Hôm qua (14.4), CNN dẫn một số nguồn tin thân cận chính phủ Mỹ cho hay nước này vẫn đang để ngỏ khả năng đàm phán vòng hai với Iran. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance tuyên bố “bóng đang ở phía sân Iran”, nhằm ám chỉ việc Tehran chỉ cần đồng ý với các điều kiện của Washington thì hai bên có thể khởi động đàm phán trở lại.
Viết trên mạng xã hội Truth Social nửa đêm 13.4 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ngày 12.4, có tổng cộng 34 tàu đã vượt qua eo biển Hormuz. Đây là số lượng tàu vượt qua Hormuz nhiều nhất trong một ngày kể từ khi bùng nổ chiến sự. Tuy nhiên, con số này chưa được kiểm chứng.
Trong khi đó, tình hình thực địa ở khu vực Trung Đông vẫn căng thẳng. Cũng viết trên mạng xã hội, Tổng thống Trump đe dọa sẽ bắn hạ các tàu tấn công nhanh của Iran nếu tiếp cận cự ly gần các tàu chiến Mỹ ở vịnh Ba Tư. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông báo rằng kể từ 21 giờ ngày 13.4 (giờ VN), hạn chế tiếp cận hàng hải được áp dụng đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các địa điểm dọc theo vịnh Ba Tư, vịnh Oman và eo biển Hormuz. Theo đó, sự hạn chế này không có ngoại lệ đối với các tàu mang cờ của bất kỳ quốc gia nào khi tham gia vào các cảng, bến dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran.
Những diễn biến trên khiến cho xung đột ở Trung Đông tiếp tục khó lường, gây tác động lớn đến toàn thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Liên quan vấn đề này, Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) hôm qua công bố báo cáo về ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông đối với các nền kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo đó, sự leo thang quân sự ở Trung Đông có thể gây ra tổn thất sản lượng từ 97 – 299 tỉ USD cho kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Mức độ này tương ứng với từ 0,3-0,8% GDP toàn khu vực. UNDP dự đoán rằng cuộc chiến khiến 32 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói trên toàn cầu, và 8,8 triệu người trong số này nằm ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nguyên nhân là chi phí vận chuyển, năng lượng và thực phẩm tăng cao gây căng thẳng cho thu nhập, tiêu dùng, việc làm và an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình có thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Trong báo cáo vừa công bố, Tập đoàn tài chính S&P Global đánh giá tình trạng nhập khẩu năng lượng của châu Á – Thái Bình Dương khiến các nền kinh tế khu vực này dễ bị gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng kéo dài. Giá năng lượng cao hơn đang làm tăng chi phí và lạm phát, cũng như xói mòn sức mua, do đó làm giảm tăng trưởng. Ở một số nền kinh tế, tình trạng thiếu khí đốt hóa lỏng và các biện pháp tiết kiệm năng lượng của các chính quyền làm gián đoạn hoạt động kinh tế. Nhiều nền kinh tế dù duy trì dự trữ dầu thô chiến lược ở mức cao, nhưng nếu cuộc chiến kéo dài thì sẽ vẫn bị gián đoạn về năng lượng.
Thực tế, nhiều quốc gia ở khu vực đang bị ảnh hưởng sâu sắc, điển hình là Hàn Quốc. Theo một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), tính đến đầu tháng 4, tổng cộng 26 tàu treo cờ Hàn Quốc vẫn bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, trong khi dự trữ dầu mỏ chiến lược của nước này có thể chỉ đủ để trang trải 26 ngày tiêu thụ thực tế. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ 0,4 điểm phần trăm trong dự báo tăng trưởng của Hàn Quốc, và nâng dự báo lạm phát nước này lên 2,7%. Hiệu ứng gợn sóng lạm phát dự kiến ảnh hưởng đến giao thông vận tải, hậu cần, hóa dầu, nông nghiệp, thực phẩm và đồ uống trong 2 đến 6 tháng tới. Các quan chức cảnh báo về 3 cú sốc đối với nền kinh tế Hàn Quốc: lạm phát cao, lãi suất tăng cao và tiền won suy yếu.
Hay Indonesia đã phải áp dụng nhiều biện pháp hạn chế tiêu thụ xăng dầu. Từ ngày 31.3, Reuters dẫn lời quan chức nước này thông báo giới hạn bán nhiên liệu ở mức 50 lít mỗi ngày cho một chiếc ô tô. Chính phủ Indonesia cũng thực hiện chính sách vào thứ sáu hằng tuần, các công chức, ngoại trừ các lĩnh vực y tế và an ninh, sẽ làm việc tại nhà. Điều này được đánh giá giúp Indonesia tiết kiệm 6,2 triệu tỉ rupiah (364,92 triệu USD) trong việc trợ cấp nhiên liệu.
Giữa bối cảnh như vậy, giá dầu vẫn khó đoán định và có thể duy trì ở mức cao. S&P Global dự báo các kịch bản giá dầu thô. Theo đó, nếu cường độ chiến sự dần hạ nhiệt và vấn đề eo biển Hormuz được giải quyết ngay trong tháng 4, thì dù một số gián đoạn vẫn tiếp diễn, giá dầu Brent sẽ đạt trung bình 92 USD/thùng trong quý 2/2026 và trung bình khoảng 80 USD/thùng cho cả năm 2026.
S&P Global cũng dự báo một kịch bản xấu hơn là chiến sự kéo dài, giá dầu Brent đạt đỉnh ở mức 200 USD/thùng và tính trung bình cả năm ở mức 130 USD/thùng. Khi đó, lạm phát dự kiến đều tăng thêm từ 1 – 1,6 điểm phần trăm ở các nền kinh tế trong khu vực. Điều này dẫn đến việc tăng trưởng của các nền kinh tế châu Á có thể bị mất đi từ 0,3 – 0,7 điểm phần trăm. Vì thế, các nền kinh tế cần điều chỉnh một số chính sách để hạn chế rủi ro.
Tỉnh trưởng Zaporizhzhia Ivan Fedorov cho biết Nga tấn công thủ phủ tỉnh này bằng 4 quả bom điều khiển, đánh trúng một cửa hàng sửa chữa ô tô và gây thiệt hại thêm tại khu vực lân cận. Cuộc tấn công khiến 12 người thiệt mạng và 43 người bị thương, trong đó có 4 người nguy kịch. Tại Donetsk, Tỉnh trưởng Vadym Filashkin cho hay Nga đánh bom Kramatorsk, khiến ít nhất 5 người đã thiệt mạng và 13 người bị thương. Vụ tấn công cũng gây hư hại các tòa nhà chung cư và xe cộ, trong khi một số khu vực của thành phố bị mất điện. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lên án các cuộc tấn công của Nga, trong khi Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha chỉ trích Nga vi phạm lệnh ngừng bắn do Ukraine đề xuất.
Ở chiều ngược lại, Hãng TASS ngày 6.5 dẫn lời nghị sĩ Nga Mikhail Sheremet nói rằng Ukraine tấn công TP.Dzhankoy ở Crimea ngay trước lệnh ngừng bắn vào dịp kỷ niệm ngày Chiến thắng cho thấy Kyiv không quan tâm hòa đàm. Vào tối 5.5, người đứng đầu chính quyền Crimea do Nga bổ nhiệm, ông Sergey Aksyonov, cho hay quân đội Ukraine đã tấn công Dzhankoy, khiến 5 thường dân thiệt mạng.
Ukraine và Nga đều chưa phản hồi về những thông tin trên của đối phương, nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Ngày 4.5, ông Zelensky thông báo Ukraine công bố lệnh ngừng bắn bắt đầu từ 0 giờ ngày 6.5, sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin lại công bố lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 vào dịp kỷ niệm ngày Chiến thắng.
Trong một diễn biến khác, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 5.5 cho biết đã thông qua thương vụ trị giá 373,6 triệu USD nhằm bán các thiết bị quân sự cho Ukraine, trong đó có bom đa nhiệm JDAM và các thiết bị liên quan. Nhà thầu chính trong thỏa thuận là Boeing.
Thời tiết khắc nghiệt đã làm gián đoạn các hoạt động kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ trong ngày 4.7 tại nhiều thành phố ở Bờ Đông, trong đó có Washington D.C, nơi mưa bão buộc nhà chức trách phải sơ tán khu vực National Mall trong khoảng 2 giờ. Tổng thống Donald Trump cho biết ông vẫn sẽ có bài phát biểu tại đây vào tối cùng ngày (sáng 5.7, giờ Việt Nam).
"Tôi sẽ không để vài cơn mưa làm hỏng lễ kỷ niệm 250 năm của chúng ta", ông Trump viết trên mạng xã hội khi thông báo vẫn sẽ có bài phát biểu, dự kiến bắt đầu vào khoảng 23 giờ (10 giờ ngày 5.7, giờ Việt Nam).
Theo AFP, hàng chục ngàn người đã có mặt tại Washington D.C bất chấp cái nắng kỷ lục tại thủ đô Mỹ. Tuy nhiên, vài giờ trước sự kiện chính, lệnh sơ tán đã được ban bố do những cơn bão đến gần.
Cảnh hỗn loạn xảy ra khi đám đông đổ dồn về phía lối ra trong khi một số người không chịu rời đi. "Những cơn bão mang luôn lại may mắn cho những sự kiện. Chúng còn giúp các sự kiện có thêm một chút thú vị. Chúng tôi sẽ chờ cho đến khi nó tan, tôi không quan tâm nếu phải chờ đến 2 giờ sáng. Tôi sẽ ở đó dù cho bất cứ điều gì xảy ra nhưng điều đó thường lại là điều tốt. Hôm nay là tối thứ bảy, hãy vui vẻ lên dù tối nay chúng ta có về muộn", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tại những nơi khác, thời tiết xấu khiến các hoạt động kỷ niệm bị hủy ở thành phố Hartford (bang Connecticut), cùng với Harrisburg và Wilkes-Barre (bang Pennsylvania). Khán giả tham dự chương trình hòa nhạc và bắn pháo hoa ở thành phố Boston (bang Massachusetts) được yêu cầu tạm thời tìm nơi trú ẩn trước khi sự kiện tiếp tục diễn ra.
Giới chức Philadelphia (bang Pennsylvania) cũng ra lệnh sơ tán một số khu vực. Trong khi đó, New York (bang New York) và Pittsburgh (bang Pennsylvania) vẫn tổ chức bắn pháo hoa nhưng điều chỉnh thời gian để phù hợp với diễn biến thời tiết.
Sự kiện đánh dấu cột mốc lịch sử này đã được người dân Mỹ mong đợi suốt nhiều tháng qua, như một dịp để nhìn lại chặng đường lịch sử của đất nước - từ thuộc địa của đế quốc Anh trở thành một siêu cường thế giới.
Tuy nhiên, các đơn vị tổ chức, sau nhiều tháng chuẩn bị, đã buộc phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ hoàn toàn nhiều hoạt động khi phần lớn khu vực Bờ Đông phải hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt. Theo AP, tại nhiều nơi khác, các hoạt động kỷ niệm vẫn diễn ra bình thường.
“Thực tế là hôm nay Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước vào cuộc chiến tranh tổng lực với Mỹ. Chúng ta phải nhìn nhận thực tế và chấp nhận những hệ quả tất yếu của cuộc chiến này”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố hôm nay 20/7.
Phát biểu trong cuộc họp với các quan chức ngành tư pháp tại Tehran, Tổng thống Pezeshkian cho biết: “Mặt trận quan trọng nhất hiện nay là nền kinh tế và đời sống của người dân”.
“Nếu áp lực kinh tế dẫn đến sự bất mãn trong xã hội và làn sóng bất mãn đó lan rộng, nền tảng xã hội vững chắc mà người dân đã tạo dựng để hỗ trợ nhà nước có thể bị tổn hại”, ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Vào cuối tháng 12 năm ngoái, một phong trào biểu tình ban đầu bùng phát do chi phí sinh hoạt tăng cao đã nhanh chóng biến thành các cuộc biểu tình chống chính phủ trên diện rộng tại Iran.
Giao tranh giữa Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong những tuần gần đây, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 6 sau nhiều tháng chiến sự khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Trong những ngày gần đây, Mỹ đã mở rộng phạm vi mục tiêu tấn công, không chỉ giới hạn ở các cơ sở radar và máy bay không người lái ven biển của Iran mà còn nhắm vào đường bộ, đường hầm, tuyến đường sắt, cơ sở hạ tầng cảng biển và, theo truyền thông Iran, cả một nhà máy khử mặn.
Đáp lại, Iran cũng mở rộng danh sách mục tiêu tấn công trên lãnh thổ của 7 quốc gia trong khu vực. Một số cơ quan truyền thông chính thức của Iran còn cho rằng những cảng biển lớn tại các quốc gia Ả rập ở Vùng Vịnh có thể sớm trở thành mục tiêu tiếp theo.
Houthi phong tỏa hàng hải Ả rập Xê út
Lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả rập Xê út.
"Các lực lượng vũ trang Yemen (Houthi) tuyên bố cấm hoạt động hàng hải đến và đi từ Ả rập Xê út theo nguyên tắc “phong tỏa đáp trả phong tỏa”. Quyết định này có hiệu lực ngay từ thời điểm được công bố", người phát ngôn quân sự của Houthi, Yahya Saree, cho biết trên Telegram hôm nay.
Tuyên bố nhấn mạnh phong trào Houthi bảo lưu quyền leo thang xung đột trên mọi mặt trận để đáp trả các hành động của Ả rập Xê út.
"Các lực lượng vũ trang khẳng định đã hoàn toàn sẵn sàng đối phó với mọi diễn biến. Chúng tôi sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động thiếu sáng suốt nào mà Ả rập Xê út thực hiện", tuyên bố nêu rõ.
Trước đó, lực lượng Houthi đã phóng tên lửa vào Ả rập Xê út sau khi cáo buộc Riyadh không kích một sân bay do nhóm vũ trang kiểm soát hồi đầu tuần, phá vỡ thỏa thuận đình chiến kéo dài 4 năm giữa vương quốc này và lực lượng được Iran hậu thuẫn.
Houthi trước đó đã chứng minh khả năng làm tê liệt thương mại toàn cầu thông qua eo biển Bab el-Mandeb. Sau khi chiến sự Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, nhóm này đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên biển Đỏ, tuyên bố họ nhắm vào các tàu có liên hệ với Israel trong một động thái để ủng hộ người Palestine.
Trong khi đó, quân đội Mỹ tuyên bố mở các đợt không kích nhằm “tiếp tục làm suy giảm năng lực của Iran được sử dụng để tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz”.
Trước khi chiến sự bùng phát vào tháng 2, khoảng 20% lượng dầu khí vận chuyển toàn cầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
