Trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu về AI với Trung Quốc, Mỹ chiếm ưu thế áp đảo khi tiếp cận được những công nghệ bán dẫn tiên tiến nhất. Nhưng khi nhắc đến nguồn điện cấp cho các trung tâm dữ liệu khổng lồ chạy chip AI, Trung Quốc lại tỏ ra có lợi thế hơn hẳn. Đó là bởi các trung tâm dữ liệu, những cơ sở máy tính khổng lồ phục vụ việc huấn luyện và vận hành mô hình AI, luôn ngốn một lượng điện năng cực lớn.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), một trung tâm dữ liệu thông thường có thể tiêu thụ lượng điện bằng 100.000 hộ gia đình, trong khi những cơ sở siêu lớn thế hệ mới có thể ngốn lượng điện tương đương hai triệu ngôi nhà.
Nguồn điện dồi dào với giá rẻ giúp Trung Quốc có được vị thế lý tưởng để đáp ứng nhu cầu năng lượng khổng lồ như vậy.
Sản lượng điện của Trung Quốc hiện cao gấp đôi Mỹ và khoảng cách này dự kiến còn nới rộng hơn nữa nhờ chiến lược đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống lưới điện quốc gia.
Tổ chức nghiên cứu BloombergNEF ước tính trong 5 năm tới, công suất phát điện tăng thêm của Trung Quốc sẽ cao gấp hơn 6 lần so với Mỹ. Phần lớn chúng đến từ các nguồn năng lượng tái tạo như điện Mặt trời hay điện gió.
Chỉ riêng trong năm 2025, Trung Quốc đã tăng công suất điện gió và điện Mặt trời thêm hơn 430 gigawatt, chiếm hơn 50% tổng công suất năng lượng tái tạo tăng thêm trên toàn cầu năm đó.
Yếu tố then chốt trong chiến lược AI của Trung Quốc là kết hợp các trung tâm dữ liệu vào ngành năng lượng tái tạo đang mở rộng thần tốc.
Theo sáng kiến “Đông Dữ liệu, Tây Điện toán”, chính phủ Trung Quốc đang tập trung xây dựng các trung tâm dữ liệu mới tại khu vực thưa thớt dân cư ở phía tây, nơi có quỹ đất và nguồn năng lượng tái tạo dồi dào hơn hẳn vùng đồng bằng ven biển miền đông.
Hồi đầu tháng, Trung Quốc công bố đưa vào vận hành dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn đầu tiên của đất nước được kết nối trực tiếp với một trung tâm dữ liệu.
Dự án điện gió và điện Mặt trời công suất 500 megawatt đặt tại vùng Ninh Hạ, phía tây bắc đất nước, sẽ cấp điện cho một trung tâm dữ liệu đám mây do Tập đoàn Đại Đường Trung Quốc vận hành thông qua “đường dây truyền tải chuyên dụng”, cơ quan quản lý doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc cho biết trong tuyên bố ngày 12/5.
“Về lâu dài, quốc gia nào cung cấp được nguồn điện giá rẻ, ổn định và ít phát thải carbon sẽ nắm lợi thế lớn trong việc phát triển hạ tầng AI”, Qiyang Xiong, nghiên cứu sinh tiến sĩ chuyên ngành chính sách năng lượng và AI tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho hay.
“Trung Quốc là quốc gia đi đầu thế giới về điện Mặt trời, điện gió và truyền tải điện siêu cao áp”, ông nói thêm. “Điều này giúp Trung Quốc có lợi thế trong việc cung cấp lượng điện sạch, giá rẻ cho các cụm trung tâm dữ liệu ở miền tây”.
Thu hẹp khoảng cách
Hiện tại, Mỹ vẫn là quốc gia có quy mô trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới với cách biệt xa so với các nước khác.
Theo Chỉ số AI từ Đại học Stanford, Mỹ vào năm 2025 sở hữu 5.427 trung tâm dữ liệu so với 449 của Trung Quốc.
Theo IEA, các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tiêu thụ 415 terawatt-giờ điện năng vào năm 2024, trong đó Mỹ chiếm 45%, tiếp theo là Trung Quốc và châu Âu với tỷ lệ lần lượt 25% và 15%.
Morgan Stanley dự báo chỉ riêng trong năm 2026, các tập đoàn ở Thung lũng Silicon, như Amazon, Microsoft, Meta và Alphabet, sẽ chi 630 tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu và những khoản đầu tư khác liên quan đến AI, vượt xa những gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc như Alibaba, Tencent hay ByteDance.
Nhưng Trung Quốc đang xây dựng các trung tâm dữ liệu với tốc độ chóng mặt. Số lượng kệ trung tâm dữ liệu của nước này tăng 30% mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, theo Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc. Nhờ thế, khoảng cách giữa Bắc Kinh và Washington đang nhanh chóng được thu hẹp.
Trước lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với các dòng chip cao cấp mà TSMC sản xuất cho Nvidia, Trung Quốc đã chuyển sang dùng chip do các công ty nội địa như Huawei tự thiết kế và giao cho tập đoàn gia công bán dẫn SMIC sản xuất.
Theo phân tích từ công ty tư vấn năng lượng Rystad Energy, công suất trung tâm dữ liệu của Trung Quốc dự kiến đạt 60 gigawatt vào năm 2030, gần gấp đôi mức hiện tại và chiếm 2,3% tổng nhu cầu điện tại nước này.
“Nền tảng sản xuất lớn cùng môi trường pháp lý bớt khắt khe hơn giúp Trung Quốc xây dựng các trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng phụ trợ nhanh hơn nhiều so với Mỹ”, Leah Fahy, chuyên gia kinh tế cao cấp về Trung Quốc tại công ty phân tích kinh tế vĩ mô Capital Economics, đánh giá. “Các trung tâm dữ liệu lắp ghép của Huawei hiện có thể xây dựng xong sau 6 tháng, trong khi các mô hình tương tự tại Mỹ phải mất ít nhất một năm”.
Thách thức với Mỹ
Đã có những dấu hiệu cho thấy việc triển khai AI tại Mỹ đang vấp phải các rào cản về nguồn cung năng lượng.
Đầu năm nay, công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie cho biết những hạn chế của lưới điện Mỹ đã khiến số lượng dự án trung tâm dữ liệu mới giảm 50% so với quý trước vào cuối năm 2025.
Hạn chế về công nghệ càng trở nên trầm trọng hơn do làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu ngày càng tăng từ các cộng đồng dân cư khắp nước Mỹ, một phần xuất phát từ áp lực mà những cơ sở này đè nặng lên lưới điện địa phương. Vấn đề này không xảy ra tại Trung Quốc.
Theo Data Center Watch, dự án nghiên cứu của công ty an ninh AI 10a Labs, ít nhất 36 trung tâm dữ liệu đã bị chặn hoặc đình trệ tại Mỹ trong khoảng thời gian từ tháng 5/2024 đến tháng 6/2025.
Các lãnh đạo công nghệ Mỹ, như Elon Musk của Tesla, Jensen Huang của Nvidia hay Sam Altman của OpenAI, đều công khai thừa nhận lợi thế mà Trung Quốc đang nắm giữ trong lĩnh vực năng lượng.
“Yếu tố cốt lõi hạn chế việc triển khai AI suy cho cùng chính là nguồn điện”, Musk phát biểu trong một cuộc phỏng vấn tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới hồi đầu năm. “Rất nhanh thôi, có thể ngay cuối năm nay, lượng chip thế giới sản xuất ra sẽ nhiều đến mức không đủ điện để chạy, ngoại trừ Trung Quốc. Tốc độ tăng trưởng ngành điện của Trung Quốc thực sự rất khủng khiếp”.
“Phát triển AI giờ đây vừa là bài toán về chip, vừa là bài toán về nguồn điện”, Howard Yu, giám đốc Trung tâm Sẵn sàng cho Tương lai tại Trường Kinh doanh IMD ở Lausanne, Thụy Sĩ, nhận định.
Thách thức với Trung Quốc
Nhưng lợi thế năng lượng của Trung Quốc cũng có những hạn chế riêng. Dù nước này đang nỗ lực thúc đẩy tham vọng AI bằng nguồn tài nguyên điện gió và điện Mặt trời ở những vùng sâu vùng xa phía tây, hầu hết các trung tâm dữ liệu hiện vẫn nằm trong và xung quanh các siêu đô thị phía đông như Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến.
“Những khu vực này cũng gặp khó khăn về nguồn cung điện và đã áp đặt hạn chế với các trung tâm dữ liệu mới”, Anders Hove, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, cho hay, thêm rằng lưới điện Trung Quốc còn bị phân mảnh nghiêm trọng, khiến dòng điện không thể luân chuyển thông suốt giữa các vùng miền.
“Hệ thống điện Trung Quốc chủ yếu được tổ chức và điều phối ở cấp tỉnh, với các đường truyền tải điện hoạt động theo cơ chế một chiều là chính”, ông nói. “Dù chính quyền trung ương đã kêu gọi xây dựng các thị trường bán buôn theo vùng và rút ngắn chu kỳ giao dịch điện, quá trình này vẫn diễn ra rất chậm chạp”.
Dù phát triển nhanh chóng, quá trình triển khai trung tâm dữ liệu của Trung Quốc cũng gặp phải các vấn đề về chất lượng, Kyle Chan, nhà nghiên cứu tại Viện Brookings chuyên về chính sách công nghiệp và công nghệ Trung Quốc, cho hay.
“Họ đang cố gắng xây dựng các cụm chip không đồng nhất, kết hợp nhiều hệ thống phần cứng khác nhau, sử dụng nhiều loại chip nội địa. Điều này khiến việc vận hành tác vụ AI trở nên khó khăn hơn”, ông nói.
Theo báo cáo rủi ro xây dựng trung tâm dữ liệu toàn cầu của tổ chức tư vấn Allianz, một số đơn vị phát triển bất động sản đã chuyển sang xây dựng trung tâm dữ liệu để hưởng trợ cấp từ chiến lược “Đông Dữ liệu, Tây Điện toán” của chính phủ.
Tuy nhiên, các đơn vị này thiếu kinh nghiệm thực tiễn với các dự án công nghệ cao vốn đòi hỏi khắt khe về hệ thống làm mát, nguồn điện dự phòng và kiến trúc mạng, dẫn đến các lỗi về thiết kế và thi công, làm giảm tuổi thọ và độ an toàn của công trình.
“Một số trung tâm dữ liệu của Trung Quốc đã gặp vấn đề về chất lượng xây dựng, nhất là khi đơn vị phát triển thiếu kinh nghiệm thực tế với những dự án phức tạp như vậy”, ông Chan cho biết.
Chính phủ Trung Quốc cũng thừa nhận tình trạng này khi cho biết hiệu suất khai thác thực tế của các trung tâm dữ liệu hiện chỉ ở mức 20-30%. Lãnh đạo SMIC cũng cảnh báo rằng các trung tâm dữ liệu mới xây có nguy cơ không được sử dụng hết công suất.
Theo chuyên gia Yu từ Trường Kinh doanh IMD, điều này cho thấy cả Mỹ và Trung Quốc đều có những vấn đề cần khắc phục trong cuộc đua AI.
“Có thể hình dung về toàn bộ cuộc đua này như sau: Mỹ có chip nhưng thiếu điện, trong khi Trung Quốc có điện nhưng thiếu chip. Cả hai đều đang chạy nước rút để giải quyết điểm nghẽn của riêng mình”, Yu cho hay.
Hôm qua 11.5, Tân Hoa xã dẫn thông báo từ ông Quách Gia Côn, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cùng ngày cho hay chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến nước này sẽ kéo dài từ ngày 13 - 15.5.
Theo đó, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump "sẽ có một cuộc trao đổi sâu sắc về các vấn đề quan trọng liên quan đến quan hệ Trung - Mỹ và hòa bình, phát triển thế giới". Liên quan chuyến thăm này, Reuters dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về một loạt vấn đề như Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân. Hai bên được cho cũng đang cân nhắc việc gia hạn thỏa thuận về mua bán khoáng sản, bao gồm đất hiếm và một số nguyên liệu bán dẫn. Căng thẳng thương mại giữa hai bên cũng là vấn đề đặt ra nhiều thách thức cho thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này. Vì thế, hai nhà lãnh đạo dự kiến đồng ý tiếp tục thảo luận để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư lẫn nhau, trong khi Trung Quốc dự kiến sẽ công bố các hợp đồng mua máy bay Boeing, thiết bị nông nghiệp và năng lượng của Mỹ.
Trả lời Thanh Niên ngày 11.5, GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá Tổng thống Trump luôn muốn thể hiện chiếm ưu thế, gây chú ý nhưng mục tiêu chiến lược cuối cùng của ông vẫn rất khó hiểu. So với nhiệm kỳ trước, đội ngũ nhân sự cấp cao trong nội các của Tổng thống Trump lần này bị cho là thiếu vai trò phản biện hơn. "Ngoại trưởng Marco Rubio có lẽ vẫn là tiếng nói phản biện của đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump, nhưng ông chưa có nhiều kinh nghiệm về Trung Quốc. Vì vậy, trong khi có thể dự đoán được những động thái mang tính kịch tính của Tổng thống Trump, thì lại khó xác định tầm nhìn mạch lạc", GS Nagy nhận định.
Vị chuyên gia này chỉ ra rằng cách thức phản ứng quen thuộc của ông Trump là ban đầu đe dọa áp thuế, đưa ra yêu cầu tối đa, nhưng về sau chưa chắc thực hiện đến cùng, thậm chí thay đổi hoàn toàn hướng đi, nên rất khó đoán.
"Trong khi đó, Chủ tịch nước Tập Cận Bình gần như chắc chắn đang thận trọng. Bắc Kinh tin rằng họ hiểu ông Trump để có thể làm hài lòng bằng cách có thể đưa ra những lời ca ngợi, hứa hẹn những ưu đãi; nhưng có lẽ cũng cần thận trọng về sự tự tin đó", GS Nagy nói và cho rằng vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc thực sự bất ngờ. Ông phân tích thêm: "Vấn đề Đài Loan đang gây ra áp lực cho Bắc Kinh trong việc thuyết phục Washington giảm hỗ trợ, chuyển giao vũ khí và cam kết chiến lược đối với Đài Bắc. Nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn. Vì thế, ông Tập cũng cần có được thắng lợi mang tính biểu tượng sau cuộc gặp, nên điều này có thể khiến ông Tập trở nên dễ đoán".
Cũng trả lời Thanh Niên, TS Patrick M. Cronin (Chủ tịch về nghiên cứu an ninh châu Á - Thái Bình Dương, Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích: "Cả Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Tập Cận Bình đều muốn cuộc gặp diễn ra, vì đây là hội nghị thượng đỉnh ổn định chiến lược. Hai nhà lãnh đạo đều muốn đạt được các lợi ích kinh tế theo cách của họ, đồng thời muốn giảm bớt gay gắt nhằm vào nhau. Bên cạnh đó, ông Tập Cận Bình xem đây là cơ hội để định hình lại chính sách đối với Đài Loan, định hình lại sự cạnh tranh và các chính sách chuyển giao công nghệ. Ông Trump coi đây là cơ hội để chứng tỏ rằng ông đang kiểm soát nền kinh tế, ông đủ mạnh để ngăn chặn sự thách thức từ Trung Quốc, và rằng Washington đang thắng trong những cuộc chiến mà ông Trump lựa chọn".
"Nhìn tổng thể, Chủ tịch Tập Cận Bình đang giữ thế trận thận trọng, không hành động quá tích cực, nhưng muốn kiểm soát đủ những gì Nga, CHDCND Triều Tiên đang làm, hoặc giờ đây là việc can thiệp nhẹ nhàng vào công cuộc hòa giải, có thể là về phía Iran, ít nhất là làm việc với Ả Rập Xê Út để giữ họ về phía Bắc Kinh, đồng thời cho thấy rằng ông đang cố gắng chấm dứt xung đột, không muốn Iran leo thang quá mức. Vì vậy, ông Tập đang cố gắng kiểm soát ít nhất một phần nào đó", TS Cronin đánh giá và nhận xét thêm: "Khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau, tôi không đặt nhiều niềm tin về các thỏa thuận thương mại có thể đạt được. Nhưng tựu trung các thỏa thuận thương mại chủ yếu chỉ mang tính biểu tượng để làm đẹp cho nhau, tất cả chỉ là hình ảnh và những cơ hội làm hình ảnh ngoại giao".
Liên quan chủ đề này, ông Dov Zakheim (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ và đang cố vấn cho nhiều cơ quan nghiên cứu chính sách Mỹ về đối ngoại ở khu vực) cho rằng: "Khi gặp Tổng thống Trump, ông Tập sẽ sẵn lòng tập trung vào các vấn đề kinh tế. Tôi nghĩ Tổng thống Trump cũng tập trung thảo luận về kinh tế, ông luôn khẳng định rằng bản thân không muốn xảy ra căng thẳng với Trung Quốc. Mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo khá gắn kết, ít nhất là trên phương diện thảo luận về kinh tế. Những căng thẳng và khó khăn trong quan hệ Mỹ - Trung sẽ phần nào hạ nhiệt; điều này sẽ mang lại lợi ích cho phần còn lại của khu vực Đông Á và Đông Nam Á".
Ngày 1-5, Lầu Năm Góc thông báo Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Pete Hegseth đã ra lệnh rút 5.000 trong tổng số 38.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức trong vòng sáu tháng đến một năm.
Theo News Nation, quyết định này xuất phát từ việc các đồng minh châu Âu "không thể hiện mức độ cam kết" mà Tổng thống Donald Trump mong đợi.
Việc rút quân sẽ đưa lực lượng Mỹ tại châu Âu về mức trước năm 2022 - trước khi chiến sự tại Ukraine nổ ra khiến chính quyền Biden phải tăng cường quân số.
Căng thẳng bùng phát trực tiếp từ bài phát biểu của Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 tại một trường trung học ở Marsberg.
Tại đây, ông Merz cảnh báo Mỹ có nguy cơ sa lầy ở Trung Đông, chỉ trích Washington đã thể hiện "sự yếu kém" khi bị Iran "làm nhục" và thiếu một kế hoạch mạch lạc để rút khỏi xung đột.
Ông còn lưu ý rằng phía Iran "hiệu quả hơn trong đàm phán" so với phía Mỹ, và khẳng định các hành động quân sự tại Iran cùng việc đóng cửa eo biển Hormuz đã giáng đòn mạnh vào kinh tế Đức.
Chỉ hai ngày sau, ngày 29-4 ông Trump phản pháo trên mạng xã hội Truth Social, gọi ông Merz là người "hoàn toàn không biết mình đang nói gì", chỉ trích ông đang "làm việc rất tệ" khiến nước Đức phải đối mặt với đủ loại vấn đề, và khuyên Thủ tướng Đức nên tập trung ít hơn vào Iran, nhiều hơn vào việc giải quyết xung đột Ukraine.
Đây không phải lần đầu ông Merz bày tỏ bất đồng. Trước đó, ông đã lên tiếng rằng người Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28-2, đồng thời trực tiếp đặt câu hỏi về lối thoát của Washington khỏi cuộc xung đột này.
Hãng CBC nhận định quyết định rút quân là lời nhắc nhở mạnh mẽ về "sự sẵn sàng đáp trả của ông Trump đối với những gì ông coi là sự bất trung từ các đồng minh".
Tờ Politico dẫn lời nhà phân tích Todd Harrison nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Đức: nơi đây không chỉ là nơi đóng quân của gần 40.000 binh sĩ Mỹ, mà còn là trụ sở của Bộ Tư lệnh Mỹ tại châu Âu và châu Phi, cùng bệnh viện quân sự lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài. Việc rút quân nhanh chóng, theo ông Harrison, sẽ "tốn kém và có thể làm suy yếu khả năng răn đe".
Tờ Telegraph ngày 1-5 cũng lưu ý rằng NATO chưa thảo luận về khả năng rút quân này, vì bất kỳ động thái nào cũng đòi hỏi một thỏa thuận song phương giữa Mỹ và Đức - điều hiện chưa tồn tại.
Bất đồng Mỹ - NATO thực ra đã âm ỉ từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump (2017 - 2021), khi Washington liên tục gây sức ép buộc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP.
Khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã giúp hóa giải khủng hoảng, còn kế hoạch rút 12.000 binh sĩ của ông Trump bị đình lại sau khi ông thất cử và chính quyền Biden đảo ngược quyết định này.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đẩy căng thẳng lên một nấc mới: từ đe dọa rời khỏi NATO, chỉ trích châu Âu "quân sự hóa" Ukraine gây cản trở hòa đàm, đến áp thuế quan lên các thành viên EU.
Bài phát biểu của Phó tổng thống J.D. Vance tại Hội nghị an ninh Munich năm ngoái - cáo buộc một số nhà lãnh đạo châu Âu đang theo đuổi các chính sách có thể dẫn đến "sự hủy diệt của nền văn minh phương Tây", đồng thời ám chỉ sự ủng hộ công khai đối với các lực lượng dân tộc chủ nghĩa và cánh hữu tại châu Âu - càng khoét sâu thêm hố ngăn cách.
Trang Al Arabiya nhận định những khác biệt trong NATO đang "gay gắt hơn bao giờ hết". Nhà khoa học chính trị Emilian Kowalski thuộc Đại học Tampere lập luận rằng Mỹ không trực tiếp phá hủy NATO, mà đang dần biến liên minh này thành một "cầu thu phí" phục vụ lợi ích Washington, ngày càng ít dung nạp các cơ chế an ninh thay thế của châu Âu.
Ở phía châu Âu, các ý tưởng về lực lượng vũ trang độc lập và "ô dù hạt nhân" riêng - ban đầu do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất - đang được bàn thảo nghiêm túc hơn.
Dù vậy, Chiến lược Quốc phòng quốc gia Mỹ (NDS 2026) công bố đầu năm nay khẳng định Washington không có ý định rời NATO, với khoảng 80.000 binh sĩ vẫn hiện diện tại châu Âu.
Trọng tâm đang dịch chuyển: Mỹ tiếp tục ở lại, nhưng đòi các đồng minh gánh phần lớn hơn trong chi tiêu quốc phòng.
Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 7 và 8-6 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) sẽ là phép thử quan trọng: liệu đây sẽ là thời điểm hòa giải, hay là bước ngoặt dẫn đến sự đổ vỡ của liên minh tồn tại gần tám thập niên?
"Lệnh bắt giữ đối với ông Ronald Marapon Dela Rosa đã được Phòng Tiền xét xử I của ICC ban hành một cách bí mật và được niêm phong vào ngày 6/11/2025. ICC đang tiến hành các thủ tục để công khai lệnh bắt này", Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) hôm nay cho biết.
Ông Dela Rosa đối mặt cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người vì đã phụ trách cuộc chiến chống ma túy do cựu tổng thống Philippines Rodrigo Duterte phát động và thực hiện các vụ hành quyết không qua xét xử.
Trước đó cùng ngày, cựu thượng nghị sĩ Philippines Antonio Trillanes đã công bố trước báo giới bản sao lệnh bắt của ICC đối với ông Dela Rosa. Ông cho biết lệnh bắt được chuyển đến Trung tâm Tội phạm xuyên quốc gia Philippines (PCTC) vào hôm nay.
Ông Trillanes cũng nhấn mạnh rằng ông Dela Rosa có thể bị bắt tại Thượng viện, ngay cả khi cơ quan này đang trong kỳ họp.
Chủ tịch Thượng viện mới đắc cử Alan Peter Cayetano trong khi đó nói với các phóng viên rằng thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa, người từng là tư lệnh cảnh sát quốc gia Philippines dưới thời ông Duterte, đang được Thượng viện bảo vệ theo quy chế miễn trừ "phù hợp với các quy định và luật pháp Philippines".
Trên mạng xã hội, trợ lý luật sư tại ICC Maria Kristina Conti lưu ý rằng Quy chế Rome có điều khoản quy định rõ rằng "chức vụ chính thức và các quyền miễn trừ đi kèm đều không có giá trị khi xem xét trách nhiệm hình sự trước ICC".
ICC, có trụ sở tại The Hague của Hà Lan, là tòa quốc tế thường trực được thành lập tháng 7/2002 dựa trên Quy chế Rome, văn kiện được hơn 100 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc thông qua năm 1998. Theo Quy chế Rome, ICC tập trung xét xử những cáo buộc nghiêm trọng nhất thế giới, gồm diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Ông Duterte bị bắt tại Manila hồi tháng 3/2025 theo lệnh của ICC, rồi bị đưa sang Hà Lan, giam tại nhà tù Scheveningen, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người liên quan đến cuộc chiến chống ma túy.
Trong nhiệm kỳ thị trưởng Davao và tổng thống Philippines, ông Duterte đã phát động cuộc chiến chống ma túy, cho phép cảnh sát bắn chết các nghi phạm ma túy ngay tại chỗ mà không cần qua xét xử. Chiến dịch này do ông Dela Rosa, tư lệnh cảnh sát quốc gia, phụ trách.
Cảnh sát Philippines cho biết chiến dịch đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng, nhưng các nhóm nhân quyền ước tính con số thực tế lên tới hàng chục nghìn người.
