Hôm qua 11.5, Tân Hoa xã dẫn thông báo từ ông Quách Gia Côn, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cùng ngày cho hay chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến nước này sẽ kéo dài từ ngày 13 – 15.5.
Theo đó, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump “sẽ có một cuộc trao đổi sâu sắc về các vấn đề quan trọng liên quan đến quan hệ Trung – Mỹ và hòa bình, phát triển thế giới”. Liên quan chuyến thăm này, Reuters dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về một loạt vấn đề như Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân. Hai bên được cho cũng đang cân nhắc việc gia hạn thỏa thuận về mua bán khoáng sản, bao gồm đất hiếm và một số nguyên liệu bán dẫn. Căng thẳng thương mại giữa hai bên cũng là vấn đề đặt ra nhiều thách thức cho thượng đỉnh Mỹ – Trung lần này. Vì thế, hai nhà lãnh đạo dự kiến đồng ý tiếp tục thảo luận để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư lẫn nhau, trong khi Trung Quốc dự kiến sẽ công bố các hợp đồng mua máy bay Boeing, thiết bị nông nghiệp và năng lượng của Mỹ.
Trả lời Thanh Niên ngày 11.5, GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá Tổng thống Trump luôn muốn thể hiện chiếm ưu thế, gây chú ý nhưng mục tiêu chiến lược cuối cùng của ông vẫn rất khó hiểu. So với nhiệm kỳ trước, đội ngũ nhân sự cấp cao trong nội các của Tổng thống Trump lần này bị cho là thiếu vai trò phản biện hơn. “Ngoại trưởng Marco Rubio có lẽ vẫn là tiếng nói phản biện của đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump, nhưng ông chưa có nhiều kinh nghiệm về Trung Quốc. Vì vậy, trong khi có thể dự đoán được những động thái mang tính kịch tính của Tổng thống Trump, thì lại khó xác định tầm nhìn mạch lạc”, GS Nagy nhận định.
Vị chuyên gia này chỉ ra rằng cách thức phản ứng quen thuộc của ông Trump là ban đầu đe dọa áp thuế, đưa ra yêu cầu tối đa, nhưng về sau chưa chắc thực hiện đến cùng, thậm chí thay đổi hoàn toàn hướng đi, nên rất khó đoán.
“Trong khi đó, Chủ tịch nước Tập Cận Bình gần như chắc chắn đang thận trọng. Bắc Kinh tin rằng họ hiểu ông Trump để có thể làm hài lòng bằng cách có thể đưa ra những lời ca ngợi, hứa hẹn những ưu đãi; nhưng có lẽ cũng cần thận trọng về sự tự tin đó”, GS Nagy nói và cho rằng vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc thực sự bất ngờ. Ông phân tích thêm: “Vấn đề Đài Loan đang gây ra áp lực cho Bắc Kinh trong việc thuyết phục Washington giảm hỗ trợ, chuyển giao vũ khí và cam kết chiến lược đối với Đài Bắc. Nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn. Vì thế, ông Tập cũng cần có được thắng lợi mang tính biểu tượng sau cuộc gặp, nên điều này có thể khiến ông Tập trở nên dễ đoán”.
Cũng trả lời Thanh Niên, TS Patrick M. Cronin (Chủ tịch về nghiên cứu an ninh châu Á – Thái Bình Dương, Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích: “Cả Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Tập Cận Bình đều muốn cuộc gặp diễn ra, vì đây là hội nghị thượng đỉnh ổn định chiến lược. Hai nhà lãnh đạo đều muốn đạt được các lợi ích kinh tế theo cách của họ, đồng thời muốn giảm bớt gay gắt nhằm vào nhau. Bên cạnh đó, ông Tập Cận Bình xem đây là cơ hội để định hình lại chính sách đối với Đài Loan, định hình lại sự cạnh tranh và các chính sách chuyển giao công nghệ. Ông Trump coi đây là cơ hội để chứng tỏ rằng ông đang kiểm soát nền kinh tế, ông đủ mạnh để ngăn chặn sự thách thức từ Trung Quốc, và rằng Washington đang thắng trong những cuộc chiến mà ông Trump lựa chọn”.
“Nhìn tổng thể, Chủ tịch Tập Cận Bình đang giữ thế trận thận trọng, không hành động quá tích cực, nhưng muốn kiểm soát đủ những gì Nga, CHDCND Triều Tiên đang làm, hoặc giờ đây là việc can thiệp nhẹ nhàng vào công cuộc hòa giải, có thể là về phía Iran, ít nhất là làm việc với Ả Rập Xê Út để giữ họ về phía Bắc Kinh, đồng thời cho thấy rằng ông đang cố gắng chấm dứt xung đột, không muốn Iran leo thang quá mức. Vì vậy, ông Tập đang cố gắng kiểm soát ít nhất một phần nào đó”, TS Cronin đánh giá và nhận xét thêm: “Khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau, tôi không đặt nhiều niềm tin về các thỏa thuận thương mại có thể đạt được. Nhưng tựu trung các thỏa thuận thương mại chủ yếu chỉ mang tính biểu tượng để làm đẹp cho nhau, tất cả chỉ là hình ảnh và những cơ hội làm hình ảnh ngoại giao”.
Liên quan chủ đề này, ông Dov Zakheim (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ và đang cố vấn cho nhiều cơ quan nghiên cứu chính sách Mỹ về đối ngoại ở khu vực) cho rằng: “Khi gặp Tổng thống Trump, ông Tập sẽ sẵn lòng tập trung vào các vấn đề kinh tế. Tôi nghĩ Tổng thống Trump cũng tập trung thảo luận về kinh tế, ông luôn khẳng định rằng bản thân không muốn xảy ra căng thẳng với Trung Quốc. Mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo khá gắn kết, ít nhất là trên phương diện thảo luận về kinh tế. Những căng thẳng và khó khăn trong quan hệ Mỹ – Trung sẽ phần nào hạ nhiệt; điều này sẽ mang lại lợi ích cho phần còn lại của khu vực Đông Á và Đông Nam Á”.
Theo ABC News ngày 16.4, vụ việc xảy ra vào ngày 12.4, tần số của trạm kiểm soát không lưu ở sân bay quốc gia Ronald Reagan Washington ở bang Virginia (Mỹ) ghi lại liên lạc với phi công trên một máy bay và nghe thấy phi công giả tiếng mèo kêu.
Các phi công đã lập tức bị khiển trách. Một người nói qua tần số vô tuyến rằng: “Các vị cần phải là những phi công chuyên nghiệp”, tuy nhiên ngay sau đó phi công lại tiếp tục phản hồi bằng cách giả tiếng mèo kêu và chó sủa. "Đây là lý do các vị vẫn đang lái máy bay RJ”, người trong đoạn ghi âm nói thêm.
RJ là viết tắt của “regional jet”, tức máy bay phản lực khu vực. Đây là những máy bay cỡ nhỏ, thường chứa tối đa khoảng 100 hành khách và được thiết kế để phục vụ các chặng bay ngắn hoặc trung bình. Các phi công mới vào nghề thường sẽ điều khiển các loại máy bay này.
Hiện chưa rõ mức độ xác thực của đoạn ghi âm trên. Trong tuyên bố, Cục hàng không liên bang Mỹ (FAA) cho biết quy định hiện hành cấm các phi công “có những cuộc nói chuyện không cần thiết khi đang ở độ cao dưới 10.000 feet (3.048 m). FAA cũng sẽ xác minh đoạn ghi âm và nếu nghi ngờ sai phạm sẽ tiến hành điều tra.
Ông Dennis Tajer, phi công kiêm phát ngôn viên của Hiệp hội Liên minh Phi công, công đoàn đại diện cho các phi công của hãng hàng không American Airlines, cho biết ông từng chứng kiến những trường hợp giả tiếng mèo kêu khi liên lạc qua tần số “dự phòng”. Tần số này ít được sử dụng vì nó chỉ dành riêng cho các trường hợp khẩn cấp. Ông Tajer ám chỉ rằng các phi công nêu trên có thể đã dùng tần số này.
“Điều này không phải chuyện đùa, đây là một tần số nghiêm túc và nó có một mục đích nghiêm túc. Bất kỳ trò đùa nhạt nhẽo hay trò hề nào trên tần số này đều không được cổ súy và cần chấm dứt”, ông nói.
"Đêm qua, cháu gái của thiếu tướng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Qassem Soleimani cùng con gái của bà này bị các đặc vụ liên bang bắt sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio thu hồi tư cách thường trú hợp pháp của họ", Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 4/4 thông báo.
Theo cơ quan này, cháu gái của tướng Solemania là Hamideh Soleimani Afshar, tên của con gái bà không được công bố. Cả hai đang bị giam tại cơ sở của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE).
Giới chức Mỹ nói rằng bà Soleimani Afshar ủng hộ chính quyền Iran, ca ngợi lãnh tụ tối cao mới và "gọi Mỹ là kẻ thù mới nhất". Chồng của bà Soleimani Afshar cũng bị cấm nhập cảnh vào Mỹ.
Tuy nhiên, con gái ông Soleimani là Zeinab Soleimani nói đây không phải là người thân của họ. "Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra thông báo sai sự thật, những người đó không có liên hệ gì với gia đình chúng tôi", bà Zeinab cho biết.
Narjes Soleimani, con gái khác của ông Soleimani đang là thành viên Hội đồng Thành phố Tehran, khẳng định "không có bất cứ thành viên trong gia đình chúng tôi hay người thân đang cư trú tại Mỹ".
Các thông tin này xuất hiện trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đang tăng nhiệt sau vụ Iran bắn hạ tiêm kích F-15 Mỹ. Cả Mỹ và Iran đều đang tìm kiếm một sĩ quan đã phóng ghế thoát hiểm. Nghị sĩ Mỹ đánh giá nếu Iran bắt sống được người này, cục diện đàm phán có thể thay đổi.
Qassem Soleimani, từng giữ chức chỉ huy đặc nhiệm Quds của IRGC, thiệt mạng tại Baghdad, Iraq vào tháng 1/2020 khi máy bay không người lái (UAV) Mỹ tấn công chiếc xe chở ông. Tổng thống Trump đã ra lệnh thực hiện đòn hạ sát này trong nhiệm kỳ đầu của mình.
Ông Soleimani từng được mô tả là "một trong những người quyền lực nhất tại Trung Đông, thiên tài của chiến tranh phi đối xứng". Để trả đũa cho cái chết của ông, Iran đã phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Iraq vào ngày 8/1/2020, khiến khoảng 110 binh sĩ Mỹ bị thương.
Theo Đài CNN, một phi công Mỹ được giải cứu sau vụ tiêm kích F-15 bị bắn rơi trên bầu trời Iran hồi tháng 4 cho biết ông đã thấy hiện tượng lạ trước khi phóng khỏi máy bay: nhiều drone Iran bay đồng bộ, tạo hình giống một con sứa khổng lồ.
Thông tin này nhanh chóng gây tranh cãi trong cộng đồng tình báo Mỹ. Nếu được xác nhận, đây có thể là bước tiến đáng kể trong công nghệ drone của Tehran.
Thông tin này được phi công báo cáo với giới chức tình báo Mỹ, sau khi được lực lượng đặc nhiệm giải cứu.
Theo một nguồn tin am hiểu vụ việc, phi công mô tả các drone "kết nối với nhau, di chuyển như một thể thống nhất, với những chiếc nhỏ hơn nằm dưới những chiếc lớn hơn như các xúc tu của con sứa".
"Cứ như chuyện người ngoài hành tinh vậy", nguồn tin nói. Một nguồn tin khác cho biết phi công gọi cảnh tượng này là "bãi mìn drone trên không".
Nguyên nhân chính xác khiến chiếc F-15 bị bắn hạ vẫn đang được điều tra. Tuy nhiên các báo cáo ban đầu cho thấy đội hình drone này có thể đã góp phần giúp Iran hạ chiến đấu cơ Mỹ.
Đây cũng là lần đầu một máy bay quân sự Mỹ bị bắn rơi trong không phận Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Tuy vậy, lời kể của phi công F-15 gây nhiều tranh cãi trong giới tình báo Mỹ. Ông bị chấn động não sau vụ rơi và đây là lần thứ hai phải nhảy dù thoát hiểm trong xung đột.
Vì vậy các điều tra viên đặt câu hỏi liệu ông có thực sự nhìn thấy như mô tả, hay chỉ là ảo giác do chấn thương. Một số giả thuyết khác cũng được nêu ra, từ khả năng Iran đã phát triển công nghệ mới đến việc đây chỉ là một cuộc thử nghiệm.
Theo các nguồn tin, năng lực mà phi công mô tả được gọi là "mạng lưới kết nối dạng lưới một-nhiều" (one-to-many meshed networking), cho phép một người điều khiển chỉ huy cùng lúc nhiều drone.
Dù tình báo Mỹ trước đó chưa đánh giá Iran sở hữu năng lực này, Nga và Trung Quốc được cho là đã phát triển công nghệ tương tự.
Một số báo cáo cũng cho thấy Tehran đã nhận được hỗ trợ từ hai nước trong quá trình phát triển chương trình drone.
Giới chuyên gia cảnh báo nếu Iran thực sự làm chủ công nghệ này, đây sẽ là mối đe dọa đáng kể với Mỹ và các đồng minh trong khu vực.
Bà Emma Bates, chuyên gia về tác chiến drone và hiện đại hóa quốc phòng, nhận định một đàn drone có thể tự phối hợp đội hình, mang chất nổ và duy trì lực lượng dự bị để tiếp tục tấn công sẽ tạo ra phương thức tác chiến "cực kỳ đáng gờm".
"Chúng ta sẽ phải chi những khoản tiền khổng lồ, đánh đổi cả máu và tài sản để tự bảo vệ trước một hệ thống có khả năng phối hợp như vậy", bà nói.
