Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 28/5 chỉ trích những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran và một số quốc gia khu vực khác, đồng thời bày tỏ sự đoàn kết với Oman.
“Việc đe dọa ném bom một quốc gia thành viên Liên hợp quốc, quốc gia luôn đóng vai trò mang tính xây dựng, hiệu quả và có trách nhiệm đối với hòa bình và an ninh khu vực, đã dành nhiều năm làm trung gian hòa giải trong các tiến trình ngoại giao, và nỗ lực phục vụ hòa bình và ổn định khu vực, không chỉ vi phạm nguyên tắc cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, mà còn là một dấu hiệu nguy hiểm khác của việc bình thường hóa hành vi coi nhẹ pháp luật và bắt nạt trong quan hệ quốc tế”, ông Baghaei cảnh báo.
Trước đó, Tổng thống Trump dọa sẽ “thổi bay” Oman nếu quốc gia đồng minh ở Trung Đông này không “biết cư xử” giữa lúc có thông tin Iran đàm phán với Oman để phối hợp thu phí quá cảnh eo biển Hormuz.
“Oman sẽ phải biết cư xử giống như tất cả những nước khác. Bằng không, chúng ta sẽ phải thổi bay họ. Họ hiểu điều đó mà. Rồi họ sẽ ổn thôi”, ông Trump tuyên bố.
Một quan chức trong khu vực cho biết, Tehran đang muốn thuyết phục Oman, một đồng minh của Mỹ, hỗ trợ một cơ chế nhằm thu phí từ các tàu bè đi qua eo biển.
Eo biển Hormuz là tuyến đường trung chuyển chiến lược đối với năng lượng toàn cầu, nhưng gần như đã bị phong tỏa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran.
Chuyên gia Samir Puri tại Đại học King’s College London đã gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc “thổi bay” Oman “thực sự đáng ngạc nhiên”. Ông lưu ý rằng Oman là bên trung gian chính trước khi Mỹ phát động các cuộc tấn công chống lại Iran vào tháng 2.
“Oman đã đóng vai trò trung gian khéo léo trong khu vực khi cố gắng đứng ngoài một số cuộc xung đột và hỗ trợ hòa giải”, ông Puri nói với Al Jazeera.
Ông nói thêm rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Oman dường như nhằm tuyên bố rằng “Iran sẽ không bao giờ kiểm soát được eo biển Hormuz”.
“Tôi không cho rằng việc ném bom Oman sẽ làm thay đổi tính toán của Iran (về Hormuz)”, chuyên gia Puri nói, đồng thời cảnh báo những bình luận của Tổng thống Trump gửi “một thông điệp tồi tệ” đến các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh.
Iran chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cáo buộc các hành động gây hấn quân sự của Mỹ nhằm vào các khu vực thuộc thành phố cảng Bandar Abbas ở phía nam Iran hôm 28/5 đã xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Iran, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
“Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có nghĩa vụ thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình để buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm”, ông Baghaei nói.
Người phát ngôn cũng chỉ ra việc Mỹ tiếp tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đặc biệt là các cuộc tấn công vào tàu thương mại ở vùng Vịnh Ba Tư và vùng biển quốc tế, cũng như các cuộc không kích vào các khu vực phía nam của Iran trong vài ngày qua.
Ông nhấn mạnh quyết tâm của Iran trong việc thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố, để đáp trả hành động gây hấn của Mỹ, Iran đã phát động các cuộc tấn công trả đũa vào một căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vào ngày 27/5, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo về phía Kuwait và đã bị lực lượng Kuwait đánh chặn thành công.
“Hành động vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng này của Iran xảy ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Iran phóng 5 máy bay không người lái tấn công một chiều, gây ra mối đe dọa rõ ràng ở trong và gần eo biển Hormuz. Tất cả máy bay không người lái đều bị lực lượng Mỹ đánh chặn thành công, đồng thời ngăn chặn vụ phóng máy bay không người lái thứ 6 từ một địa điểm kiểm soát mặt đất của Iran ở Bandar Abbas”, CENTCOM cho biết thêm.
Yonhap hôm nay đưa tin Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc trao đổi ngắn khi cả hai chụp ảnh tập thể bên lề hội nghị G7 diễn ra ngày 16.6 tại Pháp.
Bà Kang Yu-jung, người phát ngôn của tổng thống Hàn Quốc, cho hay trong cuộc trò chuyện ngắn ấy ông Trump đã hỏi ông Lee về những diễn biến mới nhất trong quan hệ liên Triều. Nhà lãnh đạo hàn Quốc khi đó đã đề nghị Tổng thống Mỹ nên dẫn dắt tiến trình xây dựng hòa bình trong vấn đề Triều Tiên, tương tự cách ông đã làm với cuộc chiến ở Trung Đông. Đáp lại, ông Trump cho biết sẽ tiếp tục quan tâm và thúc đẩy vấn đề này.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh triển vọng tái khởi động đối thoại liên Triều vẫn đối mặt nhiều trở ngại.
Ông Lee thời gian qua nhiều lần bày tỏ mong muốn cải thiện quan hệ với Triều Tiên nhưng đến nay vẫn chưa nhận được những dấu hiệu tích cực rõ ràng từ phía Bình Nhưỡng.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA hôm 13.6 cho hay Bình Nhưỡng chỉ trích các hoạt động hợp tác quân sự giữa Mỹ và Hàn Quốc, cáo buộc Washington cùng Seoul đang làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.
Việc đề nghị ông Trump dẫn dắt quá trình nối lại đối thoại với Triều Tiên không phải không có cơ sở. Trong nhiệm kỳ đầu tiên làm Tổng thống Mỹ (2017-2021), ông Trump đã 3 lần gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán sau đó đổ vỡ khi hai bên không đạt được thỏa thuận.
Các tuyên bố gần đây của Nhà Trắng cho thấy Washington chưa khép lại cánh cửa ngoại giao với Triều Tiên. Tháng 8.2025, ông Trump nói mình mong chờ được gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên "vào thời điểm thích hợp trong tương lai". Đến tháng 10.2025, ông bày tỏ “rất muốn” gặp lại ông Kim. Ngoài ra, ông còn đăng hình hai người lên mạng xã hội nhằm khẳng định đôi bên có mối quan hệ cá nhân tốt, theo Reuters.
Reuters ngày 28.5 dẫn lời quan chức Mỹ nói rằng quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích mới trong đêm tại Iran, nhằm vào một địa điểm quân sự mà Washington cho là mối đe dọa đối với lực lượng Mỹ và các tàu thương mại hoạt động trên eo biển Hormuz.
Vị quan chức trên nêu thêm quân đội Mỹ cũng đã đánh chặn và bắn hạ nhiều máy bay không người lái (UAV) của Iran.
Trước đó, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin xuất hiện 3 vụ nổ ở thành phố cảng Bandar Abbas (Iran) và căn cứ hải quân gần eo biển Hormuz. Vụ nổ được ghi nhận vào khoảng 1 giờ 30 sáng 28.5 theo giờ địa phương và kích hoạt hệ thống phòng không tại Bandar Abbas.
Việc Mỹ mở lại các cuộc tấn công khiến triển vọng đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa Washington và Tehran bỏ ngỏ.
Trong cuộc họp nội các ngày 27.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ thông tin từ truyền thông Iran rằng Iran và Oman sẽ cùng quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz như một phần của thỏa thuận hòa bình. Ông Trump khẳng định tuyến đường thủy này sẽ vẫn luôn mở cửa.
“Không ai sẽ kiểm soát eo biển Hormuz. Đó là tuyến đường thủy quốc tế và Oman sẽ hành xử như mọi bên khác, nếu không chúng tôi sẽ ném bom họ. Họ hiểu điều đó nên sẽ ổn thôi”, ông Trump nói trong cuộc họp.
Hôm 25.5, Mỹ đã tiến hành không kích vào Iran, động thái mà Washington cho là “cuộc không kích phòng vệ”. Tehran cáo buộc đây là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn mong manh giữa các bên.
Chỉ một ngày trước khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời do Pakistan làm trung gian dự kiến hết hạn vào ngày 22.4, triển vọng đối thoại giữa Mỹ và Iran vẫn phủ bóng bất định, theo Reuters.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21.4 tuyên bố Iran "sẽ phải đàm phán, nếu không sẽ gặp những vấn đề chưa từng có", đồng thời nhấn mạnh Washington không thể chấp nhận việc Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông khẳng định Mỹ "không có lựa chọn nào khác" ngoài việc gây sức ép để buộc Iran phải thay đổi.
Song, phía Iran phản ứng cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 21.4 tuyên bố Tehran "không chấp nhận đàm phán dưới bóng đe dọa", cáo buộc Mỹ tìm cách biến bàn đàm phán thành "bàn đầu hàng". Tổng thống Masoud Pezeshkian cũng chỉ trích cách tiếp cận "mâu thuẫn và thiếu tính xây dựng" của Mỹ, cho rằng mục tiêu thực chất là buộc Iran nhượng bộ.
Trên thực địa, Mỹ duy trì phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và các cảng Iran, đồng thời gia tăng hiện diện quân sự, theo NBC News. Trong khi đó, Tehran cảnh báo sẵn sàng "tung ra các quân bài mới trên chiến trường" nếu bị gây áp lực. Thiếu tướng Ali Abdollahi, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran, ngày 21.4 tuyên bố Tehran có thể đưa ra "phản ứng ngay lập tức và dứt khoát" trước mọi hành động thù địch, đồng thời khẳng định nước này vẫn nắm ưu thế, bao gồm khả năng kiểm soát Hormuz, theo Hãng tin Tasnim.
Trong bối cảnh đó, Pakistan đã tăng cường vận động ngoại giao và chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ - Iran, dự kiến diễn ra ngày 22.4 với sự tham gia của phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu. Tuy nhiên, tính đến chiều 21.4, truyền thông nhà nước Iran cho biết "không có phái đoàn nào" rời nước này đến Pakistan, theo The Guardian.
Ngay cả khi các bên ngồi lại, triển vọng đạt đột phá vẫn hạn chế. Các vấn đề cần giải quyết giữa các bên kéo dài từ chương trình hạt nhân, lệnh trừng phạt, bồi thường hậu xung đột đến vai trò của Iran tại khu vực và kiểm soát eo biển Hormuz. Mỗi vấn đề đều gắn với lợi ích cốt lõi, khiến khả năng thỏa hiệp trở nên khó khăn, theo Al Jazeera.
Giáo sư Mohamad Elmasry từ Viện Nghiên cứu sau đại học Doha nhận định quan hệ Mỹ - Iran đang ở trạng thái "rất bấp bênh". Trả lời Al Jazeera, ông cho rằng Washington từng có cơ hội giảm leo thang, nhưng việc gia tăng áp lực, đặc biệt liên quan eo biển Hormuz, đã khiến căng thẳng vượt khỏi quỹ đạo kiểm soát.
Một điểm đáng chú ý là trọng tâm đàm phán đang dịch chuyển. Nếu trước đây các cuộc thương lượng tập trung vào tên lửa và mạng lưới lực lượng quân sự thân Iran ở khu vực, thì nay các vấn đề như mức độ làm giàu uranium và vai trò của Tehran tại eo biển Hormuz ngày càng chiếm ưu thế, theo Reuters.
Sự thay đổi này khiến các quốc gia vùng Vịnh lo ngại. Là những bên chịu tác động trực tiếp từ xung đột, họ lại gần như đứng ngoài tiến trình đàm phán. Một số quan chức cảnh báo việc ưu tiên ổn định năng lượng toàn cầu có thể dẫn đến việc "ngầm chấp nhận" ảnh hưởng của Iran tại Hormuz, trong khi các rủi ro an ninh khác chưa được xử lý.
Reuters dẫn lời các nhà phân tích cho rằng vấn đề không phải là bên nào kiểm soát eo biển, mà là ai thiết lập luật chơi tại đây. Điều này phản ánh xu hướng dịch chuyển rộng hơn trong trật tự khu vực, từ các chuẩn mực quốc tế sang các thỏa thuận dựa trên sức mạnh. Các nhà phân tích của Citic Securities (Trung Quốc) nhận định "thời điểm Hormuz" có thể trở thành bước ngoặt đối với vai trò thống trị toàn cầu của Mỹ.
Trong bối cảnh giằng co Mỹ - Iran hiện nay, một kịch bản ngày càng rõ là các bên chỉ đạt được một thỏa thuận tạm thời "đủ để quản lý khủng hoảng", thay vì giải quyết tận gốc xung đột, theo CNBC dẫn lời nhà kinh tế học Cornelia Meyer là Giám đốc điều hành Meyer Resources - công ty chuyên tư vấn về năng lượng và chiến lược.
