Trong khuôn khổ Tuần lễ Thiên văn cộng đồng quốc tế 2026 diễn ra tại Trung tâm Khám phá khoa học Quy Nhơn (ExploraScience Quy Nhon), tỉnh Gia Lai (từ ngày 24 – 26.7), khu trưng bày thiên thạch trở thành điểm dừng chân thu hút đông đảo người dân, du khách và các bạn trẻ.
Những khối đá tưởng chừng bình thường nhưng mang theo câu chuyện về hành trình hàng tỉ năm trong không gian đã khơi dậy sự tò mò và niềm say mê khám phá vũ trụ của nhiều người.
Nếu các hội thảo chuyên đề là nơi các nhà khoa học trao đổi những kiến thức chuyên sâu về thiên văn học thì khu trưng bày thiên thạch lại mang đến một cách tiếp cận gần gũi hơn. Tại đây, những “vị khách đến từ vũ trụ” được đặt ngay trước mắt công chúng, để người xem có thể quan sát từng chi tiết, lắng nghe câu chuyện về nguồn gốc của chúng, thậm chí trực tiếp chạm tay vào những mẫu vật có nguồn gốc ngoài Trái Đất.
Hàng chục mẫu thiên thạch với nhiều kích thước, hình dạng được giới thiệu. Có mẫu mang lớp vỏ đen sẫm, sần sùi do từng bị nung nóng khi lao qua bầu khí quyển Trái Đất; có mẫu ánh lên màu kim loại với những hoa văn đặc trưng của thiên thạch sắt. Mỗi mẫu vật đều được giới thiệu kèm thông tin về đặc điểm, nguồn gốc và giá trị nghiên cứu, giúp người xem hiểu hơn về những vật thể đã trải qua hành trình kéo dài hàng tỷ năm trong vũ trụ trước khi xuất hiện trên Trái Đất.
Không ít du khách dành nhiều thời gian trước các hiện vật. Thay vì chỉ ngắm nhìn qua tủ kính, họ được cầm trên tay những mẫu thiên thạch dưới sự hướng dẫn của người phụ trách triển lãm. Trải nghiệm ấy khiến nhiều người thích thú bởi cảm giác như khoảng cách giữa con người với vũ trụ bỗng trở nên gần hơn bao giờ hết.
Anh Trần Lâm (ở phường Quy Nhơn) cho biết đây là lần đầu tiên được tận mắt nhìn thấy và chạm vào thiên thạch.
“Được trực tiếp chạm vào một vật thể từng tồn tại trong không gian là cảm giác rất đặc biệt. Trước đây tôi chỉ thấy thiên thạch qua sách báo hoặc trên truyền hình, còn hôm nay có thể tận tay cảm nhận. Điều đó khiến tôi càng thấy vũ trụ rộng lớn và con người còn rất nhỏ bé”, anh Lâm chia sẻ.
Cùng chung sự hào hứng, Lê Minh Khuê (20 tuổi, ở TP.HCM) cho biết trải nghiệm thực tế khác hoàn toàn so với những gì cô từng hình dung.
“Mình nghĩ thiên thạch cũng giống một hòn đá bình thường, nhưng khi được nghe giới thiệu về nguồn gốc, quá trình hình thành và trực tiếp cầm trên tay thì cảm giác rất khác. Nó khiến những kiến thức từng đọc trong sách trở nên sống động hơn”, Khuê nói.
Hoạt động trưng bày thiên thạch được thực hiện với mục tiêu đưa khoa học đến gần công chúng thông qua những trải nghiệm trực quan. Thay vì chỉ tiếp cận các khái niệm thiên văn bằng hình ảnh hay bài giảng, người tham quan có cơ hội quan sát các mẫu vật thật và tìm hiểu về quá trình hình thành, phân loại cũng như giá trị khoa học của thiên thạch.
Trong khuôn khổ triển lãm, anh Phạm Duy (ở TP.HCM), đại diện một nhóm sưu tầm và nghiên cứu thiên thạch tại Việt Nam, cũng giới thiệu một số mẫu vật đang được nhóm sưu tầm. Theo anh Duy, việc xác định một mẫu vật có phải thiên thạch hay không cần trải qua quá trình giám định của các đơn vị chuyên môn theo các tiêu chuẩn khoa học.
Anh Duy cũng cho rằng người quan tâm đến lĩnh vực này nên thận trọng trước những thông tin chưa được kiểm chứng hoặc các lời quảng bá thiếu cơ sở về “đá thiên thạch” trên thị trường. Việc nhận diện và đánh giá giá trị của các mẫu vật cần dựa trên kết quả giám định khoa học, thay vì chỉ dựa vào cảm quan hoặc những thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Sở Xây dựng TP.HCM thống nhất thí điểm điều chỉnh tổ chức giao thông khu vực vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Tân Định) trong thời gian từ ngày 23.5 - 23.6 nhằm giảm xung đột giao thông, tăng khả năng lưu thông qua khu vực cửa ngõ trung tâm thành phố.
Theo phương án mới, khu vực vòng xoay vẫn được giữ nguyên hiện trạng nhưng sẽ không còn tổ chức xe chạy theo dạng vòng xuyến như trước. Cơ quan chức năng sẽ lắp dải phân cách để tách dòng phương tiện và điều chỉnh hướng di chuyển của xe tại các nhánh giao.
Cụ thể, hướng từ cầu Điện Biên Phủ đi xuống sẽ được tổ chức làn rẽ trái trực tiếp vào đường Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đồng thời, dải phân cách được lắp đặt nhằm ngăn phương tiện chạy vòng quanh vòng xoay như hiện nay.
Đối với người đi từ đường Nguyễn Bỉnh Khiêm ra vòng xoay, các phương tiện bắt buộc rẽ phải để đi lên cầu Điện Biên Phủ hoặc rẽ vào đường bên hông cầu. Xe sẽ không được cắt ngang sang phần đường dành cho dòng xe từ cầu Điện Biên Phủ rẽ trái vào Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Tại khu vực này cũng sẽ lắp thêm 2 cụm đèn tín hiệu giao thông hoạt động theo 2 pha:
Người dân lưu thông qua khu vực vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm thời gian tới cần chú ý quan sát biển báo, đèn tín hiệu và đi đúng theo hướng dẫn của lực lượng chức năng để tránh đi nhầm làn hoặc quay đầu đột ngột gây xung đột giao thông.
Sở Xây dựng cũng giao các đơn vị liên quan theo dõi sát tình hình thực tế trong thời gian thí điểm để điều chỉnh đèn tín hiệu, phương án phân luồng nếu phát sinh ùn ứ hoặc bất cập vào giờ cao điểm.
Theo tìm hiểu của Thanh Niên, vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm từ lâu là một trong những điểm giao thông thường xuyên ùn ứ ở khu vực trung tâm TP.HCM. Vào giờ cao điểm sáng và chiều, khu vực này thường có 2 - 3 CSGT thuộc Đội Tuần tra dẫn đoàn, Phòng CSGT Công an TP.HCM túc trực để điều tiết giao thông.
Qua nhiều cuộc họp giữa Sở Xây dựng, lực lượng CSGT và chính quyền địa phương, cơ quan chức năng xác định nguyên nhân chính gây kẹt xe xuất phát từ việc dòng phương tiện tại đây liên tục xảy ra xung đột.
Nếu khu vực vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm ùn ứ sẽ kéo theo cả dòng phương tiện dài trên đường Điện Biên Phủ
ẢNH: NHẬT THỊNH
Cụ thể, lượng xe từ cầu vượt Hàng Xanh đổ xuống vòng xoay để rẽ trái vào đường Nguyễn Bỉnh Khiêm thường giao cắt với dòng xe chạy thẳng trên đường Điện Biên Phủ. Trong khi đó, vòng xoay có diện tích lớn, mật độ phương tiện lại rất đông khiến tình trạng ùn ứ càng dễ xảy ra vào giờ cao điểm.
Nhiều thời điểm, các dòng xe chen chúc, di chuyển chậm kéo dài khiến người dân mệt mỏi khi qua khu vực này. Vì vậy, phương án điều chỉnh giao thông lần này được đưa ra với mục tiêu chính là tách các dòng xe, giảm điểm giao cắt để hạn chế ùn tắc.
Đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết đồng hồ nằm giữa vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm - Điện Biên Phủ hiện không thuộc danh mục công trình cần bảo tồn. Trước đây, công trình này từng đặt tại vòng xoay Hàng Xanh theo hình thức xã hội hóa, sau đó được di dời về vị trí hiện nay khi thành phố xây dựng cầu vượt thép Hàng Xanh.
Tuy nhiên, do hình ảnh vòng xoay đã trở nên quen thuộc với nhiều người dân TP.HCM nên trước mắt cơ quan chức năng chưa tháo dỡ mà chỉ thay đổi cách tổ chức giao thông. Theo đó, khu vực này sẽ bỏ kiểu chạy vòng xuyến như hiện nay, đồng thời lắp thêm đèn tín hiệu để điều tiết các hướng xe, tránh xung đột.
"Với nhiều vòng xoay có đèn tín hiệu, người dân vẫn phải chạy ôm quanh vòng xoay rồi mới tiếp tục di chuyển. Riêng tại vòng xoay Nguyễn Bỉnh Khiêm sắp tới, người dân dừng theo đèn tín hiệu nhưng không phải chạy vòng quanh nữa. Cách tổ chức này giúp rút ngắn quãng đường, giảm thời gian di chuyển và tăng khả năng thoát xe", đại diện Sở Xây dựng TP.HCM thông tin.
Hiện Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) triển khai mạnh mẽ chương trình hiện đại hóa lưới điện giai đoạn 2020 - 2025 và đạt nhiều kết quả nổi bật.
Đáng chú ý, EVNHCMC đã hoàn thành sớm 2 năm mục tiêu chuyển toàn bộ trạm biến áp 110 kV sang chế độ không người trực; vận hành trung tâm điều khiển từ xa lưới điện phân phối đầu tiên tại Việt Nam; đồng thời tự động hóa toàn bộ hệ thống lưới điện phân phối trước kế hoạch một năm.
Song song đó, ngành điện TP.HCM đẩy nhanh ngầm hóa lưới điện, áp dụng công nghệ sửa chữa điện "nóng" (live - line) ở cấp điện áp 22 kV, vệ sinh cách điện bằng nước áp lực cao và triển khai công tơ đo xa trên toàn hệ thống. Những giải pháp này giúp nâng cao hiệu quả vận hành, nhanh chóng phát hiện tình trạng quá tải hoặc "non tải" trong giờ cao điểm.
EVNHCMC cũng đã số hóa toàn bộ quy trình quản lý kỹ thuật, tích hợp các công nghệ như Big Data, AI, IoT và điện toán đám mây vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sau hơn một thập niên nghiên cứu, đơn vị hiện sở hữu hệ thống lưới điện thông minh toàn diện, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về giám sát, điều khiển, phân tích dữ liệu, độ tin cậy cung cấp điện và tích hợp năng lượng tái tạo.
Trong lĩnh vực chuyển đổi số, EVNHCMC là doanh nghiệp nhà nước đầu tiên được công nhận hình thành doanh nghiệp số (năm 2022), đạt mức độ nâng cao vào năm 2024. Toàn bộ dịch vụ điện hiện được cung cấp trực tuyến; hơn 80% yêu cầu khách hàng được xử lý tự động qua các nền tảng trí tuệ nhân tạo. Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt gần 100%.
EVNHCMC cũng là đơn vị đầu tiên trong ngành điện thay thế 100% công tơ điện tử có chức năng thu thập dữ liệu từ xa, giúp người dân theo dõi điện năng tiêu thụ hằng ngày qua ứng dụng di động. Không chỉ dừng ở đó, doanh nghiệp còn chủ động nghiên cứu, thử nghiệm nhiều công nghệ mới như giám sát vận hành thiết bị theo thời gian thực, phương tiện sửa chữa chuyên dụng, mô hình cấp điện bằng xe lưu động… nhằm nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.
Những nỗ lực này giúp EVNHCMC liên tục được vinh danh tại các giải thưởng uy tín trong nước và quốc tế. Năm 2024, chỉ số lưới điện thông minh của đơn vị đạt 80,4/100 điểm, xếp hạng 41/92 công ty điện lực trên thế giới, ngang tầm nhiều doanh nghiệp lớn tại Úc, Mỹ, Canada, Malaysia và Đức.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, những tháng cuối năm các bộ, ngành, địa phương phải "tăng tốc" giải ngân đầu tư công. Thế nhưng giá vật liệu xây dựng, chi phí lao động tăng mạnh có nguy cơ kéo lùi tiến độ hoàn thành nhiều công trình, dự án trọng điểm. (trang 4)
Những ai chịu trách nhiệm về sai phạm tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang? Kế hoạch xét tuyển đại học của Bộ GD-ĐT có thay đổi để chờ kết quả điều tra vụ án liên quan sai phạm điểm 10 môn toán tại trường này hay không... là điều đang được dư luận quan tâm. (trang 17)
Không có CSGT đứng đường, nhiều người đi xe máy nghĩ vượt đèn đỏ, đi sai làn hay đi vào đường cấm rất khó bị phát hiện. Song phía sau những màn hình tại trung tâm điều hành giao thông, nhiều lỗi vi phạm chỉ diễn ra trong vài giây vẫn được ghi nhận mỗi ngày. (trang 22)
