Cao huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận. Bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Các chuyên gia cho biết ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định, duy trì lối sống lành mạnh mỗi ngày có thể giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn
Một trong những thay đổi quan trọng nhất với người cao huyết áp là hạn chế natri. Theo Medical News Today, ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng áp lực lên thành mạch máu và khiến huyết áp tăng cao. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương khoảng 5 g muối (một thìa cà phê) nhằm giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ bệnh tim mạch
Một số thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, mì ăn liền, thịt xông khói hay các loại nước chấm quá mặn cũng tiềm ẩn lượng natri, cần hạn chế khẩu phần để cải thiện huyết áp theo thời gian.
Tăng cường thực phẩm có lợi
Bên cạnh việc giảm muối, người cao huyết áp nên bổ sung nhiều thực phẩm giàu kali vì khoáng chất này giúp cân bằng tác động của natri và hỗ trợ đào thải muối dư thừa qua nước tiểu. Các thực phẩm giàu kali bao gồm chuối, cam, dưa lưới, khoai lang, quả bơ, đậu Hà Lan cùng các sản phẩm từ sữa như sữa chua và sữa tươi.
Times of India cũng gợi ý một số thực phẩm điển hình như rau lá xanh, củ dền, yến mạch và tỏi. Trong đó, củ dền chứa nitrat tự nhiên có thể hỗ trợ giãn mạch máu, còn yến mạch giàu chất xơ tốt cho tim mạch.
Duy trì vận động đều đặn
Theo Verywell Health, tập thể dục thường xuyên giúp tim hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm áp lực lên động mạch. Người trưởng thành nên vận động khoảng 150 phút mỗi tuần với các hình thức vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc yoga.
Những bài tập nhẹ nhưng duy trì đều đặn cũng có thể giúp huyết áp ổn định hơn và cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.
Kiểm soát cân nặng
Ngoài cân nặng tổng thể, vòng eo lớn cũng liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch cao hơn. Thừa cân khiến tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch. Theo Medical News Today, chỉ cần giảm một chút trọng lượng cũng có thể góp phần cải thiện huyết áp ở người thừa cân hoặc béo phì.
Ngủ đủ giấc mỗi ngày
Giấc ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp. Ngủ không đủ giấc hoặc thường xuyên thức khuya có thể làm tăng hormone stress và khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.
Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm, đồng thời duy trì thời gian ngủ ổn định, hạn chế sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử trước giờ đi ngủ.
Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng kéo dài khiến cơ thể tiết nhiều hormone stress, làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại, từ đó khiến huyết áp tăng. Những hoạt động như thiền, yoga, hít thở sâu, nghe nhạc hoặc dành thời gian thư giãn mỗi ngày có thể giúp hệ thần kinh ổn định hơn, hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Bỏ thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn là một trong những thay đổi mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tim mạch. Nicotine trong thuốc lá có thể làm co mạch máu và khiến huyết áp tăng ngay sau khi hút. Trong khi đó, uống nhiều rượu bia kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và giảm hiệu quả của thuốc điều trị.
Ngày 14.7, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Quảng Nam (đóng tại phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng) cho biết vừa cấp cứu thành công 2 bệnh nhi bị ngộ độc nặng sau khi ăn chanh dây rừng chưa chín.
Trước đó, ngày 12.7, Khoa Cấp cứu Hồi sức tích cực - Chống độc và Bệnh lý sơ sinh (Bệnh viện Phụ sản - Nhi Quảng Nam) tiếp nhận 2 bệnh nhi là chị em ruột, 5 và 10 tuổi, được chuyển từ Trung tâm Y tế khu vực Bắc Trà My, trong tình trạng suy hô hấp, hôn mê và toan chuyển hóa nặng.
Ngay sau khi nhập viện, các bác sĩ đã khẩn trương hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn và điều chỉnh rối loạn toan kiềm. Sau một ngày điều trị, cả 2 bệnh nhi đã tỉnh táo, được cai máy thở, tự ăn uống trở lại và tiếp tục được theo dõi sát.
Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ xác định 2 trẻ đã ăn một lượng lớn quả chanh dây rừng còn xanh trước khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc.
Bệnh viện Phụ sản - Nhi Quảng Nam cho hay chanh dây chín là loại quả giàu dinh dưỡng và an toàn cho sức khỏe. Tuy nhiên, quả chanh dây còn non hoặc chưa chín, đặc biệt là phần vỏ và cùi trắng, chứa hàm lượng cao cyanogenic glycoside. Vì vậy, khi vào cơ thể, chất này có thể chuyển hóa thành hydro cyanua (HCN) - một chất cực độc có khả năng gây suy hô hấp cấp, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không để trẻ tự ý hái và ăn các loại quả dại hoặc quả chưa chín, đồng thời cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi có các biểu hiện như nôn ói, khó thở, lơ mơ hoặc hôn mê sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc để được xử trí kịp thời.
"14 ngày chờ kết quả sinh thiết là khoảng thời gian không có phép màu nào xảy ra", Linh nhớ lại cuộc thăm khám tại Bệnh viện Ung bướu TPHCM vào tháng 9/2023. Kết quả sinh thiết sau đó xác nhận Linh bị Lympho không Hodgkin giai đoạn IAE, một dạng ung thư hạch ở thành dạ dày. Khi ấy, cô vừa tròn 22 tuổi.
Trước đó, Linh sống như phần lớn sinh viên TP HCM, thức đến 4-5 giờ sáng chạy deadline, bỏ bữa vì bận, ăn kiêng để giảm cân. Những cơn đau bao tử bắt đầu kéo dài từ tháng 6, kèm theo hơi thở có mùi và những cơn đau hành hạ mỗi buổi sáng đói bụng. Bạn bè cảnh báo. Linh gạt đi vì tự tin mình còn trẻ, còn khỏe.
"Mình cứ nghĩ thức khuya hay nhịn ăn một chút chắc cũng chẳng sao. Đâu ngờ những thói quen tích tiểu thành đại ấy lại âm thầm tàn phá dạ dày đến vậy", cô nói.
Tháng 6/2023, Linh và bạn trai đến bệnh viện kiểm tra. Nội soi phát hiện hang vị dạ dày có nhiều tổn thương loét nhiễm cứng kích thước 3x6 cm, dương tính với vi khuẩn HP. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân có thể là quá trình dài vi khuẩn HP chuyển hóa, kết hợp thói quen ăn uống không điều độ. May mắn duy nhất là phát hiện ở giai đoạn còn điều trị được.
Trong vòng một tuần, Linh từ bỏ căn phòng trọ sau 7 năm gắn bó với TP HCM, xin nghỉ việc, bảo lưu học tập và về quê nhà Long Thành, Đồng Nai để điều trị. Phác đồ gồm 6 chu kỳ hóa trị, với buồng tiêm đặt dưới da để truyền hóa chất trực tiếp vào động mạch chủ. Toa thuốc đầu tiên bắt đầu tháng 10/2023.
"Cảm giác nóng ran trong cổ họng, đầu óc choáng váng, buồn nôn mỗi khi thuốc chạy khắp người", Linh kể. Tóc rụng, lông mày lông mi thưa dần. Từ một người khỏe mạnh, da cô sạm đen lại. Cô chủ động cạo tóc trước để làm tóc giả, và bắt đầu trang điểm hàng ngày, không phải để đẹp mà để tìm lại chút tự tin giữa những ngày ngập mùi cồn và kim tiêm.
Điều Linh nói cô kiểm soát được duy nhất trong giai đoạn đó là tinh thần. "Nếu cuộc đời cho bạn trái chanh, hãy chọn pha một ly chanh đường", cô nói, không phải như một khẩu hiệu mà như một lựa chọn thực tế mỗi sáng. Dữ liệu từ Bệnh viện Quân y 103 thực hiện trên 264 bệnh nhân khoa Ung bướu chỉ ra gần 58% người bệnh rơi vào trầm cảm. Phần lớn mang tâm lý lo sợ và đánh mất niềm tin vào khả năng kiểm soát cuộc sống. Các bác sĩ khẳng định việc duy trì thái độ tích cực đóng vai trò cốt lõi quyết định tỷ lệ thành công của các phác đồ hóa xạ trị.
Sau mỗi hai toa hóa trị, các chỉ số xét nghiệm cải thiện dần. Tháng 4/2024, ngay trước sinh nhật tuổi 23, Linh hoàn thành đợt hóa trị cuối. Cô ăn ngon, ngủ được và nhận ra những ngày đau đớn đã thực sự qua.
Nhưng điều Linh nói cô xót xa nhất không phải là nỗi đau của chính mình. Mẹ cô, một y sĩ, rơi vào trầm cảm nặng khi chứng kiến con gái điều trị. Bạn trai và cả gia đình gánh chịu áp lực tinh thần trong suốt nhiều tháng. "Chúng ta thường quan tâm đến bệnh nhân mà quên mất người nhà, những người vừa phải làm việc, chi trả viện phí, vừa bất lực nhìn người thân chiến đấu với bệnh tật. Mình không thể vượt qua nếu thiếu họ", cô nói.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng Khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, xác nhận đây là vấn đề bị bỏ ngỏ trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Gánh nặng chăm sóc người bệnh mạn tính kéo dài gây căng thẳng thể chất, tinh thần và tài chính, đặc biệt với người lớn tuổi. Cảm giác cô lập xã hội và trách nhiệm không có điểm kết thúc rõ ràng làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm và lo âu.
Ung thư dạ dày không phải căn bệnh hiếm gặp tại Việt Nam. Theo GLOBOCAN, năm 2022, cả nước ghi nhận hơn 16.277 ca mắc mới, với hơn 12.000 người tử vong, đứng thứ ba trong số các nguyên nhân tử vong do ung thư, sau gan và phổi. Vi khuẩn HP là một trong những yếu tố nguy cơ chính, lây qua đường ăn uống chung mâm, mớm thức ăn hoặc thiết bị y tế chưa được tiệt trùng triệt để. Tỷ lệ lây trong gia đình có thể vượt 80%, cao nhất ở trẻ dưới 12 tuổi. Ngay cả sau điều trị thành công, tỷ lệ tái nhiễm tại Việt Nam là 23% sau 12 tháng và 38,5% sau 31 tháng, cao hơn đáng kể so với mức 12% tại các nước phát triển. Thách thức thêm là tình trạng kháng kháng sinh, với tỷ lệ đa kháng đồng thời Clarithromycin và Levofloxacin vượt 57% tại Việt Nam.
Ở tuổi 25, Linh đã quay lại làm việc, học từ xa và tập thể thao. Đôi khi cô vẫn thức khuya, nhưng biết điểm dừng. Mục tiêu của cô không còn là những cột mốc sự nghiệp. "Mục tiêu duy nhất của mình bây giờ là được khỏe mạnh", Linh nói.
Trứng là nguồn protein chất lượng cao và có chi phí phải chăng. Tuy nhiên, protein trong trứng không phải lúc nào cũng được hấp thu giống nhau, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san The Journal of Nutrition cho thấy cơ thể hấp thụ protein từ trứng chín tốt hơn đáng kể so với trứng sống. Các nhà nghiên cứu ghi nhận khả năng tiêu hóa protein ở trứng chín đạt khoảng 90,9%, trong khi trứng sống chỉ khoảng 51,3%.
Nguyên nhân là nhiệt độ khi nấu làm thay đổi cấu trúc protein, giúp enzyme tiêu hóa dễ phân giải hơn. Trong khi đó, protein trong trứng sống vẫn giữ cấu trúc tự nhiên nên khó tiêu hóa hơn.
Điều này có nghĩa là dù lượng protein ghi trên lý thuyết là tương đương, cơ thể thực tế hấp thu được nhiều protein hơn khi trứng chín, kể cả ở dạng lòng đào.
Ngoài ra, lòng trắng trứng sống chứa avidin, một loại protein có khả năng gắn với vitamin B7. Avidin lại làm cản trở khả năng hấp thu B7 của cơ thể.
Vitamin B7 đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng, hoạt động thần kinh và sức khỏe của tóc, da. Khi lòng trắng được nấu chín, avidin sẽ bị biến tính và gần như không còn ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu B7 nữa. Vì vậy, trứng lòng đào hoặc trứng chín thường có lợi thế hơn trứng sống về khả năng sử dụng vitamin của cơ thể.
Nấu chín trứng giúp tăng khả năng hấp thụ protein. Tuy nhiên, nhiệt độ quá cao trong thời gian dài cũng có thể ảnh hưởng đến một số chất dinh dưỡng nhạy cảm với nhiệt. Những cách chế biến nhẹ nhàng như luộc lòng đào thường giúp cân bằng giữa việc làm chín protein và giữ lại giá trị dinh dưỡng.
Một số hợp chất chống ô xy hóa trong lòng đỏ như lutein và zeaxanthin vẫn được giữ lại khá tốt khi trứng ở trạng thái lòng đào. Ngược lại, nếu chiên hoặc nấu quá lâu ở nhiệt độ cao, một số vitamin và chất béo trong trứng có thể bị biến đổi. Đây cũng là lý do nhiều người xem trứng lòng đào là lựa chọn vừa ngon miệng vừa giữ được khá nhiều dưỡng chất tự nhiên của trứng, theo Healthline.
