Thạc sĩ – bác sĩ chuyên khoa 1, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ ngoài trời có khi vượt quá 37 – 38 độ C, khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, nhiều người chỉ nghĩ đơn giản rằng “uống nhiều nước là đủ”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp dù trước đây hoàn toàn khỏe mạnh vẫn xuất hiện sỏi thận hoặc rối loạn điện giải trong mùa nóng. Điều này cho thấy mối liên hệ giữa thời tiết nóng bức và sức khỏe thận phức tạp hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường.
Thận là cơ quan đóng vai trò lọc máu, đào thải chất cặn bã và cân bằng điện giải trong cơ thể. Khi trời nóng, cơ thể mất nước chủ yếu qua mồ hôi. Nếu lượng nước mất đi nhiều mà không được bù đúng cách, nước tiểu sẽ trở nên cô đặc. Khi đó, các chất khoáng như canxi, oxalat hoặc axit uric dễ kết tinh và hình thành sỏi.
“Vì vậy, thời tiết nóng kéo dài thực sự có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận, kể cả ở những người trước đây chưa từng mắc bệnh thận. Một điều đáng lưu ý là không phải cứ uống thật nhiều nước là tốt cho thận”, bác sĩ Ngô Văn Tân chia sẻ.
Nhiều người có thói quen uống dồn nhiều nước trong thời gian ngắn, nhất là sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh. Cách này có thể làm loãng nhanh nồng độ muối trong máu, gây rối loạn điện giải với các biểu hiện như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt. Ngược lại, việc bù nước bằng nước ngọt có ga, nước tăng lực hoặc đồ uống nhiều đường, muối khoáng cũng không có lợi, thậm chí làm tăng gánh nặng chuyển hóa và nguy cơ hình thành sỏi thận.
Cách uống nước hợp lý là chia nhỏ trong ngày, uống đều đặn ngay cả khi chưa khát, ưu tiên nước lọc. Người lao động ngoài trời hoặc vận động nhiều có thể bổ sung nước điện giải ở mức vừa phải, tránh lạm dụng.
Ngoài ra, thói quen tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng cũng tiềm ẩn rủi ro. Khi cơ thể đang nóng, mạch máu giãn, việc gặp lạnh đột ngột có thể gây co mạch, làm rối loạn tuần hoàn tạm thời và ảnh hưởng đến việc cung cấp máu cho các cơ quan, trong đó có thận – đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch.
Một vấn đề đáng tiếc là nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thận trong mùa nóng thường bị bỏ qua. Ví dụ như nước tiểu sẫm màu, có mùi nồng, lượng nước tiểu ít hơn bình thường, hoặc cảm giác tiểu rát nhẹ. Một số người lại có biểu hiện khát nước liên tục dù đã uống nhiều, kèm theo mệt mỏi, đau vùng thắt lưng hoặc đau âm ỉ vùng hông. Đây có thể là những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước nghiêm trọng hoặc thận đang phải làm việc quá tải.
Để bảo vệ sức khỏe thận trong mùa nóng, người dân cần lưu ý một số nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng: uống nước đều đặn trong ngày, hạn chế đồ uống nhiều đường hoặc chất kích thích; tránh để cơ thể mất nước kéo dài; không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng; và chú ý quan sát những thay đổi bất thường của nước tiểu. Chế độ ăn nên tăng cường rau xanh, trái cây có tính thanh mát để hỗ trợ thanh nhiệt, sinh tân dịch.
“Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau lưng, tiểu buốt, nước tiểu sẫm màu kéo dài, nên đi kiểm tra sớm để phát hiện và xử lý kịp thời. Cái nóng của thời tiết đôi khi chỉ khiến chúng ta khó chịu trong chốc lát, nhưng những tác động âm thầm của nó đối với cơ thể, đặc biệt là với thận, lại có thể kéo dài hơn nhiều. Hiểu đúng và phòng ngừa đúng chính là cách để bảo vệ sức khỏe của chính mình trong những ngày nắng nóng khắc nghiệt”, bác sĩ Tân khuyến cáo.
Người uống rượu thường đi tiểu nhiều hơn bình thường. Nếu không bổ sung đủ nước, cơ thể dễ bị mất nước, ảnh hưởng đến hoạt động của thận do cơ quan này cần đủ dịch và điện giải để duy trì chức năng bình thường.
Mất nước nghiêm trọng có thể làm giảm lượng máu đến thận, khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn để lọc chất thải và duy trì cân bằng điện giải. Về lâu dài, mất nước mạn tính làm tăng nguy cơ tổn thương thận và hình thành sỏi thận. Người thường xuyên uống nhiều rượu nhưng không uống đủ nước có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn.
Suy giảm chức năng thận
Khi uống nhiều rượu bia, thận phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng nước, điện giải và thải các sản phẩm chuyển hóa của rượu. Uống quá nhiều trong thời gian ngắn có thể gây suy giảm chức năng thận đột ngột, còn gọi là tổn thương thận cấp.
Tình trạng này xảy ra khi cơ thể mất nước, rối loạn điện giải và các sản phẩm chuyển hóa của rượu tích tụ quá nhanh, khiến thận không kịp duy trì cân bằng chất lỏng cần thiết. Dù có thể hồi phục nếu được điều trị kịp thời, tổn thương thận cấp vẫn làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn về sau.
Huyết áp cao và tiểu đường type 2
Uống quá nhiều rượu làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và tiểu đường type 2 - hai nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn tính (CKD). Cả hai tình trạng này đều có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải và dịch dư thừa của cơ quan này. Theo thời gian, tổn thương tích tụ có thể khiến chức năng thận suy giảm dần.
Viêm và stress oxy hóa
Tiêu thụ nhiều rượu, dù là uống quá chén trong thời gian ngắn hay kéo dài, đều có thể làm tăng stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Theo thời gian, tình trạng này góp phần gây tổn thương mô, hình thành sẹo thận (xơ hóa thận), suy giảm chức năng thận và tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính.
Tổn thương gan
Uống rượu kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh gan. Khi chức năng gan suy giảm, lưu lượng máu đến thận cũng có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt, cổ trướng (bụng to do tích dịch), phù, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu.
Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên hạn chế uống rượu bia. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 330 ml bia, 150 ml rượu vang hoặc 45 ml rượu mạnh. Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá một đơn vị/ngày và nên có những ngày không uống rượu trong tuần.
Các bác sĩ Bệnh viện hữu nghị Việt Đức vừa phẫu thuật cấp cứu thành công bé gái 2 tuổi rưỡi bị đầu nhọn que xiên thịt nướng cắm sâu từ vùng gốc mũi trái hướng thẳng lên hốc mắt và nền sọ.
Gia đình bệnh nhi cho biết, sau giờ học, bé được bố mẹ đưa đi ăn thịt xiên nướng. Trong lúc vừa cầm que thịt vừa chạy chơi, bé không may vấp ngã khiến que xiên thịt nhọn đâm thẳng vào vùng giữa mặt, ngay cạnh mắt trái của trẻ.
Bé đau đớn, quấy khóc liên tục, được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương trước khi chuyển lên tuyến trên rồi tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngay trong đêm.
PGS-TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - tạo hình và thẩm mỹ (Bệnh viện hữu nghị Việt Đức), cho biết, đây là một trong những tình huống cấp cứu rất khó khăn bởi bệnh nhi còn quá nhỏ, hoảng loạn không thể phối hợp thăm khám.
Hình ảnh trên chụp CT cho thấy các mảnh thịt nướng bám trên que tre hiện lên khá rõ nhưng phần đầu nhọn của que tre lại chỉ hiện mờ rất khó xác định.
Nguy hiểm lớn nhất của trường hợp này là que xiên đi từ vùng gốc mũi hướng lên mắt trái - khu vực tập trung rất nhiều cấu trúc sống còn như: nhãn cầu, thần kinh thị giác, động mạch mắt, nền sọ trước, xoang hang tĩnh mạch chứa các mạch máu lớn của não… Nếu dị vật xuyên thủng nhãn cầu, trẻ có nguy cơ mù vĩnh viễn. Nếu tổn thương thần kinh thị giác hoặc động mạch mắt, thị lực cũng có thể mất không hồi phục.
Đặc biệt, nếu dị vật xuyên sâu vào sọ não hoặc xoang hang, người bệnh đối mặt với nhiễm trùng não, rò dịch não tủy, xuất huyết nội sọ hoặc nguy hiểm tính mạng ngay trong lúc phẫu thuật. Hoặc nếu một mắt bị tổn thương xuyên thấu mà xử trí chậm trễ có thể gây "viêm màng bồ đào đồng cảm" dẫn đến mất thị lực cả mắt còn lại.
Do đó, dù việc chẩn đoán chính xác vẫn còn nhiều khó khăn, các bác sĩ buộc phải chỉ định mổ cấp cứu.
Trong gần 1 giờ phẫu thuật, các bác sĩ phải lựa theo hướng đi của que xiên, bộc lộ và kiểm soát tổn thương từng milimet trước khi lấy dị vật ra ngoài. May mắn, sau khi rút toàn bộ que tre, tình trạng huyết động của bệnh nhi vẫn ổn định, không có máu ồ ạt hay dịch não tủy trào ra ngoài. Nhãn cầu trái còn nguyên vẹn.
Que tre đã đi từ gốc mũi xuyên qua lớp cơ và tổ chức phía cực trên nhãn cầu rồi dừng lại ở đỉnh hốc mắt ngay trước khi xuyên vào sọ não.
Theo các bác sĩ, hiện, sau 5 ngày phẫu thuật, tình trạng bệnh nhi ổn định dần. Mắt trái còn sưng nề nhẹ nhưng vẫn duy trì được thị lực. Tuy nhiên, vận động nhãn cầu hiện còn hạn chế, bệnh nhi cần tiếp tục theo dõi sát về thần kinh sọ não, nhiễm trùng và chức năng thị giác trong những ngày tới.
PGS-TS Nguyễn Hồng Hà cảnh báo các tai nạn do que xiên thịt, tăm tre, đũa, bút, que kẹo… ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ một cú ngã khi vừa ăn vừa chạy nhảy có thể khiến các vật dụng tưởng như vô hại trở thành dị vật xuyên thấu vùng mắt, sọ não… Các cha mẹ, người trông trẻ không để trẻ vừa ăn vừa chạy chơi, nên tháo thức ăn khỏi que xiên trước khi cho trẻ ăn.
TS Hà đặc biệt lưu ý, nếu không may trẻ bị vật nhọn đâm vào cơ thể, tuyệt đối không tự ý rút dị vật. Cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên sâu để được xử trí đúng cách, cố định dị vật để tránh rung lắc.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phó Trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 2, các y bác sĩ của khoa đã can thiệp thành công bằng thông tim cho nam bệnh nhi P.N.T (3 tuổi, nặng 13 kg), ở xã Phú Giáo, TP.HCM.
Sau khi được thông tim, bé T. đã được cho xuất viện ngay ngày hôm sau. Hiện tại tình hình sức khỏe bé T. ổn định và có thể tái khám tại địa phương mà không cần quay trở lại bệnh viện.
Đây là một trong những trẻ được chẩn đoán mắc bệnh lý tim mạch trong đợt thăm khám sàng lọc bệnh tim bẩm sinh vừa qua của bệnh viện tại xã Phú Giáo nhân ngày Sức khỏe toàn dân (7.4).
Bé T. được đoàn bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 đến kiểm tra và siêu âm tim tầm soát tại địa phương vào ngày 5.4. Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Phan Đại Bằng, sau khi siêu âm tim, bé T. được chẩn đoán bệnh thông liên nhĩ lỗ lớn kèm suy dinh dưỡng nặng.
Qua khai thác bệnh sử, gia đình cho hay bé T. thường ăn kém và viêm phổi tái lại nhiều lần. Sau khi tầm soát, các bác sĩ tư vấn, hướng dẫn và khuyến khích người nhà đưa bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 để được can thiệp điều trị.
Đây là một trường hợp thông liên nhĩ phức tạp với kích thước lỗ thông rất lớn (21 mm) và rìa mỏng, gây khó khăn cho can thiệp thông tim, nếu không điều trị sẽ dễ gặp các biến chứng thông liên nhĩ. Bệnh nhi sau đó đã được hội chẩn và chuẩn bị các phương án điều trị tốt nhất.
Được biết, bé T. ở với bà nội, ba mẹ không sống chung, ba bé đi làm ăn xa nên không có nhiều điều kiện chăm sóc. Nhận thấy bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Khiết Tâm của bệnh viện đã quyết định hỗ trợ toàn bộ kinh phí, kịp thời cứu chữa cho bé.
Cùng với sự tận tâm và kinh nghiệm vững vàng, các y bác sĩ đã can thiệp thành công lỗ thông liên nhĩ bằng thông tim, giúp bệnh nhi không cần phải trải qua quá trình phẫu thuật mổ tim hở phức tạp. Bên cạnh đó, bé T. còn được thăm khám và điều trị bệnh viêm mũi họng cấp, sâu răng và vấn đề suy dinh dưỡng.
Liên quan đến bệnh thông liên nhĩ, bác sĩ Phượng cho biết đây là một dạng bệnh tim bẩm sinh tương đối hay gặp ở trẻ em. Bệnh có thể làm cho trẻ chậm tăng cân, mắc bệnh viêm phổi và có thể dẫn đến suy tim nếu không được can thiệp điều trị.
Để điều trị kịp thời tránh các biến chứng nguy hiểm, bác sĩ Phượng khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ thăm khám ngay khi có các dấu hiệu sau:
