Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 28/5 chỉ trích những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran và một số quốc gia khu vực khác, đồng thời bày tỏ sự đoàn kết với Oman.
“Việc đe dọa ném bom một quốc gia thành viên Liên hợp quốc, quốc gia luôn đóng vai trò mang tính xây dựng, hiệu quả và có trách nhiệm đối với hòa bình và an ninh khu vực, đã dành nhiều năm làm trung gian hòa giải trong các tiến trình ngoại giao, và nỗ lực phục vụ hòa bình và ổn định khu vực, không chỉ vi phạm nguyên tắc cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, mà còn là một dấu hiệu nguy hiểm khác của việc bình thường hóa hành vi coi nhẹ pháp luật và bắt nạt trong quan hệ quốc tế”, ông Baghaei cảnh báo.
Trước đó, Tổng thống Trump dọa sẽ “thổi bay” Oman nếu quốc gia đồng minh ở Trung Đông này không “biết cư xử” giữa lúc có thông tin Iran đàm phán với Oman để phối hợp thu phí quá cảnh eo biển Hormuz.
“Oman sẽ phải biết cư xử giống như tất cả những nước khác. Bằng không, chúng ta sẽ phải thổi bay họ. Họ hiểu điều đó mà. Rồi họ sẽ ổn thôi”, ông Trump tuyên bố.
Một quan chức trong khu vực cho biết, Tehran đang muốn thuyết phục Oman, một đồng minh của Mỹ, hỗ trợ một cơ chế nhằm thu phí từ các tàu bè đi qua eo biển.
Eo biển Hormuz là tuyến đường trung chuyển chiến lược đối với năng lượng toàn cầu, nhưng gần như đã bị phong tỏa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran.
Chuyên gia Samir Puri tại Đại học King’s College London đã gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc “thổi bay” Oman “thực sự đáng ngạc nhiên”. Ông lưu ý rằng Oman là bên trung gian chính trước khi Mỹ phát động các cuộc tấn công chống lại Iran vào tháng 2.
“Oman đã đóng vai trò trung gian khéo léo trong khu vực khi cố gắng đứng ngoài một số cuộc xung đột và hỗ trợ hòa giải”, ông Puri nói với Al Jazeera.
Ông nói thêm rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Oman dường như nhằm tuyên bố rằng “Iran sẽ không bao giờ kiểm soát được eo biển Hormuz”.
“Tôi không cho rằng việc ném bom Oman sẽ làm thay đổi tính toán của Iran (về Hormuz)”, chuyên gia Puri nói, đồng thời cảnh báo những bình luận của Tổng thống Trump gửi “một thông điệp tồi tệ” đến các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh.
Iran chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cáo buộc các hành động gây hấn quân sự của Mỹ nhằm vào các khu vực thuộc thành phố cảng Bandar Abbas ở phía nam Iran hôm 28/5 đã xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Iran, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
“Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có nghĩa vụ thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình để buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm”, ông Baghaei nói.
Người phát ngôn cũng chỉ ra việc Mỹ tiếp tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đặc biệt là các cuộc tấn công vào tàu thương mại ở vùng Vịnh Ba Tư và vùng biển quốc tế, cũng như các cuộc không kích vào các khu vực phía nam của Iran trong vài ngày qua.
Ông nhấn mạnh quyết tâm của Iran trong việc thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố, để đáp trả hành động gây hấn của Mỹ, Iran đã phát động các cuộc tấn công trả đũa vào một căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vào ngày 27/5, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo về phía Kuwait và đã bị lực lượng Kuwait đánh chặn thành công.
“Hành động vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng này của Iran xảy ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Iran phóng 5 máy bay không người lái tấn công một chiều, gây ra mối đe dọa rõ ràng ở trong và gần eo biển Hormuz. Tất cả máy bay không người lái đều bị lực lượng Mỹ đánh chặn thành công, đồng thời ngăn chặn vụ phóng máy bay không người lái thứ 6 từ một địa điểm kiểm soát mặt đất của Iran ở Bandar Abbas”, CENTCOM cho biết thêm.
Báo Rossiyskaya Gazeta của Nga hôm 5/4 công bố video từ cảm biến quang học của máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Geran, cho thấy radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực TRML-4D của tổ hợp phòng không IRIS-T Ukraine đang vận hành ở tỉnh Poltava.
Khung bám bắt của UAV Geran giữ ổn định quanh đài radar trong lúc phi cơ lao tới, cho thấy nó dường như đang ở chế độ khóa mục tiêu tự động. Video bị cắt trước thời điểm UAV lao vào mục tiêu, chưa rõ radar TRML-4D có trúng đòn trực tiếp hay không.
Dù vậy, Rossiyskaya Gazeta cho rằng đầu đạn nặng 50-90 kg của dòng Geran vẫn đủ sức gây sát thương cho những thiết bị mỏng manh, không có vỏ giáp như radar từ khoảng cách 10 m.
Giới chức Nga và Ukraine chưa bình luận về video.
Militarnyi, cổng thông tin điện tử thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, trước đó đưa tin Nga đã sản xuất phiên bản Geran mang đầu dò thụ động, chuyên phát hiện và bám bắt nguồn phát tín hiệu vô tuyến như radar phòng không. Điều này giúp UAV Geran trở thành vũ khí diệt radar như tên lửa siêu thanh Kh-31P, bổ sung phương án tấn công và chế áp phòng không đối phương cho lực lượng Nga.
Tổ hợp phòng không IRIS-T do Đức cùng một số quốc gia phương Tây hợp tác phát triển từ giữa những năm 1990. Mỗi hệ thống IRIS-T gồm một xe chỉ huy, một radar đa năng TRML-4D cùng ba xe phóng với tối đa 24 quả đạn. Biến thể tầm trung IRIS-T SLM có tầm bắn khoảng 40 km, chuyên đối phó máy bay, trực thăng, UAV hoặc một số loại tên lửa.
Radar TRML-4D, được ví như "mắt thần" của IRIS-T, có thể bám bắt hơn 1.500 mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách 250 km, trong đó phi cơ là trên 120 km và tên lửa siêu thanh là 60 km trở lên.
Đức cam kết cung cấp 12 hệ thống tầm trung IRIS-T SLM và 24 bệ phóng thuộc phiên bản tầm ngắn IRIS-T SLS cho Ukraine, trong đó ba tổ hợp SLM và hai bệ phóng SLS đã được chuyển giao trong giai đoạn 2022-2023. Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 12/2025 tuyên bố đã sở hữu 9 tổ hợp IRIS-T.
Đây được coi là một trong những lá chắn phòng không hiện đại nhất của Ukraine, các chỉ huy nước này từng tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn 100% mục tiêu trong quá trình tham chiến. Dù vậy, quân đội Nga đã nhiều lần công bố video tập kích các trận địa IRIS-T, phá hủy một số radar TRML-4D và nhiều bệ phóng.
Trả lời phỏng vấn AFP, tướng Carignan cho biết chiến lược quốc phòng Canada đang bước vào một giai đoạn mới, với trọng tâm ngày càng hướng về Bắc Cực, khi mà "yếu tố địa lý" không còn mang lại "sự bảo vệ hiệu quả như trước đây".
Lâu nay, Canada chưa từng quá lo ngại về an ninh lãnh thổ trong bối cảnh chỉ có đồng minh Mỹ là nước láng giềng, và biên giới chạy dọc theo 2 đại dương và vùng cực Bắc rộng lớn.
Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và tình trạng tan băng ở Bắc Cực đã đẩy vùng lãnh thổ cực bắc của nước này đến ngưỡng dễ tiếp cận hơn trước và dễ bị dòm ngó hơn.
Cùng với tình trạng căng thẳng leo thang giữa Ottawa và Washington, hiện trạng an ninh đang thay đổi.
Trước tình thế trên, tướng Carignan cho biết quân đội Canada buộc phải tiến hành cải tổ và gọi đây là "thời điểm bước ngoặt" đối với nước này.
Viện dẫn những thay đổi đến từ biến đổi khí hậu, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Canada nhấn mạnh hiện là thời điểm then chốt để Ottawa điều chỉnh lại hướng tiếp cận để đảm bảo rằng Canada nắm quyền kiểm soát và tự chủ trong công tác phòng thủ.
Vị tướng đề cập đến những chuyển biến trong quân đội, từ hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, tái phân bổ nguồn lực và thiết bị, tăng cường các cuộc diễn tập quân sự, và những hoạt động chuẩn bị quân sự khác ở miền bắc Canada.
Ở tầm rộng hơn, Canada buộc phải thích ứng với những thay đổi của môi trường an ninh toàn cầu, chuyển từ các nhiệm vụ quy mô nhỏ trong 3 thập niên qua, như những sứ mệnh ở Afghanistan, sang chuẩn bị cho các xung đột ở quy mô lớn hơn.
Quốc gia Bắc Mỹ đã thành lập một cơ quan mới tập trung vào hoạt động đầu tư liên quan đến quốc phòng nhằm củng cố nền tảng của ngành công nghiệp nội địa. Để làm được điều này, ngân sách quân đội phải tăng.
Bà Carignan tỏ ra hài lòng khi chi tiêu quân sự đã đạt mức 2% GDP, phù hợp với yêu cầu của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tuy nhiên, bà Carignan nhấn mạnh Canada cũng cần duy trì các khoản đầu tư "ổn định và dài hạn trong 10 – 15 năm tới" để thực hiện đầy đủ quá trình chuyển đổi và hiện đại hóa quân đội.
Kế hoạch xây dựng khách sạn, căn hộ, biệt thự và bến du thuyền được cho là có liên hệ với Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, và Ivanka Trump, con gái lãnh đạo Mỹ.
Một công ty đầu tư liên quan đến ông Kushner đã được chính quyền Albania cấp quy chế "nhà đầu tư đặc biệt". Dự án gồm hai phần: bất động sản ven biển tại vùng đầm phá Narta vốn là khu bảo tồn động vật hoang dã và một khu nghỉ dưỡng nhỏ hơn trên đảo Sazan không người ở gần đó, vốn từng là căn cứ quân sự.
Trong cuộc phỏng vấn tuần này với chương trình podcast của David Senra, Ivanka cho biết gia đình phát hiện địa điểm này một cách tình cờ. "Chúng tôi đi thuyền cùng bạn bè và dừng lại để bơi. Đó là cách chúng tôi tìm thấy nơi này. Chúng tôi bơi vào đảo, rồi cứ thế đi bộ chân trần lên đỉnh đồi và bị nơi này cuốn hút", cô kể lại.
Albania sở hữu khoảng 450 km bờ biển, phần lớn chưa được phát triển trong nhiều thập kỷ. Chính phủ Albania cho rằng dự án có thể tạo bước chuyển mình cho quốc gia Đông Âu, trong giai đoạn nước này muốn gia nhập thị trường du lịch cao cấp và thúc đẩy tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Tuy nhiên, dự án ở miền nam Albania đang vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ các nhóm bảo vệ môi trường và những người chỉ trích Thủ tướng Edi Rama.
Các nhóm phản đối lo ngại những đoạn bờ biển nguyên sơ của nước này sẽ rơi vào tay các nhà đầu tư quyền lực. Dự án được triển khai trong khu bảo tồn thiên nhiên, là một trong những vùng đa dạng sinh học giá trị nhất Albania. Đây là điểm dừng chân quan trọng của các loài chim di cư dọc bờ biển Adriatic.
Từ cuối tháng 5, máy xúc và nhiều thiết bị hạng nặng đã xuất hiện tại khu vực để mở đường, đào cát, dọn đất giữa rừng thông và dựng hàng rào. Phản ứng từ dư luận gia tăng sau khi xuất hiện video cho thấy một nhà hoạt động bị nhân viên an ninh tư nhân kéo lê khi biểu tình tại khu vực.
Người biểu tình tại thủ đô Tirana thời gian qua còn mang theo các mô hình chim hồng hạc bằng bìa cứng, loài chim di cư được bảo vệ trong khu vực này, để kêu gọi bảo vệ hệ sinh thái. Một nhóm môi trường địa phương cáo buộc những khu sinh quyển được bảo vệ lâu nay đang bị "phá hủy không thể đảo ngược".
Những người phản đối dự án cho rằng Albania cần rút kinh nghiệm từ trường hợp đầu tư tương tự tại Serbia. Tháng 11/2025, quốc hội Serbia thông qua đạo luật đặc biệt nhằm mở đường xây dựng tổ hợp nghỉ dưỡng hạng sang tại thủ đô Belgrade, thay thế khu phức hợp quân sự từng bị đánh bom trong chiến tranh Nam Tư. Dự án nhận vốn từ một công ty đầu tư cũng liên quan Jared Kushner.
Chỉ một tháng sau, công tố viên chống tội phạm có tổ chức Serbia truy tố 4 người, trong đó có một bộ trưởng, với cáo buộc lạm dụng chức vụ và làm giả tài liệu để hỗ trợ dự án. Ông Kushner sau đó đã rút khỏi kế hoạch đầu tư trị giá hàng triệu USD.
Chính phủ Albania cho biết phần đất dành cho dự án thuộc sở hữu tư nhân. Tuy nhiên, đã xuất hiện một số tranh cãi về tính hợp pháp của quá trình tư nhân hóa khu đất, dạng tranh chấp pháp lý phổ biến tại nước này. Cơ quan chống tham nhũng Albania xác nhận đã mở điều tra liên quan dự án nhưng chưa công bố chi tiết.
Thủ tướng Edi Rama vẫn ủng hộ dự án, cho rằng đây là bước đi phù hợp với tham vọng đưa Albania trở thành điểm đến du lịch toàn cầu.
"Albania không nên là quốc gia sợ hãi một dự án phi thường như thế này, nơi các đối tác đặc biệt cùng đầu tư 4 tỷ euro (hơn 4,6 tỷ USD)", ông nói. "Chừng nào tôi còn tại vị, khoản đầu tư này sẽ không bị cản trở".
