Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin hôm 7.4 cho biết phía hải quan có thể ngừng xử lý quy trình với khách quốc tế ở những sân bay lớn tại các “thành phố trú ẩn” vốn từ chối thực thi chính sách nhập cư cứng rắn dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Thuật ngữ “thành phố trú ẩn” thường dùng để chỉ các tiểu bang, hạt hoặc thành phố áp dụng những chính sách nhằm giới hạn việc hợp tác với các cơ quan liên bang muốn trục xuất di dân bất hợp pháp, theo tờ The New York Times. Các chính quyền địa phương bắt đầu áp dụng chính sách “trú ẩn” từ thập niên 1980, khi các nhà thờ mở cửa đón những người tị nạn vì nội chiến ở El Salvador. Trong khoảng một thập niên trở lại đây, chính sách này thu hút ngày càng nhiều sự chú ý hơn do nhập cư trở thành vấn đề được các cử tri Mỹ quan tâm.
Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, nhiều địa phương do đảng Dân chủ điều hành tiếp tục nhấn mạnh chính sách “trú ẩn”. Tính đến năm 2023, Mỹ có khoảng 14 triệu dân nhập cư không giấy tờ. Và các chính sách thường được áp dụng tại những khu vực có đông người nhập cư sinh sống, bao gồm nhiều người không có giấy tờ cư trú hợp pháp trên đất Mỹ và vì thế dễ bị trục xuất. Nhiều người trong số họ đã có gia đình và sinh con ở Mỹ, còn những người khác đã gắn bó lâu dài với cộng đồng.
Đến tháng 10.2025, Bộ Tư pháp Mỹ công bố danh sách các tiểu bang và thành phố trú ẩn, trong đó nhiều đô thị có sân bay quốc tế lớn như Denver (Colorado), Philadelphia (Pennsylvania), Chicago (Illinois), Los Angeles (California), TP.New York (New York), Newark (New Jersey), Seattle (Washington) và San Francisco (California). Chỉ tính riêng TP.New York đã có 3 sân bay lớn, đón hơn 50 triệu lượt khách quốc tế trong năm ngoái. Còn bang California có các sân bay quốc tế Los Angeles và San Francisco, lần lượt đón hơn 73 triệu và hơn 50 triệu lượt khách năm 2025, theo báo USA Today.
Trong cuộc phỏng vấn đầu tiên kể từ khi nhậm chức với đài Fox News ngày 6.4 (giờ Mỹ), ông Mullin cho biết Bộ An ninh Nội địa đang xem xét khả năng thu hồi dịch vụ kiểm tra hải quan ở những địa phương hạn chế hoặc từ chối hợp tác với giới chức liên bang về chính sách nhập cư.
“Nếu là thành phố trú ẩn, liệu họ có nên tiếp tục xử lý thủ tục hải quan không?”, Bộ trưởng Mullin đặt vấn đề. “Nếu họ là thành phố trú ẩn và đón các chuyến bay quốc tế, và chúng tôi đề nghị họ hợp tác tại sân bay, nhưng khi hành khách rời khỏi đó thì họ lại không thực thi chính sách nhập cư. Có lẽ chúng ta cần phải xem xét lại một cách nghiêm túc vấn đề này”, theo ông.
Một ngày sau (7.4), tại bang Bắc Carolina, ông Mullin xác nhận có phương án rút nhân viên hải quan khỏi những phi trường tại các thành phố trú ẩn. Ông cho biết sẽ trình bày với Tổng thống Trump về khả năng trên, dù hiện chưa có quyết định cuối cùng về việc này.
Kể từ giữa tháng 2, vấn đề sân bay và thực thi luật nhập cư đã trở thành tâm điểm tranh cãi gay gắt giữa lưỡng đảng. Phe Dân chủ từ chối ủng hộ khoản bổ sung ngân sách cho chiến dịch siết chặt nhập cư của Tổng thống Trump nếu chính quyền liên bang không triển khai nỗ lực cải cách nhằm hạn chế các chính sách trục xuất cứng rắn và gây tranh cãi.
Việc đảng Dân chủ vẫn chưa đạt được thỏa thuận để cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa, bao gồm Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CPB), cũng là một phần lý do dẫn đến cân nhắc trên. Bộ trưởng Mullin cho hay việc rút nhân viên hải quan là một trong số các phương án đang chuẩn bị được thảo luận, và không nhất thiết sẽ triển khai trên thực tế.
Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 25/5 so sánh cuộc trưng cầu dân ý sắp tới tại tỉnh Alberta với cuộc bỏ phiếu Brexit năm 2016 khiến Anh rút khỏi Liên minh châu Âu (EU).
"Trong các nỗ lực ly khai như vậy, người ta thường nói rằng 'cứ bỏ phiếu đi, đó là lựa chọn tự do. Đồng ý đi và chúng ta sẽ có đòn bẩy mạnh hơn trong đàm phán tương lai'. Đó là trò lừa bịp rất nguy hiểm", ông Carney nói trong cuộc họp báo ở Ottawa.
Thủ tướng Canada, người từng giữ chức thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh trong thời kỳ nước này tiến hành chiến dịch trưng cầu dân ý Brexit, cho hay người dân Anh đến nay vẫn tìm cách khắc phục thiệt hại từ quyết định đó.
"10 năm sau, nước Anh vẫn đang cố gắng đảo ngược những hệ lụy mà người dân không ngờ rằng mình đã bỏ phiếu ủng hộ nhưng cuối cùng vẫn phải sống chung với nó", ông nói.
Sau nhiều tháng chịu sức ép từ các nhóm ủng hộ ly khai ở Alberta, Thủ hiến Danielle Smith cuối tuần qua thông báo tổ chức cuộc trưng cầu dân ý nội bộ tỉnh về nguyện vọng tiếp tục ở lại Canada, hay chính quyền tỉnh nên bắt đầu tiến trình pháp lý hướng tới một cuộc bỏ phiếu lần hai mang tính ràng buộc pháp lý về ly khai.
Cuộc bỏ phiếu đầu tiên dự kiến diễn ra ngày 19/10. Khảo sát dư luận do hãng Angus Reid của Canada công bố ngày 25/5 cho thấy khoảng 60% cử tri ở Alberta ủng hộ tỉnh này ở lại Canada, song những chuyển biến trong 6 tháng tới dưới tác động từ những chiến dịch vận động chính trị vẫn vô cùng khó lường.
Thủ tướng Canada cảnh báo cử tri tại Alberta không nên tin vào những thông điệp ủng hộ ly khai như một cách để tăng đòn bẩy đàm phán với chính quyền liên bang, vì kết quả trưng cầu dân ý luôn tiềm ẩn nhiều hậu họa ngoài ý muốn.
"Chúng ta phải rất cẩn trọng", ông nói. "Cả Canada và Alberta đều có lợi khi đất nước duy trì thống nhất".
Theo ông, tổ chức một cuộc trưng cầu về ly khai trong bối cảnh hiện nay là "không hữu ích" và cũng không mang tính dân chủ, vì cử tri không được đặt vấn đề này trong kỳ bầu cử trước. Vấn đề ly khai khỏi Canada không nằm trong cam kết tranh cử của bà Smith trong cuộc bầu cử cấp tỉnh, cũng không xuất hiện trong cương lĩnh của đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP).
Đáp lại thông điệp từ Thủ tướng Carney, Thủ hiến Smith ra tuyên bố khẳng định bà cũng mong muốn Canada duy trì thống nhất, song cảnh báo chính quyền liên bang không nên can thiệp quá mức vào vấn đề của tỉnh.
"Quyết định này thuộc về người dân Alberta, không phải ý chí từ Ottawa. Sự bất bình của người dân bắt đầu từ những chính sách thảm họa trong 10 năm qua của chính quyền tiền nhiệm, dưới thời cựu thủ tướng Justin Trudeau", bà nói.
Những người ủng hộ độc lập cho rằng Alberta, tỉnh giàu tài nguyên dầu mỏ, không nhận được sự quan tâm từ giới hoạch định chính sách trung ương nhiều năm qua. Họ cho rằng chính sách môi trường của chính phủ liên bang cản trở Altberta xây dựng các tuyến ống dẫn dầu khí và khai thác tài nguyên.
Phong trào ly khai trong năm nay thu thập được hơn 300.000 chữ ký yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý, đủ điều kiện kích hoạt tiến trình bỏ phiếu. Tuy nhiên, tòa án tỉnh bác bỏ kiến nghị này sau khi các cộng đồng thổ dân Alberta lập luận rằng họ không được tham vấn.
Dù vậy, bà Smith cuối cùng vẫn quyết định cho bỏ phiếu về tương lai "đi hay ở", viện dẫn một kiến nghị phản đối ly khai với hơn 400.000 chữ ký ủng hộ Alberta ở lại Canada.
Năm 2016, thủ tướng Anh khi đó là David Cameron đã chấp nhận tổ chức bỏ phiếu Brexit vì áp lực từ một bộ phận cử tri và đồng minh. Những người ủng hộ Brexit khi đó cũng cho rằng tư cách thành viên EU kìm hãm tăng trưởng kinh tế và chủ quyền.
Phe ủng hộ ở lại EU từng dẫn trước trong các cuộc thăm dò, song khoảng cách dần thu hẹp và phe Brexit giành chiến thắng sít sao với tỷ lệ 52% ủng hộ Anh rời EU, 48% muốn ở lại. Ông Cameron đã từ chức sau khi có kết quả trưng cầu dân ý.
Quá trình đàm phán giữa Anh và EU kéo dài hơn 4 năm, trước khi Anh chính thức rời khối vào năm 2020.
Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch - người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến "cắm trại ngoài vũ trụ", nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt - và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây - khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng - đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là "thợ sửa ống nước ngoài không gian".
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu - và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều "thở phào nhẹ nhõm".
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc "dưới mặt đất" như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực - nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động - phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, "treo mình như một con dơi" giữa khoang tàu - theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông "như trở lại làm một đứa trẻ". Còn Victor Glover - người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng - thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.
Sự việc xảy ra hôm 4/5 gần Công viên Quốc gia ở thủ đô Washington, ngay sau khi đoàn xe chở Phó tổng thống JD Vance đi qua khu vực.
"Các đặc vụ mặc thường phục phát hiện một người khả nghi, có mang vũ khí gần Nhà Trắng vào khoảng 15h30. Họ báo tin cho lực lượng mặc sắc phục để khống chế nghi phạm", phó giám đốc Mật vụ Mỹ Matthew Quinn cho biết trong cuộc họp báo sau đó.
Theo ông Quinn, nghi phạm bỏ chạy và rút súng bắn về phía các đặc vụ. Các sĩ quan bắn trả, khiến người này bị thương. Nghi phạm đã được đưa đến bệnh viện, chưa rõ tình trạng cụ thể. Một thiếu niên đứng gần hiện trường cũng bị thương nhẹ do trúng đạn từ nghi phạm.
Nhà Trắng đã được phong tỏa trong thời gian ngắn khi Mật vụ Mỹ ứng phó tình huống. Tổng thống Donald Trump lúc đó đang chủ trì hội nghị với các doanh nghiệp nhỏ ở Nhà Trắng và sự kiện không bị gián đoạn.
"Khu vực này luôn được chúng tôi tuần tra chặt chẽ. Công tác bảo vệ tại mọi địa điểm tương tự đều được duy trì 24/7 ở mức cảnh giác cao nhất", ông Quinn phát biểu.
Sự việc xảy ra hơn một tuần sau vụ một tay súng tìm cách xông qua hàng rào an ninh tại khách sạn ở thủ đô Washington, nơi Tổng thống Trump đang dự tiệc dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng. Nghi phạm Cole Allen, 31 tuổi, đối mặt cáo buộc âm mưu ám sát Tổng thống.
"Tôi chưa thể khẳng định sự việc có nhắm vào Tổng thống hay không, nhưng chúng tôi sẽ sớm có câu trả lời", phó giám đốc Mật vụ Mỹ nói khi được hỏi liệu sự việc ngày 4/5 có liên quan đến những âm mưu nhằm vào ông Trump gần đây hay không.
