Tôi làm thợ thu nhập gấp ba lần người bạn chạy xe ôm công nghệ

Có một chuyện nhỏ trong gia đình khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về cách chúng ta đang dạy và học. Hôm đó, tôi mua một chiếc bếp điện mới. Trong hộp có tờ hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Anh, chỉ vài chục câu, chủ yếu là những lưu ý an toàn và cách vận hành. Tôi gọi con lại nhờ đọc giúp. Cháu đã học tiếng Anh từ tiểu học đến hết phổ thông, điểm số không tệ, còn đạt trình độ ngoại ngữ theo yêu cầu của nhà trường.

Thế nhưng, thay vì đọc và giải thích ngay, con tôi phải mở điện thoại, tra Google, vừa dịch vừa đoán nghĩa. Hai bố con loay hoay gần một giờ mới hiểu hết nội dung. Tôi không cho rằng lỗi thuộc về giáo viên. Điều khiến tôi trăn trở là sau hơn chục năm học ngoại ngữ, tại sao học sinh vẫn chưa thể xử lý một tình huống rất đời thường như đọc một tờ hướng dẫn sử dụng?

Từ câu chuyện ấy, tôi nghĩ đến nhiều điều khác. Không ít học sinh học rất giỏi trên lớp, thuộc bài, làm bài kiểm tra tốt nhưng khi bước vào cuộc sống lại lúng túng. Các em giải được những bài toán phức tạp, nhưng cầm một vài dụng cụ kỹ thuật thông dụng thì không biết sử dụng. Các em giải phương trình rất nhanh, nhưng gặp một vấn đề thực tế cần quan sát, lắp ghép hay xử lý thì mất rất nhiều thời gian.

Có những em viết bài văn nghị luận đạt 8-9 điểm, lập luận chặt chẽ trên giấy, nhưng khi làm việc nhóm, gặp bất đồng quan điểm lại không biết cách trình bày ý kiến để thuyết phục người khác. Tôi từng gặp không ít sinh viên mới ra trường cũng trong hoàn cảnh tương tự. Kiến thức không thiếu, bằng cấp cũng có, nhưng họ vẫn loay hoay không biết mình phù hợp với công việc nào, phải bắt đầu từ đâu?

>> Từ học trò trường làng, tôi đạt IELTS 9.0

Theo tôi, vấn đề không nằm ở chỗ học sinh học ít hay giáo viên dạy chưa đủ. Điều còn thiếu là sự gắn kết giữa việc học lý thuyết và thực hành. Chúng ta dành nhiều thời gian để dạy kiến thức, nhưng chưa dành đủ thời gian để dạy học sinh cách học, cách vận dụng kiến thức đó vào những tình huống thật trong cuộc sống.

Việc đánh giá học sinh hiện cũng chủ yếu dựa trên bài kiểm tra và các dạng bài tập quen thuộc, trong khi những kỹ năng cần thiết ngoài xã hội lại ít được đo lường. Một học sinh có thể đạt điểm rất cao nhưng chưa chắc đã biết đọc một bản hướng dẫn, viết một email công việc, trình bày ý tưởng trước tập thể hay xử lý một tình huống phát sinh.

Tôi vẫn tin nền giáo dục của chúng ta đang nỗ lực đổi mới theo tinh thần "học đi đôi với hành". Đó là hướng đi đúng. Điều tôi mong là việc đổi mới sẽ đi sâu hơn vào thực chất, để học sinh không chỉ biết kiến thức mà còn biết sử dụng kiến thức đúng lúc, đúng việc.

Chỉ khi một học sinh học ngoại ngữ hơn 10 năm có thể tự tin đọc một tờ hướng dẫn sử dụng, giao tiếp với người nước ngoài, tìm kiếm thông tin chuyên môn hay giải quyết những việc nhỏ trong cuộc sống mà không cần phụ thuộc vào công cụ dịch, có lẽ khi ấy chúng ta mới thực sự đạt được mục tiêu của việc học. Bởi suy cho cùng, giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở những gì học sinh nhớ được, mà còn ở những gì các em có thể làm được.

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi không biết từ bao giờ, chúng ta có lệ là người đi xa, đi chơi từ đâu về là phải có quà. Nếu như đi núi mua mật ong, thịt gác bếp... để lâu được thì không nói làm gì.

Như gia đình tôi mới đây, sau khi tắm biển và ăn uống thỏa thích, vợ tôi đi dạo một vòng mua về một thùng hải sản tươi ướp đá lạnh gần 5 triệu đồng. Đi xe khách nên khệ nệ khiêng, bất tiện. Mà đi ôtô tự lái thì có khi chật chội vì còn phải để valy và đồ đạc khác.

Về đến nhà chưa kịp soạn quần áo cũ ra giặt thì phải chia phần vì sợ để lâu mất tươi. Khi đem qua cho bà chị, bà chị hỏi bao nhiêu tiền một kg thì than trời vì cái đại lý hải sản kế bên nhà chị bán rẻ hơn 50 nghìn một kg. Vợ tôi chậc lưỡi, thôi kệ. Quan trọng hơn là hải sản mua về ướp đá ăn không ngon như ở biển. Cảm quan chung của vợ chồng tôi là vậy.

Không bàn đến chuyện mua hớ vài chục nghìn một kg hay mất công xách nặng. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn là áp lực vô hình: Đi đâu về cũng phải có cái gì đó ra trò để biếu.

Nếu không sẽ ngại với người thân, ngại với bạn bè, thậm chí ngại với chính mình sợ rằng chuyến đi sẽ bị đánh giá là đi mà không biết mang cái gì về.

Thói quen đi đâu cũng phải có quà đem về còn vô tình biến du lịch, vốn là để nghỉ ngơi, trải nghiệm thành một chuỗi nhiệm vụ. Đi chơi nhưng trong đầu luôn có một checklist: Mua gì cho nhà nội, mua gì cho nhà ngoại, mua gì cho đồng nghiệp. Kết quả là thay vì tận hưởng trọn vẹn, ta dành thời gian để lo nghĩ vì những điều đó.

Sau lần đó, tôi tự đặt ra một nguyên tắc khi đi xa: Chỉ mua khi thật sự muốn mua, và món quà phải có ý nghĩa với cả người cho lẫn người nhận. Nếu không, tôi chọn không mua gì cả.

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi xem video ghi lại cảnh xe khách giường nằm chạy trên quốc lộ 1 bốc cháy dữ dội sau khi va chạm với taluy, khiến 7 người tử vong, 5 nạn nhân bị thương, rạng sáng 21/7 mà không khỏi xót xa, ám ảnh khi lửa cháy ở phần đầu xe. Như vậy là không lối thoát.

Những lần đi xe giường nằm, tôi không tìm thấy búa để đập cửa kính thoát hiểm khi có bất trắc xảy ra ở đâu cả. Hỏi nhân viên xe thì ậm ờ cho qua. Lúc đó lỡ lên xe rồi thì phải chịu và tự nhủ: "Chắc không có chuyện gì xảy ra đâu". Bạn tôi, thường đi công tác bằng xe giường nằm, phải lên sàn thương mại điện tử mua một cây búa bỏ vào balô cho chắc ăn.

Mà nếu có búa, những chuyến xe đêm, lúc hành khách say ngủ, lửa bùng lên ngay phía cửa trước, sức nóng, không khí ngộp... con người cũng không đủ tỉnh táo để ứng phó với tình huống.

Chiếc xe giường nằm chỉ có một cửa lên xuống, bên trong kín như một chiếc hộp. Chỉ cần cửa chính bị biến dạng hoặc lửa chặn lại, hàng chục con người phía sau gần như bị nhốt bên trong.

Điều khiến tôi lo hơn là đây không phải lần đầu xảy ra tai nạn kiểu này. Sau mỗi vụ việc, người ta lại nhắc đến cửa thoát hiểm, búa phá kính, bình chữa cháy, kỹ năng ứng phó. Nhưng rồi vài tháng sau, rất ít người còn nhớ kiểm tra những thứ đó trước khi xe lăn bánh.

Không ít nhà xe coi chiếc búa thoát hiểm là vật trang trí. Có xe thì thất lạc, có xe bị tháo mất, có xe để ở vị trí mà hành khách không thể nhìn thấy. Thậm chí nhiều người đi xe cả chục năm cũng chưa từng được hướng dẫn cửa thoát hiểm nằm ở đâu, mở như thế nào nếu xe bị lật hoặc bốc cháy.

Chúng ta vẫn có thói quen kiểm tra dây an toàn khi đi máy bay. Nhưng khi bước lên xe khách, phương tiện gắn với mình nhiều hơn rất nhiều, lại gần như phó mặc tất cả cho tài xế và nhà xe. Hiếm ai dành một phút quan sát xem cửa thoát hiểm ở đâu, búa phá kính có còn không, bình chữa cháy có hay không...

Đó không phải lỗi của hành khách. Bởi trách nhiệm bảo đảm các thiết bị an toàn luôn đầy đủ và hoạt động được thuộc về đơn vị kinh doanh vận tải. Nếu một chiếc xe được phép lăn bánh nhưng búa thoát hiểm không có, cửa thoát hiểm không sử dụng được hoặc nhân viên không biết hướng dẫn hành khách, thì rõ ràng đã có lỗ hổng trong khâu kiểm tra và giám sát.

Tôi nghĩ đã đến lúc việc kiểm tra thiết bị an toàn trên xe khách cần được coi trọng như kiểm tra phanh hay lốp xe. Thiếu búa phá kính, cửa thoát hiểm không hoạt động thì không được xuất bến. Không thể để những thiết bị quyết định sự sống còn của hàng chục con người chỉ được kiểm tra khi tai nạn đã xảy ra.

Về phía hành khách, nên thay đổi một thói quen, hãy dành vài chục giây nhìn xem búa thoát hiểm ở đâu, cửa thoát hiểm nằm chỗ nào. Hy vọng sẽ không bao giờ phải dùng đến chúng.

Tai nạn có thể không báo trước. Nhưng việc chuẩn bị một con đường sống cho hành khách thì hoàn toàn có thể làm trước và điều đó không nên phụ thuộc vào sự may mắn.

Tin Gốc: Vnexpress