Theo hồ sơ dự án luật do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo, mô hình quản lý hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như phân tán giữa nhiều bộ ngành, hậu kiểm không theo kịp tốc độ phát triển của thị trường, thiếu cơ chế truy xuất nguồn gốc và khó xử lý thực phẩm giả, thực phẩm không rõ xuất xứ.
Dự thảo luật lần đầu đưa nguyên tắc “quản lý theo chuỗi giá trị” vào luật. Thay vì mỗi bộ quản một nhóm sản phẩm hoặc một công đoạn riêng lẻ như hiện nay, việc kiểm soát sẽ được thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, từ nguyên liệu đầu vào tới khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Theo Bộ Y tế, cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời của thực phẩm và phát hiện rủi ro sớm hơn, thay vì chủ yếu xử lý sau khi xảy ra vi phạm hoặc ngộ độc.
Một nội dung trọng tâm khác là bắt buộc truy xuất nguồn gốc với thực phẩm lưu hành trên thị trường. Dự thảo quy định thông tin truy xuất phải thể hiện trên bao bì bằng mã vạch, mã QR, DataMatrix hoặc các hình thức điện tử khác để người dân và cơ quan quản lý có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
Luật hiện hành chưa quy định cụ thể việc nhận diện và truy xuất thực phẩm bằng mã điện tử. Bộ Y tế cho rằng khoảng trống này khiến việc kiểm soát hàng giả, hàng nhập lậu và thực phẩm bán trên môi trường mạng gặp nhiều khó khăn.
Theo dự thảo, người tiêu dùng có quyền yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi nghi ngờ sản phẩm không bảo đảm an toàn. Doanh nghiệp phải xác định lô hàng liên quan, báo cáo số lượng đang lưu thông và xây dựng kế hoạch thu hồi nếu phát hiện rủi ro.
Bộ Y tế cũng đề xuất chuyển mạnh sang mô hình quản lý dựa trên phân tích nguy cơ. Sau 15 năm thi hành luật, cơ quan này đánh giá hoạt động hậu kiểm hiện thiếu nhân lực, thiếu thiết bị và không theo kịp số lượng sản phẩm tự công bố ngày càng tăng.
Theo dự thảo, cơ quan quản lý sẽ điều tra, thử nghiệm để xác định các tác nhân sinh học, hóa học có thể gây hại; đánh giá khả năng xảy ra rủi ro và xây dựng biện pháp kiểm soát ở từng công đoạn của chuỗi cung ứng.
So với cơ chế hiện nay thiên về thanh tra, xử phạt sau vi phạm, cách tiếp cận mới tập trung phòng ngừa rủi ro từ sớm và ưu tiên kiểm tra những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì kiểm tra dàn trải.
Bộ Y tế cho rằng cơ chế này cũng tạo áp lực để doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng thay vì chỉ khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố.
Siết chặt thực phẩm nhập khẩu và bán online
Dự thảo luật đồng thời siết chặt kiểm tra thực phẩm nhập khẩu. Theo quy định mới, thực phẩm nhập khẩu phải đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi nhập khẩu và có xác nhận đạt yêu cầu với từng lô hàng, trừ trường hợp được miễn kiểm tra.
Bộ Y tế đánh giá việc kiểm soát thực phẩm nhập khẩu hiện còn nhiều bất cập, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh nhưng dữ liệu giữa các cơ quan chưa liên thông.
Dự thảo cũng bổ sung hệ thống dữ liệu và cảnh báo quốc gia về an toàn thực phẩm nhằm thu thập dữ liệu giám sát, cảnh báo nhanh nguy cơ mất an toàn thực phẩm và phối hợp truy xuất nguồn gốc khi xảy ra ngộ độc.
Theo Bộ Y tế, hiện nhiều vụ ngộ độc phải mất nhiều ngày mới xác định được nguồn gây hại do dữ liệu phân tán giữa địa phương, cơ quan y tế và đơn vị kiểm nghiệm.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, dự thảo lần đầu bổ sung nghĩa vụ cụ thể với các cơ sở bán thực phẩm online. Các đơn vị kinh doanh qua mạng phải công khai giấy công bố sản phẩm, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và tuân thủ quy định bảo mật thông tin người mua.
Quốc hội dự kiến xem xét Luật An toàn thực phẩm sửa đổi tại kỳ họp tháng 10. Tại dự thảo này, Bộ Y tế cũng đề xuất lập Sở An toàn thực phẩm tại các tỉnh thành trên cơ sở gộp chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan từ các đơn vị thuộc Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương.
Theo Tổng LĐLĐ Việt Nam, những ngày qua, nhiều công đoàn cơ sở, người lao động và cả cán bộ, công chức đã kiến nghị xem xét phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và lễ 30.4 - 1.5 liền mạch, không bị ngắt quãng.
Trên cơ sở đó, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam phát hành phiếu thăm dò ý kiến nhằm tổng hợp, đánh giá mức độ đồng thuận trước khi đề xuất phương án cụ thể. Thời gian lấy ý kiến trên Fanpage Công đoàn Việt Nam đến 10 giờ ngày 9.4.2026.
Trong phiếu khảo sát lần này, Tổng LĐLĐ Việt Nam tập trung vào việc đo lường nhu cầu thực tế của người lao động đối với việc hoán đổi ngày nghỉ. Theo đó, người tham gia được lựa chọn các mức độ từ "rất mong muốn", "mong muốn", "bình thường" đến "không mong muốn".
Bên cạnh đó, khảo sát cũng phân loại đối tượng theo hình thức làm việc, gồm: làm 5 ngày/tuần, làm 6 ngày/tuần và lao động làm việc theo ca kíp hoặc đặc thù khác. Đây là yếu tố quan trọng bởi mỗi nhóm lao động sẽ chịu tác động khác nhau nếu thực hiện hoán đổi ngày làm việc.
Phiếu thăm dò đưa ra 3 phương án chính để người lao động lựa chọn.
Phương án 1: giữ nguyên lịch nghỉ theo quy định, không thực hiện hoán đổi, với ngày nghỉ bù vào 27.4.
Phương án 2: đề xuất hoán đổi ngày 27.4 sang 29.4, qua đó giúp người lao động có thể nghỉ liên tục 3 hoặc 5 ngày, tùy theo lịch làm việc từng đơn vị.
Phương án 3: hoán đổi ngày 27.4 sang 2.5, nhằm tạo điều kiện cho nhóm làm việc 6 ngày/tuần có thể nghỉ liền 4 ngày.
Ngoài ra, người tham gia khảo sát có thể nêu thêm ý kiến khác, giúp mở rộng thêm các kịch bản xem xét.
Việc đưa ra nhiều phương án cho thấy cơ quan tổ chức đang tính toán để hài hòa lợi ích giữa các nhóm lao động. Trong đó, phương án hoán đổi sang 29.4 được đánh giá phù hợp với số đông, nhất là người làm việc theo chế độ 5 ngày/tuần, khi có thể tận dụng kỳ nghỉ dài để nghỉ ngơi, du lịch.
Trong khi đó, phương án hoán đổi sang 2.5 lại hướng đến nhóm lao động làm việc 6 ngày/tuần, vốn ít có cơ hội nghỉ dài ngày.
Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, việc lấy ý kiến lần này nhằm có thêm cơ sở thực tiễn, đồng thời đối chiếu với quy định pháp luật để trao đổi với các cơ quan chức năng về phương án hoán đổi phù hợp.
Kết quả khảo sát được kỳ vọng sẽ phản ánh sát nhu cầu của người lao động, qua đó góp phần đề xuất lịch nghỉ lễ tháng 4.2026 linh hoạt hơn, nhưng vẫn đảm bảo không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trước đó, ngày 7.4, trao đổi với Thanh Niên, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, chia sẻ nhiều công đoàn cơ sở, người lao động và cả cán bộ, công chức đã có kiến nghị với Tổng LĐLĐ Việt Nam nên nghiên cứu về việc hoán đổi để tạo kỳ nghỉ liền mạch giữa nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và dịp lễ 30.4 - 1.5.
"Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ lắng nghe ý kiến từ phía người lao động, đồng thời nghiên cứu quy định của pháp luật và trao đổi với Bộ Nội vụ trước khi đưa ra đề xuất chính thức", ông Hiểu nói.
Ông Hiểu cũng cho hay, để đưa ra đề xuất chính thức Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng phải cân nhắc đồng thời 3 yếu tố, gồm: nguyện vọng của người lao động, quy định của pháp luật và sự hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan.
Một trong những vướng mắc theo ông Hiểu đó là là quy định nghỉ bù phải liền kề ngay sau ngày nghỉ lễ. Điều này khiến việc "nối" 2 kỳ nghỉ gần nhau trở nên khó khăn. Đây là tình huống đặc biệt mà luật chưa tính đến.
"Đây là vấn đề cần bàn bạc kỹ, bởi hiện chưa có sửa đổi luật, nên mọi phương án đều phải cân nhắc thận trọng", ông Hiểu nói thêm.
Chiều 10.4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) đồng tình với việc cần có nghị quyết để bình ổn giá xăng dầu khi bất ổn Trung Đông, thế giới còn kéo dài.
Ông Ngân đề nghị phải có thanh, kiểm tra để đảm bảo tình hình ổn định giá cả, tránh tình trạng "tát nước theo mưa": khi giá xăng dầu tăng, hàng hóa khác tăng nhưng khi giá giảm thì hàng hóa vẫn neo ở giá cao.
Việc giá xăng dầu trong nước thấp hơn các nước xung quanh, theo ông Ngân, cũng đòi hỏi phải tăng cường kiểm soát và phòng chống buôn lậu. Chính phủ cũng cần có hình phạt nặng hơn đối với tội phạm liên quan đến buôn lậu xăng dầu.
Kế đó, theo đại biểu đoàn TP.HCM, Chính phủ phải sớm có một chiến lược và giải pháp căn cơ để đảm bảo an ninh năng lượng như Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Đồng thời, phải có giải pháp về tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là chuyển đổi năng lượng xanh.
Cuối cùng, lĩnh vực nông nghiệp bị tổn thương rất lớn, giá phân bón tăng quá cao làm ảnh hưởng đến chi phí sản xuất trong khi giá đầu ra bấp bênh. Ông Ngân đề nghị Chính phủ cần có những chính sách để hỗ trợ những tổn thương này đối với nông dân và nông nghiệp Việt Nam.
Theo dự thảo nghị quyết, thời hạn áp dụng từ ngày 16.4.2026 đến hết 30.6.2026 và giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của nghị quyết nhằm bảo đảm việc điều hành thị trường xăng, dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị kéo dài thời gian thực hiện đến hết năm 2026 hoặc ít nhất là đến tháng 6.2026 để chia sẻ với doanh nghiệp và người dân đã bị tổn thương thời gian qua.
Tranh luận với ông Trần Hoàng Ngân, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) cho rằng chỉ nên áp dụng nghị quyết đến hết 30.6.2026.
Ông Sơn lo ngại nếu kéo dài tới cuối năm, ngân sách sẽ hụt chi 26.250 tỉ đồng. Chính phủ sẽ đối mặt với bài toán cân đối tài khóa. Điều này, ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư phát triển, giảm chi ngân sách, đầu tư công, ảnh hưởng đến các chương trình an sinh xã hội, tăng áp lực vay nợ công, tác động đến tăng trưởng trong dài hạn.
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đánh giá có khả năng tình hình tại Trung Đông giữa Mỹ và Iran sẽ lắng dịu, giá dầu sẽ giảm và có thể trở lại bình ổn. Ông đề nghị Quốc hội giao quyền cho Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ, tùy theo tình hình thực tiễn để điều hành giá xăng dầu, có thể thực hiện trước hoặc sau ngày 30.6, không nên kéo dài tới cuối năm, tránh gây thất thu lớn cho ngân sách.
Trao đổi lại, ông Trần Hoàng Ngân cho rằng, một nghị quyết ban hành có sự trông chờ của người dân và doanh nghiệp rất lớn.
"Những gì chúng ta có thể giúp được cho doanh nghiệp và người dân lúc này là rất cần thiết, ảnh hưởng rất lớn từ gói xôi, từ dĩa cơm, những món ăn hiện nay trên thị trường đã có sự nhúc nhích, đã có sự gia tăng mặc dù rất là đơn giản. Một phần ăn đó trước đây bán 10.000, bây giờ lên 15.000. Mình thấy đơn giản nhưng đã như vậy là đã tăng 50%", ông Ngân cho biết.
"Một thông tin rất mừng là quý 1/2026 chúng ta thu ngân sách tăng tới hơn 80.000 tỉ đồng. Số tiền đó nếu dùng để trợ giúp, hỗ trợ cho giá xăng dầu này thì giảm được tổn thương cho doanh nghiệp và người dân rất nhiều", ông Ngân cho biết thêm.
Sở Xây dựng TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam phản ánh một số khó khăn trong công tác quản lý, bình ổn giá cước vận tải đường bộ, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp.
Theo Sở Xây dựng thành phố, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí hoạt động của đơn vị kinh doanh vận tải. Trong khi đó, giá nhiên liệu biến động mạnh thời gian qua đã tạo áp lực lớn đến chi phí vận hành.
"Nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm từ 20 - 70% số chuyến, thậm chí hoạt động cầm chừng hoặc bù lỗ", văn bản nêu.
Trước thực tế này, Sở Xây dựng thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét miễn, giảm phí sử dụng đường bộ, phí sử dụng dịch vụ đường bộ phù hợp với tình hình thực tế.
Đồng thời cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế giãn, giảm một số nghĩa vụ tài chính trong giai đoạn khó khăn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vận tải duy trì hoạt động.
Sở cũng đề xuất Cục Đường bộ Việt Nam nghiên cứu xây dựng và triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về kê khai giá cước vận tải đường bộ, kết nối đồng bộ giữa Trung ương và địa phương, phục vụ công tác quản lý và dự báo thị trường trước biến động giá nhiên liệu.
Đối với hoạt động vận tải hành khách theo tuyến cố định, Sở Xây dựng thành phố kiến nghị xem xét đề xuất các địa phương chỉ đạo đơn vị quản lý bến xe báo cáo Sở Tài chính để thực hiện miễn, giảm giá dịch vụ xe ra, vào bến xe khách, tạo sự thống nhất trong triển khai.
Ngoài ra nhằm đảm bảo ổn định hoạt động vận tải tuyến cố định, Sở Xây dựng thành phố đề xuất tạm thời chưa xử lý thu hồi thông báo đăng ký khai thác tuyến đối với các đơn vị thực hiện từ 50% số chuyến đã đăng ký trong một tháng.
