đã đỡ bệnh và giảm đau nhức cổ vai gáy. Tuy nhiên, một sự việc đau lòng xảy ra vào tháng 5/2024 khi một người đàn ông ở Trùng Khánh tử vong do ngạt thở trong lúc tập bài tập này.
Trong một cuộc phỏng vấn với Đài phát thanh Nhân dân Trung ương (CNR) năm 2024, giáo sư Hứa Võ Cơ, chuyên gia đầu ngành về cột sống tại Bệnh viện Trung y tỉnh Hồ Nam, cho hay liệu pháp kéo giãn cột sống cổ là phương pháp chữa bệnh trong y học cổ truyền Trung Quốc.
Đây là một bài tập vật lý trị liệu bài bản nhằm chữa trị các bệnh lý về đốt sống cổ. Giáo sư giải thích thêm "treo cổ" thực chất là mô phỏng liệu pháp kéo giãn lâm sàng để điều trị thoái hóa cột sống cổ thể rễ thần kinh. Cơ chế chính của nó là dùng ngoại lực làm giãn khoảng cách giữa các đốt sống, từ đó giảm áp lực nội đĩa đệm và giải phóng các dây thần kinh hoặc tủy sống đang bị chèn ép. Đồng thời, phương pháp cũng giúp thư giãn cơ cổ, tăng cường lưu thông máu và tiêu viêm, giúp giảm đau rõ rệt.
Tuy nhiên, ông khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý bắt chước các bài tập treo cổ trên mạng, tránh nguy cơ chấn thương nghiêm trọng. Theo Lichi News, liệu pháp kéo giãn cột sống cổ đúng cách phải được thực hiện dưới sự giám sát của nhân viên y tế, với các thông số về góc độ, trọng lượng và thời gian được kiểm soát chính xác.
Thông thường, lực kéo chỉ duy trì ở mức 10% đến 15% trọng lượng cơ thể người bệnh. Bệnh nhân phải giữ nguyên tư thế trong suốt quá trình kéo giãn và các thông số kỹ thuật sẽ được bác sĩ điều chỉnh riêng sao cho phù hợp với tình trạng bệnh của mỗi người.
Ngược lại, cái gọi là bài tập "treo cổ" bắt vùng cổ phải chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể, kết hợp với các động tác đung đưa hay vặn xoắn, dễ gây trật khớp cổ đột ngột, thậm chí là gãy xương. Các chuyên gia cảnh báo cột sống cổ là một trong những bộ phận dễ bị tổn thương nhất trên cơ thể người bởi đây là nơi tập trung các dây thần kinh và mạch máu trọng yếu.
"Việc treo mình với trọng lượng lớn trong trạng thái không được kiểm soát rất dễ gây áp lực lên mạch máu và dây thần kinh. Ở mức độ nhẹ, người tập có thể bị chóng mặt, buồn nôn, trong khi mức độ nặng có thể dẫn đến tổn thương tủy sống, thậm chí liệt tứ chi", Thẩm Á, chuyên gia trị liệu cấp cao của Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Không quân Chiến khu Đông Bộ, cho biết.
Các chuyên gia y tế cho hay thay vì đánh cược sức khỏe với trò "treo cổ" mạo hiểm, người dân nên bắt đầu từ những thói quen hàng ngày như điều chỉnh tư thế ngồi và hạn chế tối đa việc cúi đầu quá lâu. Ngoài ra, họ cũng có thể áp dụng cách chườm nóng và massage để giảm cơn đau. Việc lựa chọn một chiếc gối phù hợp và đảm bảo giấc ngủ ngon cũng quan trọng không kém trong việc bảo vệ cột sống cổ.
Nghệ sĩ Hong Kong Tạ Hiền, đóng thần bài Long Tứ và là cha của diễn viên Tạ Đình Phong, qua đời ở tuổi 90. Thông tin được hai con của ông là Tạ Đình Phong và Tạ Đình Đình xác nhận trên trang cá nhân hôm 20/7. Sự nghiệp của Tạ Hiền trải dài hơn 70 năm với hàng loạt tác phẩm kinh điển như Tiêu Thập Nhất Lang, Anh hùng xạ điêu hay phim điện ảnh Đội bóng Thiếu Lâm. Phim gần nhất ông đóng là Time, kể cuộc sống của người già. Sau tác phẩm này, Tạ Hiền ít xuất hiện ở sự kiện giải trí.
Dù đã ở tuổi xế chiều, nam nghệ sĩ Tạ Hiền vẫn duy trì được vóc dáng săn chắc cùng thần thái phong độ nhờ những nguyên tắc sinh hoạt và dinh dưỡng đặc biệt khắt khe. Bí quyết đầu tiên của ông nằm ở việc chia nhỏ khẩu phần và chỉ ăn no tới ngưỡng 70% dạ dày. Thói quen này tương đồng với triết lý "Hara Hachi Bu" nổi tiếng của người Nhật và đã được khoa học chứng minh là có cơ sở vững chắc. Theo một nghiên cứu quy mô lớn trên tạp chí The Lancet Healthy Longevity, việc hạn chế calo một cách khoa học giúp giảm áp lực oxy hóa nội bào và tối ưu hóa hoạt động của ti thể, từ đó làm chậm quá trình lão hóa sinh học và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh.
Bên cạnh đó, mỗi khi thấy đói, ông thường bổ sung các loại hạt thay vì các món ăn vặt công nghiệp. Nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan xác nhận rằng chất béo không bão hòa, chất xơ và protein thực vật trong các loại hạt không chỉ giúp kiểm soát đường huyết ổn định mà còn giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch – một vấn đề trọng yếu ở người cao tuổi.
Đáng chú ý, Tạ Hiền thường bỏ qua bữa sáng và chỉ sử dụng cà phê đen hoặc nước ép cam để kiểm soát cơn thèm ăn. Thói quen này có thể được xem xét dưới góc độ nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting). Tạp chí New England Journal of Medicine (NEJM) chỉ ra rằng cơ chế chuyển đổi năng lượng từ glucose sang ketone khi nhịn ăn giúp cải thiện khả năng kháng viêm và thúc đẩy quá trình sửa chữa tế bào. Dẫu vậy, các chuyên gia y tế vẫn lưu ý rằng phương pháp này cần được cá nhân hóa chặt chẽ để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa, nhất là với những người có tiền sử viêm loét dạ dày.
Về sức khỏe nam giới, ông từng duy trì thực đơn giàu kẽm từ hàu sống và bít tết trong thời gian dài. Đây là một chiến lược dinh dưỡng kinh điển đã được minh chứng trên tờ Journal of Reproduction & Infertility: kẽm là vi chất thiết yếu cho quá trình tổng hợp testosterone và duy trì cấu trúc tinh trùng. Kết hợp với nguồn sắt và protein dồi dào từ thịt bò, chế độ này không chỉ nâng cao thể lực mà còn giúp ngăn ngừa tình trạng suy giảm cơ bắp (sarcopenia) thường thấy ở nam giới lớn tuổi. Ngay cả trong việc ăn rau xanh, ông cũng ưu tiên chọn phần ngọn non mềm để tối ưu hóa khả năng hấp thụ và giảm thiểu tình trạng đầy hơi.
Song song chế độ ăn, thói quen vận động bền bỉ suốt gần 7 thập kỷ chính là chìa khóa then chốt. Việc kiên trì thực hiện các bài tập giãn cơ toàn thân mỗi ngày là một liệu pháp phục hồi chức năng xuất sắc. Theo nghiên cứu từ Mayo Clinic, kéo giãn cơ thể giúp tăng cường lưu thông máu, giải tỏa xơ cứng cơ bắp và duy trì phạm vi chuyển động linh hoạt của các khớp. Chính sự dẻo dai của cột sống thông qua các bài tập này đã giúp Tạ Hiền bảo tồn tư thế thẳng gầy, giữ vững phong độ bất chấp sự nghiệt ngã của thời gian.
Nghệ sĩ Tạ Hiền trải qua nhiều mối tình và hai cuộc hôn nhân với các minh tinh Chân Trân, Địch Ba Lạp. Ông và bà Địch Ba Lạp có hai con Tạ Đình Phong, Tạ Đình Đình, họ ly hôn năm 1995. Tài tử từng hẹn hò Coco, người mẫu thua ông 49 tuổi, suốt 12 năm, sau đó chia tay năm 2018.
Ông từng nhận giải "Thành tựu trọn đời" tại Giải thưởng Điện ảnh Hong Kong (Kim Tượng) lần thứ 38 và trở thành Nam diễn viên chính xuất sắc lớn tuổi nhất lịch sử giải thưởng này. Bên cạnh sự nghiệp rực rỡ, Tạ Hiền còn nổi tiếng là người chỉn chu về ngoại hình, sành ăn và có đời sống tình cảm phong lưu. Chiếc kính mát bất ly thân vốn được ông đeo để che bớt "đôi mắt đào hoa" theo lời thầy phong thủy đã trở thành thương hiệu riêng suốt nhiều thập kỷ.