BSCK2 Trần Quang Khang, Trưởng khoa Phục hồi chức năng một bệnh viện ở TPHCM, cho biết thời gian gần đây, số lượng trẻ đến khám vì bàn chân bẹt và các bất thường hệ vận động tại bệnh viện gia tăng.
Nguyên nhân một phần do phụ huynh quan tâm hơn đến sức khỏe vận động của con, và bệnh viện đang thực hiện chương trình tầm soát miễn phí cho trẻ.
Theo BS Khang, trung bình mỗi tháng, khoa ông làm việc tiếp nhận khoảng 20 trường hợp. Tuy nhiên, số trẻ thực sự cần điều trị chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ.
“Dù nhiều phụ huynh rất lo lắng khi thấy con có lòng bàn chân phẳng, nhưng thực tế không phải trẻ nào cũng mắc bệnh. Điều quan trọng là phải đánh giá toàn diện chức năng vận động, dáng đi, tư thế và các triệu chứng đi kèm trước khi quyết định có cần can thiệp hay không”, BS Khang chia sẻ.
Theo số liệu tổng hợp từ Bệnh viện Nhi đồng 2 và Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TPHCM, 95-97% trẻ có bàn chân bẹt là tình trạng sinh lý và không cần điều trị. Chỉ 1-2% trường hợp cần điều trị bảo tồn bằng đế chỉnh hình kết hợp vật lý trị liệu khi xuất hiện triệu chứng đau hoặc rối loạn chức năng vận động.
Tỷ lệ phải phẫu thuật bàn chân bẹt cũng rất thấp, chỉ khoảng 0,1% đến dưới 1%, chủ yếu ở những trường hợp bàn chân bẹt cứng hoặc có dị tật xương bẩm sinh.
Bàn chân bẹt thường được đánh giá chính xác nhất khi trẻ 3-7 tuổi. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ thường xuyên té ngã, đau bàn chân, đau cổ chân hoặc đi lại kém vững.
Cảnh báo việc tự áp dụng các phương pháp truyền miệng
Chuyên gia nhận định, dù tỷ lệ can thiệp bàn chân bẹt không cao, nhiều gia đình bỏ lỡ “thời điểm vàng” để phát hiện bệnh lý, vì chủ quan hoặc tự tìm hiểu thông tin trên mạng. Không ít phụ huynh hoặc quá lo lắng, hoặc ngược lại cho rằng trẻ lớn lên sẽ tự hết mà không cần theo dõi.
Điển hình là trường hợp của một bé gái 8 tuổi, gần đây được đưa đến bệnh viện khám với tình trạng đi không vững, dáng đi gượng gạo và thường nghiêng người khi di chuyển. Ban đầu, người nhà cho rằng đây chỉ là đặc điểm vận động của trẻ, nên để các biểu hiện kéo dài và ảnh hưởng đến việc đi lại mới chịu đưa đi kiểm tra.
Qua thăm khám, trẻ được chẩn đoán mắc hội chứng bàn chân bẹt linh hoạt và được chỉ định sử dụng đế chỉnh hình trong khoảng 3 năm kết hợp chương trình tập vận động trị liệu nhằm tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện độ linh hoạt của bàn chân và cổ chân, điều chỉnh dáng đi và hạn chế bệnh tiến triển.
Theo bác sĩ, việc phụ huynh tự mua đế chỉnh hình theo quảng cáo hoặc hướng dẫn trên mạng khi thấy con có bàn chân bẹt có thể khiến gia đình vừa tốn chi phí, vừa không giải quyết đúng vấn đề nếu trẻ chưa được chẩn đoán chính xác.
Bác sĩ khuyến cáo, bàn chân bẹt bệnh lý nếu để kéo dài có thể làm thay đổi phân bố lực khi đi lại, ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối, khớp háng và cột sống. Ngoài ra, trong quá trình thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện nhiều bất thường khác như vẹo cột sống, chân vòng kiềng, chân chụm gối hoặc các rối loạn dáng đi liên quan đến bệnh lý thần kinh – cơ.
Thay vì tự đánh giá hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường về dáng đi, tư thế hoặc khả năng vận động. Đa số trường hợp được phát hiện sớm đều có tiên lượng tốt, nếu tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám định kỳ.
Theo Today, các chuyên gia cho biết đa số mọi người vẫn chưa bổ sung đủ chất xơ nói chung và prebiotic nói riêng. Nguồn prebiotic từ thực phẩm tự nhiên vẫn luôn được khuyến khích vì đi kèm nhiều dưỡng chất có lợi khác.
Dưới đây là 9 loại trái cây chứa nhiều prebiotic.
Chuối xanh chứa nhiều tinh bột kháng, một dạng carbohydrate hoạt động như chất xơ. Chất này không bị tiêu hóa ở ruột non mà xuống đại tràng để nuôi dưỡng lợi khuẩn. Khi chuối chín, tinh bột kháng dần chuyển thành đường tự nhiên, vì vậy chuối còn hơi xanh sẽ cung cấp nhiều prebiotic hơn.
Táo giàu pectin, loại chất xơ hòa tan chiếm khoảng 30% tổng lượng chất xơ của quả. Pectin không bị phân hủy trong quá trình tiêu hóa, đi tới ruột già và được các lợi khuẩn lên men.
Tương tự táo, lê chứa nhiều pectin và có hàm lượng chất xơ cao, giúp tăng lượng chất xơ tiêu thụ hằng ngày.
Loại quả mọng này giàu chất xơ và polyphenol. Phần lớn polyphenol đi đến ruột già, tương tác với hệ vi sinh và tạo ra tác dụng tương tự prebiotic.
Dâu tây cũng giàu chất xơ và polyphenol. Các nghiên cứu cho thấy pectin trong dâu tây có tiềm năng hoạt động như prebiotic, đồng thời việc ăn dâu tây thường xuyên có thể làm tăng tính đa dạng của hệ vi sinh đường ruột.
Bơ chứa pectin cùng các chất béo có lợi. Một nghiên cứu cho thấy những người ăn một quả bơ mỗi ngày có hệ vi sinh đường ruột đa dạng hơn và sở hữu nhiều lợi khuẩn hơn so với người không ăn.
Chà là giàu chất xơ. Các nghiên cứu cho thấy carbohydrate phức hợp trong loại quả này hỗ trợ sự phát triển của các lợi khuẩn như Bifidobacterium và Lactobacillus. Đây cũng là loại trái cây có hàm lượng đường tự nhiên khá cao.
Xuân đào chứa hàm lượng fructooligosaccharide cao hơn nhiều loại trái cây khác, giúp bổ sung hiệu quả prebiotic. Loại quả này có vỏ nhẵn và vị chua nhẹ.
Lớp màng bao quanh từng múi bưởi giàu pectin, vì vậy nên ăn cả phần màng thay vì chỉ lấy tép. Bưởi cũng có thể hỗ trợ giảm cholesterol LDL và là loại trái cây có hàm lượng carbohydrate tương đối thấp.
Các bệnh nhân được đưa tới Trung tâm Y tế Kỳ Sơn (trước đây thuộc huyện Kỳ Sơn) cấp cứu trưa 3/4 trong tình trạng nôn nhiều, mê man, rối loạn hành vi, khó thở, tức ngực. Bác sĩ xác định họ có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, ghi nhận mạch nhanh 110-130 lần/phút, nhịp thở 24-26 lần/phút. Có người xuất hiện tình trạng tê cứng đầu lưỡi, tiểu tiện không tự chủ.
Sáng cùng ngày, ba người chế biến loại rau lạ hái từ rừng về, sau khi ăn khoảng 2-3 giờ thì xuất hiện các triệu chứng trên. Hiện chưa rõ loại rau họ hái ăn là rau gì.
Bác sĩ truyền dịch, điều trị theo phác đồ ngộ độc. Hiện ba bệnh nhân đã qua nguy kịch, đang được theo dõi.
Theo bác sĩ, nhiều loại cây rừng có hình dạng giống rau ăn được nhưng chứa độc tố mạnh, người dân nếu không nhận diện chính xác rất dễ nhầm lẫn khi hái và sử dụng. Một số loài có thể gây rối loạn thần kinh, suy hô hấp, trụy tim mạch, triệu chứng xuất hiện nhanh và diễn biến nặng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Trung tâm Y tế Kỳ Sơn khuyến cáo người dân không tự ý hái, ăn rau rừng lạ khi chưa xác định rõ, chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc. Khi có dấu hiệu như nôn, chóng mặt, khó thở, rối loạn ý thức cần đưa ngay đến cơ sở y tế, không tự xử trí tại nhà.
Ở chiều cao 1,57 m, con số 74 kg từng khiến chị Mơ, hiện làm công việc sáng tạo nội dung đa nền tảng, đồng thời là một huấn luyện viên dinh dưỡng và quản lý cân nặng trực tuyến rơi vào khủng hoảng. Cơ thể tích mỡ nhiều ở vùng bụng, nặng nề và yếu đi rõ rệt. Trước đó, việc lạm dụng nhiều loại thuốc giảm cân đã để lại hậu quả là men gan cao và thận yếu. Sự tự ti bủa vây khiến người phụ nữ không dám ra ngoài, chỉ biết vùi mình vào đồ ăn và công việc.
Một buổi tối cuối năm 2024, chị nằm xem lại những bức ảnh cũ và nghĩ nếu không thay đổi, bản thân sẽ phải sống trong bộ dạng này cả đời. Cùng lúc, những lời chê béo hồn nhiên của con trai vẫn văng vẳng bên tai. Tháng 12/2024, người mẹ quyết định bắt đầu lại một cách nghiêm túc.
Rút kinh nghiệm từ những lần thất bại, chị Mơ không chọn các chế độ ăn hà khắc như Keto hay Low-carb. Thay vào đó, chị áp dụng nguyên tắc thâm hụt calo dựa trên chỉ số BMR và TDEE của cơ thể, nghĩa là nạp vào ít hơn tiêu hao. Nguyên lý "calories in, calories out" này được khoa học ủng hộ. Theo tổng hợp hơn 30 nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), mức thâm hụt khoảng 500 calo mỗi ngày giúp một người giảm từ 0,2 đến 0,9 kg mỗi tuần.
Chị hướng tới ăn sạch tối đa nhưng vẫn đủ bốn nhóm chất chính là tinh bột, đạm, xơ và chất béo tốt. Điểm mấu chốt là sự linh hoạt. Nhờ nắm vững nguyên tắc thâm hụt calo, chị vẫn dành khoảng 20% khẩu phần mỗi ngày cho những món mình thích.
Cách này giúp Mơ không kiệt sức và dễ duy trì lâu dài. Dữ liệu từ Tạp chí Y khoa Dự phòng Mỹ (American Journal of Preventive Medicine) cho thấy những người giảm cân từ từ, cân bằng các chất đa lượng, có khả năng giữ dáng dài hạn cao gấp đôi so với nhóm nhịn ăn cực đoan.
Khó khăn lớn nhất những ngày đầu không đến từ cơ thể mà từ thói quen cũ. Chị Mơ vốn cuồng tinh bột và mê đồ ngọt. Khi vào chế độ, cơ thể không hề đói hay thiếu năng lượng, nhưng tâm lý vẫn liên tục đòi hỏi vị ngọt quen thuộc.
Thực đơn của chị xoay quanh các nguồn dinh dưỡng chất lượng như protein từ ức gà, thịt bò nạc, cá, trứng và sữa; tinh bột tốt từ yến mạch, gạo lứt, khoai lang nhưng vẫn kết hợp cơm trắng; chất xơ từ rau xanh đậm và chất béo tốt từ các loại hạt. Chị đặt ra vài nguyên tắc bất di bất dịch cho mình là không cắt bỏ tinh bột, nói không với đồ ăn vặt chế biến sẵn và đường tinh luyện, uống đủ nước mỗi ngày.
Một ngày ăn tiêu chuẩn của chị bắt đầu gọn nhẹ với hai quả trứng, một củ khoai và một phần tư trái bơ, hoặc cháo yến mạch nấu cùng hai quả trứng. Bữa trưa gồm 200 g ức gà xào rau, 130 g cơm và một chén canh nhỏ. Buổi chiều, chị lót dạ bằng thạch sương sáo hoặc sữa chua trộn hạt và hoa quả. Bữa tối khép lại với 150 g cá nướng bằng nồi chiên không dầu, 100 g cơm và rau xanh ăn thoải mái đến khi no.
Về vận động, chị tự tập tại nhà 5 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 45 phút đến một tiếng, thường vào khung 16h đến 17h. Bài tập kết hợp giữa các động tác kháng lực cho từng nhóm cơ như mông, đùi, lưng, bụng với tạ đơn, dây kháng lực và các chuỗi cardio như Tabata bật nhảy hay Jumping Jacks. Hôm nào muốn đổi không khí, chị chạy bộ, miễn đốt được lượng calo tương đương. Mơ không ép bản thân quá sức, quan trọng là ngày nào cũng tập.
Sau nhiều lần thất bại vì nóng vội, chị Mơ nhận ra không có viên thuốc hay phép màu nào thay được một lối sống lành mạnh. "Giảm cân là một hành trình thấu hiểu cơ thể, không phải sự trừng phạt. Đừng nhịn ăn, đừng uống thuốc giảm cân như mình đã từng", chị nói. Người phụ nữ khuyên mọi người bắt đầu từ việc học cách tính calo thâm hụt, tập đều đặn từ những bài đơn giản nhất, và trên hết là kỷ luật với chính mình.
Từ tháng 12/2024 đến tháng 6/2025, chị giảm 22 kg. Quần áo từ size 2XL xuống vừa size S, M. Giờ đây chị chuyển sang giai đoạn duy trì và nuôi cơ bắp, vẫn kiểm soát calo nhưng thoải mái hơn và lắng nghe cơ thể tốt hơn. Chị không còn phải trốn tránh những buổi tiệc cùng gia đình, bạn bè, cũng không bị đồ ăn ám ảnh vì đã hiểu rõ nguyên tắc dinh dưỡng.
Thay đổi vóc dáng kéo theo thay đổi cả cuộc đời. Điều chị trân quý nhất là sức khỏe cải thiện. Sự tự tin quay trở lại, và người phụ nữ được chồng yêu thương, chiều chuộng hơn.
Ngay từ ngày đầu, chị Mơ đã quay chụp lại bản thân và lập kênh TikTok ghi lại toàn bộ quá trình. Những video thay đổi từng ngày được đón nhận trên cả TikTok lẫn Facebook, giúp chị kết nối và tạo động lực cho nhiều phụ nữ cùng hoàn cảnh. Nhận thấy quá nhiều người chưa tiếp cận được phương pháp lành mạnh mà bị cuốn theo các sản phẩm đánh tráo khái niệm, chị đi học tập huấn và trở thành tư vấn dinh dưỡng trong mảng giảm cân.
