Chỉ vài ngày qua, hai vụ việc liên quan đến sinh viên ngành Y phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội khiến nhiều người đặt câu hỏi về y đức của một bộ phận sinh viên.
Ngay sau khi các nội dung trên được đăng tải, nhiều bạn đọc đã gửi những chia sẻ đa chiều về vụ việc đến báo Dân trí.
Theo độc giả Phan Dương (Hà Nội), việc các em văng tục, chửi bậy, dọa “trả đũa” bệnh nhân không những khiến cơ sở y tế nơi các em làm việc mà cơ sở đào tạo cũng ảnh hưởng uy tín.
“Không nên dung túng những sinh viên ngành Y có tư tưởng trái đạo lý hoặc “trả đũa” cá nhân. Sẽ rất nguy hiểm nếu sau này bệnh nhân không làm hài lòng những bác sĩ này. Đề nghị nhà trường cần xử lý nghiêm khắc”, độc giả Phan Dương nói.
Độc giả Phan Hiếu cho rằng, rất bất bình khi xem những phát ngôn của các sinh viên liên quan vụ việc.
Ông cho rằng, cái sai của các sinh viên này là đưa nghề nghiệp của mình để “câu” lượt tương tác trên các kênh mạng xã hội cá nhân, chính điều đó khiến họ trả giá quá đắt.
Họ thậm chí có thể mất cả tương lai, nghề nghiệp nếu nhà trường xử lý đến nơi đến chốn. Chưa kể, các em gặp làn sóng chỉ trích mạnh mẽ trên mạng xã hội.
Theo ông, có thể các em không ác, không xấu xa nhưng sai vẫn là sai. Đơn vị quản lý cần lựa chọn hình thức xử lý phù hợp, nghiêm khắc.
Độc giả Đỗ Đức Trung ở địa chỉ email: trungnd@gmail.com, cho rằng đành là các em đùa nhưng cũng phải đúng người, đúng hoàn cảnh.
“Ông bà ta có câu: “Học ăn học nói, học gói, học mở”, không phải ngẫu nhiên câu đó tồn tại đến nay.
Vậy nên biết nói đúng lúc, đúng chỗ cũng là một kỹ năng và là sự tôn trọng chúng ta dành cho người khác. Nếu bênh vực những trường hợp trên đây, chỉ hại các em, khiến sinh viên này không biết mình đang ở đâu để sửa sai”, theo độc giả Đức Trung.
Làm sao các em thấy cái sai nhưng không mất tương lai?
Chia sẻ về một trong hai trường hợp “vạ miệng” của sinh viên ngành Y trên đây, một nhà giáo, đồng thời là thầy thuốc, cho rằng kỷ luật thì dễ, chỉ cần ký giấy là xong.
Thế nhưng phía trước các em còn quãng đường rất dài. Vậy nên làm sao để các em thấy được cái sai nhưng không đánh mất tương lai mới là điều quan trọng.
Được biết đây không phải lần đầu có người “vạ miệng” trên mạng xã hội. Nhiều trường hợp phải trả giá đắt bởi phát ngôn thiếu suy nghĩ.
Tuy nhiên theo nhiều độc giả, việc cộng đồng mạng thóa mạ, chỉ trích các sinh viên quá nặng nề là chưa đúng. Việc quy chụp các em là vô đạo đức hay có ác tâm thực sự chưa công bằng.
Ngoài luồng độc giả lên án mạnh mẽ, gay gắt với các em sinh viên trên đây, một số độc giả cho rằng, không hẳn sai lầm nào cũng đáng để hủy cả tương lai các em, giáo dục để dạy làm người, không phải tước đi cơ hội học tập.
Theo độc giả Đặng Chung, sự việc xảy ra với các sinh viên trên là rất đáng tiếc. Trước mặt các em là tương lai, sau lưng là gia đình. Vậy nên, mong nhà trường và các thầy cô rộng lượng với các em.
Theo độc giả Long Trần, những sự việc trên đây rất đáng tiếc, nhất là vào được Trường Đại học Y Hà Nội không hề dễ dàng bởi các em phải có năng lực học tập.
“Có thể trường sẽ kỷ luật thật nghiêm nhưng vẫn nên cho cơ hội để các em sửa sai, có thể trở thành bác sĩ tốt”, độc giả Long Trần chia sẻ.
Liên tiếp hai sự việc sinh viên ngành Y văng tục, dọa “trả đũa” bệnh nhân khiến nhiều tranh cãi trên mạng xã hội.
Ngày 26/7, hai nữ sinh mặc trang phục nhân viên y tế liên tục cười cợt, chỉ tay vào màn hình, có lời lẽ phản cảm khi livestream (phát trực tiếp) trên mạng xã hội.
Đại diện truyền thông Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ (Hà Nội) xác nhận, đây là sinh viên của nhà trường.
Cùng ngày, mạng xã hội xôn xao vì đoạn clip ghi lại hình ảnh nữ sinh mặc áo blouse, dọa “trả đũa” bệnh nhân bằng cách xếp giường “xấu” và lấy trật ven 3 lần vì bị chê “sinh viên y thì biết gì”.
Đại diện Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, sinh viên trên đây đang học năm 2, ngành Sản khoa. Cả hai cơ sở đào tạo trên đây đều cho biết, sẽ sớm họp hội đồng kỷ luật để có hình thức xử lý nghiêm khắc.
Trong khi không ít ngành nghề khác đang phải đối mặt với sự bão hòa nhân lực, sinh viên ngành địa chất lại đang đứng trước cơ hội việc làm rộng mở hơn bao giờ hết. Với mức lương khởi điểm từ 15-30 triệu đồng/tháng, đây là một cơ hội tốt cho những bạn trẻ đam mê kỹ thuật, khoa học và khám phá.
PGS.TS Phạm Trung Hiếu - Trưởng khoa địa chất Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cho biết làn sóng bứt phá của hạ tầng giao thông và năng lượng đang kéo theo nhu cầu nhân lực địa chất tăng mạnh.
Hàng loạt dự án quy mô lớn trên cả nước tăng tốc triển khai, từ đường sắt, cao tốc Bắc - Nam đến các tuyến metro tại TP.HCM, Hà Nội cùng các dự án năng lượng như điện gió, điện mặt trời, điện hạt nhân.
Bên cạnh đó, việc tìm kiếm và khai thác các khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm, cũng trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển quốc gia. Sự bùng nổ của các công trình và lĩnh vực này đang tạo ra nhu cầu nhân sự lớn cho ngành địa chất.
Theo PGS.TS Nguyễn Tài Tuệ - Trưởng khoa địa chất Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), địa chất học là lĩnh vực có phạm vi rộng, gắn với nhiều ngành kinh tế then chốt. Ngành không chỉ nghiên cứu cấu trúc và lịch sử hình thành Trái đất mà còn giữ vai trò thiết yếu trong thăm dò, đánh giá tài nguyên khoáng sản, dầu khí cũng như khảo sát địa chất công trình.
Đồng thời, địa chất học góp phần dự báo, phòng chống các tai biến thiên nhiên như sạt lở, động đất. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ phân tích dữ liệu hiện đại cũng đang nâng cao hiệu quả dự báo rủi ro, trong đó có các hệ thống cảnh báo sạt lở theo thời gian thực.
Ông Tuệ cũng cho biết cơ hội việc làm của sinh viên ngành địa chất hiện rất rộng mở khi nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp ngày càng tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực khai thác khoáng sản, xây dựng, tư vấn khảo sát và quản lý tài nguyên.
Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng lớn được triển khai trên cả nước như hệ thống tàu điện ngầm, đường cao tốc, đường sắt tốc độ cao hay các công trình năng lượng, nhu cầu chuyên gia địa chất tiếp tục gia tăng, tạo lợi thế rõ rệt cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.
PGS.TS Nguyễn Việt Hà, Trưởng phòng quan hệ công chúng doanh nghiệp Trường ĐH Mỏ - Địa chất, nói các ngành khai thác mỏ, địa chất đang có nhu cầu nhân lực rất lớn, phục vụ trực tiếp cho những lĩnh vực sản xuất then chốt như khai thác than, khoáng sản, đất hiếm, titan và nhiều tài nguyên chiến lược khác.
Theo ông Hà, nhiều tập đoàn, tổng công ty trong lĩnh vực năng lượng và khai khoáng đã chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo để "đặt hàng" nguồn nhân lực chất lượng. Không ít doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo thông qua việc cấp học bổng, hỗ trợ chi phí học tập và cam kết tuyển dụng sau khi tốt nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên.
"Thống kê tại Trường ĐH Mỏ - Địa chất cho thấy khoảng 98-99% sinh viên có việc làm sau khi ra trường. Thậm chí nhiều em được tuyển dụng ngay từ khi bảo vệ khóa luận tốt nghiệp", ông Hà thông tin.
Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), khoa địa chất hiện tập trung đào tạo hai ngành chủ lực là địa chất học và kỹ thuật địa chất nhằm đáp ứng trực tiếp nhu cầu thị trường lao động. PGS.TS Phạm Trung Hiếu cho biết nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực này tăng rõ rệt thời gian gần đây.
Từ giữa năm 2025 đến nay, khoa đã nhận được 34 tin tuyển dụng, mỗi đợt cần khoảng 20 vị trí, tổng nhu cầu vượt hơn 500 vị trí việc làm.
"Không chỉ dồi dào cơ hội, mức đãi ngộ cũng là điểm đáng chú ý khi nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả lương khởi điểm từ 15-30 triệu đồng/tháng cho sinh viên mới ra trường. Tuy nhiên số lượng người học ngành này những năm gần đây không nhiều khiến nguồn cung chưa đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng", ông Hiếu chia sẻ.
Trước yêu cầu mới của thị trường, chương trình đào tạo ngành địa chất tại các trường ĐH được cập nhật theo hướng gắn lý thuyết với thực tiễn, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp. Nhờ đó sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm, nâng cao kỹ năng và sẵn sàng tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.
Theo PGS.TS Phạm Trung Hiếu, đội ngũ đào tạo của khoa luôn chủ động phối hợp với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao năng lực thực hành cho sinh viên. Thông qua các thỏa thuận hợp tác đào tạo với doanh nghiệp, sinh viên được tham gia thực tập, làm quen với môi trường làm việc chuyên nghiệp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.
Đáng chú ý, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) còn triển khai nhiều chính sách học bổng nhằm thu hút người học vào các ngành phục vụ chiến lược phát triển bền vững và chiến lược quốc gia như địa chất học, kỹ thuật địa chất. Thí sinh trúng tuyển có thành tích cao có thể nhận học bổng lên tới 100% học phí năm đầu và duy trì ở các năm tiếp theo nếu đáp ứng điều kiện.
Ngoài ra sinh viên còn có cơ hội nhận học bổng toàn phần từ doanh nghiệp kèm cam kết làm việc cho doanh nghiệp trong năm năm sau tốt nghiệp, sinh viên khó khăn có thành tích học tập tốt còn có cơ hội nhận học bổng của GS Trần Kim Thạch và GS Huỳnh Trung.
Sau khi tốt nghiệp ngành địa chất, người học có thể tiếp tục theo học bậc thạc sĩ, tiến sĩ trong và ngoài nước. Nhiều chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu với các trường ĐH quốc tế mở ra cơ hội nhận học bổng toàn phần, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học Trái đất và khai khoáng, giúp sinh viên phát triển chuyên sâu và hội nhập môi trường học thuật quốc tế.
Ở môn toán, Ninh Bình có điểm thi trung bình cao nhất, kế đến là TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên.
Ở chiều ngược lại, Sơn La có điểm thi trung bình môn toán thấp nhất. Nhỉnh hơn một chút là Điện Biên, Lai Châu.
Ở môn văn, Ninh Bình tiếp tục đứng đầu điểm thi trung bình. Trong top 10, chỉ có Đồng Tháp là tỉnh thành khu vực phía Nam lọt vào nhóm các tỉnh có điểm thi trung bình môn văn cao nhất cả nước.
Ngược với môn toán, ở nhóm 5 tỉnh thành có điểm thấp nhất có rất nhiều tỉnh, thành khu vực miền Nam, miền Trung.
Đối với môn ngoại ngữ, Hà Nội có điểm trung bình cao nhất, kết đến là TP.HCM. Đáng chú ý là tỉnh Tuyên Quang có điểm trung bình ngoại ngữ ngang bằng với TP.HCM.
Ở nhóm cuối, cả 4 tỉnh có điểm thấp nhất đều rơi vào các tỉnh khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
Bộ GD-ĐT cần chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi này ngay từ bây giờ. Một hệ thống tuyển sinh nhân văn hơn, công bằng hơn và phù hợp hơn với mục tiêu phát triển năng lực người học sẽ là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của giáo dục VN trong tương lai.
Tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4.5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có nói "kỳ thi lớp 10 nhưng căng thẳng hơn cả thi đại học, tại sao lại tạo tâm lý bất an như vậy, không những nặng nề cho học sinh (HS), phụ huynh mà còn gây khó khăn cho thầy, cô". Đây là thực trạng bức xúc và là mệnh lệnh cao nhất của người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 khép lại cũng là thời điểm kết thúc gần 2 tháng diễn ra các kỳ thi tuyển sinh quan trọng nhất trong năm, từ tuyển sinh lớp 10 đến thi tốt nghiệp THPT lấy kết quả xét tuyển ĐH.
Thi cử vốn chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Với nhiều HS, kỳ thi không đơn thuần là cuộc kiểm tra kiến thức. Nó là điểm kết của 9 năm hoặc 12 năm học tập miệt mài, của những ngày học chính khóa nối tiếp học thêm, của những lịch trình kín đặc từ sáng đến tối. Trong nhận thức của không ít gia đình, thành bại của một chặng đường học tập dường như được đặt cả vào vài ngày thi ngắn ngủi.
Chính vì vậy, áp lực mùa thi không chỉ đến từ đề thi hay điểm số. Đằng sau mỗi thí sinh còn là kỳ vọng của cha mẹ, sự so sánh từ xã hội, nỗi lo về tương lai và đôi khi là cảm giác không được phép thất bại. Khi thành tích học tập trở thành thước đo gần như duy nhất để đánh giá năng lực và triển vọng của người trẻ, áp lực tâm lý là điều khó tránh khỏi.
Không ít gia đình còn phải gồng gánh những khoản chi phí đáng kể cho việc học thêm, ôn luyện và luyện thi kéo dài nhiều năm. Áp lực vì thế không dừng lại ở cổng trường thi mà lan rộng đến từng nhà. Không khí cả năm trong các nhà trường là lo "thi và thi".
Một nền giáo dục không thể chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ tốt nghiệp hay số lượng HS đỗ vào các trường danh tiếng. Giá trị của giáo dục còn nằm ở việc giúp người học phát triển lành mạnh về thể chất, tinh thần và nhân cách. Khi mỗi mùa thi vẫn còn để lại quá nhiều nước mắt, lo âu và kiệt sức, đó là lúc xã hội cần tiếp tục đặt câu hỏi: liệu áp lực mà HS đang gánh chịu có thực sự tương xứng với những gì các em nhận được hay không?
Chương trình giáo dục phổ thông mới đặt trọng tâm vào phát triển phẩm chất và năng lực người học. Vì vậy, công tác đánh giá cũng phải thay đổi tương ứng. Hiện nay, trên lớp đã kết hợp giữa đánh giá tổng kết thông qua điểm số và đánh giá quá trình thông qua nhận xét, sản phẩm học tập, hoạt động trải nghiệm.
Tuy nhiên, khi tuyển sinh, chúng ta vẫn đặt quá nhiều trọng trách vào kỳ thi duy nhất. Điều này khiến kết quả học tập nhiều năm của HS bị thu hẹp vào vài bài thi diễn ra trong một thời gian ngắn.
Nếu đánh giá hàng ngày ở hiện trường giáo dục đã chuyển sang coi trọng quá trình, thì tuyển sinh cũng cần chuyển đổi theo hướng tương tự. Việc kết hợp xét tuyển với thi tuyển không chỉ phản ánh đầy đủ hơn năng lực của người học mà còn góp phần giảm áp lực tâm lý, giảm học thêm và tạo động lực học tập thực chất. Vì vậy, Bộ GD-ĐT cần xây dựng lộ trình chuyển đổi từ mô hình tuyển sinh nặng về thi tuyển sang mô hình kết hợp giữa xét tuyển và thi tuyển, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.
Tuy nhiên, đây không phải là sự thay đổi có thể thực hiện ngay lập tức. Muốn thành công, cần xây dựng một "hệ sinh thái chuyển đổi thi" với lộ trình rõ ràng và các giải pháp đồng bộ.
Thứ nhất, thay đổi nhận thức và phương thức quản trị giáo dục. Mọi cải cách đều bắt đầu từ nhận thức. Bộ GD-ĐT cần tạo sự đồng thuận trong nhà trường và xã hội về việc giảm phụ thuộc vào các kỳ thi tuyển sinh. Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới quản trị nhà trường, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá HS. Việc đánh giá cũng cần tập trung nhiều hơn vào sự tiến bộ thường xuyên của người học thay vì chỉ chú trọng một kỳ thi quy mô lớn.
Khi chất lượng đánh giá quá trình được bảo đảm, xét tuyển sẽ trở thành công cụ đáng tin cậy, tạo tiền đề cho đổi mới tuyển sinh.
Thứ hai, đầu tư cơ sở vật chất và mở rộng cơ hội học tập sau phổ thông. Một trong những nguyên nhân tạo ra áp lực thi cử là tình trạng cung không đáp ứng đủ cầu. Khi số lượng chỗ học hạn chế, kỳ thi trở thành cuộc cạnh tranh khốc liệt. Vì vậy, cần tiếp tục đầu tư xây dựng trường lớp, mở rộng mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, nâng cấp hạ tầng công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục. Đặc biệt, cần thay đổi tư duy xã hội về giáo dục nghề nghiệp, coi đây là một lựa chọn có giá trị ngang với giáo dục phổ thông và đại học. Khi mọi HS đều có cơ hội tiếp tục học tập theo năng lực và nguyện vọng của mình, áp lực phải vượt qua một kỳ thi để giành suất học sẽ giảm đáng kể.
Thứ ba, tăng cường hướng nghiệp từ sớm. Ở nhiều nền giáo dục tiên tiến, hướng nghiệp được triển khai xuyên suốt quá trình học tập. Từ bậc tiểu học, HS được làm quen với các ngành nghề thông qua trải nghiệm thực tế. Đến THCS, các em khám phá sở thích, năng lực và giá trị cá nhân. Khi bước vào THPT, HS đã có định hướng tương đối rõ ràng về con đường học tập và nghề nghiệp tương lai.
Ngược lại, tại VN, nhiều HS đến cuối cấp vẫn chưa xác định được hướng đi cho bản thân. Điều này khiến kỳ thi tuyển sinh trở thành cuộc cạnh tranh mang tính may rủi hơn là sự lựa chọn phù hợp với năng lực.
Do đó, Bộ GD-ĐT cần xem hướng nghiệp là một trụ cột của cải cách giáo dục, góp phần làm giảm áp lực thi cử và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thứ tư, xây dựng hệ thống dữ liệu học tập đáng tin cậy. Xét tuyển chỉ có thể phát huy hiệu quả khi dữ liệu học tập được quản lý minh bạch, chính xác và lâu dài. Cần xây dựng hệ thống hồ sơ học tập điện tử thống nhất, lưu giữ đầy đủ kết quả học tập, quá trình rèn luyện và các sản phẩm năng lực của HS. Dữ liệu này cần được quản lý liên thông giữa nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục các cấp. Khi có một hệ thống dữ liệu đáng tin cậy, các cơ sở giáo dục có thể sử dụng kết quả học tập nhiều năm làm căn cứ tuyển sinh thay vì phụ thuộc quá mức vào kỳ thi duy nhất.
Giảm áp lực thi cử không đồng nghĩa với hạ thấp chất lượng giáo dục. Ngược lại, đó là bước đi cần thiết để xây dựng một nền giáo dục hiện đại, coi trọng năng lực thực chất của người học.
