Bác sĩ Tân cho biết, để giảm cân hiệu quả, bên cạnh khẩu phần ăn, bạn nên sắp xếp lên đĩa thực đơn giảm cân, bao gồm:
– Rau củ: Chiếm ½ đĩa, tối thiểu 1.5 khẩu phần, tối ưu 2.5 khẩu phần. Trong đó, 1 khẩu phần rau củ = 1 bát canh đầy rau
– Chất bột đường “tốt”: Chiếm ¼ đĩa. Ưu tiên tinh bột nguyên cám như gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai lang.
– Protein: Chiếm ¼ đĩa, ưu tiên nguồn thực vật như cá, trứng, thịt gia cầm. Thịt đỏ nên ăn tối đa 100g/ngày, không quá 2 lần/tuần, hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn.
Sau đây là thực đơn giảm cân cho 10 ngày:
Cơm trắng lứt
Ức gà xào nước mắm truyền thống
Cải thảo luộc
Bác sĩ Tân gợi ý những thực phẩm tốt nhất cho từng nhóm chất, như sau:
– Carbs (Nhóm bột đường): Chọn tinh bột chưa qua tinh chế, còn nguyên phần (các loại đậu, diêm mạch, các loại khoai, gạo lứt, yến mạch nguyên cám).
– Protein (Nhóm đạm): Chọn loại nguồn thực vật, giảm nguồn động vật. Đặc biệt thịt đỏ hạn chế (chỉ ăn không quá 2 lần/tuần hoặc vào cuối tuần, lượng tối đa khoảng 100g/ngày). Thịt chế biến sẵn gần như không nên sử dụng, vì loại thực phẩm này đứng đầu bảng gây ung thư.
– Chất béo: Chọn dầu ăn chưa qua tinh luyện, ít omega 6. Dầu olive extra virgine, dầu quả bơ ép lạnh, dầu dừa ép lạnh, dầu mè ép thủ công là các lựa chọn khuyến nghị.
– Gia vị tạo ngọt, mặn: Hạn chế khi nấu ăn.
– Gia vị tạo vị umami: Ưu tiên dùng các loại thực phẩm có vị umami tự nhiên thay vì dùng bột ngọt/bột nêm. Chúng bao gồm: rong biển, thịt, nấm, cà chua, khoai tây…
– Rau củ: Ưu tiên ăn các loại rau ít tinh bột, ăn theo nguyên tắc cầu vồng (đa dạng thực phẩm, nhiều màu sắc)
– Trái cây: Ưu tiên ăn các loại ít ngọt/chua/không ngọt…
– Phương pháp chế biến: Ưu tiên các phương pháp nhiệt độ không quá 200 độ C. Ví dụ: Nấu chậm, nấu áp suất, hấp, luộc, xào/kho ít dầu mỡ…
Từ đó, bác sĩ lưu ý nếu ngủ ngáy kéo dài kèm mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày, mọi người nên đi khám sớm để kịp thời phát hiện và điều trị các bệnh lý nguy hiểm liên quan.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, ngáy là âm thanh khàn hoặc rè phát ra khi không khí đi qua các mô mềm ở cổ họng. Khi ta ngủ thiếp đi và chuyển từ giấc ngủ nông sang giấc ngủ sâu, các cơ ở vòm miệng (vòm họng mềm), lưỡi và cổ họng sẽ thư giãn.
Các mô trong cổ họng có thể thư giãn đến mức chặn một phần đường thở và rung lên. Đường thở càng hẹp, luồng không khí càng mạnh; điều này làm tăng sự rung động của mô, khiến tiếng ngáy càng to hơn.
Các yếu tố nguy cơ có thể góp phần gây ra chứng ngáy ngủ gồm:
Là nam giới: Có nhiều khả năng ngáy hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ hơn nữ giới.
Thừa cân: Những người thừa cân hoặc béo phì có nhiều khả năng bị ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở.
Đường thở hẹp: Một số người có thể có vòm miệng mềm dài, amidan hoặc VA (amidan vòm) lớn, có thể làm hẹp đường thở và gây ngáy ngủ.
Uống rượu: Rượu làm giãn cơ họng, tăng nguy cơ ngáy ngủ.
Gặp vấn đề về mũi: Nếu bạn có khiếm khuyết cấu trúc ở đường thở, chẳng hạn như vẹo vách ngăn mũi, nghẹt mũi mạn tính, nguy cơ ngáy ngủ sẽ cao hơn.
Tiền sử gia đình có người ngáy ngủ hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở: Yếu tố di truyền cũng là một nguy cơ tiềm ẩn.
Theo phân loại rối loạn giấc ngủ quốc tế (ICSD-3), ngủ ngáy có thể là biểu hiện của rối loạn hô hấp khi ngủ do tắc nghẽn, trong đó phổ biến nhất là hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Trong nhiều trường hợp, ngủ ngáy chính là dấu hiệu đầu tiên dễ nhận thấy của bệnh lý này.
Bác sĩ Ánh Ngân cho biết, nhiều nghiên cứu cho thấy OSA là một yếu tố nguy cơ độc lập đối với bệnh tim mạch, đặc biệt là bệnh động mạch vành. Người mắc OSA có nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn, xơ vữa động mạch tiến triển nhanh hơn và tăng nguy cơ tử vong lâu dài.
Nguyên nhân là do tình trạng thiếu oxy lặp đi lặp lại và giấc ngủ bị gián đoạn có thể làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, gây stress oxy hóa, viêm toàn thân, rối loạn chức năng mạch máu và thúc đẩy hình thành huyết khối - những yếu tố góp phần làm tổn thương mạch máu và tim.
“Trên thực tế, OSA không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành mà còn khiến tiên lượng sức khỏe kém hơn sau các biến cố tim mạch cấp hoặc sau can thiệp tái thông mạch máu. Vì vậy, nếu thường xuyên ngủ ngáy kèm theo các dấu hiệu như thức dậy vẫn mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày, khó tập trung, hoặc đang mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch…, người bệnh nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng cần được phát hiện và điều trị kịp thời”, bác sĩ Ánh Ngân lưu ý.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Thận - Lọc thận, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting - IF) là phương pháp sắp xếp thời gian ăn và không ăn trong ngày hoặc trong tuần. Các hình thức nhịn ăn phổ biến gồm 16:8 (ăn trong 8 giờ, nhịn 16 giờ), 14:10 hoặc 12:12. Trong thời gian nhịn, người áp dụng không nạp năng lượng nhưng vẫn có thể uống nước lọc hoặc đồ uống không đường.
“Tôi gặp không ít bệnh nhân mệt mỏi, chóng mặt, tụt huyết áp, rối loạn đường huyết, rối loạn điện giải hoặc tăng creatinin sau thời gian ăn kiêng quá mức, nhịn ăn kéo dài, giảm cân cấp tốc hoặc dùng sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc. Không phải tất cả đều do nhịn ăn gián đoạn, nhưng điểm chung là thay đổi chế độ ăn quá đột ngột, thiếu theo dõi y khoa và không biết mình có nguy cơ mắc bệnh thận”, bác sĩ Đình Nghĩa nói.
Theo bác sĩ Nghĩa, nhịn ăn gián đoạn không được xem là an toàn tuyệt đối với người bệnh thận. Mức độ an toàn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, tuổi, tình trạng dinh dưỡng, bệnh đi kèm, thuốc đang dùng, lượng nước uống và thành phần bữa ăn. Điều quan trọng không chỉ là thời gian nhịn ăn, mà còn là bảo đảm đủ năng lượng, đúng lượng protein và kiểm soát muối, kali, phốt pho, nước, đường huyết, huyết áp trong thời gian được ăn.
Từ đó, bác sĩ Nghĩa chỉ ra các nguy cơ chính khi người bệnh tự ý áp dụng nhịn ăn gián đoạn gồm:
Bác sĩ Nghĩa cho hay, sai lầm thường gặp nhất là nhiều người nhịn lâu nhưng đến khung giờ được ăn lại ăn “bù” quá nhiều muối, thịt đỏ, đồ chiên rán, nước ngọt, thức ăn nhanh hoặc thực phẩm giàu kali, phốt pho. Với người bệnh thận, điều này có thể làm tăng huyết áp, phù, tăng kali hoặc tăng phốt pho máu.
Một sai lầm khác là kết hợp nhịn ăn gián đoạn với chế độ ăn quá cực đoan như cắt tinh bột gần như hoàn toàn, ăn quá nhiều đạm, theo chế độ keto hoặc dùng các sản phẩm giảm cân - detox không rõ thành phần. Các cách này có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, tăng gánh chuyển hóa cho thận hoặc làm tổn thương gan thận.
Theo bác sĩ Đình Nghĩa, nếu bệnh nhân thận giai đoạn sớm, chức năng thận còn ổn định, không suy dinh dưỡng, không rối loạn điện giải, không tiểu đường khó kiểm soát và vẫn muốn thử nhịn ăn gián đoạn, cần tuân thủ nguyên tắc: Không cực đoan; cá thể hóa và theo dõi sát.
Trước khi bắt đầu, người bệnh nên biết rõ giai đoạn bệnh thận và các chỉ số sức khỏe liên quan. Cần theo dõi thêm huyết áp, cân nặng, lượng nước tiểu, mức độ phù và đường huyết nếu có tiểu đường.
Về cách áp dụng nhịn ăn gián đoạn, bác sĩ khuyên mọi người nên:
Nhiều người thường lầm tưởng rằng các biến cố như nhồi máu não và nhồi máu cơ tim chủ yếu xảy ra vào mùa đông. Tuy nhiên trên thực tế, số ca khởi phát bệnh vào mùa hè lại chiếm tỷ lệ rất cao, mà nguyên nhân cốt lõi đến từ việc người dân lơ là tình trạng mất nước của cơ thể.
Các chuyên gia y tế cảnh báo, việc bổ sung nước hiệu quả là chìa khóa giúp ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch nguy hiểm này, và điều quan trọng nhất là phải uống đúng thời điểm.
Một trong những lý do khiến nhồi máu não và nhồi máu cơ tim dễ xảy ra vào mùa hè chính là tình trạng thiếu nước trong cơ thể. Trong một bài viết đăng trên Hiệp hội Tim mạch Mỹ, Tiến sĩ Barry Franklin, chuyên gia tim mạch tại Bệnh viện William Beaumont (Mỹ), chỉ ra rằng mùa hè đổ mồ hôi nhiều, cơ thể không đủ nước sẽ khiến dòng máu lưu thông kém, dẫn đến hình thành cục máu đông.
Theo thời gian và tuổi tác, nguy cơ xơ vữa động mạch ở mỗi người đều tăng lên. Bên cạnh đó, các bệnh lý liên quan đến lối sống như béo phì, cao huyết áp, tiểu đường và mỡ máu cao sẽ càng đẩy nhanh quá trình xơ vữa này. Tiến sĩ Franklin nhấn mạnh rằng những người đã mắc hoặc đang trong giai đoạn tiến triển của các căn bệnh này có nguy cơ bị nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim cao hơn rất nhiều. Do đó, họ càng cần phải đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ nước trong mùa hè.
Để giúp nhóm người có nguy cơ cao chủ động phòng ngừa nhồi máu não và nhồi máu cơ tim, tiến sĩ Franklin lưu ý 3 điểm mấu chốt về việc mất nước mà ít ai nhận ra:
Nước cần thời gian để hấp thụ
Ngay cả khi bạn vừa uống nước, cơ thể vẫn mất khoảng 20 phút để nước thẩm thấu hoàn toàn. Do đó, lưu lượng máu không thể cải thiện ngay lập tức sau khi uống. Đừng đợi đến khi thấy khát mới uống nước.
Mất nước vô hình qua da
Ngay cả khi bạn không nhìn thấy mồ hôi, nước trong cơ thể vẫn liên tục bị hấp thụ và bay hơi qua da một cách vô thức. Vì vậy, hãy duy trì thói quen bổ sung nước đều đặn.
Nguy cơ mất nước lớn nhất khi ngủ
Khi ngủ, cơ thể con người thường bài tiết khoảng 200 ml mồ hôi. Trong những đêm hè oi bức, những người lớn tuổi không có thói quen bật điều hòa sẽ đổ mồ hôi nhiều hơn. Thêm vào đó, huyết áp thường giảm xuống khi ngủ, khiến cục máu đông càng dễ hình thành.
Dù việc bổ sung đủ nước giúp ngăn ngừa cục máu đông hiệu quả, nhưng uống nước quá mức lại vô tình tạo áp lực lớn lên tim và thận. Để đạt hiệu quả bảo vệ sức khỏe, việc bù nước cần phải thực hiện đúng phương pháp thông qua 4 nguyên tắc sau:
Uống một ly trước khi ngủ và ngay khi thức dậy
Tiến sĩ Franklin khuyến nghị nên uống một ly nước (khoảng 200 ml) trước khi đi ngủ. Bạn cũng nên đặt một cốc nước ngay cạnh giường để uống một vài ngụm sau khi đi vệ sinh nhằm bù lại lượng nước thất thoát trong giấc ngủ. Khi thức dậy vào buổi sáng, hãy uống tiếp một ly nước khác.
Không bỏ qua "bài toán" 1 lít nước
Thông thường, một người trưởng thành cần khoảng 40 ml nước cho mỗi kg thể trọng. Ví dụ, một người nặng 50 kg sẽ cần khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, ba bữa ăn hàng ngày đã cung cấp khoảng 1 lít nước thông qua thực phẩm, do đó lượng nước tinh khiết bạn cần chủ động bổ sung thêm là 1 lít còn lại.
Chia nhỏ lượng nước, uống từng chút một
Khi bạn cảm thấy khát, thực chất cơ thể đã bắt đầu xuất hiện các triệu chứng mất nước. Để duy trì sự cân bằng chất lỏng và giúp cơ thể hấp thụ nước hiệu quả nhất, bí quyết là chia tổng lượng nước cần uống trong ngày thành nhiều lần với lượng vừa phải.
Cảnh giác với cồn và caffeine
Tuyệt đối không coi cà phê hay bia rượu là nguồn nước bù đắp cho cơ thể. Cả chất cồn và caffeine đều có tác dụng lợi tiểu mạnh, khiến lượng nước bài tiết ra ngoài nhiều hơn lượng nạp vào. Uống nhiều các loại thức uống này vào mùa hè ngược lại còn đẩy cơ thể vào tình trạng mất nước nghiêm trọng hơn.