Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên chiều 15.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết ngành giáo dục TP đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương sau khi sáp nhập trở thành đô thị giáo dục, có quy mô trường lớp lớn nhất cả nước. Cụ thể, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay.
Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2025 – 2026, TP.HCM có 169.972 học sinh (HS) lớp 9 hoàn thành chương trình THCS, đạt tỷ lệ gần 99,81%. Tuy nhiên, chỉ có 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Điều này đồng nghĩa khoảng hơn 17.000 HS đã lựa chọn những hướng đi khác ngoài hệ thống trường THPT công lập.
Con số này phản ánh rõ xu hướng phân luồng giáo dục đang dần phát huy hiệu quả. Thay vì tập trung bằng mọi giá vào trường công lập, nhiều HS và phụ huynh đã chủ động lựa chọn học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường quốc tế hoặc các mô hình đào tạo kỹ năng chuyên sâu.
Ông Hồ Tấn Minh nhận định việc đa dạng hóa lựa chọn học tập là xu thế tất yếu của đô thị lớn như TP.HCM. Mục tiêu của ngành giáo dục không chỉ dừng lại ở việc tổ chức kỳ thi an toàn mà còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái giáo dục linh hoạt để HS có nhiều cơ hội phát triển phù hợp với năng lực cá nhân.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chuẩn tạm thời phổ cập bậc trung học (trong đó bao gồm cấp THCS, THPT) để tiến tới phổ cập cấp THPT theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Với chủ trương này, khi các loại hình trường phổ thông và tương đương bao gồm trường THPT công lập và ngoài công lập, trường trung học nghề, trung tâm GDNN-GDTX, được hình thành bài bản thì HS có thể lựa chọn cho mình loại hình học tập phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình, định hướng nghề nghiệp…
Như vậy TP sẽ tiến tới không tổ chức thi tuyển đại trà mà sẽ thực hiện phương thức xét tuyển vào cấp THPT với tiêu chí đảm bảo công bằng, HS học tập theo đúng năng lực, nguyện vọng và đảm bảo gần nhà.
“Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương thì Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của HS mà còn để các trường THPT tuyển chọn được HS có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường”, ông Minh nhấn mạnh.
Cũng theo ông Minh, năm học 2026 – 2027, năm đầu tiên tuyển sinh sau sáp nhập, TP.HCM có xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo thực hiện xét tuyển lớp 10. Trong những năm học tiếp theo, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng ở những khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất, số lượng HS…
Để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực tuyển sinh, bài toán quan trọng nhất theo ngành giáo dục TP.HCM chính là cơ sở vật chất. TP hiện triển khai “chiến dịch 150 ngày” nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới phục vụ năm học 2026 – 2027.
Đồng thời hơn 100 dự án trường học đang được rà soát và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu của TP. HCM là đạt tỷ lệ 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô tuyển sinh và giảm áp lực quá tải nhiều năm qua.
“Khi cơ sở vật chất được đảm bảo, TP sẽ có thêm dư địa để triển khai các mô hình tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn thay vì áp dụng một phương thức chung cho toàn TP. Đây cũng được xem là nền tảng để TP.HCM tiến tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy HS làm trung tâm thay vì đặt nặng thi cử như trước”, ông Hồ Tấn Minh nhấn mạnh.
Để thực hiện việc xét tuyển thay cho thi tuyển vào lớp 10, nhiều ý kiến cho rằng cần có tiêu chí thực hiện xét tuyển để đảm bảo công bằng, không giảm động lực học tập. Đồng thời HS được học lớp 10 đúng nguyện vọng, chọn được loại hình trường phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.
Hiệu phó một trường THPT ở khu vực từng thực hiện xét tuyển lớp 10 cách đây hơn 10 năm của TP.HCM cho rằng bên cạnh việc chuẩn bị đầy đủ trường lớp đáp ứng chủ trương xét tuyển thay cho thi tuyển để giảm áp lực căng thẳng cho HS thì việc xây dựng bộ tiêu chí tuyển sinh theo hình thức này rất quan trọng.
“Cần tính toán cẩn trọng, tổ chức theo từng khu vực và đáp ứng quyền lợi về nguyện vọng của HS. Vẫn nên thi tuyển vào những trường tốp đầu của TP vì cần nguồn nhân lực chất lượng cao, vì nhu cầu học tập ở những mô hình trường lớp của phụ huynh, HS khác nhau. Không thi tuyển chẳng có ai áp lực mà lo học cả, kéo theo những hệ lụy rất nguy hiểm không học vẫn lên lớp. Đặc biệt có thể dẫn đến những hệ lụy như “làm đẹp” học bạ nếu xét bằng học bạ, sự đánh giá mỗi trường mỗi khác, chưa đủ độ tin cậy…”, hiệu phó này băn khoăn.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM), nêu 2 hướng tiếp cận.
Thứ nhất là phân tuyến theo địa giới hành chính. Cách làm này có ưu điểm rất rõ: giảm áp lực giao thông đô thị, giảm tình trạng HS di chuyển quá xa, đồng thời tạo nên mối liên kết cộng đồng. Tuy nhiên, phân tuyến hoàn toàn theo địa giới hành chính cũng tồn tại giới hạn. Phụ huynh luôn mong muốn con được học ở môi trường phù hợp, đội ngũ giáo viên chất lượng hơn… Nhu cầu ấy là chính đáng và phản ánh khát vọng phát triển của xã hội.
Hướng thứ hai là xét tuyển theo điểm học bạ. Cách tiếp cận này đánh giá cả quá trình học tập thay vì một thời điểm. Nhưng nếu không có chuẩn đánh giá thống nhất, “giá trị thật” của điểm số sẽ trở thành vấn đề rất phức tạp. Chênh lệch trong kiểm tra đánh giá giữa các trường có thể dẫn đến tâm lý so bì, mất niềm tin hoặc phát sinh tiêu cực. Khi đó, áp lực thi cử có thể được thay bằng áp lực “giữ điểm”, “làm đẹp học bạ”.
Từ thực tiễn ấy, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho rằng giải pháp phù hợp nhất đối với TP.HCM trong giai đoạn hiện nay là thực hiện song song thi tuyển và xét tuyển.
Những khu vực đã bảo đảm đủ chỗ học có thể xét tuyển theo địa giới hành chính kết hợp học bạ. Các trường vùng sâu, vùng xa hoặc nhóm trường tốp cuối có thể ưu tiên xét tuyển để giảm áp lực cho HS.
Trong khi đó, các trường chuyên, trường tốp đầu, trường tiên tiến – hội nhập quốc tế vẫn nên duy trì thi tuyển. Đây không chỉ là nhu cầu phân hóa giáo dục mà còn là cơ chế phát hiện, bồi dưỡng HS có năng lực nổi trội cho TP và đất nước.
Theo ông Phú, muốn xét học bạ thật sự công bằng, cần xây dựng một hệ thống đánh giá thống nhất ở quy mô toàn đô thị. Trước hết phải có khung chương trình chung cho tất cả các môn học. Đặc biệt, đề kiểm tra cuối kỳ lớp 9 nên được tổ chức chung toàn TP đối với những môn nền tảng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để chuẩn hóa chất lượng đầu ra giữa các trường.
Điều này buộc các trường phải dạy thật, học thật, kiểm tra thật. Khi ấy, giáo dục THCS sẽ không còn tình trạng dạy lệch, học lệch chỉ tập trung vào toán, ngữ văn và tiếng Anh mà xem nhẹ các môn khoa học tự nhiên, lịch sử, công nghệ hay giáo dục công dân.
Song song đó, ngành giáo dục và chính quyền địa phương cần tăng cường giám sát hoạt động kiểm tra đánh giá, bảo đảm tính minh bạch trong nhập điểm, lưu trữ dữ liệu và đối sánh kết quả học tập.
Ngoài ra, muốn xét tuyển lớp 10 hiệu quả, ông Phú đề xuất TP phải chuẩn bị đầy đủ hạ tầng giáo dục. Nếu số lượng chỗ học vẫn thiếu so với nhu cầu thì dù thi tuyển hay xét tuyển cũng đều tạo áp lực cạnh tranh rất lớn. Khi chỗ học được bảo đảm, áp lực tuyển sinh tự nhiên sẽ giảm xuống.
Theo thống kê từ bảng điểm top đầu, 11 thí sinh có điểm cao nhất đều đạt từ 28,75 điểm trở lên (tính cả điểm ưu tiên). Trong đó, có 2 thí sinh chạm mốc 29,75 điểm, 1 thí sinh đạt 29,5 điểm, 1 thí sinh đạt 29 điểm và tới 6 thí sinh cùng đạt 28,75 điểm.
Thủ khoa toàn thành phố là học sinh trường tư
Với tổng 28,75/30 điểm ở ba môn thi (không bao gồm điểm ưu tiên), em Nguyễn Đăng Phúc, học sinh lớp 9/1 Trường Tiểu học và THCS Hồng Ngọc, trở thành thủ khoa toàn thành phố. Trong đó, nam sinh đạt 8,75 điểm ngữ văn và xuất sắc giành điểm tuyệt đối ở cả toán lẫn tiếng Anh.
Theo dữ liệu điểm thi, có 10 thí sinh khác đạt mức điểm xét tuyển từ 28,75 đến 29,75, thậm chí cao hơn Phúc nếu cộng thêm điểm ưu tiên từ 1 đến 3,5 điểm. Tuy nhiên, theo nguyên tắc, danh hiệu thủ khoa được xác định dựa trên tổng điểm thực của ba bài thi, không tính điểm ưu tiên.
Việc một học sinh trường tư vươn lên giữ vị trí thủ khoa toàn thành phố là điểm đáng chú ý của mùa tuyển sinh năm nay, khi phần lớn các năm trước vị trí này thường thuộc về học sinh các trường công lập hoặc trường chuyên có truyền thống.
Theo bảng vinh danh từ Trường Tiểu học và THCS Hồng Ngọc, Nguyễn Đăng Phúc đã trúng tuyển cùng lúc vào lớp chuyên toán của Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa và lớp chuyên toán của Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia TPHCM.
Không chỉ gây ấn tượng bằng điểm thi, nam sinh còn sở hữu hồ sơ học thuật nổi bật với chứng chỉ IELTS 6.5 cùng hàng loạt giải thưởng: Giải nhì cấp Thành phố giải toán máy tính Casio,giải ba kỳ thi học sinh giỏi cấp Thành phố môn toán, Giải distinctio kỳ thi toán quốc tế AMC Úc, giải bạc cấp Thành phố Violympic toán tiếng Anh; giải bạc cấp Thành phố Violympic toán tiếng Việt.
Danh sách top đầu cũng ghi nhận sự xuất hiện của nhiều trường THCS có truyền thống đào tạo học sinh giỏi tại TPHCM như: Nguyễn Văn Tố, Mỹ Thạnh, Lý Phong, Vân Đồn, Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Hữu Thọ, Tân Phú Trung và 2 trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, Nam Sài Gòn.
Đáng chú ý, trường THCS Nguyễn Văn Tố và THCS Mỹ Thạnh cùng có học sinh đạt mức 29,75 điểm, đồng dẫn đầu nếu tính cả điểm ưu tiên.
Giới chuyên môn nhận định phổ điểm năm nay cho thấy đề thi giữ được tính phân hóa nhưng vẫn tạo điều kiện để học sinh giỏi bứt phá. Với mặt bằng điểm cao như hiện tại, điểm chuẩn vào các trường THPT top đầu của TPHCM được dự báo có thể tiếp tục neo ở mức cao, đặc biệt ở nhóm trường chuyên và trường có tỷ lệ chọi lớn.
Theo TTXVN, ngày 4.7, UBND tỉnh Tuyên Quang đã có báo cáo nhanh gửi Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia, Thường trực Tỉnh ủy về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo văn bản do Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc ký, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang có 18.218 thí sinh đăng ký dự thi, trong đó có 17.017 thí sinh đang học lớp 12 và 1.201 thí sinh tự do; 92 đơn vị đăng ký dự thi, trong đó có 4 đơn vị tiếp nhận hồ sơ thí sinh tự do; 62 điểm thi với 929 phòng phục vụ thi.
Công tác chấm thi được tổ chức đối với 71.416 bài thi, trong đó có 17.896 bài thi tự luận và 53.520 bài thi trắc nghiệm.
Sau khi báo chí thông tin về kết quả kỳ thi tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang đã chỉ đạo Sở GD-ĐT, Công an tỉnh kịp thời kiểm tra, đánh giá khách quan tình hình và chủ động cung cấp thông tin chính thống với tinh thần khẩn trương, xác minh làm rõ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, sai đến đâu xử lý đến đó.
Sở GD-ĐT tỉnh đã chỉ đạo Hội đồng thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tỉnh Tuyên Quang rà soát, kiểm tra toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi đối với điểm thi, phòng thi, khu vực có số lượng thí sinh đạt điểm cao tập trung, đặc biệt là việc thực hiện các quy định về coi thi, bảo quản đề thi, bài thi, làm phách, chấm thi, nhập điểm và quản lý dữ liệu thi.
Đặc biệt, rút toàn bộ các bài thi toán đạt điểm 10 để kiểm tra có hiện tượng sửa đáp án hoặc can thiệp nâng điểm hay không. Kiểm tra học bạ của tất cả các học sinh đạt điểm 10, phân tích đánh giá cụ thể học lực môn toán qua từng năm học.
Công an tỉnh Tuyên Quang cũng phối hợp với Sở GD-ĐT và hội đồng thi tiến hành rà soát, xác minh các thông tin, dữ liệu liên quan đến quá trình tổ chức kỳ thi.
Đồng thời, làm việc với từng học sinh, từng giám thị coi thi trong các phòng thi toán, bảo vệ vòng ngoài nơi có nhiều học sinh đạt điểm 10 toán để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường; xác minh các mối quan hệ giữa các giám thị coi thi và các thí sinh.
Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm quy chế thi hoặc hành vi vi phạm pháp luật thì khẩn trương xác minh, điều tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật; không để xảy ra tình trạng bao che, bỏ lọt tội phạm.
UBND tỉnh Tuyên Quang cho biết, kết quả rà soát sơ bộ tại điểm thi có thông tin môn toán được điểm cao bất thường, cho thấy có 329 thí sinh đăng ký thi môn toán, nhưng chỉ có 328 thí sinh dự thi (vắng 1).
Trong tổng số thí sinh thi môn toán có 146 thí sinh đạt điểm 10; 150 thí sinh có điểm từ 9 trở lên, còn lại là dưới 9 điểm.
Các thành viên Ban Chỉ đạo kỳ thi cấp tỉnh thống nhất đánh giá các khâu của kỳ thi được chỉ đạo, tổ chức thực hiện theo đúng quy chế quy định của Bộ GD-ĐT, chưa phát hiện sai sót trong bất cứ khâu nào của kỳ thi.
Công an tỉnh Tuyên Quang đã giao các phòng nghiệp vụ, đơn vị chức năng cử lực lượng gồm 60 cán bộ chiến sĩ để kiểm tra, rà soát lại các khâu có liên quan.
Đồng thời, làm việc với Ban Chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tỉnh Tuyên Quang để nghe kết quả xác minh bước đầu về vụ việc; đồng thời yêu cầu tiếp tục phối hợp với cơ quan chức năng khẩn trương làm rõ thông tin về kết quả điểm thi môn toán của các thí sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Hình thức gây tổn hại trong môi trường học đường, không nhất thiết là đánh nhau trực tiếp hay hành hung bằng thể chất (tay đôi) như kiểu "bạo lực truyền thống" đã chuyển sang "đám đông, hội nhóm". Bạo lực không chỉ học sinh nam mà lan sang cả học sinh nữ.
Đặc điểm, bạo lực của nữ còn nặng nề, dai dẳng và trích sâu vào tinh thần đối phương. Nam học sinh liên quan nhiều hơn đến bạo lực thể chất: đánh nhau, đe dọa trực tiếp, gây thương tích.
Nữ sinh thường gặp hoặc sử dụng nhiều hơn các dạng bạo lực gián tiếp: cô lập, nói xấu, thao túng quan hệ bạn bè, đặc biệt là hình thức bắt nạt trên không gian mạng xã hội.
Các chuyên gia cho rằng, tâm lý học sinh muốn được công nhận "hơn người", cách thể hiện bản thân trong nhóm bạn nên dễ tham gia cổ vũ hoặc trực tiếp lao vào đánh nhau.
Ngoài ra, đi theo đám đông khiến các em cảm thấy "an toàn" hơn, ít sợ hậu quả hơn so với hành hung một mình. Trong đó, việc chia phe trên mạng xã hội là gốc rễ, biến xung đột cá nhân thành xung đột tập thể.
Một thông tin có thể lan truyền đến hàng triệu người chỉ trong vài giờ hoặc vài phút. Điều này khiến mạng xã hội trở thành một trong những công cụ có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử truyền thông của nhân loại.
Từ đó tạo ra mặt trái của của mạng xã hội hay công nghệ, đồng nghĩa bạo lực học đường phi truyền thống có điều kiện phát triển mạnh mẽ. Cá nhân bình thường cũng có thể tạo ra nội dung có sức ảnh hưởng lớn mà trước đây chỉ các cơ quan truyền thông mới làm được. Thông thường mạng xã hội có ảnh hưởng bạo lực học đường phi truyền thống ở cả hai mặt, tích cực và tiêu cực.
Hiện nay, xu hướng bạo lực học đường tiêu cực được xã hội quan tâm nhiều hơn vì tốc độ lan truyền và mức độ ảnh hưởng hưởng tới tâm lý học sinh âm ỉ và rất lâu. Các chuyên gia đồng thuận về những biểu hiện bạo lực học đường phi truyền thông, như:
Khác với bạo lực học đường truyền thống, học sinh đa phần là tìm cách chế giễu, xúc phạm nhau qua bình luận hoặc tin nhắn thông qua các ứng dụng... Phát tán tranh ảnh, video nói xấu, xuyên tạc hay làm nhục đối phương. Dùng nhiều biện pháp khác nhau để cố tình cô lập trong nhóm chat hoặc nhóm bạn trong cộng đồng mạng.
Thực tế, dẫn đến nạn nhân bị ảnh hưởng tinh thần, stress, lo âu, trầm cảm hoặc có những hành vi cực đoan, tự hành hạ thể xác, cao nhất là tự sát. Từ đó, học sinh sợ tới trường, tự xa lánh bạn bè, mất tự tin và chất lượng học tập sa sút. Nói chung, mạng xã hội không trực tiếp tạo ra bạo lực học đường nhưng nó lại là sự khởi đầu, gián tiếp tạo ra bạo lực học đường phi truyền thống.
Chia sẻ và sưu tầm trên mạng ở trong nước và nước ngoài về các video bạo lực, đánh nhau, nội dung mang tính "giang hồ", các thử thách mạo hiểm, phim hành động hay văn hóa mang tính công kích, chửi bới. Lúc đầu, chỉ có thể là tò mò, chia sẻ, muốn "nổi tiếng" bằng hành vi bạo lực, sau đó vô tình làm bạo lực trở thành "nội dung giải trí".
Coi bạo lực là cách thể hiện bản thân, rồi tập làm theo, bắt chước hành vi tiêu cực. Qua năm tháng, học sinh sẽ thay đổi cá tính, dễ phản ứng, nóng nảy khi gặp phải những tình huống thật ngoài đời.
Mạng xã hội khơi mào cho bạo lực học đường phi truyền thống, khiến nhiều học sinh có tâm lý hay so sánh bản thân với người khác, luôn luôn muốn được nổi tiếng hoặc được bạn bè và mọi người chú ý. Các hành động chế giễu, cô lập, lan tin đồn, tẩy chay, đe dọa, xúc phạm về ngoại hình, về thành tích học tập hay rèn luyện và về giới tính… xảy ra ở trường, ngoài nhà trường và rộng hơn trong xã hội.
Bạo lực trên không gian mạng có thể diễn ra 24/7 qua internet. Bạo lực mang tính tập thể, tổ chức ghi hình và tung lên mạng xã hội để dằn mặt đối phương và phát tán clip trong phạm vi rộng hơn, vượt khỏi môi trường học đường, nhưng vẫn kín đáo, nên nhà trường rất khó phát hiện.
Ngày 23.3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030". Đây có thể coi là biện pháp mạnh, với 5 trụ cột để bảo vệ trẻ em, đồng thời thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.
Đặc biệt, Thủ tướng giao Bộ Công an là cơ quan chủ trì, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá kết quả và đôn đốc thực hiện chương trình, đảm bảo thống nhất và hiệu quả thực chất. Điều này khẳng định bản chất, tính nhiều mặt của bạo lực học đường phi truyền thống.
Dù thế nào, tôi vẫn muốn nhấn mạnh tới vai trò đặc biệt của gia đình trong việc đồng hành cùng trẻ em, để chống lại bạo lực trong môi trường xã hội và môi trường số hóa phi truyền thống.
Một mô hình ngăn ngừa bạo lực, được sinh ra từ mặt trái của công nghệ hay một giải pháp khả thi bất kỳ nào, đều không thể thay thế bằng sự quan tâm của cha mẹ và không một "lá chắn" nào vững chắc hơn, bằng sự đồng hành sâu sắc của gia đình đối với trẻ em.
