Có một chuyện nhỏ trong gia đình khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về cách chúng ta đang dạy và học. Hôm đó, tôi mua một chiếc bếp điện mới. Trong hộp có tờ hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Anh, chỉ vài chục câu, chủ yếu là những lưu ý an toàn và cách vận hành. Tôi gọi con lại nhờ đọc giúp. Cháu đã học tiếng Anh từ tiểu học đến hết phổ thông, điểm số không tệ, còn đạt trình độ ngoại ngữ theo yêu cầu của nhà trường.
Thế nhưng, thay vì đọc và giải thích ngay, con tôi phải mở điện thoại, tra Google, vừa dịch vừa đoán nghĩa. Hai bố con loay hoay gần một giờ mới hiểu hết nội dung. Tôi không cho rằng lỗi thuộc về giáo viên. Điều khiến tôi trăn trở là sau hơn chục năm học ngoại ngữ, tại sao học sinh vẫn chưa thể xử lý một tình huống rất đời thường như đọc một tờ hướng dẫn sử dụng?
Từ câu chuyện ấy, tôi nghĩ đến nhiều điều khác. Không ít học sinh học rất giỏi trên lớp, thuộc bài, làm bài kiểm tra tốt nhưng khi bước vào cuộc sống lại lúng túng. Các em giải được những bài toán phức tạp, nhưng cầm một vài dụng cụ kỹ thuật thông dụng thì không biết sử dụng. Các em giải phương trình rất nhanh, nhưng gặp một vấn đề thực tế cần quan sát, lắp ghép hay xử lý thì mất rất nhiều thời gian.
Có những em viết bài văn nghị luận đạt 8-9 điểm, lập luận chặt chẽ trên giấy, nhưng khi làm việc nhóm, gặp bất đồng quan điểm lại không biết cách trình bày ý kiến để thuyết phục người khác. Tôi từng gặp không ít sinh viên mới ra trường cũng trong hoàn cảnh tương tự. Kiến thức không thiếu, bằng cấp cũng có, nhưng họ vẫn loay hoay không biết mình phù hợp với công việc nào, phải bắt đầu từ đâu?
>> Từ học trò trường làng, tôi đạt IELTS 9.0
Theo tôi, vấn đề không nằm ở chỗ học sinh học ít hay giáo viên dạy chưa đủ. Điều còn thiếu là sự gắn kết giữa việc học lý thuyết và thực hành. Chúng ta dành nhiều thời gian để dạy kiến thức, nhưng chưa dành đủ thời gian để dạy học sinh cách học, cách vận dụng kiến thức đó vào những tình huống thật trong cuộc sống.
Việc đánh giá học sinh hiện cũng chủ yếu dựa trên bài kiểm tra và các dạng bài tập quen thuộc, trong khi những kỹ năng cần thiết ngoài xã hội lại ít được đo lường. Một học sinh có thể đạt điểm rất cao nhưng chưa chắc đã biết đọc một bản hướng dẫn, viết một email công việc, trình bày ý tưởng trước tập thể hay xử lý một tình huống phát sinh.
Tôi vẫn tin nền giáo dục của chúng ta đang nỗ lực đổi mới theo tinh thần “học đi đôi với hành”. Đó là hướng đi đúng. Điều tôi mong là việc đổi mới sẽ đi sâu hơn vào thực chất, để học sinh không chỉ biết kiến thức mà còn biết sử dụng kiến thức đúng lúc, đúng việc.
Chỉ khi một học sinh học ngoại ngữ hơn 10 năm có thể tự tin đọc một tờ hướng dẫn sử dụng, giao tiếp với người nước ngoài, tìm kiếm thông tin chuyên môn hay giải quyết những việc nhỏ trong cuộc sống mà không cần phụ thuộc vào công cụ dịch, có lẽ khi ấy chúng ta mới thực sự đạt được mục tiêu của việc học. Bởi suy cho cùng, giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở những gì học sinh nhớ được, mà còn ở những gì các em có thể làm được.
Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Cơ quan này đề xuất thí điểm cho các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh có thể trả phí thuê một phần mặt bằng dưới lòng đường, vỉa hè để kinh doanh. Theo đó, phí thuê tại các tuyến phố thấp nhất 20.000 đồng, cao nhất 45.000 đồng mỗi m2 một tháng, tùy khu vực, vị trí.
Các tuyến phố thực hiện thí điểm phải đáp ứng loạt tiêu chí như không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa, không có điểm ùn tắc giao thông. Vỉa hè của các tuyến phố này cũng cần rộng từ 3 m trở lên và đảm bảo lối đi cho người đi bộ (tối thiểu 1,5 m). Ngoài ra, ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh tại các tuyến phố này phải đồng thuận thì việc thí điểm mới có thể thực hiện. Nhà quản lý đề xuất cần trang bị hệ thống camera giám sát phạm vi phần lòng đường, vỉa hè khi thực hiện thí điểm.
Tuy nhiên, đặt dấu hỏi về tính khả thi của đề xuất, độc giả Nguyễn Lê Hoàng này tỏ băn khoăn: "Nếu mục tiêu ban đầu là dẹp vỉa hè, chống lấn chiếm, trả lại không gian công cộng cho người đi bộ thì việc cho thuê vỉa hè liệu có làm nảy sinh nhiều vấn đề? Đầu tiên là không gian vỉa hè liệu có lại quay về như cũ, chỉ là người kinh doanh phải nộp phí, rồi phí đó khách hàng lại phải gánh?
>> Cô chú tôi mất nửa doanh thu sau chiến dịch dẹp vỉa hè Hà Nội
Thứ hai là vỉa hè của nhà nào thì chỉ nhà đó được thuê hay người nơi khác đến thuê cũng được, rồi kinh doanh trước cửa nhà người khác có làm nảy sinh mâu thuẫn? Thứ ba là quy định cho thuê vỉa hè ở các địa điểm khác nhau liệu có thể làm thống nhất theo khuôn khổ không, do cơ quan nào quy định, hay mỗi nơi làm một kiểu?
Cùng chung thắc mắc, bạn đọc Quốc Huy đặt ra nhiều vấn đề: "Cho thuê vỉa hè thì lấy chỗ đâu để xe máy, đi bộ? Rồi chi phí người kinh doanh bỏ ra để thuê vỉa hè có tính vào giá sản phẩm và người tiêu dùng lại phải gánh? Nếu nhà mặt đường không kinh doanh thì người khác lại thuê trước cửa nhà họ được không? Và nếu một lô vỉa hè sẽ cho đấu giá thuê hay người có mặt tiền gần nhất được ưu tiên?
Một câu chuyện khá bi hài gần đây: Một quán lẩu gà dược liệu ở Phật Sơn (Trung Quốc) bất ngờ trở thành điểm nóng khi lượng khách tăng vọt lên khoảng 3.000 người mỗi ngày. Chủ quán ông Mo, 62 tuổi vốn là một thầy thuốc Đông y, mở quán nhỏ tại quận Thuận Đức với lượng khách ban đầu chỉ vài chục người quen.
Mọi chuyện thay đổi khi một người có ảnh hưởng trên mạng ghé ăn và chia sẻ trải nghiệm. Chỉ trong thời gian ngắn, quán tăng từ khoảng 10 bàn lên đến 200 bàn mỗi ngày, quá tải đến mức chính chủ quán rơi vào tình trạng kiệt sức.
Đáng chú ý, thay vì tăng giá để giảm áp lực, ông lại chọn cách công khai công thức nấu ăn với hy vọng khách sẽ bớt đổ về hoặc nói món ăn dở để đuổi bớt khách.
Câu chuyện đặt ra một câu hỏi thú vị, trong kinh doanh, khi nhu cầu tăng đột biến, nên tận dụng cơ hội để tối đa lợi nhuận hay giữ nguyên giá trị ban đầu và chấp nhận áp lực?
Sáng nay (12/6), hơn một triệu thí sinh bước vào ngày thi thứ hai của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 với các môn tự chọn. Điều gây chú ý là trong nhóm các môn khoa học xã hội, Lịch sử trở thành môn có số lượng đăng ký cao nhất với hơn 570.800 thí sinh, tăng hơn 71.000 thí sinh so với năm trước.
Con số này khiến nhiều người bất ngờ. Bởi không lâu trước đây, Lịch sử từng được xem là môn học "kém hấp dẫn" trong nhà trường. Nhiều năm liền, dư luận liên tục bàn về tình trạng học sinh ngại học Sử, điểm thi thấp, thậm chí có những kỳ thi ghi nhận hàng nghìn bài thi dưới trung bình. Thậm chí, không ít người lo ngại giới trẻ ngày càng thờ ơ với lịch sử dân tộc.
>> 5 lý do khiến học sinh không thích môn lịch sử
Vậy điều gì đã thay đổi? Phải chăng những cải cách trong chương trình giáo dục mới đã giúp môn Lịch sử trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn? Hay đơn giản đây là lựa chọn mang tính chiến lược của thí sinh khi đánh giá môn học này có lợi thế hơn trong việc giành điểm xét tốt nghiệp và tuyển sinh? Hay do xu hướng lựa chọn ngành nghề đang thay đổi, khiến các tổ hợp liên quan đến khoa học xã hội thu hút nhiều học sinh hơn trước? Nếu vậy, liệu sự gia tăng này có thực sự cho thấy vị thế của môn Lịch sử đang được cải thiện?
