Sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho biết chia sẻ trong tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Trong những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1-7-2026.
“Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay không còn có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công”, ông Bình đặt vấn đề.
Đại biểu đoàn Vĩnh Long đánh giá mức 2,53 triệu đồng/tháng từ 1-7-2026 là bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công.
Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1-2026 là 3,51%, nên về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập dương.
Đồng thời, ông Bình cho rằng: “Mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp khoảng 7,2%. Tuy nhiên, mức này chưa đủ để người khu vực công sống được bằng lương, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở đô thị lớn”.
Đại biểu đoàn Vĩnh Long dẫn ví dụ, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6 – 7 triệu đồng một tháng.
Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản. Hệ quả người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống.
Do đó có thể khẳng định mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.
Mặt khác, từ ngày 1-7-2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã lên 5,31 triệu đồng ở vùng 1, tăng 4,73 triệu đồng ở vùng 2, tăng 4,14 triệu đồng ở vùng 3, tăng 3,7 triệu đồng ở vùng 4. Bình quân 4 vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.
Nếu lấy mức lương cơ sở mới 2,53 triệu nhân với hệ số khởi điểm thấp thường gặp 1,86, tiền lương theo công thức cũ chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng. Với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.
Ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Điều này rất quan trọng vì đây là các khoản chi “khó né” của hộ gia đình công chức, viên chức.
“Vì vậy dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế”, ông Bình nói.
Theo đại biểu Thạch Phước Bình, từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, mức 2,65 – 2,7 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 13 – 15% so với mức lương cơ sở hiện hành, nổi lên như một phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay.
Về mặt thu nhập thực tế, với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 – 5 triệu đồng một tháng; người có hệ số 2,1 đạt khoảng 5 – 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000 – 400.000 đồng/tháng.
Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
Về mặt đời sống và tâm lý, mức tăng lên 2,65 – 2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng, giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương.
Việc này cũng tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa, góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc. Đặc biệt, trong bối cảnh các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện, nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết.
Về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 – 2,7 triệu đồng/tháng có ưu điểm không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
“Tóm lại, việc nâng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng là cần thiết nhưng chưa đủ để giải quyết căn bản bài toán đời sống người làm việc trong khu vực công. Trong điều kiện hiện nay, mức 2,65 – 2,7 triệu đồng/tháng là phương án tối ưu về tổng thể, vừa bảo đảm tính khả thi, vừa tạo được bước cải thiện thực chất, đồng thời mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong thời gian tới”, ông Bình nói.
Điều 42 Nghị định 90 năm 2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 15.5) có nhiều quy định cụ thể về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm.
Theo đó, nếu vi phạm một trong các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng:
Trong trường hợp người gửi tinh trùng, noãn, phôi (gọi chung là mẫu) hoặc người nhận mẫu hiến có nguyện vọng chuyển mẫu từ cơ sở đang lưu giữ đến cơ sở khác mà cơ sở đang lưu giữ mẫu không tư vấn cho người gửi/nhận mẫu hiến về quy định vận chuyển mẫu, những rủi ro có thể gặp phải trong quá trình vận chuyển, hoặc không có ý kiến bằng văn bản về việc đồng ý chuyển mẫu.
Không cho chuyển tinh trùng, noãn, phôi đang lưu giữ sang cơ sở khác theo yêu cầu của người gửi, trừ trường hợp cơ sở tiếp nhận mẫu không đồng ý tiếp nhận mẫu.
Trường hợp cơ sở lưu giữ không đủ điều kiện để tiếp tục thực hiện việc lưu giữ mẫu và phải chuyển mẫu đến một cơ sở lưu giữ khác mà không thông báo đến người gửi/nhận mẫu hiến…
Cũng theo điều 42 Nghị định 90 năm 2026, đối với một trong các hành vi sau đây thì bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng:
Cơ sở lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi không bảo đảm bảo mật thông tin của người hiến và người nhận.
Không thực hiện nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận trong việc hiến và nhận tinh trùng, phôi.
Lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi mà không ký hợp đồng với người gửi theo quy định của pháp luật về dân sự với cơ sở lưu giữ, trừ trường hợp tinh trùng, noãn, phôi được hiến.
Không thực hiện việc xác định người hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi không bị bệnh di truyền ảnh hưởng đến thế hệ sau; không bị mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình; không bị nhiễm HIV.
Không mã hóa thông tin về việc hiến tinh trùng, noãn, phôi; lưu giữ và chia sẻ với cơ sở dữ liệu dùng chung về hỗ trợ sinh sản theo quy định của pháp luật.
Không hủy tinh trùng khi người gửi tinh trùng chết trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng tinh trùng của người chồng đã chết; hoặc trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến tinh trùng cho cơ sở lưu giữ.
Không hủy noãn khi người gửi noãn chết, trừ trường hợp trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến noãn cho cơ sở lưu giữ.
Không hủy phôi khi người chồng trong cặp vợ chồng gửi phôi chết, trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng phôi của hai vợ chồng; người vợ có văn bản hiến phôi cho cơ sở lưu giữ để nghiên cứu khoa học hoặc thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một phụ nữ độc thân, hoặc một cặp vợ chồng khác.
Không hủy phôi đang lưu giữ khi cặp vợ chồng gửi phôi đã ly hôn, trừ trường hợp có văn bản đồng ý của cả hai vợ chồng về việc: đề nghị tiếp tục lưu giữ phôi và cam kết chi trả chi phí lưu giữ theo quy định của cơ sở; hoặc đề nghị hiến phôi để sử dụng vào nghiên cứu khoa học hoặc kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một cặp vợ chồng hoặc một phụ nữ độc thân khác.
Thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho các cặp vợ chồng không được chẩn đoán là vô sinh hoặc không có chỉ định về y tế.
Cơ sở lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không mã hóa, hoặc không chia sẻ các thông tin về việc hiến tinh trùng, noãn, phôi và lưu giữ với cơ sở dữ liệu dùng chung về hỗ trợ sinh sản theo quy định sẽ bị xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng.
Tờ trình miễn phí xe buýt được Sở Xây dựng TP.HCM thực hiện nhanh chóng ngay sau ý kiến chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang tại Hội nghị Thành ủy lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025 - 2030 vừa diễn ra.
Cũng theo Sở Xây dựng, việc xây dựng tờ trình dự thảo nghị quyết còn căn cứ vào Chỉ thị số 23 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong tình hình mới.
Trong đó có nêu: "Tăng cường quản lý hoạt động vận tải, ưu tiên đầu tư phát triển vận tải hành khách công cộng, chuyển đổi sang các phương tiện giao thông xanh gắn với lộ trình hạn chế dần phương tiện cá nhân tham gia giao thông tại các đô thị lớn".
Và Nghị quyết số 25 của HĐND TP.HCM về thực hiện tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp với kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông: "Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo (bao gồm đầu tư hạ tầng và vận hành khai thác) nhằm đảm bảo hệ thống giao thông công cộng phát triển bền vững".
Ngoài ra tại Luật Đường bộ số 35 do Quốc hội ban hành năm 2024 cũng quy định "HĐND cấp tỉnh căn cứ vào nguồn lực địa phương quyết định hỗ trợ lãi suất vay vốn tại các tổ chức tín dụng đối với các dự án đầu tư phương tiện xe buýt, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; hỗ trợ kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; hỗ trợ cho người sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt thông qua chính sách miễn, giảm giá vé".
Bên cạnh đó nhiều quy định khác cũng thuận lợi cho việc xây dựng nghị quyết miễn phí xe buýt toàn dân tại TP.HCM.
Do đó, HĐND TP.HCM có thẩm quyền quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương ngoài các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu do Chính phủ, Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành.
Sở Xây dựng nhận định việc miễn phí xe buýt sẽ kịp thời hỗ trợ người dân sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, nhằm kéo giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường do khí thải phương tiện cá nhân.
Việc miễn phí xe buýt còn tiết kiệm chi phí di chuyển, đảm bảo an toàn năng lượng, tăng tính kết nối cộng đồng và góp phần xây dựng TP.HCM trở thành nơi đáng sống, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Sở Xây dựng xác định việc xây dựng chính sách hỗ trợ người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và chính sách hỗ trợ kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt theo trình tự, thủ tục rút gọn là phù hợp.
Do đó, Sở Xây dựng kính trình UBND TP.HCM xem xét, trình HĐND TP.HCM áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng nghị quyết về hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.
Theo đó nghị quyết này quy định sẽ miễn phí vé 135 tuyến xe buýt hoạt động tại TP.HCM (109 tuyến xe buýt trợ giá và 26 tuyến xe buýt trợ giá).
Tổng kinh phí khoảng 930 tỉ đồng (8 tháng còn lại của năm 2026), thời gian dự kiến trình thông qua nghị quyết là tháng 4.
Ngày 15/5, lãnh đạo xã Tân Lộc (tỉnh Cà Mau) cho biết có việc người dân trình báo phát hiện cá sấu nổi trong ao. Lực lượng chức năng địa phương đang rà soát, tính toán phương án để vây bắt con cá sấu này.
Trước đó, gia đình chị N. (trú tại ấp 7, xã Tân Lộc) phát hiện con cá sấu nổi trên mặt nước ao phía sau nhà.
Con cá sấu ước nặng hơn 10kg. Người dân đã ghi lại hình ảnh và báo cho chính quyền địa phương.
Được biết, khoảng một tuần trước, hàng xóm nhà chị N. cũng phát hiện một con cá sấu trong ao nước nhưng không bắt được. Gia đình chị N. nghi có thể con cá sấu này cũng chính là con xuất hiện tuần trước.
