Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên chiều 15.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết ngành giáo dục TP đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương sau khi sáp nhập trở thành đô thị giáo dục, có quy mô trường lớp lớn nhất cả nước. Cụ thể, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay.
Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2025 – 2026, TP.HCM có 169.972 học sinh (HS) lớp 9 hoàn thành chương trình THCS, đạt tỷ lệ gần 99,81%. Tuy nhiên, chỉ có 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Điều này đồng nghĩa khoảng hơn 17.000 HS đã lựa chọn những hướng đi khác ngoài hệ thống trường THPT công lập.
Con số này phản ánh rõ xu hướng phân luồng giáo dục đang dần phát huy hiệu quả. Thay vì tập trung bằng mọi giá vào trường công lập, nhiều HS và phụ huynh đã chủ động lựa chọn học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường quốc tế hoặc các mô hình đào tạo kỹ năng chuyên sâu.
Ông Hồ Tấn Minh nhận định việc đa dạng hóa lựa chọn học tập là xu thế tất yếu của đô thị lớn như TP.HCM. Mục tiêu của ngành giáo dục không chỉ dừng lại ở việc tổ chức kỳ thi an toàn mà còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái giáo dục linh hoạt để HS có nhiều cơ hội phát triển phù hợp với năng lực cá nhân.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chuẩn tạm thời phổ cập bậc trung học (trong đó bao gồm cấp THCS, THPT) để tiến tới phổ cập cấp THPT theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Với chủ trương này, khi các loại hình trường phổ thông và tương đương bao gồm trường THPT công lập và ngoài công lập, trường trung học nghề, trung tâm GDNN-GDTX, được hình thành bài bản thì HS có thể lựa chọn cho mình loại hình học tập phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình, định hướng nghề nghiệp…
Như vậy TP sẽ tiến tới không tổ chức thi tuyển đại trà mà sẽ thực hiện phương thức xét tuyển vào cấp THPT với tiêu chí đảm bảo công bằng, HS học tập theo đúng năng lực, nguyện vọng và đảm bảo gần nhà.
“Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương thì Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của HS mà còn để các trường THPT tuyển chọn được HS có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường”, ông Minh nhấn mạnh.
Cũng theo ông Minh, năm học 2026 – 2027, năm đầu tiên tuyển sinh sau sáp nhập, TP.HCM có xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo thực hiện xét tuyển lớp 10. Trong những năm học tiếp theo, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng ở những khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất, số lượng HS…
Để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực tuyển sinh, bài toán quan trọng nhất theo ngành giáo dục TP.HCM chính là cơ sở vật chất. TP hiện triển khai “chiến dịch 150 ngày” nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới phục vụ năm học 2026 – 2027.
Đồng thời hơn 100 dự án trường học đang được rà soát và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu của TP. HCM là đạt tỷ lệ 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô tuyển sinh và giảm áp lực quá tải nhiều năm qua.
“Khi cơ sở vật chất được đảm bảo, TP sẽ có thêm dư địa để triển khai các mô hình tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn thay vì áp dụng một phương thức chung cho toàn TP. Đây cũng được xem là nền tảng để TP.HCM tiến tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy HS làm trung tâm thay vì đặt nặng thi cử như trước”, ông Hồ Tấn Minh nhấn mạnh.
Để thực hiện việc xét tuyển thay cho thi tuyển vào lớp 10, nhiều ý kiến cho rằng cần có tiêu chí thực hiện xét tuyển để đảm bảo công bằng, không giảm động lực học tập. Đồng thời HS được học lớp 10 đúng nguyện vọng, chọn được loại hình trường phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.
Hiệu phó một trường THPT ở khu vực từng thực hiện xét tuyển lớp 10 cách đây hơn 10 năm của TP.HCM cho rằng bên cạnh việc chuẩn bị đầy đủ trường lớp đáp ứng chủ trương xét tuyển thay cho thi tuyển để giảm áp lực căng thẳng cho HS thì việc xây dựng bộ tiêu chí tuyển sinh theo hình thức này rất quan trọng.
“Cần tính toán cẩn trọng, tổ chức theo từng khu vực và đáp ứng quyền lợi về nguyện vọng của HS. Vẫn nên thi tuyển vào những trường tốp đầu của TP vì cần nguồn nhân lực chất lượng cao, vì nhu cầu học tập ở những mô hình trường lớp của phụ huynh, HS khác nhau. Không thi tuyển chẳng có ai áp lực mà lo học cả, kéo theo những hệ lụy rất nguy hiểm không học vẫn lên lớp. Đặc biệt có thể dẫn đến những hệ lụy như “làm đẹp” học bạ nếu xét bằng học bạ, sự đánh giá mỗi trường mỗi khác, chưa đủ độ tin cậy…”, hiệu phó này băn khoăn.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM), nêu 2 hướng tiếp cận.
Thứ nhất là phân tuyến theo địa giới hành chính. Cách làm này có ưu điểm rất rõ: giảm áp lực giao thông đô thị, giảm tình trạng HS di chuyển quá xa, đồng thời tạo nên mối liên kết cộng đồng. Tuy nhiên, phân tuyến hoàn toàn theo địa giới hành chính cũng tồn tại giới hạn. Phụ huynh luôn mong muốn con được học ở môi trường phù hợp, đội ngũ giáo viên chất lượng hơn… Nhu cầu ấy là chính đáng và phản ánh khát vọng phát triển của xã hội.
Hướng thứ hai là xét tuyển theo điểm học bạ. Cách tiếp cận này đánh giá cả quá trình học tập thay vì một thời điểm. Nhưng nếu không có chuẩn đánh giá thống nhất, “giá trị thật” của điểm số sẽ trở thành vấn đề rất phức tạp. Chênh lệch trong kiểm tra đánh giá giữa các trường có thể dẫn đến tâm lý so bì, mất niềm tin hoặc phát sinh tiêu cực. Khi đó, áp lực thi cử có thể được thay bằng áp lực “giữ điểm”, “làm đẹp học bạ”.
Từ thực tiễn ấy, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho rằng giải pháp phù hợp nhất đối với TP.HCM trong giai đoạn hiện nay là thực hiện song song thi tuyển và xét tuyển.
Những khu vực đã bảo đảm đủ chỗ học có thể xét tuyển theo địa giới hành chính kết hợp học bạ. Các trường vùng sâu, vùng xa hoặc nhóm trường tốp cuối có thể ưu tiên xét tuyển để giảm áp lực cho HS.
Trong khi đó, các trường chuyên, trường tốp đầu, trường tiên tiến – hội nhập quốc tế vẫn nên duy trì thi tuyển. Đây không chỉ là nhu cầu phân hóa giáo dục mà còn là cơ chế phát hiện, bồi dưỡng HS có năng lực nổi trội cho TP và đất nước.
Theo ông Phú, muốn xét học bạ thật sự công bằng, cần xây dựng một hệ thống đánh giá thống nhất ở quy mô toàn đô thị. Trước hết phải có khung chương trình chung cho tất cả các môn học. Đặc biệt, đề kiểm tra cuối kỳ lớp 9 nên được tổ chức chung toàn TP đối với những môn nền tảng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để chuẩn hóa chất lượng đầu ra giữa các trường.
Điều này buộc các trường phải dạy thật, học thật, kiểm tra thật. Khi ấy, giáo dục THCS sẽ không còn tình trạng dạy lệch, học lệch chỉ tập trung vào toán, ngữ văn và tiếng Anh mà xem nhẹ các môn khoa học tự nhiên, lịch sử, công nghệ hay giáo dục công dân.
Song song đó, ngành giáo dục và chính quyền địa phương cần tăng cường giám sát hoạt động kiểm tra đánh giá, bảo đảm tính minh bạch trong nhập điểm, lưu trữ dữ liệu và đối sánh kết quả học tập.
Ngoài ra, muốn xét tuyển lớp 10 hiệu quả, ông Phú đề xuất TP phải chuẩn bị đầy đủ hạ tầng giáo dục. Nếu số lượng chỗ học vẫn thiếu so với nhu cầu thì dù thi tuyển hay xét tuyển cũng đều tạo áp lực cạnh tranh rất lớn. Khi chỗ học được bảo đảm, áp lực tuyển sinh tự nhiên sẽ giảm xuống.
Sáng 9.5, King's College School Wimbledon (King's) chính thức khai trương trường thành viên mới ở TP.HCM, đặt tên là King's College School Wimbledon TP.HCM và sẽ hoạt động theo mô hình liên cấp từ mầm non đến THPT. Đây là đơn vị mới nhất trong tổng số gần 30 trường quốc tế đang có mặt tại TP.HCM, theo Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Nguyễn Văn Hiếu.
Tiến sĩ Hiếu thông tin, các trường quốc tế hoạt động với nhiều mô hình khác nhau và nhiều năm qua TP.HCM luôn coi hợp tác giáo dục là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nhân lực, cũng như đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, việc hợp tác giữa Anh và Việt Nam thời gian qua đã được triển khai toàn diện từ trao đổi chuyên môn, chuyển giao kinh nghiệm quản lý tới liên kết đào tạo, triển khai mô hình tiên tiến.
King's dự kiến khai giảng khóa đầu tiên vào tháng 8.2027 và cơ sở đang được xây dựng ở khu đô thị The Global City (phường Bình Trưng, TP.HCM). Trường dự kiến sẽ dạy chương trình giáo dục theo chuẩn Anh đến bậc THCS. Sau đó, học sinh THPT có thể chọn học theo lộ trình IGCSE (lớp 10, 11) và sau đó là A-Level (lớp 12, 13), theo ông Kieran McLaughlin, Hiệu trưởng sáng lập King's College School Wimbledon TP.HCM.
Học phí, chương trình học bổng và điều kiện đầu vào chưa được công bố.
Ngoài King's, nhiều thương hiệu khác từ Anh cũng bắt đầu mở rộng hiện diện tại Việt Nam trong vài năm trở lại đây. Trường Uppingham Hưng Yên dự kiến mở cửa vào tháng 8.2026, trong khi Rugby School dự kiến mở trường mới ở Hà Nội vào tháng 9 cùng năm. Trước đó vào tháng 3, Trường Ardingly College Việt Nam cũng chính thức công bố vận hành tại Lào Cai, còn Cranleigh School thì dự kiến công bố cơ sở đầu tiên vào tháng 6.
Trong khi đó, các trường như Sedbergh Vietnam (TP.HCM) hay Brighton College Vietnam (Hà Nội) đã có mặt tại Việt Nam trong nhiều năm qua. Báo cáo năm 2025 của ISC Research nêu một bức tranh tổng quan hơn khi từ 2020 tới đầu năm 2025, số lượng trường phổ thông quốc tế ở Việt Nam tăng 24%, lên 359 trường. Tương tự, số lượng học sinh tăng 28%, lên đến gần 146.000 em.
"Quan hệ Anh - Việt đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất từ trước đến nay và giáo dục luôn là một trong những trụ cột quan trọng", ông William Lawrenson, Phó tổng lãnh sự Anh ở TP.HCM, nhấn mạnh. Ông cho biết thêm trong chuyến thăm đến Anh của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hồi năm ngoái, bộ giáo dục hai nước đã ký kết thư bày tỏ ý định hợp tác (LOI) và sắp tới phía Anh hy vọng sẽ cập nhật biên bản ghi nhớ (MOU) mới về hợp tác giáo dục.
Theo ông Lawrenson, các dự án hợp tác quốc tế giữa hai quốc gia đang được triển khai tại Việt Nam là minh chứng rõ nét nhất cho việc biến những cam kết và thỏa thuận thành hành động thực tế.
Trước đó vào đầu tháng 1.2026, Chính phủ Anh công bố Chiến lược giáo dục quốc tế (IES) mới, đặt mục tiêu tới năm 2030 nâng giá trị xuất khẩu giáo dục lên 40 tỉ bảng (khoảng 1,41 triệu tỉ đồng). Việt Nam được Anh xác định là một trong 5 thị trường ưu tiên, nhất là ở khía cạnh giáo dục xuyên quốc gia (TNE). Việc mở cơ sở đào tạo ngay tại nước ta là một trong những hình thức TNE phổ biến.
Hiệp sĩ Steve Smith, Đại sứ giáo dục quốc tế của chính phủ Anh, cho Thanh Niên hay Việt Nam là một trong 5 thị trường ưu tiên bởi Chính phủ Việt Nam ủng hộ quốc tế hóa giáo dục, thị trường nước ta đủ lớn và cuối cùng là có mô hình kinh doanh khả thi để đảm bảo các trường không bị thua lỗ khi đầu tư vào Việt Nam.
King's thành lập theo Hiến chương Hoàng gia Anh năm 1829, ban đầu là khối tiểu học của King's College London - một trường ĐH của Anh. Trường thành viên tại Việt Nam kỳ vọng đạt quy mô khoảng 1.500 học sinh sau khi triển khai đủ các cấp học trong thời gian tới.
Hội nghị sơ kết 6 tháng triển khai quy chế phối hợp số 486/QCPH trong công tác đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn - Ảnh: VỈNH DỲ
Ngày 9-4, Trung tâm Quản lý ký túc xá và khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp với Công an hai phường Đông Hòa và Linh Xuân sơ kết 6 tháng triển khai quy chế phối hợp trong công tác đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.
Sau nửa năm, ba đơn vị đã tổ chức 130 cuộc tuyên truyền với 32.764 lượt người tham dự, kết hợp phát hơn 3.500 tờ rơi, pa nô, cẩm nang và các sản phẩm truyền thông nhằm nâng cao ý thức người dân, sinh viên trong phòng chống tội phạm, đảm bảo trật tự an toàn giao thông và phòng cháy, chữa cháy.
Hệ thống màn hình LED và LCD tại ký túc xá được khai thác hiệu quả với tần suất phát khoảng 100 lần/ngày, góp phần đưa thông tin tuyên truyền đến hơn 30.000 sinh viên nội trú.
Thống kê trong 6 tháng qua, 4.320 lượt cán bộ, chiến sĩ được huy động tham gia tuần tra, kiểm soát, đảm bảo an ninh trật tự tại khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM.
Đã có 894 cuộc tuần tra, kịp thời phát hiện, nhắc nhở 662 trường hợp vi phạm và lập biên bản xử lý 117 trường hợp. Đồng thời các lực lượng đã giải tán hơn 176 nhóm tụ tập gây mất an ninh trật tự và nhắc nhở 580 trường hợp có nguy cơ phát sinh tội phạm tại các khu vực vắng, đặc biệt vào ban đêm.
ThS Tăng Hữu Thủy - Giám đốc Trung tâm Quản lý ký túc xá và khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM - nói qua 6 tháng triển khai có thể khẳng định việc thực hiện quy chế phối hợp đã đi vào thực chất, không dừng ở ký kết mà đã chuyển thành cơ chế vận hành thường xuyên trong nắm tình hình, trao đổi thông tin, tuyên truyền, tuần tra và xử lý vụ việc ngay từ cơ sở.
PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc Đại học Quốc TP.HCM, cùng các đại biểu cắt băng khánh thành Trạm an ninh khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM - Ảnh: VỈNH DỲ
Cũng trong chiều 9-4, Trung tâm Quản lý ký túc xá và khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM đã khánh thành Trạm an ninh khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM.
Trong chưa đầy 5 tháng, công trình đã được hoàn thiện từ đề xuất (tháng 11-2025) đến chính thức khởi công ngày 7-3 và đưa vào sử dụng ngày 9-4-2026.
Trạm an ninh diện tích 72m² trong khuôn viên xung quanh khoảng 400m², với tổng kinh phí đầu tư 700 triệu đồng, trang bị đủ điều kiện vận hành lâu dài.
Trạm sẽ là nơi thường trực của lực lượng công an hai phường và an ninh cơ sở, đồng thời là điểm tổ chức tuần tra, giao ban, trao đổi thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp xử lý các tình huống an ninh trật tự.
Bên cạnh chức năng chuyên môn, công trình còn được định hướng trở thành không gian hỗ trợ sinh viên, phụ huynh và có thể tổ chức các hoạt động cộng đồng quy mô nhỏ.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Dự thảo do Bộ GD-ĐT chủ trì soạn thảo.
Theo đề xuất của Bộ GD-ĐT, việc cấp miễn phí sách giáo khoa sẽ được thực hiện đối với sách giáo khoa dạng sách in, sách chữ nổi Braille. Riêng sách giáo khoa điện tử chưa áp dụng cấp miễn phí do hiện nay Bộ GD-ĐT đang triển khai nghiên cứu, xây dựng nên chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cho sách giáo khoa điện tử.
Về hình thức, Bộ GD-ĐT đề xuất triển khai theo mô hình thư viện cho mượn sách giáo khoa dùng chung.
Theo đó, Nhà nước đầu tư mua sách giáo khoa cho các nhà trường để đưa vào thư viện dùng chung. Cơ sở giáo dục thực hiện cấp phát sách theo hình thức cho mượn có thời hạn (theo học kỳ hoặc năm học).
Sau khi kết thúc thời gian mượn, thư viện thực hiện công tác thu hồi sách giáo khoa. Sách sau khi sử dụng được thu hồi và bảo quản để tiếp tục sử dụng.
"Toàn bộ sách giáo khoa phải được cập nhật vào hệ thống quản lý thư viện, thực hiện dán nhãn, mã hóa và phân loại sách theo quy định", dự thảo nêu.
Về thời điểm, Bộ GD-ĐT đề xuất miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông triển khai trên phạm vi toàn quốc kể từ năm học 2029 - 2030.
Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách địa phương, khuyến khích UBND cấp tỉnh quyết định thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn lộ trình trên.
Trong đó, ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Riêng sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số, Bộ GD-ĐT cho biết đã hoàn thành biên soạn, thẩm định và đang triển khai in, phát hành sách giáo khoa tiếng M'nông, Bahnar, Chăm, Khmer, Ê đê, Jrai, Mông cấp tiểu học.
Từ năm học 2026 - 2030, Bộ GD-ĐT tiếp tục biên soạn, thẩm định sách giáo khoa tiếng Raglai, tiếng Mường, tiếng Cơ Tu (cấp tiểu học); cấp THCS đối với tiếng Khmer, tiếng Chăm, tiếng Ê đê và thực hiện in ấn, phát hành để cấp phát về thư viện các cơ sở giáo dục.
Bộ GD-ĐT tính toán, việc miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ năm học 2029 - 2030 sẽ cần tổng kinh phí hơn 4.000 tỉ đồng, do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Căn cứ số lượng học sinh và mức giá sách giáo khoa tại thời điểm lập dự toán ngân sách hằng năm, các địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch mua sắm ban đầu để bảo đảm đủ sách giáo khoa phục vụ việc dạy và học trên địa bàn tỉnh.
Đối với cơ sở giáo dục phổ thông trực thuộc địa phương, UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện hoặc phân cấp cho sở giáo dục và đào tạo, UBND cấp xã, cơ sở giáo dục thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Đối với cơ sở giáo dục trực thuộc các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học do cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Ngoài ra, ngân sách nhà nước cấp bù hằng năm cho các trường để mua sắm bổ sung trong các trường hợp sau: thay thế sách hư hỏng do sử dụng lâu ngày; dự phòng đáp ứng sự gia tăng đột xuất về số lượng học sinh; thay đổi giáo trình theo chương trình mới...
