Cao huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận. Bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Các chuyên gia cho biết ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định, duy trì lối sống lành mạnh mỗi ngày có thể giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn
Một trong những thay đổi quan trọng nhất với người cao huyết áp là hạn chế natri. Theo Medical News Today, ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng áp lực lên thành mạch máu và khiến huyết áp tăng cao. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương khoảng 5 g muối (một thìa cà phê) nhằm giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ bệnh tim mạch
Một số thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, mì ăn liền, thịt xông khói hay các loại nước chấm quá mặn cũng tiềm ẩn lượng natri, cần hạn chế khẩu phần để cải thiện huyết áp theo thời gian.
Tăng cường thực phẩm có lợi
Bên cạnh việc giảm muối, người cao huyết áp nên bổ sung nhiều thực phẩm giàu kali vì khoáng chất này giúp cân bằng tác động của natri và hỗ trợ đào thải muối dư thừa qua nước tiểu. Các thực phẩm giàu kali bao gồm chuối, cam, dưa lưới, khoai lang, quả bơ, đậu Hà Lan cùng các sản phẩm từ sữa như sữa chua và sữa tươi.
Times of India cũng gợi ý một số thực phẩm điển hình như rau lá xanh, củ dền, yến mạch và tỏi. Trong đó, củ dền chứa nitrat tự nhiên có thể hỗ trợ giãn mạch máu, còn yến mạch giàu chất xơ tốt cho tim mạch.
Duy trì vận động đều đặn
Theo Verywell Health, tập thể dục thường xuyên giúp tim hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm áp lực lên động mạch. Người trưởng thành nên vận động khoảng 150 phút mỗi tuần với các hình thức vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc yoga.
Những bài tập nhẹ nhưng duy trì đều đặn cũng có thể giúp huyết áp ổn định hơn và cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.
Kiểm soát cân nặng
Ngoài cân nặng tổng thể, vòng eo lớn cũng liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch cao hơn. Thừa cân khiến tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch. Theo Medical News Today, chỉ cần giảm một chút trọng lượng cũng có thể góp phần cải thiện huyết áp ở người thừa cân hoặc béo phì.
Ngủ đủ giấc mỗi ngày
Giấc ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp. Ngủ không đủ giấc hoặc thường xuyên thức khuya có thể làm tăng hormone stress và khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.
Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm, đồng thời duy trì thời gian ngủ ổn định, hạn chế sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử trước giờ đi ngủ.
Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng kéo dài khiến cơ thể tiết nhiều hormone stress, làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại, từ đó khiến huyết áp tăng. Những hoạt động như thiền, yoga, hít thở sâu, nghe nhạc hoặc dành thời gian thư giãn mỗi ngày có thể giúp hệ thần kinh ổn định hơn, hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Hạn chế rượu bia và bỏ thuốc lá
Bỏ thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn là một trong những thay đổi mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tim mạch. Nicotine trong thuốc lá có thể làm co mạch máu và khiến huyết áp tăng ngay sau khi hút. Trong khi đó, uống nhiều rượu bia kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và giảm hiệu quả của thuốc điều trị.
Các chuyên gia cho biết, caffeine trong thực phẩm và caffeine dùng pha trộn ma túy hoàn toàn khác nhau về bản chất, liều lượng và mức độ nguy hiểm. Nếu được dùng đúng cách và đúng lượng, caffeine mang lại nhiều lợi ích.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc - Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), caffeine là một chất thuộc nhóm methylxanthin, có tác dụng kích thích thần kinh trung ương, tạo sự tỉnh táo và tăng hoạt động trí óc, kích thích trung tâm hô hấp, tăng tần số thở, thở sâu và giãn phế quản.
Trong y học, caffeine được sử dụng làm thuốc để khôi phục sự tỉnh táo khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ, là thành phần phổ biến trong một số thuốc giảm đau hoặc được dùng để giảm cân...
Trong ngành chế biến thực phẩm, caffeine được sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp để sản xuất các loại đồ uống (cà phê, nước tăng lực, nước ngọt, ca cao, sô cô la...) nhằm cải thiện sự tỉnh táo, độ tập trung.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) không xếp caffeine vào nhóm chất gây nghiện, nhưng lạm dụng có thể gây phụ thuộc tâm lý với các biểu hiện như nhức đầu, run rẩy, hồi hộp, khó tập trung hoặc cáu gắt.
Theo bác sĩ Đức Thành, có 2 loại caffeine chủ yếu:
Caffeine tự nhiên: Có trong trà, cà phê và đi kèm nhiều hợp chất sinh học như polyphenol, tannin, chất chống oxy hóa. Hàm lượng thường thấp (khoảng 1,2 - 2,2%), cơ thể dễ dung nạp và đào thải.
Caffeine công nghiệp: Là caffeine tổng hợp dạng bột tinh khiết gần như tuyệt đối (99%). Vì ở dạng bột đậm đặc không tạp chất, việc hấp thụ trực tiếp qua hít, nuốt (khi phối trộn vào ma túy) đẩy hàm lượng chất này vào máu cực kỳ nhanh, vọt lên ngưỡng nguy hiểm.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Thanh Sang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết thêm, trong thực tế hồi sức - chống độc vẫn ghi nhận nhiều trường hợp dùng quá nhiều caffeine từ nước tăng lực, viên caffeine hoặc sản phẩm giảm cân. Người bệnh có thể bị run tay, hồi hộp, tim đập nhanh, mất ngủ, lo âu hoặc buồn nôn; nặng hơn có thể rối loạn nhịp tim, co giật hay rối loạn ý thức.
Tuy nhiên, ngộ độc caffeine đơn thuần thường vẫn kiểm soát được nếu phát hiện sớm. Ngược lại, khi caffeine bị pha trộn với methamphetamine hoặc các chất kích thích khác, mức độ nguy hiểm tăng cao do tác động cộng hưởng lên tim mạch, não bộ và tâm thần.
Bác sĩ Đức Thành khuyên, để dùng cà phê, trà và nước tăng lực an toàn, người trưởng thành nên giữ tổng lượng caffeine dưới 400 mg/ngày; ưu tiên cà phê đen, hạn chế thêm đường, sữa đặc hoặc kem béo. Người nhạy cảm với caffeine, mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp chỉ nên dùng 1 - 2 tách trà/cà phê loãng mỗi ngày.
Trà xanh và trà đen chứa ít caffeine hơn cà phê, giàu chất chống oxy hóa nhưng không nên uống quá đặc hoặc dùng vào buổi tối để tránh mất ngủ.
Nên hạn chế tối đa nước tăng lực chứa nhiều caffeine và đường, Người khỏe mạnh cũng không nên uống quá 1 lon/ngày và không được dùng để thay nước lọc.
Trà cung cấp polyphenol và nhiều hợp chất có lợi cho sức khoẻ đường ruột, quá trình trao đổi chất và tâm trạng. Theo bài đăng trên Health.com, trà có những vai trò như sau
Hỗ trợ sức khỏe đường ruột
Trà chứa hợp chất chống oxy hóa polyphenol. Polyphenol trong trà có thể giúp tăng cường các vi khuẩn có lợi như Bifidobacterium và Lactobacillus, đồng thời ngăn ngừa sự phát triển của các vi khuẩn có hại.
Điều này giúp tăng cường sức khỏe của hệ vi sinh đường ruột. Các hợp chất trong trà, đặc biệt là trà xanh có thể giúp tăng cường axit béo chuỗi ngắn cung cấp năng lượng cho các tế bào ruột, giúp ngăn ngừa tình trạng viêm và tăng cường niêm mạc ruột.
Hệ vi sinh đường ruột khoẻ mạnh đóng vai trò quan trọng đối với tiêu hoá, sức khỏe miễn dịch và tâm trạng. Mối liên hệ này là do trục não ruột, hệ thống liên lạc giữa ruột và não. Nghiên cứu cho thấy sự mất cân bằng đường ruột có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường loại 2, béo phì, lo âu và trầm cảm.
Một số loại trà như trà xanh, trà đen hoặc trà olong có thể hỗ trợ quá trình trao đổi chất và thành phần cơ thể. Trà xanh rất giàu chất chống oxy hóa catechin, có thể giúp hỗ trợ đốt cháy chất béo.
Trà đen chứa các hợp chất theaflavin và thearubigin có thể giúp giảm mỡ cơ thể, bao gồm cả mỡ nội tạng, loại mỡ tích trữ sâu trong bụng xung quanh các cơ quan. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng polyphenol có thể hỗ trợ quản lý cân nặng. Trà olong có chứa caffeine, hợp chất có thể giúp tăng lượng calo đốt chất trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, trà không phải là giải pháp nhanh chóng cho việc giảm cân hoặc trao đổi chất. Chế độ ăn uống, giấc ngủ, kiểm soát căng thẳng, vận động và thói quen tổng thể vẫn là những yếu tố quan trọng nhất.
Cải thiện tâm trạng và sức khỏe não bộ
Trà xanh và trà đen chứa caffeine và L-theanine, một axit amin có tự nhiên trong lá trà. Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng L-theanine có thể hỗ trợ cảm giác bình tĩnh, tập trung, đặc biệt khi kết hợp với caffeine. L-theanine cũng có thể giúp cải thiện các triệu chứng về tâm trạng, đặc biệt là các triệu chứng trầm cảm, lo âu, căng thẳng và khó ngủ.
Một vài người có thể cảm thấy bình tĩnh và tập trung hơn khi uống trà. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào độ nhạy cảm với caffeine và loại trà tiêu thụ.
Nam sinh nhập được đưa đến Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu, cách đây ba hôm. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, trẻ được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, giải thích tầng sinh môn tập trung nhiều mạch máu cùng các cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn. Vết thương tại khu vực này dễ sinh ra những biến chứng nghiêm trọng gồm tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng hoặc áp xe. Hậu quả tai nạn còn đe dọa trực tiếp chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống lâu dài của nạn nhân.
Chuyên gia khuyên phụ huynh cùng giáo viên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở học sinh tránh xa những trò nghịch dại nhằm bảo vệ an toàn sức khỏe cho bản thân và bạn bè.
