Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên chiều 15.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết ngành giáo dục TP đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương sau khi sáp nhập trở thành đô thị giáo dục, có quy mô trường lớp lớn nhất cả nước. Cụ thể, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay.
Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2025 – 2026, TP.HCM có 169.972 học sinh (HS) lớp 9 hoàn thành chương trình THCS, đạt tỷ lệ gần 99,81%. Tuy nhiên, chỉ có 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Điều này đồng nghĩa khoảng hơn 17.000 HS đã lựa chọn những hướng đi khác ngoài hệ thống trường THPT công lập.
Con số này phản ánh rõ xu hướng phân luồng giáo dục đang dần phát huy hiệu quả. Thay vì tập trung bằng mọi giá vào trường công lập, nhiều HS và phụ huynh đã chủ động lựa chọn học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường quốc tế hoặc các mô hình đào tạo kỹ năng chuyên sâu.
Ông Hồ Tấn Minh nhận định việc đa dạng hóa lựa chọn học tập là xu thế tất yếu của đô thị lớn như TP.HCM. Mục tiêu của ngành giáo dục không chỉ dừng lại ở việc tổ chức kỳ thi an toàn mà còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái giáo dục linh hoạt để HS có nhiều cơ hội phát triển phù hợp với năng lực cá nhân.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chuẩn tạm thời phổ cập bậc trung học (trong đó bao gồm cấp THCS, THPT) để tiến tới phổ cập cấp THPT theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Với chủ trương này, khi các loại hình trường phổ thông và tương đương bao gồm trường THPT công lập và ngoài công lập, trường trung học nghề, trung tâm GDNN-GDTX, được hình thành bài bản thì HS có thể lựa chọn cho mình loại hình học tập phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình, định hướng nghề nghiệp…
Như vậy TP sẽ tiến tới không tổ chức thi tuyển đại trà mà sẽ thực hiện phương thức xét tuyển vào cấp THPT với tiêu chí đảm bảo công bằng, HS học tập theo đúng năng lực, nguyện vọng và đảm bảo gần nhà.
“Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương thì Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của HS mà còn để các trường THPT tuyển chọn được HS có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường”, ông Minh nhấn mạnh.
Cũng theo ông Minh, năm học 2026 – 2027, năm đầu tiên tuyển sinh sau sáp nhập, TP.HCM có xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo thực hiện xét tuyển lớp 10. Trong những năm học tiếp theo, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng ở những khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất, số lượng HS…
Để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực tuyển sinh, bài toán quan trọng nhất theo ngành giáo dục TP.HCM chính là cơ sở vật chất. TP hiện triển khai “chiến dịch 150 ngày” nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới phục vụ năm học 2026 – 2027.
Đồng thời hơn 100 dự án trường học đang được rà soát và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu của TP. HCM là đạt tỷ lệ 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô tuyển sinh và giảm áp lực quá tải nhiều năm qua.
“Khi cơ sở vật chất được đảm bảo, TP sẽ có thêm dư địa để triển khai các mô hình tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn thay vì áp dụng một phương thức chung cho toàn TP. Đây cũng được xem là nền tảng để TP.HCM tiến tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy HS làm trung tâm thay vì đặt nặng thi cử như trước”, ông Hồ Tấn Minh nhấn mạnh.
Để thực hiện việc xét tuyển thay cho thi tuyển vào lớp 10, nhiều ý kiến cho rằng cần có tiêu chí thực hiện xét tuyển để đảm bảo công bằng, không giảm động lực học tập. Đồng thời HS được học lớp 10 đúng nguyện vọng, chọn được loại hình trường phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.
Hiệu phó một trường THPT ở khu vực từng thực hiện xét tuyển lớp 10 cách đây hơn 10 năm của TP.HCM cho rằng bên cạnh việc chuẩn bị đầy đủ trường lớp đáp ứng chủ trương xét tuyển thay cho thi tuyển để giảm áp lực căng thẳng cho HS thì việc xây dựng bộ tiêu chí tuyển sinh theo hình thức này rất quan trọng.
“Cần tính toán cẩn trọng, tổ chức theo từng khu vực và đáp ứng quyền lợi về nguyện vọng của HS. Vẫn nên thi tuyển vào những trường tốp đầu của TP vì cần nguồn nhân lực chất lượng cao, vì nhu cầu học tập ở những mô hình trường lớp của phụ huynh, HS khác nhau. Không thi tuyển chẳng có ai áp lực mà lo học cả, kéo theo những hệ lụy rất nguy hiểm không học vẫn lên lớp. Đặc biệt có thể dẫn đến những hệ lụy như “làm đẹp” học bạ nếu xét bằng học bạ, sự đánh giá mỗi trường mỗi khác, chưa đủ độ tin cậy…”, hiệu phó này băn khoăn.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM), nêu 2 hướng tiếp cận.
Thứ nhất là phân tuyến theo địa giới hành chính. Cách làm này có ưu điểm rất rõ: giảm áp lực giao thông đô thị, giảm tình trạng HS di chuyển quá xa, đồng thời tạo nên mối liên kết cộng đồng. Tuy nhiên, phân tuyến hoàn toàn theo địa giới hành chính cũng tồn tại giới hạn. Phụ huynh luôn mong muốn con được học ở môi trường phù hợp, đội ngũ giáo viên chất lượng hơn… Nhu cầu ấy là chính đáng và phản ánh khát vọng phát triển của xã hội.
Hướng thứ hai là xét tuyển theo điểm học bạ. Cách tiếp cận này đánh giá cả quá trình học tập thay vì một thời điểm. Nhưng nếu không có chuẩn đánh giá thống nhất, “giá trị thật” của điểm số sẽ trở thành vấn đề rất phức tạp. Chênh lệch trong kiểm tra đánh giá giữa các trường có thể dẫn đến tâm lý so bì, mất niềm tin hoặc phát sinh tiêu cực. Khi đó, áp lực thi cử có thể được thay bằng áp lực “giữ điểm”, “làm đẹp học bạ”.
Từ thực tiễn ấy, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho rằng giải pháp phù hợp nhất đối với TP.HCM trong giai đoạn hiện nay là thực hiện song song thi tuyển và xét tuyển.
Những khu vực đã bảo đảm đủ chỗ học có thể xét tuyển theo địa giới hành chính kết hợp học bạ. Các trường vùng sâu, vùng xa hoặc nhóm trường tốp cuối có thể ưu tiên xét tuyển để giảm áp lực cho HS.
Trong khi đó, các trường chuyên, trường tốp đầu, trường tiên tiến – hội nhập quốc tế vẫn nên duy trì thi tuyển. Đây không chỉ là nhu cầu phân hóa giáo dục mà còn là cơ chế phát hiện, bồi dưỡng HS có năng lực nổi trội cho TP và đất nước.
Theo ông Phú, muốn xét học bạ thật sự công bằng, cần xây dựng một hệ thống đánh giá thống nhất ở quy mô toàn đô thị. Trước hết phải có khung chương trình chung cho tất cả các môn học. Đặc biệt, đề kiểm tra cuối kỳ lớp 9 nên được tổ chức chung toàn TP đối với những môn nền tảng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để chuẩn hóa chất lượng đầu ra giữa các trường.
Điều này buộc các trường phải dạy thật, học thật, kiểm tra thật. Khi ấy, giáo dục THCS sẽ không còn tình trạng dạy lệch, học lệch chỉ tập trung vào toán, ngữ văn và tiếng Anh mà xem nhẹ các môn khoa học tự nhiên, lịch sử, công nghệ hay giáo dục công dân.
Song song đó, ngành giáo dục và chính quyền địa phương cần tăng cường giám sát hoạt động kiểm tra đánh giá, bảo đảm tính minh bạch trong nhập điểm, lưu trữ dữ liệu và đối sánh kết quả học tập.
Ngoài ra, muốn xét tuyển lớp 10 hiệu quả, ông Phú đề xuất TP phải chuẩn bị đầy đủ hạ tầng giáo dục. Nếu số lượng chỗ học vẫn thiếu so với nhu cầu thì dù thi tuyển hay xét tuyển cũng đều tạo áp lực cạnh tranh rất lớn. Khi chỗ học được bảo đảm, áp lực tuyển sinh tự nhiên sẽ giảm xuống.
Theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT, TPHCM là 1 trong 15 địa phương được lựa chọn thực hiện thí điểm về đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới và thực hiện thí điểm một số mô hình đối với các cơ sở giáo dục mầm non, phố thông, giáo dục thường xuyên công lập. Thời gian thực hiện thí điểm từ ngày 1/7/2026.
Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, thành phố sẽ tập trung sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập theo chủ trương chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục". Mục tiêu sắp xếp để phù hợp quy mô dân số, phân bổ dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục. Đồng thời thực hiện thí điểm một số mô hình đối với các cơ sở giáo dục công lập.
Theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp và thực hiện thí điểm được thực hiện với lộ trình như sau:
Bắt đầu từ ngày 1/7: thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường; thiết lập mô hình quản trị trường học.
Trước ngày 30/8/2026: hoàn thành giai đoạn thí điểm, thiết lập mạng lưới trường lớp phù hợp với địa bàn, quy mô dân số; hoàn thiện bộ máy tổ chức phương án quản trị trường học để vận hành ngay từ đầu năm học 2026- 2027.
Từ ngày 30/3/2027: nhân rộng mô hình
Trước ngày 30/4/2027: hoàn thành việc sắp xếp, triển khai đồng bộ.
Bộ GD&ĐT chỉ rõ, trong giai đoạn thí điểm sẽ có 2 mô hình trường học được vận hành từ ngày 1/7/2026, bao gồm:
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn, với cấu trúc gồm 1 trường chính và các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và 1 bộ phận hành chính nhân sự dùng chung.
Mô hình 2: Trường phổ thông có nhiều cấp học quy mô lớn, được thực hiện theo hình thức 1 hoặc nhiều địa điểm khác nhau, cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học. Cơ cấu nhâu sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và 1 bộ phận hành chính nhân sự dùng chung.
Với mục tiêu đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và GDTX công lập, phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có; tinh gọn đầu mối quản lý gắn với thực hiện cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM trở thành địa phương có quy mô giáo dục lớn và đa dạng nhất cả nước, với 3.438 cơ sở giáo dục cả trong và ngoài công lập, hơn 2,52 triệu học sinh. Đặc thù giáo dục phủ khắp từ thành thị, nông thôn, xã đảo, đặc khu.
Tính riêng ở hệ giáo dục công lập, thống kê cho thấy, đến cuối năm học 2025-2026, TPHCM có hơn 2.200 cơ sở giáo dục công lập từ mầm non, tiểu học, THCS, THPT và GDTX, với trên 5.600 cán bộ quản lý; hơn 95.200 giáo viên; gần 22.000 nhân viên.
Sáng 10.4, Bộ GD-ĐT tổ chức hội nghị tập huấn công tác kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Tại hội nghị, GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), lưu ý, ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm ngoái, việc coi thi vẫn còn một số nơi chủ quan hoặc vi phạm quy chế thi.
Theo ông Chương, quy mô của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tương tự năm 2025, tức trên 1 triệu thí sinh dự thi. Tuy nhiên, nếu như năm trước có 2 loại đề thi, 2 quy chế thi ứng với 2 chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, thì năm nay chỉ còn 1 đề thi, 1 quy chế.
Theo kế hoạch, ngày 24.4, thí sinh bắt đầu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thời gian kéo dài cho đến hết ngày 5.5.
Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức cho học sinh lớp 12 thử đăng ký dự thi trực tuyến trên Hệ thống quản lý thi từ ngày 17.4 đến hết ngày 21.4.
Ông Chương cũng nêu Quy chế thi tốt nghiệp THPT năm nay được Bộ GD-ĐT ban hành có những điều chỉnh so với năm ngoái.
Trong đó, sửa các quy định liên quan đến thanh tra, kiểm tra kỳ thi. Kỳ thi chủ yếu thực hiện kiểm tra nghiêm túc ở tất cả các khâu.
Tăng cường phân cấp để đảm bảo phù hợp với các quy định mới cũng như giảm áp lực cho các sở GD-ĐT, giao quyền cấp bằng tốt nghiệp THPT cho hiệu trưởng các trường thay vì giám đốc sở GD-ĐT như trước.
Quy chế mới giảm một nửa số giấy tờ cần thiết với thí sinh trước và sau kỳ thi tốt nghiệp. Cụ thể, quy chế điều chỉnh theo hướng tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại là "Giấy báo dự thi"; giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi thành "Giấy chứng nhận kết quả thi", do trường phổ thông nơi thí sinh đăng ký cấp.
Bộ mở rộng danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi môn này trong xét tốt nghiệp THPT, trong đó bổ sung chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK cấp độ 3 trở lên. Những năm trước, danh mục này chỉ gồm các loại chứng chỉ tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức, Nhật, dù tiếng Hàn cũng là một trong các môn thi. Với nhóm chứng chỉ tiếng Anh, chấp nhận thêm Versant English Placement Test (VEPT) với yêu cầu tối thiểu 43 điểm.
Thời gian thu nhận đơn phúc khảo chỉ còn 5 ngày thay vì 10 ngày như trước. Theo Bộ, việc này nhằm thông báo kết quả sớm hơn, thuận tiện cho công tác tuyển sinh ĐH, CĐ. Thay đổi quy trình chấm phúc khảo. Nếu bài thi bị thay đổi điểm từ 0,25 trở lên, người chấm phúc khảo và người chấm ban đầu phải đối thoại trực tiếp. Trước đây, bài thi lệch 0,5 điểm mới cần đối thoại.
Diện ưu tiên được điều chỉnh thay vì theo nơi ở thường trú bằng nơi thí sinh học THPT. Điều này phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đồng nhất với nhóm được ưu tiên trong tuyển sinh ĐH, CĐ để các cơ quan thuận lợi rà soát. Theo đó, thí sinh được cộng 0,25 - 0,75 điểm tùy theo khu vực ưu tiên.
Kỳ thi năm nay tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức thi; gồm tối ưu hóa việc truyền dữ liệu giữa các hội đồng thi và Bộ thông qua hệ thống quản lý thi, giảm bớt các công việc thủ công như gửi đĩa CD qua đường bưu điện, tăng tốc độ xử lý.
Cục trưởng Huỳnh Văn Chương cũng thông tin trong tháng 4 - 5 này sẽ thử nghiệm thi trên máy tính với quy mô rộng.
Qua đó, Bộ sẽ hoàn thiện và trình Chính phủ Đề án thi trên máy tính; xây dựng hệ thống văn bản pháp quy liên quan đến tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính.
Bộ GD-ĐT đề nghị các sở GD-ĐT chủ động tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng các chương trình để triển khai đầu tư cơ sở vật chất cho các trường để phục vụ công tác thi tốt nghiệp THPT trên máy tính đồng thời phục vụ công tác dạy học, kiểm tra đánh giá thường xuyên.
Ngày 20.5, Trường ĐH Y dược Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) cho biết đề tài "Nuôi cấy đông trùng hạ thảo (Cordyceps militaris) trên giá thể bổ sung tảo xoắn (Arthrospira maxima): Giải pháp dinh dưỡng cho người thuần chay và dị ứng với protein nhộng tằm" vừa đoạt giải khuyến khích tại hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk lần thứ X.
Đề tài do thạc sĩ Hoàng Duy Vũ làm chủ nhiệm, cùng sự tham gia của tiến sĩ Nguyễn Văn Tịnh, thạc sĩ Phạm Thị Ánh Ngọc, cử nhân Nguyễn Thị Luyến và Trần Ngọc Thảo.
Theo nhóm tác giả, đây là hướng nghiên cứu lần đầu được áp dụng tại Việt Nam khi sử dụng tảo xoắn thay thế nhộng tằm trong nuôi cấy đông trùng hạ thảo. Giải pháp này không chỉ thay đổi nguyên liệu nuôi cấy mà còn mở ra hướng tiếp cận mới về thị trường và đối tượng sử dụng, đặc biệt hướng đến người thuần chay và những người dị ứng với protein nhộng tằm, qua đó góp phần định hình xu hướng phát triển bền vững cho ngành nấm dược liệu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng ứng dụng linh hoạt ở cả quy mô sản xuất và mô hình nuôi cấy nhỏ với chất lượng sản phẩm tương đương hoặc cao hơn phương pháp truyền thống. Đồng thời, giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và tối ưu chi phí. Hiện đề tài đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm và đang được định hướng phát triển theo hướng thương mại hóa.
Thành tích này tiếp tục khẳng định năng lực nghiên cứu ứng dụng của đội ngũ cán bộ, nhân viên Trường ĐH Y dược Buôn Ma Thuột, đồng thời góp phần tăng cường gắn kết giữa đào tạo và thực tiễn, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển thành trường đại học khoa học sức khỏe có những đóng góp thiết thực cho xã hội.
