TS Trần Văn, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nêu rõ Hội nghị Trung ương 3 đã thông qua nhiều nội dung rất quan trọng, trong đó có nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.
Đây là một bước chuyển chiến lược, tạo đột phá trong đổi mới mô hình phát triển, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 và xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm tiếp theo dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai đoạn 2030 – 2130.
* Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam được xem là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển của Việt Nam. Điều gì sẽ quyết định sự thành công của bước chuyển này trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt hiện nay?
– Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển được Hội nghị Trung ương thông qua là sự thay đổi căn bản trong tư duy chiến lược của Việt Nam khi chuyển sang mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người.
Việc chuyển này càng có ý nghĩa quan trọng bởi mô hình tăng trưởng cũ dựa vào chiều rộng đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử khi đưa nước ta thoát nghèo và trở thành quốc gia có thu nhập trung bình.
Mô hình phát triển mới mang tính thời đại có điểm mới căn bản là chuyển đổi động lực, lấy tri thức và đổi mới sáng tạo làm động lực chính; chuyển đổi vị thế khi dịch chuyển lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Cùng với đó chuyển đổi triết lý, lấy con người vừa làm trung tâm, vừa làm chủ thể, là nguồn lực quan trọng nhất và là mục tiêu cao nhất của sự phát triển.
Đây không chỉ là sự thay đổi về cách làm kinh tế, mà là sự thay đổi về tầm nhìn phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt và cuộc cách mạng công nghệ diễn ra với tốc độ phi mã, bước chuyển này đối mặt với cả cơ hội lẫn thách thức đan xen, là yếu tố quyết định thành công giữa dòng xoáy cạnh tranh toàn cầu.
Trong ba yếu tố mang tính quyết định của mô hình mới thì đột phá về thể chế là quan trọng nhất, tạo ra không khí cởi mở, hồ hởi, phấn khởi cho khu vực tư nhân đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Chất lượng nguồn nhân lực được coi là yếu tố sống còn khi việc tái cấu trúc hệ thống giáo dục – đào tạo gắn với nhu cầu thị trường và các ngành công nghệ mũi nhọn.
Tự chủ công nghệ và năng lực doanh nghiệp nội địa được chú trọng khi các doanh nghiệp Việt Nam phải vươn lên thành lực lượng nòng cốt, có khả năng làm chủ công nghệ lõi và tạo ra các sản phẩm có sức cạnh tranh quốc tế.
Nhìn lại toàn bộ hội nghị, đặc biệt phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy tinh thần nhất quán: Nghị quyết dù đúng đắn đến đâu cũng chỉ là khởi đầu, hành động và kết quả thực tế mới là thước đo cuối cùng.
Trung ương đã yêu cầu khẩn trương đưa nghị quyết vào cuộc sống, khắc phục triệt để tình trạng “quyết sách lớn nhưng triển khai chậm”. Khâu tổ chức thực hiện phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ kết quả.
Bước chuyển chiến lược lần này là động lực quan trọng giúp Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình, tự tin hướng tới các cột mốc lịch sử của dân tộc vào năm 2030, 2045, xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm tiếp theo dưới sự lãnh đạo của Đảng.
* Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra ba câu hỏi rất đáng chú ý là mỗi quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để thực thi hiệu quả.
Theo ông, đâu là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” mà Việt Nam cần ưu tiên xử lý để các quyết sách lớn của Hội nghị Trung ương 3 thực sự chuyển hóa thành tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia?
– Ba câu hỏi mang tính hành động cao mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra cho Trung ương – tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào, và cần điều kiện gì để thực thi – đã đánh đúng điểm yếu của nền kinh tế.
Yếu tố đang kìm hãm việc chuyển hóa các quyết sách lớn thành tăng trưởng thực chất chính là năng lực thực thi và cơ chế phân bổ nguồn lực.
Thứ nhất, sự chồng chéo, phức tạp của hệ thống pháp luật và tâm lý “thà đứng yên còn hơn làm sai”. Hệ thống các quy định pháp luật hiện hành đang tồn tại nhiều điểm nghẽn, mâu thuẫn giữa các luật, tạo ra rủi ro pháp lý cho đội ngũ cán bộ thực thi.
Nhiều dự án đầu tư, vốn đầu tư công chậm giải ngân thời gian qua cho thấy không phải vì thiếu tiền, mà vì còn tâm lý e ngại trách nhiệm dẫn đến không dám làm.
Thứ hai, cơ chế phân bổ nguồn lực bị hành chính hóa. Mọi nguồn lực quốc gia, từ vốn, đất đai, tài nguyên cho đến nhân lực chất lượng cao, vẫn chưa thực sự được phân bổ theo cơ chế thị trường tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Việc phân bổ còn phân tán, thiếu tập trung vào các ngành công nghệ mũi nhọn hay các doanh nghiệp tư nhân có năng lực dẫn dắt.
Để trả lời cho ba câu hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế bằng cách cắt giảm triệt để các thủ tục hành chính, quy hoạch lại hệ thống luật pháp theo hướng cởi mở, minh bạch và thống nhất theo tư duy “kiến tạo, thúc đẩy”.
Khi thể chế thông thoáng, năng lực cạnh tranh quốc gia sẽ không còn dựa vào chi phí lao động rẻ hay tài nguyên thô, mà dịch chuyển sang năng lực tự chủ công nghệ, năng suất lao động tổng hợp (TFP) và sức mạnh của các tập đoàn kinh tế nội địa.
Cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm thể chế hóa bằng văn bản luật rõ ràng về ranh giới giữa “làm sai vì vụ lợi” và “thử nghiệm đổi mới vì lợi ích chung”.
Thực hiện đo lường định lượng kết quả (KPI) rõ ràng, mỗi bộ, ngành, địa phương khi nhận nhiệm vụ phải cam kết đầu ra cụ thể gắn với thời hạn và nguồn lực tương ứng.
Việc đặt ra ba câu hỏi then chốt cho thấy Trung ương đã nhìn trực diện vào thực trạng của căn bệnh “yếu kém trong thực thi” để giải quyết dứt điểm “điểm nghẽn của điểm nghẽn” này, coi đây là khâu “đột phá của đột phá”.
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cùng dự Diễn đàn kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc tại Hà Nội, ngày 23/4. Sự kiện quy tụ lãnh đạo các doanh nghiệp hàng đầu hai nước, trong đó có nhiều tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực năng lượng, tài chính, công nghệ, xây dựng, hạ tầng, thương mại, du lịch, hàng không...
Tổng thống Hàn Quốc cho biết ông tận mắt chứng kiến sự thay đổi năng động của Việt Nam - trái tim kinh tế của ASEAN - với mức tăng trưởng kinh tế duy trì khoảng 7% mỗi năm.
Ông nhấn mạnh thành quả hợp tác song phương cho thấy "sự tin cậy lẫn nhau là con đường ngắn nhất dẫn tới thịnh vượng chung". Dẫn lại câu thơ của đại thi hào Nguyễn Du - "Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài", Tổng thống cho rằng nền tảng bền vững nhất của quan hệ hai nước là sự chân thành và tình cảm giữa người dân.
Ông cũng nhắc tới sự kiện giao lưu văn hóa như việc nhóm Blackpink biểu diễn tại Hà Nội hay phở Việt trở thành món ăn quen thuộc tại Hàn Quốc. Trên nền tảng đó, ông khẳng định hai bên có thể cùng nhau tăng trưởng và thiết kế tương lai. "Giờ đây, tương lai của Việt Nam sẽ chính là cơ hội của Hàn Quốc", ông nói.
Về định hướng hợp tác, lãnh đạo Hàn Quốc đề xuất ba trụ cột: phát triển các ngành công nghiệp trong tương lai (AI, bán dẫn, kinh tế số); đặt nền móng hợp tác năng lượng và chuỗi cung ứng; nâng tầm hợp tác khoa học - công nghệ.
Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất và đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam. Doanh nghiệp nước này có gần 10.500 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký gần 100 tỷ USD, tạo gần 1 triệu việc làm và đóng góp trên 30% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Tại diễn đàn, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết sau hơn ba thập kỷ thiết lập quan hệ, hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước phát triển mạnh và đi vào chiều sâu, nhất là sau khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Theo ông, đối tác Hàn Quốc góp phần quan trọng hình thành và phát triển các ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam, từ điện tử, chế biến chế tạo đến công nghệ cao.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam mang lại cho doanh nghiệp Hàn Quốc những lợi ích chiến lược và lâu dài, môi trường đầu tư an toàn, ổn định. Việt Nam cũng là cứ điểm sản xuất có chi phí cạnh tranh, lực lượng lao động dồi dào, chất lượng. Ngoài thị trường hơn 100 triệu dân, tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh, Việt Nam còn là cửa ngõ kết nối rất hiệu quả với các thị trường lớn khác thông qua mạng lưới các FTA thế hệ mới. Đây là những yếu tố giúp các doanh nghiệp Hàn Quốc nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo Thủ tướng, trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trở thành xu thế tất yếu, hợp tác hai nước cần chuyển sang giai đoạn mới - không chỉ mở rộng quy mô mà nâng cao chất lượng, hướng tới kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp và công nghệ cao.
Ba định hướng được lãnh đạo Việt Nam đề xuất gồm xây dựng hệ sinh thái công nghiệp - công nghệ thế hệ mới; tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng bền vững, giá trị cao; thúc đẩy liên kết tri thức, cùng nghiên cứu - phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Người đứng đầu Chính phủ khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục cải cách thể chế, môi trường đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước hợp tác lâu dài, cùng có lợi.
Tại diễn đàn, doanh nghiệp hai nước ký kết và trao 73 biên bản ghi nhớ (MOU) trên nhiều lĩnh vực như năng lượng, tài chính, công nghệ, chế biến - chế tạo, hạ tầng, du lịch, hàng không.
Các doanh nghiệp lớn như Samsung, Sun Group, CMC đều đề xuất mở rộng hợp tác theo hướng công nghệ cao, đào tạo nhân lực và kết nối chuỗi giá trị. Đại diện các bộ ngành hai nước cũng cam kết hoàn thiện thể chế, bảo đảm môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo.
Những ngày đầu tháng 4, TP.HCM liên tục ghi nhận nắng nóng kéo dài từ sáng sớm đến chiều muộn, có thời điểm nhiệt độ lên tới 38°C, không khỏi gây cảm giác oi bức khó chịu.
Tranh thủ nhu cầu giải nhiệt của người dân, các hệ thống bán lẻ tung ra nhiều chương trình khuyến mãi, giảm giá nhằm hút khách.
Khoảng một tuần trở lại đây, bà Nguyễn Thị Hương (ngụ phường Nhiêu Lộc, TP.HCM) cho biết thực đơn mua sắm hằng ngày của gia đình bà đã thay đổi theo thời tiết và nền nhiệt, ưu tiên chọn các loại trái cây nhiều nước để ép cho cả nhà uống.
"Cam, nho, quýt hay bưởi có vị chua, dễ ăn, giải nhiệt tốt, lại giàu vitamin C. Nếu như ngày thường chủ yếu mua rau, thịt cho bữa chính, thì trong đợt nắng nóng này, trái cây mọng nước gần như không thể thiếu", bà Hương chia sẻ
Ghi nhận tại nhiều hệ thống bán lẻ lớn như Co.opmart, GO!, Co.opXtra và Bách Hóa Xanh..., khu vực quầy trái cây trở nên nhộn nhịp hơn hẳn. Các loại trái cây có vị thanh mát như cam, quýt, bưởi, dưa hấu... được bày bán bắt mắt, đa dạng chủng loại và liên tục được người tiêu dùng lựa chọn.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, đại diện hệ thống bán lẻ Lotte Mart cho biết từ giữa tháng 3, sức mua nhóm hàng giải nhiệt tại hệ thống đã tăng rõ rệt, cao hơn khoảng 20 - 30% so với ngày thường và tăng 10 - 15% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, nhóm nước ép và sinh tố ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất với mức tăng hai chữ số, tiếp theo là nước suối với khoảng 15%. Không chỉ sinh tố, mặt hàng kem cũng ghi nhận mức tăng trưởng rất mạnh ngay từ đầu mùa. Doanh số tháng 4 tăng khoảng 11% so với tháng 3 và gần 50% so với cùng kỳ năm trước.
Đón nhu cầu tăng cao, hệ thống này đang đẩy mạnh nhiều chương trình khuyến mãi mùa nóng với mức giảm giá lên đến 50% cho các mặt hàng gia dụng giải nhiệt, chương trình "mua 1 tặng 1", cùng các combo chăm sóc da và chống nắng đồng giá.
Riêng dịp lễ 30-4 và 1-5 sắp tới, hệ thống này cho biết sẽ tiếp tục tung thêm các ưu đãi cho nhóm bia, nước ngọt và nước giải khát phục vụ nhu cầu tiệc tại gia. Trong tháng 5, một đợt giảm giá lớn dự kiến được triển khai cho các sản phẩm như nước uống, bình đá, quạt bàn, khay đá và chăn lạnh..
Không chỉ dừng ở thực phẩm và đồ uống, một doanh nghiêp bán lẻ cho hay nhiều mặt hàng theo mùa như quạt cầm tay, bình nước giữ nhiệt, chăn lạnh, đồ đi biển và sản phẩm chăm sóc da dưới nắng cũng tăng sức mua.
Không chỉ mua sắm trực tiếp tại siêu thị, xu hướng đặt món online để hạn chế di chuyển dưới thời tiết nắng nóng cũng tăng nhanh trong những ngày gần đây.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện ShopeeFood cho biết nhu cầu đặt món trực tuyến đang tăng rõ rệt, đặc biệt ở nhóm đồ uống và món ăn vặt như trà sữa, trà trái cây, nước dừa, chè... Bên cạnh đó, các món ăn gọn nhẹ, tiện lợi như bánh mì, bún xào, gỏi cuốn cũng được người dùng ưu tiên lựa chọn nhiều hơn.
Về thời điểm đặt hàng, các khung giờ cao điểm vẫn tập trung vào buổi trưa và buổi tối. Riêng nhóm nhân viên văn phòng có xu hướng đặt đơn nhiều hơn vào buổi sáng, trong khi nhu cầu đặt món theo nhóm tăng mạnh vào khung giờ xế chiều.
"Chúng tôi nhận thấy hành vi đặt món đang thay đổi theo hướng linh hoạt hơn, có thể chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau từ thời tiết cho đến nhịp sinh hoạt hằng ngày. Điều này phản ánh nhu cầu đa dạng của người dùng, không chỉ ở lựa chọn món ăn mà còn ở thời điểm đặt món và cách thức trải nghiệm ẩm thực", vị này chia sẻ.
Tương tự, hệ thống beFood cũng ghi nhận mức tăng trưởng nhanh ở cả lượng truy cập và số đơn đặt hàng chỉ trong tuần đầu mùa nắng nóng năm 2026. Trong đó, danh mục đồ uống giải nhiệt như trà, cà phê, nước ép, trà sữa... là ngành hàng tăng trưởng mạnh nhất trên toàn bộ các chỉ số.
Nhóm thức ăn nhanh cũng ghi nhận mức tăng rõ rệt, phản ánh xu hướng người dùng ưu tiên các lựa chọn nhanh - tiện - hạn chế phải ra ngoài trong điều kiện nắng nóng kéo dài. Lượng đặt hàng vào các khung buổi sáng, buổi trưa và xế chiều đều tăng trưởng, trong đó riêng khung buổi sáng tăng tới 30% lượng đơn đặt hàng.
Đáp ứng nhanh xu hướng tiêu dùng của thị trường, các ứng dụng giao đồ ăn cũng liên tục "tung deal" và bổ sung tính năng hỗ trợ để thu hút người dùng. Chẳng hạn ShopeeFood triển khai tính năng "Ăn ngon rẻ, bao hết phí ship", mang đến mức giá hợp lý cùng ưu đãi miễn phí vận chuyển.
Bên cạnh đó là bộ sưu tập Freeship Xtra với nhiều chương trình freeship và ưu đãi giảm giá lên đến 20% khi sử dụng tính năng đặt đơn nhóm, giúp người dùng tối ưu chi phí.
Trong khi đó, beFood áp dụng cơ chế giao món nhanh nhờ không ghép đơn, qua đó rút ngắn thời gian chờ và đảm bảo trải nghiệm ổn định hơn cho người dùng trong giai đoạn nhu cầu tăng cao.
Ngoài ra, nền tảng này cũng triển khai nhiều tầng ưu đãi như giảm giá trực tiếp trên món, giảm phí giao hàng, ưu đãi đơn nhóm, với tổng mức hỗ trợ có thể lên tới 50% giá trị đơn hàng.
Nền tảng này cũng triển khai nhiều hoạt động đồng hành cùng tài xế trong mùa nắng nóng như trạm nghỉ chân - giải nhiệt và tổ chức khám sức khỏe tổng quát miễn phí, góp phần hỗ trợ tài xế hoạt động an toàn, bền bỉ hơn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, duy trì chất lượng dịch vụ ổn định cho người dùng.
Bộ Công Thương vừa quyết định gia hạn thêm 5 năm, đến ngày 15/6/2031, biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan, đồng thời tiếp tục duy trì biện pháp chống lẩn tránh đối với đường mía từ Campuchia, Malaysia, Myanmar, Lào và Indonesia.
Kết quả rà soát cuối kỳ cho thấy sau 5 năm áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, ngành mía đường trong nước đã phục hồi rõ nét. Lượng đường nhập khẩu từ Thái Lan giảm mạnh từ 924.000 tấn xuống còn 82.000 tấn trong niên vụ 2022-2023 và 274.000 tấn trong niên vụ 2024-2025.
Sản lượng đường trong nước tăng 1,7 lần so với niên vụ 2020-2021, đạt hơn 1,2 triệu tấn; doanh thu và lợi nhuận của ngành lần lượt tăng 1,63 lần và 2,49 lần.
Diện tích thu hoạch mía tăng gần 50%, từ 128.666 ha lên 192.660 ha; sản lượng mía tăng từ 6,74 triệu tấn lên 12,43 triệu tấn. Năng suất bình quân cũng tăng từ 60,7 tấn/ha lên tới 70 tấn/ha. Số hộ nông dân trồng mía tăng từ hơn 151.000 hộ lên khoảng 225.000 hộ, góp phần duy trì sinh kế và phát triển kinh tế tại nhiều địa phương.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định vẫn tồn tại nguy cơ hàng hóa nhập khẩu từ Thái Lan tiếp tục hoặc tái diễn hành vi bán phá giá và nhận trợ cấp nếu chấm dứt biện pháp.
Giá đường Thái Lan đang ở mức thấp, lượng nhập khẩu có xu hướng tăng trở lại trong hai niên vụ gần đây và có thể gây sức ép đáng kể lên ngành sản xuất trong nước.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương kết luận việc duy trì các biện pháp phòng vệ thương mại là cần thiết nhằm ngăn ngừa nguy cơ tái diễn thiệt hại đối với ngành mía đường Việt Nam.
Sau khi quyết định có hiệu lực, cơ quan này sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục theo dõi, giám sát tình hình nhập khẩu và việc thực thi các biện pháp phòng vệ thương mại theo quy định.
