Theo Guardian, tỷ phú Elon Musk và Jeff Bezos đã đề xuất phát triển hàng loạt trung tâm dữ liệu không gian, với các vệ tinh mang theo hạ tầng tính toán bay quanh quỹ đạo Trái đất. Họ cũng đang xây dựng kế hoạch để trình lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) phê duyệt.
Tuy nhiên, các tổ chức phi lợi nhuận như Public Employees for Environmental Responsibility (PEER), Earthjustice và DarkSky International đã gửi đơn tới FCC, kêu gọi ngừng cấp giấy phép mới cho dự án trung tâm dữ liệu không gian do lo ngại ảnh hưởng đến môi trường Trái Đất.
Hiện nay, ô nhiễm từ vệ tinh và tên lửa bốc cháy khi tái nhập khí quyển đang tích tụ trong tầng bình lưu. Tàu vũ trụ cũng giải phóng muội than đen, kim loại hiếm, oxit nhôm và nhiều chất ô nhiễm khác chưa rõ tác động đến môi trường. Một số tác động được nêu trong đơn kiến nghị là nguy cơ phá hủy tầng ozone, khiến một bộ phận dân cư có nguy cơ tiếp xúc mức bức xạ cực tím cao hơn, ô nhiễm ánh sáng nghiêm trọng gây hại cho động vật hoang dã và ngành thiên văn học, cũng như các tập quán văn hóa bản địa. Các chất ô nhiễm phát sinh cũng có thể rơi trở lại Trái Đất.
Từ 2025, một số hãng công nghệ lớn bắt đầu đưa ra ý tưởng phóng trung tâm dữ liệu lên không gian nhằm giảm sử dụng tài nguyên mặt đất, trong bối cảnh nhu cầu tính toán ngày càng tăng. Vào tháng 6, SpaceX, công ty do Elon Musk đồng sáng lập, công bố mẫu vệ tinh AI1 dự kiến sử dụng trong trung tâm dữ liệu ngoài vũ trụ.
Số vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo đang tăng theo cấp số nhân, từ 1.400 vào năm 2015 lên 15.000 hiện nay, theo Cơ quan Vũ trụ châu Âu. Tốc độ gia tăng chủ yếu do chòm vệ tinh khổng lồ Starlink của SpaceX, chiếm hơn 10.000.
Theo Space, khi phóng vệ tinh, bụi than đen bị thải thẳng vào các tầng khí quyển cao hơn và sẽ tồn tại từ 2,5 đến 3 năm. Do đó, chất ô nhiễm sẽ có tác động lớn hơn khoảng 540 lần so với khi thải ra từ các nguồn trên bề mặt Trái Đất như tàu thuyền, ôtô và nhà máy điện.
“Ô nhiễm từ ngành công nghiệp vũ trụ giống như một thí nghiệm kỹ thuật địa chất không được kiểm soát, có thể gây nhiều hậu quả môi trường nghiêm trọng và không lường trước được”, Eloise Marais, giáo sư hóa học khí quyển và chất lượng không khí tại Đại học College London, nhận định.
Vào cuối vòng đời, sau khi phóng 5-15 năm, vệ tinh giải phóng kim loại trong quá trình tan rã, thải chất ô nhiễm vào tầng bình lưu. Các nhà khoa học nhận thấy tác động này cuối 2023 thông qua dự án do NOAA tài trợ. Nghiên cứu phát hiện kim loại trong các hạt sol khí axit sulfuric, vốn chiếm phần lớn thành phần sol khí của tầng bình lưu. Những hạt này có vai trò điều hòa nhiệt độ Trái Đất, phản xạ bức xạ Mặt Trời, ngăn khí nhà kính và ô nhiễm từ phía dưới xâm nhập tầng ozone. Hiện chưa rõ tác động của dạng ô nhiễm này.
Việc đưa thêm hàng triệu vệ tinh lên quỹ đạo sẽ tạo ra rủi ro môi trường đáng kể, do hàng loạt vật liệu phức tạp thải chất ô nhiễm ra khí quyển trong quá trình cháy và tan rã khi hết vòng đời, theo Steve Volz, cựu lãnh đạo văn phòng vệ tinh thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA).
Cole Donovan, cựu chuyên gia chính sách không gian của NOAA và hiện làm tại tổ chức phi lợi nhuận Stand Up for Science, lưu ý rằng trung tâm dữ liệu không gian sẽ cần một lượng khổng lồ kim loại hiếm và những nguồn tài nguyên khác vốn đã khan hiếm, do đó vẫn ảnh hưởng môi trường mặt đất.
Kiến nghị gửi FCC của các tổ chức phi lợi nhuận cũng dẫn ý kiến của NASA rằng đề xuất của Blue Origin và SpaceX chưa thể hiện tính khả thi và bền vững trong giảm thiểu tác động môi trường, như xử lý rác quỹ đạo, vệ tinh hết vòng đời, trong khi lượng vệ tinh lớn có thể ảnh hưởng đến nhiệm vụ không gian trong tương lai.
Theo báo Guardian ngày 28-6, tiến sĩ Julie Elie, nhà sinh học tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), mới đây đã giành giải thưởng Coller-Dolittle 2026 trị giá 100.000 USD sau khi giải mã thành công hệ thống tín hiệu giao tiếp của chim sẻ vằn, mở ra triển vọng mới trong lĩnh vực giao tiếp hai chiều giữa con người và động vật.
Trong hơn 15 năm nghiên cứu, bà Elie đã quan sát, ghi âm và phân loại hàng nghìn tiếng hót của chim sẻ vằn theo từng hoàn cảnh và từng cá thể.
Sau đó, bà sử dụng các thuật toán học máy để phân tích cách những con chim sẻ vằn mã hóa thông tin trong âm thanh và xác định được 11 kiểu tiếng hót cốt lõi (có thể xem là một số "từ vựng" của loài chim) cùng ý nghĩa của chúng.
Kết quả cho thấy chim sẻ vằn không chỉ phát ra âm thanh để bộc lộ cảm xúc mà còn sử dụng các tiếng hót nhằm thông báo danh tính, hành động đang thực hiện và nhận diện lẫn nhau thông qua những "chữ ký" âm thanh riêng của từng cá thể.
Đây được xem là bằng chứng cho thấy hệ thống giao tiếp của loài chim này có cấu trúc phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây.
Để kiểm chứng kết quả, chim sẻ vằn được cho nghe nhiều loại tiếng hót khác nhau sau khi bấm một nút. Một số âm thanh sẽ dẫn đến phần thưởng là hạt giống, trong khi những âm thanh khác thì không.
Theo thời gian, chim sẻ vằn học cách bỏ qua những tín hiệu không mang lại phần thưởng. Điều đáng chú ý là khi mắc lỗi, chúng thường nhầm lẫn giữa các tiếng hót có cùng ý nghĩa hơn là những âm thanh có cách phát ra tương tự.
Điều này cho thấy chim phản ứng dựa trên nội dung thông tin chứ không chỉ dựa vào âm thanh.
Giáo sư Jonathan Birch, thành viên hội đồng chấm giải, đánh giá công trình của bà Elie là một ví dụ xuất sắc về cách kết hợp quan sát hành vi, thí nghiệm và AI để chuyển từ việc ghi nhận hàng nghìn âm thanh sang hiểu được ý nghĩa thực sự của chúng.
Nhiều nhóm nghiên cứu khác trên thế giới cũng đang ứng dụng AI để giải mã tiếng kêu của tinh tinh, chuột sọc châu Phi, cá heo và nhiều loài khác.
Trong suốt nhiều năm, người hâm mộ công nghệ đã chứng kiến các đối thủ như Samsung, OPPO hay Huawei liên tục ra mắt các thế hệ điện thoại gập. Những thị trường này sẽ thật sự được “dậy sóng” nếu có sự tham gia của Apple với iPhone 18 sắp tới.
Theo nhiều trang tin công nghệ trên thế giới, Apple sẽ áp dụng chiến lược ra mắt chia nhỏ cho dòng iPhone 18. Cụ thể Apple dự kiến trình làng các phiên bản cao cấp bao gồm iPhone 18 Pro, iPhone 18 Pro Max và mẫu màn hình gập đầu tiên (thường được giới tin đồn gọi là iPhone Fold hoặc iPhone Ultra) vào tháng 9 tới.
Các phiên bản tiêu chuẩn như iPhone 18 và iPhone 18e mới được cho là sẽ tiếp tục lộ diện vào đầu năm 2027.
Các nguồn tin uy tín chỉ ra rằng Apple không vội vã ra mắt smartphone gập chỉ để chạy theo xu hướng, mà tập trung giải quyết những "điểm đau" (pain points) lớn nhất của dòng máy này.
Chẳng hạn, Apple được cho là đã phát triển cấu trúc bản lề titanium cùng vật liệu hiển thị mới giúp loại bỏ gần như hoàn toàn nếp gập trên màn hình.
iPhone 18 Fold cũng được đồn đoán có thiết kế gập dạng cuốn sách. Khi đóng lại, màn hình ngoài có kích thước khoảng 5.5 inch. Khi mở ra, màn hình trong đạt 7.8 inch với tỉ lệ 4:3.
Máy còn được trang bị vi xử lý A20 sản xuất trên tiến trình 2nm của TSMC, dung lượng RAM 12GB tiêu chuẩn để tối ưu hóa cho hệ thống trí tuệ nhân tạo Apple Intelligence…
Theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực smartphone, thị trường smartphone tại Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển giao quan trọng giữa sự bão hòa của thiết kế thanh truyền thống và nỗ lực bứt phá của nhóm thiết bị gập.
Thực tế hiện nay, dòng Galaxy Z Fold và Z Flip của Samsung vẫn nắm giữ phần lớn thị phần smartphone gập tại Việt Nam nhờ hệ sinh thái phân phối hoàn thiện và chiến lược truyền thông mạnh mẽ qua nhiều thế hệ.
Hãng OPPO (với dòng Find N) và mới đây là sự trở lại của Huawei (với mẫu gập cao cấp Mate X) hay Honor đã giúp thị trường có thêm sự lựa chọn, đẩy mạnh cuộc đua về thiết kế mỏng nhẹ và công nghệ bản lề.
Dù đầy tiềm năng song smartphone màn hình gập được cho là hiện vẫn chỉ chiếm thị phần chỉ 1 con số, không đáng kể trong tổng doanh số smartphone tại Việt Nam. Nguyên nhân từ nhiều yếu tố như: giá cao từ 35 - 50 triệu đồng, sự lo lắng về nếp gập màn hình…
Do đó nhiều chuyên gia cho rằng sự xuất hiện của một chiếc "iPhone Fold" không chỉ đơn thuần là việc Apple tung ra một sản phẩm mới, mà nó mang tính chất của một hiệu ứng định hình lại toàn bộ phân khúc.
Đặc biệt, Việt Nam là một trong những thị trường có tỉ lệ người dùng trung thành với iPhone rất cao. Mức giá 50 - 60 triệu đồng có thể là rất cao với người dùng Android, nhưng với nhóm fan cao cấp của Apple - những người vốn đang dừng lại ở các phiên bản iPhone Pro Max dạng thanh vì cảm thấy thiếu sự đột phá - sẽ có lý do chính đáng để chi tiền nâng cấp.
Đây là một động thái quan trọng giúp khai thác hiệu quả kho số viễn thông đang bị bỏ trống kể từ khi SFone ngừng hoạt động vào năm 2016. Phiên đấu giá sẽ diễn ra trực tuyến trên trang thông tin của Công ty Đấu giá hợp danh Việt Nam vào sáng 10/7.
Mức giá khởi điểm cho mã mạng di động này được ấn định là 2,5 tỷ đồng. Bước giá cho mỗi lần trả giá là 250 triệu đồng. Để tham gia vào cuộc đua giành quyền sở hữu đầu số này, các đơn vị cần phải nộp số tiền đặt trước là 500 triệu đồng.
Đối tượng được phép tham gia đấu giá là các tổ chức hoặc doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam, đồng thời phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông di động hoặc dịch vụ mạng viễn thông di động ảo.
Bên cạnh đó, các đơn vị tham gia cũng phải chứng minh đã hoàn thành mọi nghĩa vụ tài chính liên quan đến viễn thông và tần số vô tuyến điện trước khi cuộc đấu giá diễn ra. Đây là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo năng lực và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với tài nguyên quốc gia.
Sau khi đấu giá thành công và được phân bổ mã mạng, đơn vị trúng đấu giá phải có cam kết bằng văn bản về việc đưa đầu số 095 vào khai thác và sử dụng thực tế trong vòng tối đa 6 tháng.
Theo Cục Viễn thông, việc tổ chức đấu giá không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu sử dụng kho số của doanh nghiệp và người dân mà còn đóng góp một nguồn thu đáng kể cho ngân sách Nhà nước.
