Báo điện tử Tuổi Trẻ đã trao đổi với ông Nguyễn Bá Hùng, Trưởng phòng dịch vụ chuyển đổi số y tế, Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, Bộ Y tế – đơn vị chịu trách nhiệm triển khai chiến dịch – về chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.
* Sau 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng đạt được những kết quả gì, thưa ông?
– Chiến dịch không chỉ nhằm bảo đảm mỗi người dân có một Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, mà còn tạo bước chuyển biến về chất lượng dữ liệu và hạ tầng dữ liệu y tế quốc gia.
Sau 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng hoàn thành việc làm sạch, chuẩn hóa và làm giàu dữ liệu sức khỏe của người dân trên toàn quốc; mở rộng việc tạo lập và cập nhật Sổ sức khỏe điện tử; nâng cao tỉ lệ, chất lượng liên thông dữ liệu giữa các cơ sở khám chữa bệnh với Cổng dữ liệu sức khỏe.
Bộ Y tế cũng xây dựng hệ thống Dashboard để quản lý, giám sát tiến độ triển khai, chất lượng dữ liệu, tỉ lệ liên thông và tạo lập Sổ sức khỏe điện tử.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, ngành y tế sẽ có cơ sở phân tích bức tranh sức khỏe người dân, phục vụ dự báo, phòng chống dịch bệnh và hoạch định chính sách y tế.
* Khó khăn lớn nhất hiện nay là gì và giải pháp tháo gỡ ra sao?
– Về hạ tầng công nghệ thông tin, với sự hỗ trợ của doanh nghiệp, hiện không có vướng mắc lớn. Khó khăn chủ yếu nằm ở việc cập nhật, chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu và kết nối, liên thông dữ liệu qua API từ các cơ sở khám chữa bệnh lên Cổng dữ liệu sức khỏe.
Qua đánh giá sơ bộ, nhiều đơn vị còn thiếu các trường thông tin, nên khối lượng dữ liệu cần bổ sung và làm sạch rất lớn. Bộ Y tế sẽ xây dựng công cụ hỗ trợ địa phương chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.
Về liên thông dữ liệu, Bộ Y tế đã tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ trực tiếp các tỉnh. Đến nay, gần 1.000 cơ sở khám chữa bệnh đã kết nối thành công trên môi trường sandbox. Theo kế hoạch, việc liên thông dữ liệu qua API sẽ hoàn thành trước ngày 31-8.
* Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID mang lại tiện ích gì cho người dân?
– Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID là một trong những nội dung trọng tâm của Đề án 06 của Chính phủ trong lĩnh vực y tế.
Mục tiêu của chúng tôi là giúp mỗi người dân có một Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID được cập nhật liên tục trong suốt cuộc đời, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và giảm tối đa các thủ tục hành chính khi sử dụng dịch vụ y tế.
Người dân có thể tra cứu toàn bộ thông tin về quá trình khám sức khỏe, khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán, đơn thuốc, tiền sử bệnh, thông tin tiêm chủng và nhiều dữ liệu sức khỏe khác ngay trên ứng dụng VNeID mà không phải lưu giữ nhiều loại giấy tờ như trước đây.
Những thông tin này được lưu trữ tập trung, an toàn và được cập nhật thường xuyên từ các cơ sở y tế đã kết nối liên thông với Bộ Y tế.
Khi đi khám chữa bệnh, người dân cũng không phải mang theo nhiều hồ sơ, giấy tờ hoặc phải nhớ toàn bộ tiền sử bệnh của mình.
Bác sĩ, với sự đồng ý của người bệnh và theo đúng quy định của pháp luật, có thể khai thác các thông tin cần thiết trên Sổ sức khỏe điện tử để nắm bắt nhanh tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh tật, kết quả khám trước đó, từ đó hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn, hạn chế chỉ định xét nghiệm hoặc chụp chiếu trùng lặp, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và nâng cao chất lượng điều trị.
Đối với người mắc bệnh mạn tính hoặc phải theo dõi sức khỏe lâu dài, Sổ sức khỏe điện tử còn giúp theo dõi liên tục quá trình điều trị, hỗ trợ người dân chủ động quản lý sức khỏe của bản thân và tạo điều kiện để các cơ sở y tế phối hợp chăm sóc người bệnh hiệu quả hơn.
Sau Chiến dịch 100 ngày, Bộ Y tế kỳ vọng Sổ sức khỏe điện tử sẽ từng bước trở thành công cụ phục vụ người dân trong quá trình khám chữa bệnh, thay thế dần nhiều loại giấy tờ truyền thống.
Trước mắt, người dân có thể sử dụng Sổ sức khỏe điện tử để tra cứu thông tin sức khỏe, xuất trình thông tin khi khám chữa bệnh tại các cơ sở đã triển khai, đồng thời chia sẻ lịch sử khám chữa bệnh với bác sĩ khi cần thiết.
Trong thời gian tới, khi dữ liệu được tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa và liên thông đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, Bộ Y tế sẽ từng bước mở rộng phạm vi sử dụng Sổ sức khỏe điện tử, tiến tới thay thế nhiều loại giấy tờ trong quá trình khám chữa bệnh theo đúng lộ trình chuyển đổi số của ngành y tế.
Mục tiêu cuối cùng là mỗi người dân chỉ cần sử dụng VNeID là có thể tiếp cận, quản lý và sử dụng các thông tin sức khỏe của mình một cách thuận tiện, an toàn và thống nhất trên toàn quốc, góp phần xây dựng nền y tế số hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
* Theo ông, các đơn vị cần làm gì để chiến dịch đạt hiệu quả cao?
– Bộ Y tế đề nghị các Sở Y tế chủ động tham mưu UBND tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch triển khai phù hợp; huy động sự tham gia của các cơ sở y tế công lập, tư nhân và thường xuyên kiểm tra, tháo gỡ khó khăn. Chất lượng dữ liệu phải được coi là tiêu chí quan trọng, không chạy theo số lượng.
Các cơ sở y tế cần chuẩn hóa thông tin ngay từ khâu tiếp nhận người bệnh, nhập dữ liệu đầy đủ, chính xác, liên thông kịp thời lên Cổng dữ liệu sức khỏe; đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người dân.
Đối với người dân, Bộ Y tế mong muốn mỗi người chủ động sử dụng VNeID, kiểm tra và cập nhật thông tin cá nhân khi khám chữa bệnh; theo dõi Sổ sức khỏe điện tử và phản ánh kịp thời nếu phát hiện thông tin chưa chính xác.
Bộ Y tế cũng đề nghị các doanh nghiệp cung cấp phần mềm y tế phối hợp chặt chẽ với các cơ sở khám chữa bệnh để hoàn thiện kết nối, liên thông dữ liệu, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, thông suốt và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Y tế ban hành.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 250.000 ca phẫu thuật thẩm mỹ, trong đó có từ 25.000 - 35.000 trường hợp gặp biến chứng. Con số này cho thấy những rủi ro ngày càng báo động của ngành làm đẹp hiện nay.
Thông tin này được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo "Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa" do báo Tiền Phong tổ chức tại TP.HCM vào ngày 12-5.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TPHCM, cho biết phẫu thuật thẩm mỹ là lĩnh vực đặc thù vì đối tượng can thiệp thường là người khỏe mạnh, mục tiêu nhằm cải thiện ngoại hình.
Tuy nhiên nhu cầu làm đẹp ngày càng cao kéo theo áp lực lớn về kết quả, trong khi thực tế vẫn tồn tại nhiều nguy cơ tai biến, đặc biệt tại các cơ sở hoạt động không phép.
Theo thống kê, biến chứng thường gặp nhất ở vùng mũi, chiếm khoảng 42,6%, tiếp theo là vùng mặt và ngực. Các tai biến phổ biến gồm nhiễm trùng, tụ máu, sẹo xấu, biến dạng chức năng, tắc mạch, hoại tử, mù mắt do tiêm filler, thuyên tắc phổi, tổn thương nội tạng và thậm chí tử vong.
Đáng lo ngại, xu hướng "phi y khoa hóa" trong thẩm mỹ đang gia tăng mạnh. Nhiều spa và cơ sở chăm sóc sắc đẹp không được cấp phép vẫn ngang nhiên thực hiện các thủ thuật xâm lấn như tiêm filler, hút mỡ hay nâng mũi. Không ít nơi sử dụng vật liệu không rõ nguồn gốc, người thực hiện thiếu chuyên môn y khoa, dẫn đến hàng loạt ca tai biến nghiêm trọng.
Các biến chứng có thể từ nhẹ như bầm tím, tụ dịch đến rất nặng như nhiễm trùng, hoại tử, sốc phản vệ, suy đa cơ quan hoặc tử vong.
Đặc biệt, huyết khối tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi có tỉ lệ tử vong lên tới hơn 20%, thường xảy ra sau các ca tạo hình thành bụng. Hội chứng thuyên tắc mỡ sau hút mỡ hoặc cấy mỡ khối lượng lớn cũng có nguy cơ tử vong cao.
Nhiều trường hợp nghiêm trọng đã được ghi nhận. Một phụ nữ 36 tuổi bị viêm phúc mạc toàn thể sau hút mỡ và tạo hình thành bụng, phải điều trị hơn 100 ngày với nhiều cuộc phẫu thuật mới giữ được tính mạng nhưng vẫn mang di chứng nặng nề.
Một nữ bệnh nhân khác, 64 tuổi, tử vong sau khi thực hiện cùng lúc nhiều thủ thuật như cắt mí, đặt túi ngực, hút mỡ và tạo hình bụng. Nguyên nhân được xác định là thuyên tắc phổi dẫn đến suy đa cơ quan.
Ngoài ra nhiều ca mù mắt sau tiêm filler, lật mi, lộ sụn mũi hay hoại tử ngực cũng liên tục xuất hiện thời gian gần đây.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thực hiện thẩm mỹ tại cơ sở không phép, người làm không phải bác sĩ chuyên khoa, lạm dụng nhiều kỹ thuật trong cùng một ca mổ hoặc thiếu điều kiện hồi sức cấp cứu. Các yếu tố như béo phì, hút thuốc lá hay bệnh nền cũng làm tăng nguy cơ tai biến.
Một phân tích tổng hợp mới đăng trên British Journal of Sports Medicine (Anh) cho thấy, tập kết hợp aerobic với kháng lực và HIIT giúp giảm huyết áp đáng kể suốt 24 giờ ở người tăng huyết áp.
Aerobic (liên tục hoặc ngắt quãng) kết hợp kháng lực là các bài tập khuyến nghị dựa trên bằng chứng tốt nhất để hạ huyết áp 24 giờ. Các hình thức mới như HIIT, pilates, thể thao giải trí giúp giảm nhàm chán, tăng khả năng duy trì hằng ngày - yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát tăng huyết áp, theo Medical News Today (Anh).
Các nhà nghiên cứu phân tích các thử nghiệm lâm sàng công bố từ 11.2024 đến 8.2025, với chương trình tập tối thiểu 4 tuần, gồm: Aerobic (đi bộ nhanh, chạy, đạp xe), tập kháng lực, bài tập đẳng trường (plank, wall sit), HIIT, yoga, pilates và các môn thể thao giải trí như bóng đá, tennis bãi biển, bóng ném. Tổng cộng có 31 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với hơn 1.345 người tham gia và 67 chương trình tập luyện.
Kết quả cho thấy aerobic là phương pháp ổn định và hiệu quả nhất để hạ huyết áp cả ngày lẫn đêm. Ngoài ra, bài tập kết hợp (aerobic, kháng lực) và HIIT giúp giảm huyết áp suốt 24 giờ rõ rệt và làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu. Cụ thể, so với không tập luyện:
Theo tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rodrigo Ferrari, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, (Brazil), tập kết hợp có hiệu quả vì tận dụng cơ chế sinh lý của cả aerobic và kháng lực, giúp cải thiện đồng thời chức năng tim mạch và cơ xương, đặc biệt hữu ích khi tuổi tác làm suy giảm thể lực.
Một số nghiên cứu trước đây cho rằng bài tập đẳng trường (plank, wall sit) tốt nhất cho huyết áp. Tuy nhiên, nhóm tác giả cho rằng aerobic có lợi thế tim mạch đặc biệt vì nó giúp mạch máu giãn bền vững, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và giảm sức cản mạch máu.
Ngoài ra, aerobic có khối lượng bằng chứng khoa học lớn nhất, với nhiều thử nghiệm và người tham gia, nên độ tin cậy cao. Ngược lại, tập kháng lực có thể tạm thời làm tăng độ cứng động mạch do áp lực cao khi nâng tạ, vì vậy nên xem là phương pháp bổ trợ, không phải lựa chọn ưu tiên.
Tiến sĩ Ferrari khuyến nghị mọi người nên lấy aerobic làm nền tảng cho thói quen tập luyện, kết hợp thêm tập kháng lực để tăng sức mạnh cơ và cải thiện thể lực. Quan trọng nhất là phải chọn hình thức tập có thể duy trì lâu dài.
Chiều 5-4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) đã chia sẻ những “bí kíp” giúp bù nước và dinh dưỡng hiệu quả trong mùa nắng nóng.
Những khuyến cáo này nhằm giúp người dân chủ động phòng tránh tình trạng mất nước và duy trì cân bằng điện giải cho cơ thể trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo HCDC, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể dễ mất nước do tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt.
Tuy nhiên nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, trong khi đây đã là dấu hiệu cho thấy cơ thể bắt đầu thiếu nước.
Để duy trì trạng thái cân bằng, người trưởng thành cần uống khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày và tăng thêm khi làm việc trong môi trường nóng hoặc vận động nhiều.
Việc uống nước nên được chia đều trong ngày, từng ngụm nhỏ, thay vì uống dồn vào một thời điểm.
Đối với người lao động ngoài trời, việc bổ sung nước định kỳ, khoảng 100 - 150ml mỗi 15 - 20 phút là cần thiết để hạn chế nguy cơ mất nước. Nước đun sôi để nguội và nước sạch vẫn là lựa chọn phù hợp nhất.
Bên cạnh nước, cơ thể còn mất đi các muối khoáng quan trọng khi đổ nhiều mồ hôi. Nếu chỉ bù nước đơn thuần, cơ thể có thể rơi vào tình trạng rối loạn điện giải, gây mệt mỏi, chuột rút hoặc nặng hơn.
Trong những trường hợp này, việc sử dụng dung dịch bù điện giải như Oresol có thể giúp phục hồi cân bằng nước và khoáng chất hiệu quả.
Tuy nhiên, dung dịch này cần được pha đúng theo hướng dẫn, không tự ý điều chỉnh nồng độ. Khi không có sẵn, có thể tạm thời sử dụng dung dịch tự pha từ nước, đường và muối với tỉ lệ phù hợp để hỗ trợ bù nước.
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể thích nghi với nắng nóng.
Việc tăng cường rau xanh và trái cây tươi không chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất mà còn cung cấp thêm lượng nước tự nhiên cho cơ thể. Trong bữa ăn, các món canh nên được duy trì để hỗ trợ bù nước và giúp ăn uống dễ dàng hơn khi thời tiết oi bức.
Ngược lại, cần hạn chế sử dụng rượu, bia do có thể làm tăng tình trạng mất nước. Các loại đồ uống chứa caffeine hoặc nhiều đường như cà phê đậm, nước ngọt có gas cũng không được khuyến khích vì có thể gây lợi tiểu. Đồng thời việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm trong những ngày nắng nóng cũng có thể làm tăng sinh nhiệt trong cơ thể, khiến cảm giác mệt mỏi rõ rệt hơn.
Một số nhóm cần được lưu ý đặc biệt trong thời tiết nắng nóng là trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được bú mẹ hoàn toàn, vì sữa mẹ đã cung cấp đầy đủ nước và dưỡng chất cần thiết.
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần uống đủ nước mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Trong mọi trường hợp nghi ngờ say nắng, say nóng, không nên tự ý sử dụng thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
HCDC nhấn mạnh, chủ động bù nước và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa các vấn đề sức khỏe do nắng nóng. Thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Việc uống nước đúng cách, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, không chỉ giúp cơ thể duy trì thể trạng mà còn góp phần phòng ngừa say nắng, say nóng hiệu quả.
