Ngày 28/7, Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) cho biết nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở y tế trong và ngoài nước cùng hệ thống cấp cứu chuyên sâu, mới đây Bệnh viện Nhân dân 115 đã điều trị thành công hai trường hợp đột quỵ nặng.
Trong đó, một ca được chuyển từ Thái Lan về Việt Nam và một ca cấp cứu ngay tại đặc khu Côn Đảo, mở thêm cơ hội sống cho người bệnh ở những hoàn cảnh đặc biệt.
Phối hợp xuyên biên giới cứu người bệnh đột quỵ từ Thái Lan
Đầu tháng 7, khoa Hồi sức tích cực và Chống độc phối hợp với khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115, đã điều trị thành công cho bệnh nhân trẻ tên TĐT (25 tuổi, ngụ TPHCM), bị đột quỵ nặng trong thời gian du lịch tại Thái Lan.
Trước đó, khi đang lưu trú tại Thái Lan, anh T. bất ngờ ngã quỵ và lên cơn co giật. Người bệnh được đưa đến bệnh viện địa phương. Tại đây, các bác sĩ xác định bị nhồi máu não cấp do tắc động mạch thân nền – một trong những thể đột quỵ nguy kịch có thể diễn tiến rất nhanh.
Mặc dù đã được can thiệp lấy huyết khối kịp thời, người bệnh vẫn trong tình trạng nguy kịch do di chứng yếu liệt, viêm phổi nặng và phải phụ thuộc máy thở kéo dài.
Trong hoàn cảnh điều trị xa quê, gia đình bày tỏ nguyện vọng đưa người bệnh trở về Việt Nam để tiếp tục điều trị.
Bệnh viện Nhân dân 115 đã xây dựng kế hoạch tiếp nhận, phối hợp với Trung tâm Cấp cứu 115 cùng lực lượng an ninh hàng không để tổ chức vận chuyển người bệnh bằng đường hàng không – phương án khả thi nhất trong bối cảnh sức khỏe còn rất nặng.
Tiếp nhận đầy đủ thông tin chuyên môn từ bệnh viện tại Thái Lan, các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực và Chống độc Bệnh viện Nhân dân 115 nhanh chóng triển khai kế hoạch điều trị, chăm sóc người bệnh trong giai đoạn phụ thuộc máy thở, đồng thời phối hợp với các chuyên gia đột quỵ của bệnh viện để điều trị nhồi máu não.
Sau 5 ngày điều trị tích cực, người bệnh được rút ống nội khí quản và có thể tự thở. Tiếp đó, bệnh nhân được chuyển sang khoa Bệnh lý mạch máu não để tiếp tục điều trị phục hồi.
Vài ngày sau, sức khỏe người bệnh ổn định, đủ điều kiện xuất viện và được chuyển đến một bệnh viện chuyên sâu về phục hồi chức năng tại TPHCM.
Theo Bệnh viện Nhân dân 115, ca bệnh là minh chứng cho năng lực phối hợp điều trị không chỉ trong nước mà còn vượt ra ngoài biên giới, giúp người bệnh Việt Nam tiếp tục được chăm sóc y tế ngay cả khi gặp biến cố ở nước ngoài.
Cấp cứu đột quỵ tại Côn Đảo, người bệnh phục hồi sau điều trị
Cùng thời điểm, Bệnh viện Nhân dân 115 phối hợp với Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo điều trị thành công một trường hợp đột quỵ nặng ngay tại đảo, trước khi chuyển người bệnh về TPHCM để tiếp tục điều trị.
Người bệnh 64 tuổi được đưa vào Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo khoảng 2 giờ sau khi xuất hiện các triệu chứng đột quỵ như tiếp xúc chậm, nói khó, liệt hoàn toàn nửa người phải và yếu nửa người trái. Điểm đánh giá đột quỵ ban đầu (NIHSS) là 22, cho thấy tình trạng rất nặng.
Ngay sau khi tiếp nhận, hệ thống hội chẩn từ xa được kích hoạt. Bác sĩ Nguyễn Trần Minh Chiến (khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115) đánh giá lâm sàng, phân tích hình ảnh CT sọ não. Kết quả cho thấy người bệnh chưa xuất huyết não và vẫn còn “cửa sổ vàng” để điều trị.
Trên cơ sở hội chẩn, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115, thống nhất chỉ định điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch.
Trong quá trình điều trị, người bệnh được theo dõi chặt chẽ về huyết áp, tri giác và các dấu hiệu thần kinh.
Sau điều trị, tri giác và khả năng vận động cải thiện rõ. Người bệnh tỉnh táo, nói được, tay chân bắt đầu cử động chủ động. Các bác sĩ cũng phát hiện người bệnh bị rung nhĩ – yếu tố nguy cơ hình thành cục máu đông gây đột quỵ.
Người bệnh sau đó được chuyển bằng đường hàng không về Bệnh viện Nhân dân 115 trong tình trạng hồi sức tích cực. Khi nhập viện, điểm NIHSS giảm từ 22 xuống còn 5, chỉ còn yếu nhẹ nửa người phải. Kết quả chụp mạch máu ghi nhận mạch đã tái thông.
Sau quá trình điều trị và phục hồi chức năng, sức cơ của người bệnh hồi phục hoàn toàn. Người bệnh có thể tự đi lại và xuất viện, tiếp tục điều trị dự phòng đột quỵ tái phát theo hướng dẫn của bác sĩ.
Từ ca bệnh này, Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp tục triển khai Hệ thống quản lý cấp cứu đột quỵ có liên kết chuyển viện. Theo đó, các thông tin như thời điểm khởi phát, mức độ nặng, kết quả đánh giá ban đầu và thời gian dự kiến chuyển viện được gửi trước cho bệnh viện tiếp nhận, giúp ê-kíp chuẩn bị phương án điều trị ngay khi người bệnh đến.
Theo Bệnh viện Nhân dân 115, khi người bệnh trên vừa xuất viện, bệnh viện cũng chuẩn bị tiếp nhận thêm một trường hợp đột quỵ khác từ Côn Đảo để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Điều này cho thấy mô hình kết nối cấp cứu liên viện đang phát huy hiệu quả trong việc rút ngắn thời gian và mở rộng cơ hội cứu sống người bệnh ở những khu vực xa đất liền.
Mì bò, cơm thịt quay hay sủi cảo áp chảo tưởng chừng là những món ăn bình dân quen thuộc nhưng bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng tại Đài Loan, cảnh báo chúng ẩn chứa nhiều nguy cơ sức khỏe do hàm lượng natri, chất béo, phốt pho và kali cao. Việc tiêu thụ các món ăn này trong thời gian dài có thể làm quá tải và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan lên tới 12%, nghĩa là cứ 8 người thì có 1 người mắc bệnh. Tỷ lệ người phải chạy thận nhân tạo tại đây cũng liên tục nằm trong nhóm cao nhất thế giới, điều này cho thấy thói quen ăn uống là một yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang dẫn chứng trường hợp tài xế taxi 55 tuổi bị cao huyết áp, thường xuyên ăn mì bò kèm thịt kho vào bữa trưa với tần suất từ 3 đến 5 lần một tuần. Ngay cả khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chức năng thận bất thường như mệt mỏi, phù nề và nước tiểu có bọt, bệnh nhân vẫn không đi khám.
Gần đây, sau khi ăn hết một tô mì bò như thường lệ, người này đột ngột bị suy hô hấp cấp và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra cho thấy huyết áp của bệnh nhân tăng vọt, phổi bị tích nước dẫn đến phù phổi cấp và tổn thương thận cấp tính.
Bác sĩ nhận định tình trạng này không bắt nguồn từ một bữa ăn đơn lẻ mà là hệ quả tích tụ từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo trong suốt nhiều năm, cuối cùng đã vượt quá khả năng chịu đựng của thận.
Trong danh sách những món ăn trưa gây hại cho thận nhất, mì bò kho được mệnh danh là "vua natri". Phần nước dùng đậm đà hòa tan một lượng lớn muối, phốt pho và kali; nếu uống hết cả tô nước dùng, lượng natri nạp vào cơ thể có thể vượt quá 4.000 mg, tương đương với nhu cầu khuyến nghị trong hai ngày.
Việc hấp thụ quá nhiều natri không chỉ dễ dẫn đến cao huyết áp mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng thận. Do đó, các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo người dân chỉ nên ăn mì và hạn chế uống nước dùng.
Xếp thứ hai trong danh sách cảnh báo là cơm hộp thịt quay và cơm đĩa ba món thịt đặc trưng của Quảng Đông. Các loại thịt như xá xíu, thịt lợn quay và gà hấp xì dầu đã được tẩm ướp rất nhiều muối trong quá trình chế biến, trong khi mỡ hành, nước sốt và nước kho rưới lên cơm lại càng chứa nhiều dầu, muối và phốt pho hơn.
Bác sĩ Hung cho hay một số gia vị công nghiệp có chứa phốt pho vô cơ với tỷ lệ hấp thụ cực cao, nếu nạp vào cơ thể lâu dài sẽ dễ dẫn đến vôi hóa mạch máu (vascular calcification), viêm mạn tính và áp lực nặng nề lên thận.
Tiếp theo là các món cơm hộp gà rán và cơm sườn rán. Giới chuyên môn cho biết những năm gần đây, phần ăn chính trong các hộp cơm ngày càng lớn, việc tiêu thụ quá mức protein buộc thận phải liên tục lọc thải dưới áp lực cao.
Bên cạnh đó, các hợp chất AGEs (sản phẩm glycation bền vững) sinh ra do quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch và phản ứng viêm, không chỉ gây tổn hại hệ tim mạch mà còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa các vi mạch thận. Về lâu dài, nguy cơ suy giảm chức năng thận sẽ tăng lên đáng kể.
Nhiều người cho rằng sủi cảo áp chảo và sủi cảo hấp là những món ăn thanh đạm nhưng chuyên gia lại xếp chúng vào nhóm nguy cơ tiềm ẩn lớn thứ tư. Để tăng hương vị và độ mọng nước cho phần nhân, người chế biến thường cho thêm nhiều muối, mì chính và thịt mỡ. Chỉ cần ăn 10 chiếc sủi cảo áp chảo hoặc sủi cảo hấp, lượng natri nạp vào đã có thể vượt quá 1.000 mg. Dù mang lại cảm giác thanh nhẹ khi ăn, đây thực chất lại là những thực phẩm hàm lượng natri cao rất dễ bị ngó lơ.
Vị trí thứ năm thuộc về mì ramen Nhật Bản, món ăn yêu thích của nhiều người. Dù là ramen xương heo hay ramen miso, phần nước dùng màu trắng sữa đậm đà của chúng đều chứa nồng độ natri, phốt pho và kali cực cao. Bác sĩ Hung ví việc uống hết tô nước dùng ramen gần như tương đương với việc để thận bị "ngâm trong nước muối đặc cả ngày".
Các nghiên cứu chứng minh chế độ ăn nhiều natri và phốt pho kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ xơ hóa cầu thận, vôi hóa mạch máu và viêm mạn tính, trở thành tác nhân chính dẫn đến bệnh thận mạn tính.
Theo chuyên gia Hung Yung-hsiang, ăn tiệm không hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và phương thức ăn uống. Ông khuyến nghị người dân giảm thiểu việc tiêu thụ nước dùng, nước sốt và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên các thực phẩm tự nhiên và rau củ tươi. Nếu ăn các món đậm vị, việc uống nhiều nước sau đó là cần thiết để hỗ trợ đào thải lượng natri dư thừa.
Vì thận được coi là "cơ quan thầm lặng", những tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Thay vì đợi đến khi cơ thể bị phù nề, khó thở hoặc phải chạy thận mới hối hận, mỗi người nên bắt đầu bảo vệ sức khỏe của thận ngay từ việc điều chỉnh thực đơn bữa trưa hàng ngày.
Chạy bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản, dễ thực hiện và được nhiều người lựa chọn để nâng cao sức khỏe. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc duy trì hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện sức bền tim mạch, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm căng thẳng và góp phần phòng ngừa một số bệnh mạn tính.
Tuy nhiên, lợi ích của chạy bộ không nằm ở việc chạy càng nhiều càng tốt. Đối với người trung niên, người có bệnh nền hoặc ít vận động trong thời gian dài, việc tập luyện không phù hợp với thể trạng có thể làm tăng nguy cơ chấn thương hoặc gây áp lực không cần thiết lên hệ tim mạch.
Dưới đây là những sai lầm thường gặp khi chạy bộ mà người trung niên cần lưu ý.
1. Bỏ qua bước khởi động
Khởi động giúp cơ thể chuyển dần từ trạng thái nghỉ sang vận động. Khi bắt đầu chạy ngay với cường độ cao, nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy của cơ thể tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Ở người trung niên hoặc có bệnh tim mạch tiềm ẩn, việc vận động đột ngột có thể khiến hệ tim mạch phải thích nghi nhanh hơn với gắng sức.
Các chuyên gia khuyến cáo nên dành khoảng 5-10 phút để đi bộ chậm, xoay các khớp lớn như cổ chân, đầu gối, hông và vai trước khi tăng dần tốc độ chạy.
2. Tập luyện khi sức khỏe không bảo đảm
Duy trì thói quen vận động là điều cần thiết nhưng không nên tập luyện bất chấp tình trạng sức khỏe.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, cảm lạnh, mất ngủ kéo dài, đau nhức bất thường, tức ngực hoặc khó thở, cơ thể có thể chưa ở trạng thái phù hợp để vận động cường độ cao.
Việc tiếp tục tập luyện trong những thời điểm này có thể khiến cơ thể khó phục hồi hơn sau vận động, đồng thời làm nặng thêm một số bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp sẵn có.
3. Chạy quá sớm khi cơ thể chưa sẵn sàng
Chạy bộ buổi sáng là thói quen được nhiều người duy trì. Tuy nhiên, việc chạy ngay sau khi thức dậy, đặc biệt khi chưa bổ sung nước hoặc khởi động đầy đủ, có thể không phù hợp với tất cả mọi người.
Sau một đêm ngủ dài, cơ thể thường ở trạng thái thiếu nước nhẹ. Trong khi đó, huyết áp và đường huyết cũng có những thay đổi sinh lý nhất định.
Người chạy bộ buổi sáng nên uống nước, vận động nhẹ và khởi động kỹ trước khi bắt đầu. Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh mạch vành nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn thời điểm và cường độ tập phù hợp.
4. Đặt mục tiêu vượt quá thể lực
Không có một quãng đường chạy cố định phù hợp với tất cả mọi người. Mức độ vận động an toàn phụ thuộc vào tuổi tác, thể trạng, bệnh nền và kinh nghiệm tập luyện.
Người mới bắt đầu, người thừa cân hoặc ít vận động trong thời gian dài không nên tăng quãng đường hoặc tốc độ quá nhanh vì có thể làm tăng nguy cơ chấn thương cơ xương khớp và quá tải cơ thể.
Một cách đơn giản để đánh giá cường độ là khả năng nói chuyện khi chạy. Nếu vẫn có thể nói được những câu ngắn, cường độ thường ở mức phù hợp. Khi xuất hiện thở dốc, đau tức ngực, chóng mặt hoặc mệt bất thường, người tập nên giảm cường độ hoặc dừng lại để nghỉ ngơi.
Sau khi kết thúc bài chạy, nhịp tim và lưu lượng máu đến cơ vẫn ở mức cao hơn bình thường. Việc dừng vận động đột ngột rồi ngồi hoặc nằm nghỉ ngay có thể khiến một số người xuất hiện cảm giác chóng mặt hoặc khó chịu.
Các chuyên gia khuyến cáo nên giảm tốc độ từ từ, đi bộ chậm khoảng 5-10 phút kết hợp điều hòa nhịp thở trước khi nghỉ hoàn toàn.
Việc bổ sung nước cũng cần thực hiện hợp lý. Người tập nên uống từng ngụm nhỏ, ưu tiên nước ở nhiệt độ thường thay vì uống quá nhiều nước lạnh ngay sau khi vận động.
6. Bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể
Các biểu hiện như đau tức ngực, khó thở, hồi hộp, choáng váng, vã mồ hôi lạnh hoặc đau lan lên vai, tay, cổ, hàm cần được đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện trong khi vận động.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), đau hoặc tức ngực, khó thở, buồn nôn, choáng váng và đau lan sang các vị trí khác có thể là dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim. Trong một số trường hợp, các triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường sau vận động.
Người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch cần đặc biệt thận trọng.
7. Bỏ qua việc kiểm tra sức khỏe định kỳ
Khả năng hoàn thành một quãng chạy không đồng nghĩa với việc cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh. Nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh động mạch vành có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Ở người trung niên, bệnh mạch vành là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng cần được lưu ý khi tham gia các hoạt động gắng sức.
Những người trên 40 tuổi, có bệnh nền hoặc dự định tập luyện với cường độ cao nên kiểm tra sức khỏe định kỳ và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi xây dựng chương trình tập luyện.
Các chuyên gia cho rằng lợi ích của chạy bộ không nằm ở việc chạy xa hay chạy hằng ngày, mà ở việc lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, duy trì đều đặn và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường của cơ thể.
Tình trạng này bắt nguồn từ ba năm trước, khi một cơ sở thẩm mỹ của người quen tư vấn cô tiêm loại filler "cao cấp từ Thụy Sĩ" nhằm duy trì 7-8 năm. Vài ngày sau tiêm, cô chịu những cơn đau nhức và tấy đỏ vùng mông.
Khi đó, bác sĩ Bệnh viện Bỏng quốc gia chẩn đoán viêm và khuyên hút toàn bộ filler ra ngoài. Vì sợ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, cô từ chối hút, chỉ đồng ý cho bác sĩ xử lý các điểm viêm.
Ba năm sau, vòng ba bất ngờ sưng đau trở lại, viêm nhiễm bùng phát nặng nề khiến cô phải quay lại viện cấp cứu.
Ngày 6/4, TS.BS Tống Hải, Phó giám đốc Trung tâm Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Tái tạo, Bệnh viện Bỏng quốc gia, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng. Bác sĩ đánh giá hai bên đùi và hông người bệnh xuất hiện nhiều ổ áp xe, viêm đỏ lan rộng, dịch mủ chảy liên tục và đã chớm nhiễm khuẩn huyết - biến chứng nguy hiểm nhất khi vi khuẩn xâm nhập vào máu.
Để cứu bệnh nhân, ê kíp y tế sử dụng phác đồ kháng sinh phổ rộng mạnh nhất, đồng thời phẫu thuật 5 lần nhằm nạo vét, đặt ống dẫn lưu và loại bỏ tối đa chất làm đầy. Sau hơn ba tuần điều trị tích cực, sức khỏe toàn thân của người phụ nữ dần cải thiện, vết thương sạch dịch nhưng bác sĩ vẫn phải theo dõi sát để tránh tái phát.
Theo bác sĩ Hải, các cơ sở thường tiêm những loại filler không đồng nhất, tồn tại lâu như "mỡ nhân tạo" gây khó khăn cho quá trình nạo vét. Bác sĩ khuyến cáo người dân chỉ dùng chất làm đầy cho các vùng nhỏ như mũi, cằm, má, môi. Với các vùng diện tích lớn như ngực hay mông, việc tiêm filler tiềm ẩn nguy cơ biến chứng rất cao.
Để đảm bảo an toàn, khách hàng cần lựa chọn cơ sở y tế do cơ quan chức năng cấp phép, bác sĩ chuyên khoa tạo hình thẩm mỹ trực tiếp thực hiện và sử dụng sản phẩm rõ nguồn gốc. Khi vùng tiêm xuất hiện dấu hiệu đau, sưng, đỏ hoặc tụ dịch, người dân cần đến ngay bệnh viện uy tín để bác sĩ can thiệp kịp thời, ngăn chặn nguy cơ hoại tử, nhiễm trùng máu hoặc tử vong.
