Thạc sĩ – bác sĩ chuyên khoa 1, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ ngoài trời có khi vượt quá 37 – 38 độ C, khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, nhiều người chỉ nghĩ đơn giản rằng “uống nhiều nước là đủ”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp dù trước đây hoàn toàn khỏe mạnh vẫn xuất hiện sỏi thận hoặc rối loạn điện giải trong mùa nóng. Điều này cho thấy mối liên hệ giữa thời tiết nóng bức và sức khỏe thận phức tạp hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường.
Thận là cơ quan đóng vai trò lọc máu, đào thải chất cặn bã và cân bằng điện giải trong cơ thể. Khi trời nóng, cơ thể mất nước chủ yếu qua mồ hôi. Nếu lượng nước mất đi nhiều mà không được bù đúng cách, nước tiểu sẽ trở nên cô đặc. Khi đó, các chất khoáng như canxi, oxalat hoặc axit uric dễ kết tinh và hình thành sỏi.
“Vì vậy, thời tiết nóng kéo dài thực sự có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận, kể cả ở những người trước đây chưa từng mắc bệnh thận. Một điều đáng lưu ý là không phải cứ uống thật nhiều nước là tốt cho thận”, bác sĩ Ngô Văn Tân chia sẻ.
Nhiều người có thói quen uống dồn nhiều nước trong thời gian ngắn, nhất là sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh. Cách này có thể làm loãng nhanh nồng độ muối trong máu, gây rối loạn điện giải với các biểu hiện như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt. Ngược lại, việc bù nước bằng nước ngọt có ga, nước tăng lực hoặc đồ uống nhiều đường, muối khoáng cũng không có lợi, thậm chí làm tăng gánh nặng chuyển hóa và nguy cơ hình thành sỏi thận.
Cách uống nước hợp lý là chia nhỏ trong ngày, uống đều đặn ngay cả khi chưa khát, ưu tiên nước lọc. Người lao động ngoài trời hoặc vận động nhiều có thể bổ sung nước điện giải ở mức vừa phải, tránh lạm dụng.
Ngoài ra, thói quen tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng cũng tiềm ẩn rủi ro. Khi cơ thể đang nóng, mạch máu giãn, việc gặp lạnh đột ngột có thể gây co mạch, làm rối loạn tuần hoàn tạm thời và ảnh hưởng đến việc cung cấp máu cho các cơ quan, trong đó có thận – đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch.
Một vấn đề đáng tiếc là nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thận trong mùa nóng thường bị bỏ qua. Ví dụ như nước tiểu sẫm màu, có mùi nồng, lượng nước tiểu ít hơn bình thường, hoặc cảm giác tiểu rát nhẹ. Một số người lại có biểu hiện khát nước liên tục dù đã uống nhiều, kèm theo mệt mỏi, đau vùng thắt lưng hoặc đau âm ỉ vùng hông. Đây có thể là những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước nghiêm trọng hoặc thận đang phải làm việc quá tải.
Để bảo vệ sức khỏe thận trong mùa nóng, người dân cần lưu ý một số nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng: uống nước đều đặn trong ngày, hạn chế đồ uống nhiều đường hoặc chất kích thích; tránh để cơ thể mất nước kéo dài; không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng; và chú ý quan sát những thay đổi bất thường của nước tiểu. Chế độ ăn nên tăng cường rau xanh, trái cây có tính thanh mát để hỗ trợ thanh nhiệt, sinh tân dịch.
“Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau lưng, tiểu buốt, nước tiểu sẫm màu kéo dài, nên đi kiểm tra sớm để phát hiện và xử lý kịp thời. Cái nóng của thời tiết đôi khi chỉ khiến chúng ta khó chịu trong chốc lát, nhưng những tác động âm thầm của nó đối với cơ thể, đặc biệt là với thận, lại có thể kéo dài hơn nhiều. Hiểu đúng và phòng ngừa đúng chính là cách để bảo vệ sức khỏe của chính mình trong những ngày nắng nóng khắc nghiệt”, bác sĩ Tân khuyến cáo.
Ngày 26/5, lãnh đạo UBND xã Vĩnh Hảo, tỉnh Lâm Đồng, đã ký quyết định giải thể Nhóm trẻ độc lập Mầm Xanh (đóng tại thôn Vĩnh Sơn) vì không bảo đảm các điều kiện tổ chức, hoạt động theo quy định. Đây là nhóm trẻ do bà Phạm Thị Tú làm chủ.
Cơ quan chức năng yêu cầu chủ cơ sở chấm dứt toàn bộ hoạt động giáo dục từ ngày 25/5 và giải quyết quyền lợi hợp pháp cho trẻ em, giáo viên, nhân viên, các cá nhân liên quan.
Ngoài ra, chủ cơ sở này phải hoàn trả đầy đủ hồ sơ trẻ em; thanh toán các khoản tài chính, công nợ (nếu có) cho người liên quan; lưu trữ hồ sơ theo quy định và không được tổ chức giữ trẻ dưới bất kỳ hình thức nào sau khi giải thể.
Trước đó, sáng 23/3, cháu N.T.K.L. (sinh tháng 5/2025, trú tại thôn Vĩnh Hải, xã Vĩnh Hảo) được gia đình gửi tại nhóm trẻ độc lập Mầm Xanh.
Đến hơn 10h cùng ngày, trong giờ ăn trưa, cháu L. được cho ăn cháo nhưng có dấu hiệu bị nghẹn, phải nhập viện cấp cứu. Tuy nhiên, cháu bé đã không qua khỏi.
Anh T.H.T (26 tuổi, ở TP.HCM, nhân viên văn phòng) cho biết trước đây anh luôn cố ngồi thẳng lưng, mở vai và ngực khi làm việc để tránh gù, đau lưng. Tuy nhiên, chỉ sau 15 - 20 phút, anh vẫn bị đau lưng và phải đổi tư thế khác.
Cô N.T.B.N (46 tuổi, ở TP.HCM, nội trợ, có bệnh nền thoát vị đĩa đệm) chia sẻ: “Tôi hay ngồi coi điện thoại, lâu lâu cũng hay được con cái nhắc là nên ngồi thẳng hoặc mang đai nịt lưng để giảm áp lưng lên cột sống. Nhưng áp dụng rồi vẫn thấy không cải thiện mấy nên tôi hay đứng lên đi lại, làm vài việc vặt cho giãn lưng rồi mới ngồi tiếp”.
Theo bác sĩ Nguyễn Trường Vĩ, Khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), ngồi đúng tư thế giúp giảm áp lực lên cột sống, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định việc có đau lưng hay không. Đau lưng còn liên quan đến nhiều nguyên nhân như ngồi quá lâu, ít vận động khiến cơ lưng - bụng suy yếu, căng thẳng kéo dài hoặc các bệnh lý sẵn có như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm.
Bác sĩ Trường Vĩ cho hay, thừa cân, ăn uống dư thừa năng lượng cũng làm tăng tải lên đĩa đệm và khớp cột sống. Một số thói quen xấu như hút thuốc lá có thể thúc đẩy thoái hóa cột sống sớm ở người trẻ. Khi hệ cơ nâng đỡ cột sống không đủ khỏe, cột sống vẫn phải chịu áp lực lớn dù ngồi đúng tư thế.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ mình ngồi đúng nhưng vẫn có các sai lệch nhỏ như cúi đầu về phía màn hình, rướn cổ, với tay liên tục, cúi người bấm điện thoại hoặc dùng bàn ghế không phù hợp chiều cao cơ thể. Những thói quen này lâu dài có thể làm tăng áp lực lên cột sống cổ, lưng và các nhóm cơ nâng đỡ cột sống.
“Giữ nguyên một tư thế đúng quá lâu cũng có thể gây hại cho cột sống. Khi cơ thể bất động nhiều giờ, áp lực lên đĩa đệm, khớp và cơ quanh cột sống tăng dần; các cơ vùng cổ, vai, lưng phải hoạt động liên tục nên dễ co cứng, giảm tuần hoàn máu và gây đau mỏi. Đồng thời, bất động kéo dài còn làm giảm sự linh hoạt tự nhiên của cột sống. Vì vậy, quan trọng không phải là cố giữ một tư thế chuẩn suốt nhiều giờ mà là duy trì tư thế phù hợp, kết hợp thay đổi tư thế và đứng dậy vận động thường xuyên”, bác sĩ Vĩ nói.
Theo bác sĩ Vĩ, có khá nhiều thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại khiến cột sống phải chịu tải lệch và áp lực tích tụ theo thời gian, như:
Điều nguy hiểm là các thói quen trên thường không gây đau ngay lập tức mà âm thầm tạo áp lực tích lũy lên cột sống theo thời gian.
Nếu đau lưng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng, người bệnh không nên chủ quan. Cần đặc biệt lưu ý khi cơn đau kèm các dấu hiệu như:
Theo bác sĩ Trường Vĩ, đây có thể là dấu hiệu của thoát vị đĩa đệm, chèn ép rễ thần kinh hoặc thoái hóa cột sống. Nếu đã nghỉ ngơi, thay đổi tư thế hay tập luyện nhưng cơn đau không cải thiện, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân. Phát hiện sớm các vấn đề cột sống sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn và hạn chế nguy cơ tiến triển mạn tính.
Tại Nhật Bản, cụ ông Yoshiro Nakamatsu nổi tiếng là một nhà phát minh cuồng nhiệt và tràn đầy năng lượng dù đã bước sang tuổi 97. Không chỉ sở hữu hơn 3.000 phát minh trong suốt cuộc đời, ông còn khiến thế giới kinh ngạc khi từng đoạt giải Ig Nobel nhờ thói quen ghi chép bữa ăn suốt nửa thế kỷ.
Ở tuổi gần 100, cụ ông này vẫn hoạt động tích cực trên mạng xã hội, duy trì thể lực dẻo dai và đặt mục tiêu sống thọ đến 119 tuổi để trở thành người già nhất thế giới.
Thói quen kiên trì ghi lại chế độ ăn uống suốt 55 năm
Năm 42 tuổi, ông Nakamatsu bắt đầu trăn trở về các vấn đề sức khỏe của tuổi già. Từ đó, ông quyết định chụp ảnh từng món ăn trong mỗi bữa để phân tích tác động của dinh dưỡng đối với chức năng não bộ và thể trạng.
Ông tự thu thập mẫu máu hàng ngày để kiểm tra mối tương quan với các thành phần thực phẩm. Sau nhiều năm nghiên cứu, nhà phát minh này đưa ra kết luận rằng thức ăn mà chúng ta nạp vào cơ thể hôm nay sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ và thể trạng sau đó 3 ngày.
Vào năm 2005, công trình nghiên cứu bền bỉ suốt 35 năm với hơn 10.000 bức ảnh phim của ông đã được trao giải Ig Nobel về Dinh dưỡng. Đây là giải thưởng tôn vinh những nghiên cứu khoa học độc đáo.
Hiện nay, hành trình ghi lại các bữa ăn đã kéo dài 55 năm. Ban đầu, việc rửa ảnh phim gặp nhiều khó khăn và tốn kém nên sau đó ông chuyển sang sử dụng máy ảnh kỹ thuật số để lưu trữ hình ảnh một cách tiện lợi và chính xác hơn.
Thời còn trẻ, ông Nakamatsu đã thử nghiệm giảm số lượng bữa ăn và phát hiện ra bản thân đạt trạng thái thể chất tốt nhất khi chỉ ăn duy nhất một bữa mỗi ngày. Kể từ đó, ông kiên trì ủng hộ và thực hiện theo nguyên tắc này để phòng ngừa chứng mất trí nhớ cũng như kéo dài tuổi thọ.
Qua các phân tích cá nhân, ông xác định 55 loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe và hệ thần kinh, bao gồm các loại đậu, rong biển, ngũ cốc nảy mầm cùng nhiều loại rau củ quả tươi…
Mặc dù chỉ ăn một bữa, thực đơn của ông lại vô cùng phong phú và cân bằng dinh dưỡng. Trên mạng xã hội cá nhân, ông thường xuyên chia sẻ những khoảnh khắc thưởng thức các món ăn yêu thích như lẩu và bít tết. Ông đặc biệt ưa chuộng món lẩu vì phương pháp chế biến này giúp ông dễ dàng dung nạp nhiều loại rau xanh cùng thịt bò bổ dưỡng cùng một lúc.
Hành trình 6 năm vượt qua ung thư nhờ lối sống khoa học
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, ông Yoshiro Nakamatsu duy trì thói quen vận động đều đặn để hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Ông thực hiện các bài tập tạ nhằm tăng khối lượng cơ bắp và duy trì sức mạnh hệ xương khớp, kết hợp bơi lội để cải thiện chức năng tim mạch. Thói quen này giúp ông duy trì thể lực ổn định, đồng thời tối ưu hóa khả năng phục hồi sau tập luyện bằng việc ăn bữa chính duy nhất sau khi kết thúc buổi tập, cung cấp lượng protein cần thiết cho cơ bắp.
Thể lực của cụ ông 97 tuổi này khiến các bác sĩ và người xung quanh vô cùng khâm phục. Ông có thể hoàn thành quãng đường bơi lên tới 1800m ngay sau khi kết thúc bài tập thể hình. Ông luôn giữ thói quen thưởng thức bữa ăn duy nhất trong ngày vào thời điểm sau khi kết thúc buổi tập để đảm bảo cơ thể được bổ sung lượng protein kịp thời cho quá trình phục hồi cơ bắp.
Cuộc đời của nhà phát minh này còn là một hành trình chiến thắng bệnh tật. Vào cuối năm 2013, ông từng nhận chẩn đoán mắc ung thư biểu mô ống tuyến tiền liệt và được các bác sĩ tiên lượng sống tối đa 2 năm. Khi các tế bào ác tính bắt đầu di căn đến vùng xương chậu, tình trạng của ông ngày càng chuyển biến xấu.
Nhờ tuân thủ phác đồ điều trị kết hợp với lối sống khoa học, ông Nakamatsu phục hồi sức khỏe sau 6 năm. Chỉ số kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt trong máu trở về mức an toàn. Hiện tại, dù phải di chuyển bằng xe hỗ trợ, ông vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động liên quan đến ẩm thực và phát minh.
