Ăn nhiều mỡ và ít xơ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng mỡ máu cao, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.
Mỡ máu (lipid máu) là các chất béo có trong máu, thành phần chủ yếu bao gồm cholesterol và triglyceride. Khi nồng độ cholesterol hoặc triglyceride lưu thông trong máu vượt quá mức bình thường, cơ thể đã rơi vào tình trạng mỡ máu cao (rối loạn chuyển hóa lipid máu).
Triglyceride và cholesterol có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Khi chỉ số triglyceride quá cao sẽ khiến chỉ số “cholesterol xấu” tăng lên, đồng thời làm giảm lượng “cholesterol tốt”.
Ở giai đoạn đầu, bệnh mỡ máu cao thường không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát kịp thời, chất béo sẽ tích tụ lâu ngày ở thành trong của mạch máu, gây xơ vữa động mạch và tắc nghẽn mạch máu. Tình trạng này có thể dẫn đến các bệnh tim mạch nguy hiểm như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, thậm chí là nhồi máu não hoặc xuất huyết não.
Giảm cân là phương pháp hạ mỡ máu hiệu quả nhất. Nguyên nhân gây mỡ máu cao là do lượng chất béo trong máu quá dư thừa, vì vậy cắt giảm các thực phẩm giàu năng lượng là điều bắt buộc.
Thuốc lá và cồn làm tăng nồng độ chất béo trong máu, ảnh hưởng xấu đến quá trình trao đổi chất. Bỏ thuốc lá và rượu bia sẽ giúp giảm mỡ máu một cách rõ rệt.
Ngoài ra, lựa chọn đúng các loại thực phẩm có tác dụng hỗ trợ giảm mỡ máu, cụ thể:
Hạt diêm mạch (Quinoa)
Hạt diêm mạch là thực phẩm hoàn toàn không chứa cholesterol, giàu axit béo không bão hòa đa có nguồn gốc thực vật và sở hữu hàm lượng omega-3 cao. Nhờ đó, loại hạt này giúp thúc đẩy sự phát triển của thần kinh và tế bào não, đồng thời giảm hiệu quả cholesterol xấu cùng triglyceride.
Diêm mạch rất giàu chất xơ. Cứ 100 g diêm mạch chứa đến 7 g chất xơ. Theo Trung tâm An toàn Thực phẩm HongKong, mỗi người nên tiêu thụ 25 g chất xơ mỗi ngày. Chất xơ giúp tăng cảm giác no, từ đó giảm lượng thức ăn khác nạp vào cơ thể.
Đậu phụ
Đậu phụ chứa phong phú protein, axit linoleic, oligosaccharide, isoflavone đậu nhành, saponin đậu nhành, canxi cùng nhiều loại vitamin. Thực phẩm này giúp tăng cường miễn dịch, phòng ngừa huyết áp cao và giảm cholesterol.
Dưỡng chất cốt lõi trong đậu phụ là saponin đậu nhành, có khả năng ngăn chặn đường glucose kết hợp với chất béo trong đường ruột, ức chế sự hấp thụ cũng như tích tụ chất béo. Từ đó, nó làm giảm cholesterol xấu trong máu và hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch.
Sữa thực vật
Sữa thực vật hoàn toàn không chứa cholesterol. Thành phần phytosterol (sterol thực vật) có trong loại sữa này có thể ngăn chặn sự hấp thu cholesterol trong hệ tiêu hóa không cho đi vào máu, đồng thời đào thải lượng dư thừa ra ngoài, giúp giảm tổng lượng cholesterol trong cơ thể.
Các nghiên cứu khuyến nghị bổ sung 2 g phytosterol mỗi ngày, duy trì liên tục từ 2 đến 3 tuần có thể giảm 7-10% cholesterol xấu. Tuy nhiên, không nên nạp quá nhiều phytosterol vì có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ các vitamin tan trong dầu của cơ thể như carotene và vitamin E.
Cá thu
Cá thu rất giàu axit béo omega-3, đặc biệt có lợi cho tim, hệ tim mạch và brain (não bộ). Dưỡng chất này giúp thúc đẩy cơ thể đào thải cholesterol, giảm cholesterol xấu (LDL), tăng cholesterol tốt (HDL), từ đó hạ nồng độ triglyceride trong máu và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Nghệ là một loại gia vị có vị cay, chứa hàm lượng lớn chất chống oxy hóa carotene giúp bảo vệ gan. Bên cạnh đó, hoạt chất curcumin trong nghệ có thể làm giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ, ức chế sự hình thành cholesterol xấu, hỗ trợ cơ thể chuyển hóa chất béo và phục hồi sức khỏe gan.
Các thí nghiệm trên động vật cho thấy bổ sung 1-5% bột nghệ vào chế độ ăn uống, sau 30 ngày có thể giảm đáng kể nồng độ cholesterol xấu và triglyceride trong máu. Đồng thời, tăng hàm lượng cholesterol tốt, ngăn ngừa hình thành cục máu đông và phòng tránh xơ vữa động mạch.
Ngày 7/4, Darren McGrady, cựu đầu bếp riêng 15 năm của Nữ hoàng Anh, chia sẻ thông tin này qua một video dạy nấu ăn trên YouTube. Giới trẻ hiện nay chuộng ép bánh quy Biscoff vào hũ sữa chua Hy Lạp, để ngăn mát tủ lạnh, sau đó dùng làm bữa sáng thay thế các món tráng miệng nhiều calo.
Sau khi chứng kiến cộng đồng mạng đua nhau thực hiện món ăn, ông Darren cũng trổ tài làm lại món này nhưng thay bánh Biscoff bằng bánh quy gừng đúng theo sở thích của Nữ hoàng.
Ông Darren kể lại thời gian làm việc tại cung điện Buckingham từ năm 1982 đến 1993, các đầu bếp gọi đây là món "kem bánh quy gừng". Nữ hoàng rất mê gọi món này và thường xuyên thưởng thức nó sau bữa ăn chính.
Để làm chiều lòng khẩu vị của người đứng đầu hoàng gia, cựu đầu bếp nhúng bánh quy vào hỗn hợp rượu whisky pha nước giúp làm mềm bánh, sau đó xếp sữa chua lên trên và phủ thêm một chút kem tươi trang trí. Ông đánh giá đây là một trong những công thức dễ nhất nhưng luôn xuất hiện trên bàn ăn hoàng gia.
Đánh giá về thành phần chính của món ăn, chuyên gia dinh dưỡng Sergio Guerrero nhận định sữa chua Hy Lạp mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Thực phẩm này cung cấp lượng canxi dồi dào, giúp người dùng duy trì hệ xương khớp chắc khỏe và ngăn ngừa bệnh loãng xương, đặc biệt ở người cao tuổi và phụ nữ mãn kinh. Khi chúng ta kết hợp cùng vitamin D, cơ thể sẽ hấp thụ canxi tốt hơn đáng kể.
Bên cạnh đó, hàm lượng protein cao và các lợi khuẩn trong sữa chua Hy Lạp kích hoạt quá trình đốt cháy năng lượng, tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả. Các nhà khoa học cũng chỉ ra thói quen ăn sữa chua đều đặn giúp con người giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, cao huyết áp, bệnh lý tim mạch và tiểu đường type 2. Với những người ưa vận động, nguồn đạm sinh học cao từ thực phẩm này hỗ trợ xây dựng cơ bắp và đẩy nhanh quá trình phục hồi, giảm mệt mỏi sau tập luyện.
Trong tháng 5.2026, ngành y tế Quảng Trị liên tiếp tổ chức nhiều lớp tập huấn với quy mô lớn, thu hút hàng trăm cán bộ, nhân viên y tế tham gia. Nội dung tập huấn trải rộng từ chuyên môn khám chữa bệnh, y tế dự phòng đến các lĩnh vực chuyển đổi số, quản lý nhà nước và công tác hành chính.
Ngày 27.5, Sở Y tế tổ chức lớp tập huấn phổ biến, hướng dẫn chuyên môn cho hơn 80 cán bộ Trạm Y tế xã, phường khu vực nam Quảng Trị. Các học viên được cập nhật những nội dung thiết thực như phòng, chống dịch bệnh, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe sinh sản, an toàn thực phẩm, quản lý dược và trang thiết bị y tế. Thông qua hoạt động này, đội ngũ y tế cơ sở được bổ sung kiến thức, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, qua đó nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu và phòng chống dịch bệnh tại cộng đồng.
Song song với nâng cao năng lực chuyên môn, chuyển đổi số tiếp tục là một trong những trọng tâm của ngành. Ngày 6.5, Sở Y tế phối hợp với Cục Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế) tổ chức tập huấn kết nối, liên thông dữ liệu từ phần mềm quản lý thông tin bệnh viện (HIS) đến Hệ thống thông tin sức khỏe bà mẹ - trẻ em và sức khỏe sinh sản.
Hơn 130 cán bộ chuyên môn và công nghệ thông tin của các cơ sở y tế trong tỉnh được hướng dẫn chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và khai thác hiệu quả hệ thống. Việc liên thông dữ liệu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý, theo dõi sức khỏe bà mẹ, trẻ em và xây dựng nền tảng dữ liệu y tế đồng bộ.
Trong lĩnh vực quản lý khám chữa bệnh, ngày 7 và 8.5, Sở Y tế phối hợp với Cục Quản lý khám bệnh, chữa bệnh tổ chức hai lớp tập huấn Hệ thống Quản lý quốc gia về hành nghề và hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho khoảng 400 cán bộ y tế khu vực bắc và nam Quảng Trị.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, đây là công cụ quan trọng giúp minh bạch hóa thông tin hành nghề, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số trong ngành. Các học viên được hướng dẫn cập nhật, quản lý dữ liệu người hành nghề, cơ sở khám chữa bệnh cũng như xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình vận hành hệ thống.
Bên cạnh các nội dung chuyên môn, ngành y tế còn chú trọng nâng cao năng lực quản lý và ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ. Ngày 21.5, Sở Y tế tổ chức tập huấn công tác bảo vệ bí mật nhà nước năm 2026 với nhiều nội dung mới liên quan đến bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin và quản lý văn bản điện tử trong bối cảnh chuyển đổi số.
Tiếp đó, ngày 29 - 30.5, Sở Y tế tổ chức tập huấn công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cho 180 cán bộ, lãnh đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh.
Việc liên tục tổ chức các lớp tập huấn cho thấy ngành y tế Quảng Trị đang đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực. Từ chuyên môn nghiệp vụ, chuyển đổi số đến kỹ năng quản lý và hành chính, tất cả đều hướng đến mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ y tế có năng lực, trách nhiệm và thích ứng với yêu cầu mới, qua đó nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa tiết chế dinh dưỡng Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho rằng với dinh dưỡng, điều quan trọng không phải là vội vàng kết tội một thực phẩm, mà phải hỏi cho đúng: uống bao nhiêu, uống lúc nào, cơ địa ra sao và chế độ ăn tổng thể như thế nào?
TS Giang cho hay matcha là bột trà xanh, có chứa nhiều polyphenol, catechin, trong đó có EGCG, cùng với caffeine và L-theanine.
Đây là nhóm chất tạo nên nhiều đặc tính được quan tâm của trà xanh, nhưng đồng thời polyphenol/tannin cũng có khả năng gắn với sắt trong đường tiêu hóa. Đặc biệt là sắt không heme - loại sắt có nhiều trong rau xanh, đậu, ngũ cốc và thực phẩm nguồn gốc thực vật.
Nói cách khác, thông tin matcha có thể làm giảm hấp thu sắt là có cơ sở khoa học. Một nghiên cứu trên người cho thấy các đồ uống giàu polyphenol như trà, cà phê, ca cao có thể làm giảm hấp thu sắt không heme khi dùng cùng bữa ăn, mức độ phụ thuộc vào lượng polyphenol trong đồ uống.
"Nhưng từ "có thể làm giảm hấp thu sắt" đến "uống matcha sẽ gây thiếu máu" là một suy diễn chưa đủ căn cứ. Thực tế với người khỏe mạnh, ăn uống đa dạng, có thịt cá trứng sữa hợp lý, dự trữ sắt bình thường, uống matcha điều độ và không uống sát bữa ăn chính thì nguy cơ thiếu máu chỉ vì matcha là không cao", TS Giang phân tích.
TS Giang khuyến cáo nên uống matcha cách bữa ăn chính khoảng 1 - 2 giờ, nhất là những bữa có nhiều thực phẩm giàu sắt thực vật như rau xanh, đậu, ngũ cốc.
Nếu đang uống viên sắt, không nên uống cùng matcha, trà, cà phê, sữa hoặc các sản phẩm cản trở hấp thu sắt, nên để khoảng cách khoảng 2 giờ với trà, cà phê khi dùng sắt hoặc ăn thực phẩm giàu sắt.
Trong bữa ăn, nên phối hợp nguồn sắt heme từ thịt, cá, gia cầm, hải sản và nguồn sắt không heme từ rau, đậu, ngũ cốc.
Sắt heme hấp thu tốt hơn và ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ức chế hơn sắt không heme. Vitamin C từ cam, bưởi, ổi, chanh, rau quả tươi có thể hỗ trợ hấp thu sắt không heme tốt hơn.
Với thông tin "uống matcha gây rụng tóc", TS Giang cho hay việc thiếu sắt, ferritin thấp có thể liên quan đến một số trường hợp rụng tóc, nhưng rụng tóc là biểu hiện không đặc hiệu.
Triệu chứng này còn liên quan đến stress, thiếu protein, thiếu kẽm, rối loạn tuyến giáp, sau sinh, bệnh lý da đầu, thuốc, giảm cân quá nhanh…
"Điều đáng lo hơn là nhiều người vừa nghe thiếu sắt đã tự mua viên sắt uống kéo dài. Việc này không nên. Sắt là vi chất cần thiết nhưng không phải cứ nhiều là tốt.
Người nghi thiếu máu, mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, da xanh, rụng tóc nhiều bất thường nên đi khám, làm công thức máu, ferritin và các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân trước khi bổ sung", TS Giang khuyến cáo.
