Omega-3 có ba dạng chính gồm ALA, EPA và DHA. Trong đó, ALA chủ yếu có trong thực vật, còn EPA và DHA thường đến từ hải sản. Dù cơ thể có thể chuyển ALA thành EPA và DHA, nhưng tỷ lệ này khá thấp. Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị nên bổ sung omega-3 từ nhiều nguồn khác nhau để đảm bảo hiệu quả tối ưu, theo Today (Mỹ).
Bà Vanessa King, chuyên gia dinh dưỡng và người phát ngôn của Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ, cho biết omega-3 không chỉ bảo vệ tim mạch mà còn giúp chống viêm, cải thiện da, hỗ trợ nhận thức, đồng thời quan trọng cho sức khỏe trẻ sơ sinh, phát triển não bộ và tăng cường miễn dịch suốt vòng đời.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Mỹ Frances Largeman-Roth, omega-3 từ hải sản giúp giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim, còn ALA từ thực vật liên quan đến giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Một số nghiên cứu cũng cho thấy omega-3 có tiềm năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư.
Thực phẩm giàu omega-3 còn cung cấp thêm nhiều dưỡng chất mà viên bổ sung không có, ví dụ: Ngoài EPA và DHA, hải sản còn cung cấp protein; thực vật giàu ALA cung cấp chất xơ, cùng các vitamin và khoáng chất như vitamin D, kali, magie, canxi.
Cá hồi: Ngoài omega-3 tốt cho tim, cá hồi còn cung cấp protein chất lượng cao, vitamin B6, B12 và selenium. Cá hồi cũng là một trong số ít thực phẩm tự nhiên giàu vitamin D, giúp cơ thể hấp thu canxi để xây dựng và duy trì xương chắc khỏe.
Quả óc chó: Trong 28 g óc chó cung cấp khoảng 2,5 g ALA, hơn 200% nhu cầu mỗi ngày, hỗ trợ tim và não khỏe mạnh. Óc chó còn giàu L-arginine, giúp giảm viêm và cải thiện huyết áp, đồng thời cung cấp chất xơ, magie, đồng và mangan.
Hạt chia: 28 g hạt chia cung cấp khoảng 5 g ALA, hơn 400% nhu cầu hằng ngày. ALA trong hạt chia giúp chống viêm, bảo vệ tim và não. Hạt chia còn tốt cho da, tiêu hóa và xương, chứa protein và chất xơ giúp no lâu.
Cá trích: Cá trích là loại cá nhỏ nhiều dầu, giàu chất béo tốt cho tim, thường được đóng hộp hoặc ngâm giấm. Trong 85 g cá trích Đại Tây Dương cung cấp khoảng 1,6 g EPA và DHA, hơn 100% nhu cầu hằng ngày. Cá trích còn giàu protein, creatine tự nhiên, vitamin D, A, selenium và phốt pho.
Hạt lanh: 1 muỗng canh hạt lanh chứa khoảng 2,35 g ALA. Hạt lanh giàu chất xơ, protein thực vật, magie và thiamin (vitamin B1) – cần thiết cho chức năng thần kinh và cơ bắp. Chúng cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa có đặc tính chống viêm mạnh.
Cá thu: Một khẩu phần cá thu nấu chín cung cấp hơn 1 g omega-3. Hàm lượng EPA và DHA cao trong cá thu giúp hạ huyết áp, giảm viêm và giảm cholesterol xấu (LDL). Cá thu cũng rất giàu vitamin D, vitamin nhóm B, phốt pho, canxi và i ốt. Nên chọn cá thu Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương vì ít thủy ngân.
Hàu: Hàu là nguồn omega-3 rất tốt vì chứa đủ cả ALA, EPA và DHA. Một khẩu phần hàu tự nhiên nấu chín cung cấp khoảng 0,7 g omega-3. Hàu giàu protein nạc, kẽm, axit amin thiết yếu, vitamin và khoáng chất.
Đậu nành non (edamame): Nửa cốc đậu nành non chứa khoảng 0,3 g ALA. Ngoài omega-3 chống viêm, đậu nành non còn có lượng protein cao nhất trong các loại đậu, nhiều chất xơ, tốt cho tim mạch, cholesterol và đường ruột. Thực phẩm này cũng giàu vitamin C, K, canxi, folate và sắt.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể. Do đó, khi cơ thể có bất thường, thận sẽ có dấu hiệu cảnh báo.
Tuy nhiên, suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Bác sĩ chỉ ra một số dấu hiệu buổi đêm cảnh báo nguy cơ bệnh thận, như sau:
Tiểu đêm nhiều
Ở người bình thường, tần suất đi vệ sinh từ 0–1 lần mỗi đêm. Khi thận yếu, mất khả năng cô đặc nước tiểu dẫn đến tiểu đêm nhiều. Tiểu nhiều là tiểu trên 10 lần vào ban ngày và trên ba lần vào ban đêm. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh nên sớm tới thăm khám tại các bệnh viện có chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm hệ tiết niệu để sàng lọc tìm nguyên nhân.
Lưu ý, nước tiểu bất thường (thường thấy rõ buổi tối) như nhiều bọt (protein niệu), sẫm màu, có máu...là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tổn thương cầu thận.
Phù nhẹ rõ hơn về chiều tối hoặc ban đêm: Nhiều trường hợp bị sưng chân, mắt cá, mí mắt, đi giày dép chật hơn vào buổi tối. Không phải phù là do thận 100%, song phù và tiểu đêm nhiều là dấu hiệu cảnh báo, cần đi kiểm tra.
Khó thở hoặc hồi hộp khi nằm: Nằm xuống thấy tức ngực, khó thở, nguy cơ ứ dịch, ảnh hưởng phổi hoặc rối loạn điện giải (đặc biệt kali). Đây là dấu hiệu nặng, cần đi khám sớm
Ngứa da, khô da về đêm: Ngứa tăng về đêm, bôi dưỡng ẩm không đỡ có thể do tích tụ ure và độc chất trong máu.
Đau lưng vùng thận (tăng khi nằm): Đau âm ỉ vùng hông lưng, có thể do sỏi thận, viêm thận, bể thận. Đau thận thường không cải thiện khi nghỉ ngơi, xoa bóp hoặc kéo giãn.
Mất ngủ, chuột rút đêm (ít đặc hiệu hơn): Do rối loạn điện giải, tích độc chất.
Cách tốt nhất là chủ động đi khám kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh thận ít nhất một lần mỗi năm. Khi có những dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh thận như mệt mỏi, xanh xao, ăn uống kém, buồn nôn và nôn, rối loạn tiểu tiện... cần đi kiểm tra. "Tuyệt đối không tự điều trị theo phương pháp trên mạng", bác sĩ nói.
Ngoài ra, mọi người cần thực hiện lối sống lành mạnh, ăn cân bằng, uống đủ nước, không ăn mặn, hạn chế đồ ăn nhanh và lạm dụng thức uống có cồn, nói không với thuốc lá. Tập thể dục thể thao hàng ngày tùy theo tình trạng sức khỏe từng cá nhân. Điều trị triệt để các bệnh lý cấp tính như nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm trùng đường tiết niệu...
Tránh sử dụng thuốc bừa bãi đặc biệt là các thuốc không cần kê đơn, thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc. Không nên sử dụng chất kích thích (cà phê, trà, rượu bia, thuốc lá) vào buổi tối, gây căng thẳng thần kinh, mất ngủ.
Nghị định 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế và hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn, bản. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15-7.
Đối tượng hưởng bao gồm viên chức, người lao động tại các cơ sở y tế công lập; lực lượng y tế trong quân đội, công an; các lực lượng tham gia phòng chống dịch và nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn, bản.
Người lao động trực 24/24 giờ tại cơ sở y tế được hưởng phụ cấp từ 70.000 đồng đến 325.000 đồng/người/phiên trực, tùy theo hạng cơ sở y tế.
Trong đó mức cao nhất 325.000 đồng áp dụng đối với các cơ sở y tế hạng đặc biệt, hạng I và một số đơn vị pháp y tâm thần Trung ương.
Mức phụ cấp là 255.000 đồng/người/phiên trực đối với cơ sở y tế hạng II; 185.000 đồng đối với các cơ sở y tế còn lại, trạm y tế xã, cơ sở cấp cứu ngoại viện công lập; và 70.000 đồng đối với các cơ sở nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công và một số cơ sở trợ giúp xã hội.
Trường hợp trực tại các khoa, khu vực đặc biệt được hưởng bằng 1,5 lần mức quy định. Người trực vào ngày nghỉ hằng tuần được hưởng bằng 1,3 lần và trực vào ngày lễ, Tết được hưởng bằng 1,8 lần mức phụ cấp ngày thường.
Ngoài ra, người trực 24/24 giờ được hỗ trợ tiền ăn 40.000 đồng/người/phiên trực.
Theo quy định hiện hành, phụ cấp trực tại bệnh viện hạng đặc biệt, hạng I là 115.000 đồng; bệnh viện hạng II tăng là 90.000 đồng; các cơ sở y tế còn lại tăng là 65.000 đồng.
Như vậy từ ngày 15-7, phụ cấp trực sẽ tăng gần 185%.
Nghị định cũng quy định cụ thể chế độ phụ cấp phẫu thuật, thủ thuật đối với đội ngũ cán bộ y tế trực tiếp tham gia các ca can thiệp chuyên môn.
Theo đó người mổ chính, người gây mê hồi sức hoặc châm tê chính được hưởng mức phụ cấp từ 100.000 đồng đến 560.000 đồng/người/phẫu thuật tùy theo loại phẫu thuật.
Người phụ mổ, phụ gây mê hồi sức hoặc phụ châm tê được hưởng từ 60.000 đồng đến 400.000 đồng/người/phẫu thuật, trong khi người giúp việc cho ca mổ được hưởng từ 40.000 đồng đến 240.000 đồng/người/phẫu thuật.
So với mức đang áp dụng từ năm 2011, phụ cấp phẫu thuật đã được điều chỉnh tăng gấp đôi ở tất cả các nhóm đối tượng.
Đối tượng hưởng
Mức phụ cấp (đồng/người/phẫu thuật)
Loại đặc biệt
Người mổ chính, người gây mê hồi sức hoặc châm tê chính
Người phụ mổ, người phụ gây mê hồi sức hoặc phụ châm tê
Người giúp việc cho ca mổ
Mức phụ cấp thủ thuật bằng 30% mức phụ cấp phẫu thuật cùng loại.
Về chế độ chống dịch, người trực tiếp tham gia giám sát, điều tra dịch tễ, lấy mẫu, xét nghiệm, khám và điều trị người bệnh thuộc nhóm đối tượng hưởng cao nhất. Với bệnh truyền nhiễm nhóm A, mức phụ cấp là 420.000 đồng/ngày/người; các lực lượng tham gia hỗ trợ khác được hưởng 280.000 đồng/ngày/người.
Đối với bệnh truyền nhiễm nhóm B, mức phụ cấp là 280.000 đồng/ngày/người; bệnh truyền nhiễm nhóm C là 210.000 đồng/ngày/người.
Người thường trực chống dịch 24/24 giờ được hưởng 280.000 đồng/ngày và được nhân hệ số khi trực vào ngày nghỉ hoặc ngày lễ, Tết. Đồng thời được hỗ trợ tiền ăn 40.000 đồng/người/phiên trực.
Như vậy phụ cấp chống dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A tăng từ mức tối đa 225.000 đồng lên 420.000 đồng/người/ngày, tăng khoảng 87%.
Khai thác bệnh sử, người bệnh cho biết thường có thói quen ngủ muộn, stress công việc, ít vận động, tăng cân và thường uống rượu bia kèm các bữa hải sản, hàu sống.
Ngày 19.6, tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết qua thăm khám, ghi nhận vòng bụng bệnh nhân 99 cm, BMI 28 kg/m², glucose đói 6,3 mmol/, testosterone toàn phần buổi sáng 12,8 nmol/L, ở ngưỡng cận thấp... Tinh dịch đồ nếu xét riêng chưa phải vấn đề chính, với mật độ tinh trùng 38 triệu/mL và tổng di động 42%, nhưng sức khỏe chuyển hóa và lối sống lại đang kéo "phong độ" đi xuống.
Theo bác sĩ Duy, nhiều nam giới chú ý đến một món ăn được đồn là bổ sinh lý, nhưng lại bỏ qua những yếu tố ảnh hưởng mạnh hơn như giấc ngủ, vòng bụng, rượu bia, stress, mạch máu và bệnh chuyển hóa.
"Với trường hợp này, lời khuyên không phải là 'cấm hàu', mà là đưa hàu về đúng vị trí là một thực phẩm giàu dinh dưỡng nếu được chọn nguồn tốt và nấu chín an toàn. Còn điều trị cần bắt đầu từ giảm rượu bia, ngủ đủ, vận động, kiểm soát vòng bụng, đường huyết, mỡ máu và đánh giá nam khoa khi triệu chứng kéo dài", bác sĩ Duy phân tích.
Theo bác sĩ Duy, kẽm là vi chất cần thiết cho miễn dịch, chuyển hóa, lành vết thương, hoạt động của nhiều enzyme và sức khỏe sinh sản nam giới. Trong nam khoa, kẽm thường được nhắc đến vì liên quan đến testosterone, quá trình sinh tinh, chất lượng tinh trùng và khả năng chống stress oxy hóa.
Kẽm là vi chất cần thiết, nhưng không phải nút tăng tốc thần kỳ cho bản lĩnh đàn ông. Nếu một người thiếu kẽm, ăn uống kém, kiêng khem quá mức hoặc có rối loạn hấp thu, việc bổ sung thực phẩm giàu kẽm có thể có lợi. Nhưng nếu cơ thể không thiếu, ăn thêm nhiều hàu không đồng nghĩa testosterone tăng vọt, ham muốn tình dục bùng nổ ngay trong đêm, hay rối loạn cương tự nhiên biến mất.
"Vấn đề của hàu không chỉ nằm ở chuyện có bổ hay không, mà còn ở chữ 'sống'. Hàu là loài lọc nước, vì vậy nếu nguồn nước, bảo quản hoặc chế biến không đảm bảo, nguy cơ nhiễm vi khuẩn, virus hoặc gây ngộ độc thực phẩm là có thật", bác sĩ Duy lưu ý.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, ăn hàu sống hoặc hải sản chưa nấu chín có thể làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn Vibrio. Người có bệnh gan, tiểu đường, suy giảm miễn dịch, HIV, ung thư, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc giảm axit dạ dày có nguy cơ biến chứng nặng hơn.
"Hàu là thực phẩm giàu kẽm và có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh, nhưng không phải 'thần dược' sinh lý. Nam giới có thể chọn hàu chín, hạt bí đỏ, thịt bò hoặc các nguồn kẽm khác tùy khẩu vị và tình trạng sức khỏe. Nếu giảm ham muốn, rối loạn cương, tinh dịch bất thường hoặc vợ chồng mong con lâu chưa có kết quả, cách đúng không phải là đặt hy vọng vào một món ăn, mà là khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân", tiến sĩ - bác sĩ Trà Anh Duy khuyến cáo.
