Trong chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các đơn vị như Viện Pháp y quốc gia, Genestory, Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam tiếp nhận khối lượng lớn công việc về thu thập, xét nghiệm và giám định đối khớp hàng chục nghìn mẫu ADN phục vụ xác định danh tính liệt sĩ. Trong số nhiệm vụ đã thực hiện, các nhà khoa học nhớ mãi chiến dịch 30 ngày trả lại tên cho các liệt sĩ hy sinh tại hang Tám Cô, tỉnh Quảng Trị.
Những ngày đầu tháng 10/2025, giữa lúc công trình tôn tạo di tích quốc gia đặc biệt hang Tám Cô được triển khai, nhiều hài cốt liệt sĩ bất ngờ xuất hiện dưới lớp đất ngủ yên sau nhiều chục năm. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cùng các đơn vị phong tỏa hiện trường, bắt đầu quy trình khai quật.
Suốt nửa tháng, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, hài cốt những người lính hy sinh khi làm nhiệm vụ tại Đường 20 Quyết Thắng dần xuất hiện. Con đường này là nơi hàng chục nghìn bộ đội, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến chiến đấu, bảo đảm mạch chi viện từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ.
Trưa 14/11/1972, trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng, 8 thanh niên xung phong thuộc Đại đội C217 trên đường làm nhiệm vụ đã dừng nghỉ tại hang Tám Cô. Cùng thời điểm, 5 chiến sĩ Đoàn 5043 Pháo binh được phân công bảo vệ xe pháo cũng có mặt tại khu vực này. Khi máy bay Mỹ bất ngờ ném bom, khối đá lớn sập xuống bịt kín cửa hang. Các lực lượng đã khẩn trương tổ chức cứu hộ, cứu nạn, nhưng 13 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh.
Viện Pháp y quốc gia và Viện Hàn lâm Khoa học công nghệ Việt Nam phụ trách lấy mẫu, xét nghiệm, giám định và đối khớp ADN để xác định danh tính các liệt sĩ ở hang Tám Cô. “Yêu cầu đặt ra là trong đúng một tháng phải có kết quả. Với công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ, đó là áp lực rất lớn, bởi thông thường với số lượng mẫu như vậy, các đơn vị phải mất vài tháng mới xử lý xong”, thạc sĩ Chu Thị Thủy, giám định viên Viện Pháp y quốc gia, nhớ lại.
Trực tiếp vào hiện trường lựa chọn mẫu sinh phẩm, bà Thủy cho biết mỗi chuyến đi lấy mẫu đều để lại cho bà những cảm xúc đặc biệt. Trong lòng hang tối và chật hẹp, nơi lớp đất đá đã bị bom đạn và thời gian nén chặt suốt hơn nửa thế kỷ, các chiến sĩ quy tập gần như không thể đứng thẳng.
Họ phải khom lưng, dùng cuốc, bay và những dụng cụ chuyên dụng cào từng lớp đất mỏng, rồi kiên nhẫn đưa từng gầu đất ra ngoài sàng lọc. Mỗi nắm đất được nhấc lên đều được quan sát cẩn trọng, bởi bên trong có thể là một mảnh xương nhỏ còn sót lại của những người đã nằm lại. Trời miền Trung mưa rả rích, bùn đất bám kín quần áo, nhưng không ai dừng tay.
Viện Pháp y quốc gia phụ trách lựa chọn mẫu, xét nghiệm và đối sánh ADN của hài cốt. Song song với đó, TS Dương Ngọc Cường và các cộng sự của GeneStory phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thuộc Bộ Công an, cùng nhiều cơ quan chức năng rà soát thông tin thân nhân của 13 liệt sĩ được xác định đã hy sinh tại đây.
Việc tìm đúng thân nhân không hề đơn giản. Công nghệ giám định khi đó chủ yếu dựa trên ADN ty thể nên mẫu đối chứng phải được lấy đúng theo dòng mẹ. May mắn là trước đó, chương trình xây dựng ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ đã thu thập được nhiều mẫu trên phạm vi cả nước. Nhờ cơ sở dữ liệu sẵn có, nhiều gia đình không phải lấy mẫu lại, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đối sánh.
Dẫu vậy, không phải mọi việc đều diễn ra trong phòng thí nghiệm. Có những ngày, các cán bộ phải tỏa đi nhiều địa phương từ Thanh Hóa, Cao Bằng đến nhiều tỉnh khác để gặp từng gia đình, giải thích quy trình lấy mẫu và hoàn thiện hồ sơ. Sau hơn 50 năm chờ đợi, điều họ mong mỏi nhất chỉ là biết người thân của mình đang nằm ở đâu. “Mọi người đều rất xúc động. Điều họ chờ đợi suốt mấy chục năm chỉ là một thông tin chính xác về người thân”, TS Cường kể.
Sau khi hoàn tất việc lựa chọn mẫu tại hiện trường, 40 mẫu sinh phẩm được chuyển về Viện Pháp y quốc gia để bước vào quy trình giám định. Đối với các giám định viên, đây mới là thời điểm áp lực thực sự. Mẫu hài cốt đã nằm dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ, lượng ADN còn sót lại rất ít. Toàn bộ quy trình từ làm sạch mẫu, nghiền xương, tách chiết ADN đến giải trình tự đều phải thực hiện trong điều kiện nghiêm ngặt nhằm tránh nhiễm chéo từ ADN của người sống hoặc môi trường xung quanh.
Gần một tháng, phòng thí nghiệm gần như không còn khái niệm ngày nghỉ. Các giám định viên làm việc liên tục từ sáng đến tối, nhiều hôm kéo dài đến 21h. Dù hệ thống máy giải trình tự có thể chạy xuyên đêm, toàn bộ các bước chuẩn bị trước đó vẫn phải thực hiện thủ công, đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối của từng thành viên trong ê-kíp. “Có những công đoạn bắt buộc phải xử lý đúng thời điểm, kể cả rơi vào thứ bảy hay chủ nhật chúng tôi cũng phải đến cơ quan để làm”, bà Thủy kể.
Mỗi mẫu chỉ được gắn bằng một mã số. Danh tính người đã khuất hoàn toàn được tách biệt khỏi quá trình xét nghiệm để bảo đảm tính khách quan và an toàn dữ liệu. Sau khi phân tích, thông tin di truyền tiếp tục được đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ đã được xây dựng trước đó.
Đó cũng là lúc lợi thế của ngân hàng ADN bắt đầu phát huy tác dụng. Theo ông Cường, thay vì phải lần theo từng hồ sơ, từng địa phương để xác minh rồi mới tiến hành xét nghiệm, cơ sở dữ liệu ADN thân nhân cho phép các nhà khoa học nhanh chóng tìm ra những trường hợp có quan hệ huyết thống, sau đó mới tiếp tục xác minh bằng hồ sơ và thông tin thực chứng. Cách làm này vừa rút ngắn đáng kể thời gian, vừa nâng cao độ chính xác.
Sau khoảng ba tuần, những tín hiệu tích cực đầu tiên xuất hiện. Trong số 40 mẫu sinh phẩm mang về từ hang Tám Cô, khoảng 30 mẫu đã giải trình tự thành công, tạo thành 9 trình tự ADN của 9 liệt sĩ.
Mỗi khi phần mềm hiện lên kết quả trùng khớp, cảm giác đầu tiên của giám định viên Thủy là niềm hạnh phúc khó diễn tả. “Bao nhiêu công sức, bao nhiêu thời gian mình bỏ ra như được đền đáp. Cảm giác giống như chính người thân của mình được trở về vậy”, bà nhớ lại.
Kết quả cuối cùng, 7 trong số 9 trình tự ADN đã được đối sánh thành công với mẫu thân nhân. Sau khi có kết quả giám định, các đơn vị tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, công an và gia đình các liệt sĩ để xác minh thông tin, hoàn thiện hồ sơ trước khi tổ chức truy điệu và an táng. Sau hơn một năm nhận nhiệm vụ thiêng liêng này, điều khiến tiến sĩ Cường xúc động nhất là khoảnh khắc chứng kiến niềm hy vọng trở lại trong những gia đình đã chờ đợi hơn nửa thế kỷ.
Ngày 8/11/2025, Quảng Trị tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng các liệt sĩ tại khu vực cửa hang Tám Cô. Theo nguyện vọng của nhiều gia đình, hài cốt và di vật các liệt sĩ được an táng trong ngôi mộ chung ngay trước cửa hang, nơi họ đã cùng chiến đấu, cùng hy sinh hơn 53 năm trước.
Trong 30 ngày làm nhiệm vụ, nhiều khoảnh khắc khiến nữ giám định viên Thủy không kìm được cảm xúc. Giữa những di vật được đưa lên từ lòng đất có hai đôi dép nhựa đã ngả màu. Trên quai vẫn còn bám những mẩu xương nhỏ của bàn chân người đã khuất. Đôi dép ấy vẫn nằm đúng nơi chủ nhân của nó ngã xuống trong trận bom năm nào. “Nhìn hình ảnh ấy, tôi thực sự rất xót xa”, bà Thủy nói.
Hàng chục năm qua, Vườn quốc gia Cát Tiên (cũng là khu rừng Đồng Nai) cùng chung tay gìn giữ và trở thành khu rừng đặc dụng quốc gia, được UNESCO công nhân là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Theo dữ liệu của Vườn quốc gia Cát Tiên, hiện vườn nằm trên 2 địa bàn Đồng Nai và Lâm Đồng.
Phần Đồng Nai có diện tích gần 44.000ha, còn lại gần 27.300ha là khu Cát Lộc nằm ở phía Nam tỉnh Lâm Đồng - cách ranh giới rừng Đồng Nai khoảng 8km.
Tại khoảng cách giữa 2 khu vực rừng của 2 địa phương trên là vùng dân cư đông đúc thuộc các xã Cát Tiên 2, Cát Tiên 3 (Lâm Đồng) và xã Đắc Lua (TP Đồng Nai).
Tại đây, hệ sinh thái rừng cây tự nhiên bản địa đặc trưng vùng miền Đông Nam Bộ, có nguồn tài nguyên đa dạng sinh học cao với hơn 1.655 loài thực vật, 2.277 loài động vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng nằm trong sách Đỏ IUCN như quần thể Voi châu Á (Elephas maximus) với hơn 27 con đang sinh trưởng và phát triển tốt, hiện được đánh giá là quần thể voi hoang dã quan trọng nhất Việt Nam.
Quần thể Bò tót (Bos gaurus) hoang dã được đánh giá lớn nhất Việt Nam với trên 300 con, quần thể Cá sấu nước ngọt (Crocodvlus siamensis) được phục hồi thành công tại Bàu Sấu.
Theo các nhà nghiên cứu, tại khu vực Cát Lộc có loài Tê giác Java (Rhinoceros sondaicus) là loài thú lớn cực kỳ nguy cấp và từng là biểu tượng bảo tồn của Việt Nam.
Tuy nhiên, do kết nối hành lang đa dạng sinh học giữa 2 khu vực trên không thuận lợi nên điều kiện phục hồi quần thể tê giác và kết nối sinh cảnh giữa các phân khu của Vườn quốc gia Cát Tiên từng gặp khó khăn…
Chiều nay (4.9), dự kiến TAND TP.HCM sẽ xét xử sơ thẩm bị cáo Phạm Nhật Vinh (49 tuổi, cựu Phó tổng giám đốc Công ty Nguyễn Kim) về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Theo cáo trạng, Công ty TNHH MTV phát triển công nghiệp Tân Thuận (gọi tắt Công ty IPC, 100% vốn nhà nước). Công ty CP phát triển Nam Sài Gòn (Công ty Sadeco) là công ty con của Công ty IPC, có cơ cấu vốn với phần vốn do doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ lệ 60,7%.
Trong Công ty Sadeco, nhóm cổ đông cá nhân là người nhà của ông Nguyễn Văn Kim (Chủ tịch HĐQT Công ty Nguyễn Kim) đứng tên thay Công ty Nguyễn Kim chiếm 30,8%. Nhóm này cũng đề cử Phạm Nhật Vinh tham gia HĐQT của Công ty Sadeco.
Tháng 11.2016, Công ty Nguyễn Kim gửi công văn sang Công ty Sadeco đề nghị xác lập mối quan hệ đối tác chiến lược với Công ty Sadeco thông qua hình thức tham gia mua cổ phần để trở thành cổ đông chiến lược, hợp tác đầu tư 2 dự án của Công ty Nguyễn Kim là dự án Khu dân cư Rạch Chiếc, dự án Khu phức hợp căn hộ thương mại tại 79B Lý Thường Kiệt.
Mặc dù Đại hội cổ đông Công ty Sadeco ngày 2.12.2016 thống nhất thông qua phương án tăng vốn điều lệ là phát hành cho cổ đông hiện hữu tỷ lệ 1:1, giá phát hành dự kiến 20.000 đồng/cổ phần.
Tuy nhiên, sau đó tại cuộc họp HĐQT 27.12.2016, các thành viên HĐQT Sadeco lại thống nhất giao Ban điều hành Công ty Sadeco tính toán phương án tăng vốn điều lệ, chọn Công ty Nguyễn Kim trở thành cổ đông chiến lược và giao Công ty CP Chứng khoán TP.HCM (HSC) thẩm định giá giá trị cổ phần của Công ty Ssadeco, dù HSC không có chức năng thẩm định giá.
Về việc tăng vốn điều lệ của Công ty Sadeco, UBND TP.HCM giao cho HĐTV Công ty IPC chịu trách nhiệm xem xét, quyết định theo đúng quy định về đấu giá quyền mua cổ phần, đảm bảo lợi ích tối ưu cho các phương án khác.
Nhưng HĐTV Công ty IPC và các cá nhân liên quan không thực hiện theo quy định, mà ra nghị quyết giảm tỷ lệ sở hữu của Công ty IPC tại Sadeco từ 44% xuống 28,8%, HĐTV Công ty IPC thống nhất thông qua phương án tăng vốn điều lệ cho cổ đông chiến lược là Công ty Nguyễn Kim, theo phương án phát hành 9 triệu cổ phần với giá 40.000 đồng/cổ phần.
Phương án này được các thành viên HĐQT biểu quyết, trong đó có Phạm Nhật Vinh (đại diện vốn tư nhân, Công ty Nguyễn Kim). Ngày 5.10.2017, Công ty Sadeco ký kết hợp đồng hợp tác chiến lược với Công ty Nguyễn Kim, trị giá hợp đồng 360 tỉ đồng và Công ty Nguyễn Kim đã thanh toán đủ.
Trong khi đó, căn cứ Thông tư của Bộ Tài chính về chế độ kế toán doanh nghiệp, có đủ căn cứ xác định giá trị cổ phần của Sadeco là 162.571 đồng/cổ phần. Như vậy, thiệt hại của Công ty Sadeco trong việc phát hành 9 triệu cổ phần cho Công ty Nguyễn Kim hơn 669 tỉ đồng.
HĐND tỉnh Cà Mau vừa thông qua nghị quyết thành lập phường Thới Bình, đánh dấu bước chuyển từ mô hình quản lý nông thôn sang chính quyền đô thị tại trung tâm khu vực phía bắc tỉnh.
Xã Thới Bình hiện nay được hình thành trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên của thị trấn Thới Bình và xã Thới Bình trước đây, với dân số hơn 38.000 người. Quy mô này vượt ngưỡng tiêu chuẩn dân số đối với đơn vị hành chính phường theo quy định.
Ít địa phương nào ở phía bắc tỉnh Cà Mau sở hữu đồng thời lợi thế giao thông thủy và bộ như Thới Bình. Từ lâu, các tuyến sông Trẹm, sông Chắc Băng, sông Láng Trâm đóng vai trò huyết mạch vận chuyển hàng hóa, kết nối các vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản với trung tâm tỉnh và các tỉnh trong vùng ĐBSCL.
Trong khi đó, mạng lưới giao thông đường bộ đang từng bước hoàn thiện với các tuyến đường tỉnh 983, 983B, hành lang ven biển phía nam và tuyến cao tốc Cà Mau - Cần Thơ, mở rộng khả năng liên kết vùng của địa phương.
Lợi thế vị trí đưa xã Thới Bình trở thành nơi tập trung nhiều cơ quan hành chính, trường học, cơ sở y tế, ngân hàng và các hoạt động thương mại, dịch vụ phục vụ. Không gian dân cư cũng đang thay đổi rõ nét khi các cụm dân cư tập trung dọc theo những tuyến giao thông chính và ven sông, tạo nên diện mạo đặc trưng của một đô thị sông nước.
Quá trình đô thị hóa tại Thới Bình không diễn ra theo cách tách rời với kinh tế truyền thống, mà hình thành trên nền tảng của một cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ.
Theo đề án thành lập phường, lao động phi nông nghiệp trên địa bàn đạt khoảng 20.677 người, chiếm 78% tổng số lao động. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ hiện chiếm khoảng 75% cơ cấu kinh tế địa phương. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 70 triệu đồng mỗi năm, trong khi tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,6%.
Toàn địa bàn hiện có hơn 652 hộ kinh doanh cá thể cùng 86 doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác hoạt động trong nhiều lĩnh vực. Chợ Thới Bình là điểm giao thương truyền thống, nhưng bên cạnh đã xuất hiện ngày càng nhiều mô hình nhà ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ dọc các tuyến đường chính.
Dân số đô thị của xã Thới Bình hiện khoảng 23.600 người, chiếm gần 62% tổng dân số. Đây là một trong những chỉ số phản ánh rõ nét tốc độ tập trung dân cư và nhu cầu quản trị đô thị ngày càng lớn. Địa phương cũng đang triển khai dự án khu dân cư - dịch vụ thương mại Thới Bình với quy mô hơn 263.000 m2, khoảng 1.200 căn nhà, quy mô dân số dự kiến khoảng 5.000 người và tổng vốn đầu tư khoảng 750 tỉ đồng.
Trong tổng diện tích hơn 12.105 ha, đất nuôi trồng thủy sản chiếm hơn 4.736 ha, tương đương 39,13%. Năm 2025, tổng diện tích nuôi trồng thủy sản đạt 9.613 ha, sản lượng thu hoạch hơn 10.128 tấn, vượt 24,2% kế hoạch. Trong đó, sản lượng tôm đạt 4.373 tấn và cua đạt 830 tấn.
Song song với đó, mô hình lúa - tôm tiếp tục phát huy hiệu quả khi vụ sản xuất 2024 - 2025 đạt diện tích 3.108 ha, sản lượng 12.836 tấn. Nhịp sống của người dân nơi đây vẫn gắn với những vuông tôm, đồng lúa, các tuyến sông và hoạt động mua bán tại chợ trung tâm.
Việc chuyển đổi từ xã lên phường không đơn thuần là thay đổi tên gọi đơn vị hành chính.
Khi quy mô dân số tăng lên, mật độ dân cư tập trung cao hơn và các hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển nhanh, yêu cầu về quy hoạch, quản lý đất đai, xây dựng, môi trường và hạ tầng kỹ thuật cũng trở nên cấp thiết hơn.
Hiện Thới Bình có 13 trường học các cấp, trong đó 12 trường đạt chuẩn quốc gia; một bệnh viện đa khoa, một trạm y tế đạt chuẩn và một phòng khám đa khoa tư nhân. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%.
Hệ thống điện được đầu tư với một trạm biến áp 110 kV, 1.241 máy biến áp phân phối và sản lượng điện tiêu thụ bình quân khoảng 136 triệu kWh mỗi năm. Tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch hợp vệ sinh đạt 100%.
Theo đề án thành lập phường, việc tổ chức chính quyền đô thị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng, dân cư và phát triển hạ tầng kỹ thuật phù hợp với tốc độ đô thị hóa đang diễn ra trên địa bàn.
Theo ông Phạm Thanh Phương, Chủ tịch UBND xã Thới Bình, quá trình đô thị hóa trên địa bàn diễn ra khá nhanh trong những năm gần đây, thể hiện qua sự gia tăng dân số tập trung tại khu vực trung tâm, sự chuyển dịch cơ cấu lao động và nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ công.
Ông Phương cho rằng việc HĐND tỉnh Cà Mau thông qua nghị quyết thành lập phường sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho địa phương trong công tác quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng và huy động nguồn lực đầu tư.
"Thới Bình có lợi thế về vị trí kết nối liên vùng, kinh tế thủy sản và thương mại - dịch vụ. Việc tổ chức chính quyền đô thị sẽ giúp địa phương khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng sẵn có, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới", ông Phương nói.
