Hôm qua 11.5, Tân Hoa xã dẫn thông báo từ ông Quách Gia Côn, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cùng ngày cho hay chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến nước này sẽ kéo dài từ ngày 13 – 15.5.
Theo đó, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump “sẽ có một cuộc trao đổi sâu sắc về các vấn đề quan trọng liên quan đến quan hệ Trung – Mỹ và hòa bình, phát triển thế giới”. Liên quan chuyến thăm này, Reuters dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về một loạt vấn đề như Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân. Hai bên được cho cũng đang cân nhắc việc gia hạn thỏa thuận về mua bán khoáng sản, bao gồm đất hiếm và một số nguyên liệu bán dẫn. Căng thẳng thương mại giữa hai bên cũng là vấn đề đặt ra nhiều thách thức cho thượng đỉnh Mỹ – Trung lần này. Vì thế, hai nhà lãnh đạo dự kiến đồng ý tiếp tục thảo luận để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư lẫn nhau, trong khi Trung Quốc dự kiến sẽ công bố các hợp đồng mua máy bay Boeing, thiết bị nông nghiệp và năng lượng của Mỹ.
Trả lời Thanh Niên ngày 11.5, GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá Tổng thống Trump luôn muốn thể hiện chiếm ưu thế, gây chú ý nhưng mục tiêu chiến lược cuối cùng của ông vẫn rất khó hiểu. So với nhiệm kỳ trước, đội ngũ nhân sự cấp cao trong nội các của Tổng thống Trump lần này bị cho là thiếu vai trò phản biện hơn. “Ngoại trưởng Marco Rubio có lẽ vẫn là tiếng nói phản biện của đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump, nhưng ông chưa có nhiều kinh nghiệm về Trung Quốc. Vì vậy, trong khi có thể dự đoán được những động thái mang tính kịch tính của Tổng thống Trump, thì lại khó xác định tầm nhìn mạch lạc”, GS Nagy nhận định.
Vị chuyên gia này chỉ ra rằng cách thức phản ứng quen thuộc của ông Trump là ban đầu đe dọa áp thuế, đưa ra yêu cầu tối đa, nhưng về sau chưa chắc thực hiện đến cùng, thậm chí thay đổi hoàn toàn hướng đi, nên rất khó đoán.
“Trong khi đó, Chủ tịch nước Tập Cận Bình gần như chắc chắn đang thận trọng. Bắc Kinh tin rằng họ hiểu ông Trump để có thể làm hài lòng bằng cách có thể đưa ra những lời ca ngợi, hứa hẹn những ưu đãi; nhưng có lẽ cũng cần thận trọng về sự tự tin đó”, GS Nagy nói và cho rằng vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc thực sự bất ngờ. Ông phân tích thêm: “Vấn đề Đài Loan đang gây ra áp lực cho Bắc Kinh trong việc thuyết phục Washington giảm hỗ trợ, chuyển giao vũ khí và cam kết chiến lược đối với Đài Bắc. Nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn. Vì thế, ông Tập cũng cần có được thắng lợi mang tính biểu tượng sau cuộc gặp, nên điều này có thể khiến ông Tập trở nên dễ đoán”.
Cũng trả lời Thanh Niên, TS Patrick M. Cronin (Chủ tịch về nghiên cứu an ninh châu Á – Thái Bình Dương, Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích: “Cả Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Tập Cận Bình đều muốn cuộc gặp diễn ra, vì đây là hội nghị thượng đỉnh ổn định chiến lược. Hai nhà lãnh đạo đều muốn đạt được các lợi ích kinh tế theo cách của họ, đồng thời muốn giảm bớt gay gắt nhằm vào nhau. Bên cạnh đó, ông Tập Cận Bình xem đây là cơ hội để định hình lại chính sách đối với Đài Loan, định hình lại sự cạnh tranh và các chính sách chuyển giao công nghệ. Ông Trump coi đây là cơ hội để chứng tỏ rằng ông đang kiểm soát nền kinh tế, ông đủ mạnh để ngăn chặn sự thách thức từ Trung Quốc, và rằng Washington đang thắng trong những cuộc chiến mà ông Trump lựa chọn”.
“Nhìn tổng thể, Chủ tịch Tập Cận Bình đang giữ thế trận thận trọng, không hành động quá tích cực, nhưng muốn kiểm soát đủ những gì Nga, CHDCND Triều Tiên đang làm, hoặc giờ đây là việc can thiệp nhẹ nhàng vào công cuộc hòa giải, có thể là về phía Iran, ít nhất là làm việc với Ả Rập Xê Út để giữ họ về phía Bắc Kinh, đồng thời cho thấy rằng ông đang cố gắng chấm dứt xung đột, không muốn Iran leo thang quá mức. Vì vậy, ông Tập đang cố gắng kiểm soát ít nhất một phần nào đó”, TS Cronin đánh giá và nhận xét thêm: “Khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau, tôi không đặt nhiều niềm tin về các thỏa thuận thương mại có thể đạt được. Nhưng tựu trung các thỏa thuận thương mại chủ yếu chỉ mang tính biểu tượng để làm đẹp cho nhau, tất cả chỉ là hình ảnh và những cơ hội làm hình ảnh ngoại giao”.
Liên quan chủ đề này, ông Dov Zakheim (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ và đang cố vấn cho nhiều cơ quan nghiên cứu chính sách Mỹ về đối ngoại ở khu vực) cho rằng: “Khi gặp Tổng thống Trump, ông Tập sẽ sẵn lòng tập trung vào các vấn đề kinh tế. Tôi nghĩ Tổng thống Trump cũng tập trung thảo luận về kinh tế, ông luôn khẳng định rằng bản thân không muốn xảy ra căng thẳng với Trung Quốc. Mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo khá gắn kết, ít nhất là trên phương diện thảo luận về kinh tế. Những căng thẳng và khó khăn trong quan hệ Mỹ – Trung sẽ phần nào hạ nhiệt; điều này sẽ mang lại lợi ích cho phần còn lại của khu vực Đông Á và Đông Nam Á”.
Kẻ đánh bom tự sát tối 9/5 lái chiếc xe chở đầy thuốc nổ lao vào chốt kiểm soát bên ngoài đồn cảnh sát tại khu vực Fateh Khel thuộc thành phố Bannu rồi kích nổ, quan chức cảnh sát Muhammad Sajjad Khan ngày 10/5 cho biết.
Gần 100 tay súng xông vào đồn tấn công ngay sau khi chiếc xe bom phát nổ. "Chúng sử dụng cả thiết bị bay không người lái và vũ khí hạng nặng", một quan chức hành chính cấp cao tại Bannu cho biết.
Một số cảnh sát thiệt mạng trong khi đấu súng dữ dội với phiến quân, số khác tử vong do bị tòa nhà sập xuống. Các lực lượng thực thi pháp luật gần đó được cử đến cứu viện, nhưng bị phiến quân phục kích và cũng hứng chịu thương vong, một quan chức cảnh sát giấu tên nói.
Ông Khan xác nhận tổng cộng 15 sĩ quan cảnh sát đã thiệt mạng. "Trong lúc rút lui, những kẻ tấn công còn bắt đi các sĩ quan cảnh sát và cướp vũ khí từ đồn", ông nói thêm.
Xe cứu thương từ các đơn vị cứu hộ và bệnh viện đã được nhanh chóng điều đến hiện trường, trong khi giới chức ban bố tình trạng khẩn cấp tại các cơ sở y tế ở thành phố Bannu.
Hình ảnh sau vụ tấn công cho thấy đồn cảnh sát chỉ còn là đống đổ nát, với gạch đá, xác xe cháy đen và biến dạng nằm ngổn ngang khắp hiện trường.
Nhóm vũ trang Ittehad-ul-Mujahideen, chi nhánh của Taliban ở Pakistan, đã đứng ra nhận trách nhiệm.
Đây là vụ tấn công mới nhất tại tỉnh biên giới Khyber Pakhtunkhwa trong làn sóng bạo lực đang làm căng thẳng quan hệ giữa Pakistan và Afghanistan.
Những vụ tấn công của phiến quân có nguy cơ thổi bùng xung đột dọc biên giới Pakistan và Afghanistan. Cuộc đối đầu tồi tệ nhất trong nhiều năm đã nổ ra giữa hai nước hồi tháng hai sau khi Pakistan tiến hành các cuộc không kích bên trong lãnh thổ Afghanistan với lý do nhằm mục tiêu vào căn cứ của phiến quân.
Xung đột đã dịu bớt với vài vụ đụng độ lẻ tẻ dọc biên giới, nhưng chưa có thỏa thuận ngừng bắn nào được ký kết.
Islamabad cáo buộc Kabul chứa chấp các nhóm phiến quân sử dụng lãnh thổ Afghanistan để lên kế hoạch tấn công vào Pakistan. Taliban bác bỏ các cáo buộc và cho rằng tình trạng bạo lực tại Pakistan là vấn đề nội bộ của quốc gia này.
"Vào 12h01 ngày 6/7, tàu ngầm hạt nhân chiến lược của hải quân Trung Quốc đã phóng thành công một tên lửa chiến lược mang đầu đạn mô phỏng ra vùng biển quốc tế ở Thái Bình Dương, đánh trúng khu vực mục tiêu chỉ định", người phát ngôn hải quân Trung Quốc Vương Học Mạnh thông báo.
Ông Vương mô tả đây là "nội dung huấn luyện thường niên" của quân đội Trung Quốc, nhấn mạnh nước này đã báo trước cho những quốc gia liên quan. Bắc Kinh khẳng định cuộc thử nghiệm phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế, không nhằm vào quốc gia cụ thể.
Đây là lần đầu Trung Quốc tiến hành phóng thử tên lửa chiến lược trong vòng hai năm qua. Tháng 9/2024, Bắc Kinh khai hỏa tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) mang đầu đạn mô phỏng. Quả đạn lao xuống vùng biển gần quần đảo Polynesia thuộc Pháp, đánh dấu lần đầu nước này phóng ICBM ra vùng biển quốc tế trong hơn 40 năm.
Vụ phóng tên lửa diễn ra cùng ngày Trung Quốc và Nga bắt đầu cuộc diễn tập hải quân thường niên ngoài khơi thành phố Thanh Đảo. Giới chức hai nước không bình luận liệu cuộc thử nghiệm có nằm trong khuôn khổ diễn tập hay không.
Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi cho biết nước này đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về việc Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự, thêm rằng Tokyo từng đề nghị Bắc Kinh cân nhắc lại kế hoạch phóng tên lửa.
Ngoại trưởng Australia Penny Wong cho rằng vụ phóng có nguy cơ làm mất ổn định khu vực. Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters nói nước này cùng các quốc đảo Thái Bình Dương không muốn khu vực trở thành nơi thử nghiệm tên lửa.
Jeffrey Lewis, chuyên gia tên lửa thuộc Đại học Middlebury ở Mỹ, cho rằng Trung Quốc đã phóng tên lửa JL-3, được thử nghiệm từ năm 2018 và ra mắt lần đầu hồi năm ngoái, có tầm bắn ước tính hơn 9.000 km. Ông nhận định Trung Quốc có thể sẽ tăng tần suất thử nghiệm các hệ thống mang đầu đạn hạt nhân trong những năm tới, thay vì duy trì số lượng vụ phóng hạn chế như trước đây.
Theo ước tính của Lầu Năm Góc, Trung Quốc đang sở hữu hơn 500 đầu đạn hạt nhân và có thể nâng con số này lên hơn 1.000 vào năm 2030.
"Sẽ không có phí quá cảnh qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 60 ngày và sau khi thời hạn này kết thúc, trừ khi chúng được Mỹ áp đặt và phục vụ lợi ích nước Mỹ, nếu thỏa thuận không được hoàn tất", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 20/6.
Ông cho biết phí quá cảnh, nếu được áp đặt, sẽ được thu cho những dịch vụ mà Mỹ cung cấp với vai trò "thiên thần bảo hộ" cho các quốc gia Trung Đông, nhằm hoàn trả các chi phí trong "quá khứ, hiện tại và tương lai".
Một vấn đề chưa được giải quyết trong bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran vừa ký là liệu Tehran có duy trì quyền kiểm soát với eo biển Hormuz hay không. Theo nội dung thỏa thuận, tàu thuyền sẽ được đi qua tuyến hàng hải này miễn phí "trong vòng 60 ngày", trong lúc Iran và các nước vùng Vịnh đàm phán một thỏa thuận mới về eo biển, đồng nghĩa Tehran có thể được phép áp đặt phí quá cảnh sau thời hạn trên.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf hôm 17/6 cho biết nước này sẽ thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz sau thời hạn 60 ngày như quy định trong bản ghi nhớ với Mỹ.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz phải được mở miễn phí cho tàu thuyền qua lại sau khi chiến sự chấm dứt. Lãnh đạo Mỹ tuần này tiếp tục khẳng định rằng sẽ không có phí quá cảnh ở eo biển Hormuz trong và sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc.
Tuyên bố mới nhất được ông Trump đưa ra sau khi Iran thông báo đóng eo biển Hormuz do Israel tiếp tục tấn công vào miền nam Lebanon, cáo buộc hành động này vi phạm thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, sau đó cho biết Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và tàu hàng đang tiếp tục đi qua eo biển này. "Lực lượng Mỹ đang theo dõi tình hình để đảm bảo điều đó tiếp tục được duy trì", đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên CENTCOM, cho hay.
Trong bài đăng trước đó trên mạng xã hội, CENTCOM cho biết tàu thuyền vẫn tiếp tục di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz trong ngày 20/6 và đã vận chuyển lượng lớn hàng hóa, cũng như hơn 17 triệu thùng dầu, đến thị trường toàn cầu.
"Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và duy trì cảnh giác để đảm bảo mọi khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, chấp hành và có hiệu lực đầy đủ", CENTCOM cho biết.
Tuyến hàng hải huyết mạch này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu trong thời bình và đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn sau khi xung đột bùng phát.
Trong khi đó, truyền thông Iran ngày 20/6 cho biết phái đoàn nước này, do Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf dẫn đầu, đã đến Zurich, Thụy Sĩ để tham dự cuộc đàm phán với Mỹ. Cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng trên núi Burgenstock.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance cũng đã rời căn cứ liên hợp Andrews vào chiều 20/6 để tới tham dự cuộc đối thoại với Iran ở Thụy Sĩ. Ông cho biết ưu tiên hàng đầu của mình là thiết lập cấu trúc đàm phán, đạt tiến triển về vấn đề hạt nhân cũng như lệnh ngừng bắn ở Lebanon.
