Hôm qua (14.4), CNN dẫn một số nguồn tin thân cận chính phủ Mỹ cho hay nước này vẫn đang để ngỏ khả năng đàm phán vòng hai với Iran. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance tuyên bố “bóng đang ở phía sân Iran”, nhằm ám chỉ việc Tehran chỉ cần đồng ý với các điều kiện của Washington thì hai bên có thể khởi động đàm phán trở lại.
Viết trên mạng xã hội Truth Social nửa đêm 13.4 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ngày 12.4, có tổng cộng 34 tàu đã vượt qua eo biển Hormuz. Đây là số lượng tàu vượt qua Hormuz nhiều nhất trong một ngày kể từ khi bùng nổ chiến sự. Tuy nhiên, con số này chưa được kiểm chứng.
Trong khi đó, tình hình thực địa ở khu vực Trung Đông vẫn căng thẳng. Cũng viết trên mạng xã hội, Tổng thống Trump đe dọa sẽ bắn hạ các tàu tấn công nhanh của Iran nếu tiếp cận cự ly gần các tàu chiến Mỹ ở vịnh Ba Tư. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông báo rằng kể từ 21 giờ ngày 13.4 (giờ VN), hạn chế tiếp cận hàng hải được áp dụng đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các địa điểm dọc theo vịnh Ba Tư, vịnh Oman và eo biển Hormuz. Theo đó, sự hạn chế này không có ngoại lệ đối với các tàu mang cờ của bất kỳ quốc gia nào khi tham gia vào các cảng, bến dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran.
Những diễn biến trên khiến cho xung đột ở Trung Đông tiếp tục khó lường, gây tác động lớn đến toàn thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Liên quan vấn đề này, Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) hôm qua công bố báo cáo về ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông đối với các nền kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo đó, sự leo thang quân sự ở Trung Đông có thể gây ra tổn thất sản lượng từ 97 – 299 tỉ USD cho kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Mức độ này tương ứng với từ 0,3-0,8% GDP toàn khu vực. UNDP dự đoán rằng cuộc chiến khiến 32 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói trên toàn cầu, và 8,8 triệu người trong số này nằm ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nguyên nhân là chi phí vận chuyển, năng lượng và thực phẩm tăng cao gây căng thẳng cho thu nhập, tiêu dùng, việc làm và an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình có thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Trong báo cáo vừa công bố, Tập đoàn tài chính S&P Global đánh giá tình trạng nhập khẩu năng lượng của châu Á – Thái Bình Dương khiến các nền kinh tế khu vực này dễ bị gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng kéo dài. Giá năng lượng cao hơn đang làm tăng chi phí và lạm phát, cũng như xói mòn sức mua, do đó làm giảm tăng trưởng. Ở một số nền kinh tế, tình trạng thiếu khí đốt hóa lỏng và các biện pháp tiết kiệm năng lượng của các chính quyền làm gián đoạn hoạt động kinh tế. Nhiều nền kinh tế dù duy trì dự trữ dầu thô chiến lược ở mức cao, nhưng nếu cuộc chiến kéo dài thì sẽ vẫn bị gián đoạn về năng lượng.
Thực tế, nhiều quốc gia ở khu vực đang bị ảnh hưởng sâu sắc, điển hình là Hàn Quốc. Theo một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), tính đến đầu tháng 4, tổng cộng 26 tàu treo cờ Hàn Quốc vẫn bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, trong khi dự trữ dầu mỏ chiến lược của nước này có thể chỉ đủ để trang trải 26 ngày tiêu thụ thực tế. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ 0,4 điểm phần trăm trong dự báo tăng trưởng của Hàn Quốc, và nâng dự báo lạm phát nước này lên 2,7%. Hiệu ứng gợn sóng lạm phát dự kiến ảnh hưởng đến giao thông vận tải, hậu cần, hóa dầu, nông nghiệp, thực phẩm và đồ uống trong 2 đến 6 tháng tới. Các quan chức cảnh báo về 3 cú sốc đối với nền kinh tế Hàn Quốc: lạm phát cao, lãi suất tăng cao và tiền won suy yếu.
Hay Indonesia đã phải áp dụng nhiều biện pháp hạn chế tiêu thụ xăng dầu. Từ ngày 31.3, Reuters dẫn lời quan chức nước này thông báo giới hạn bán nhiên liệu ở mức 50 lít mỗi ngày cho một chiếc ô tô. Chính phủ Indonesia cũng thực hiện chính sách vào thứ sáu hằng tuần, các công chức, ngoại trừ các lĩnh vực y tế và an ninh, sẽ làm việc tại nhà. Điều này được đánh giá giúp Indonesia tiết kiệm 6,2 triệu tỉ rupiah (364,92 triệu USD) trong việc trợ cấp nhiên liệu.
Giữa bối cảnh như vậy, giá dầu vẫn khó đoán định và có thể duy trì ở mức cao. S&P Global dự báo các kịch bản giá dầu thô. Theo đó, nếu cường độ chiến sự dần hạ nhiệt và vấn đề eo biển Hormuz được giải quyết ngay trong tháng 4, thì dù một số gián đoạn vẫn tiếp diễn, giá dầu Brent sẽ đạt trung bình 92 USD/thùng trong quý 2/2026 và trung bình khoảng 80 USD/thùng cho cả năm 2026.
S&P Global cũng dự báo một kịch bản xấu hơn là chiến sự kéo dài, giá dầu Brent đạt đỉnh ở mức 200 USD/thùng và tính trung bình cả năm ở mức 130 USD/thùng. Khi đó, lạm phát dự kiến đều tăng thêm từ 1 – 1,6 điểm phần trăm ở các nền kinh tế trong khu vực. Điều này dẫn đến việc tăng trưởng của các nền kinh tế châu Á có thể bị mất đi từ 0,3 – 0,7 điểm phần trăm. Vì thế, các nền kinh tế cần điều chỉnh một số chính sách để hạn chế rủi ro.
Theo Hãng tin Reuters ngày 1-5, Tổng thống Donald Trump cho biết Hải quân Mỹ đang tiến hành rà phá thủy lôi do Iran triển khai tại khu vực eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên việc dò tìm và vô hiệu hóa các thiết bị nổ dưới nước dự kiến có thể kéo dài nhiều tháng, bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh sau nhiều tuần giao tranh giữa Mỹ và Iran.
Để đẩy nhanh tiến độ, Hải quân Mỹ đã trao hợp đồng trị giá gần 100 triệu USD cho Domino Data Lab - một công ty trí tuệ nhân tạo (AI) có trụ sở tại San Francisco.
Công nghệ của Domino cho phép các phương tiện không người lái dưới nước (UUV) nhanh chóng học cách nhận diện các loại thủy lôi mới chỉ trong vài ngày.
Ông Thomas Robinson, Giám đốc điều hành Domino, cho biết: "Săn thủy lôi từng là nhiệm vụ của tàu chiến, nhưng giờ đang trở thành nhiệm vụ của AI.
Hải quân Mỹ đang đầu tư vào nền tảng giúp huấn luyện, quản lý và triển khai AI với tốc độ cần thiết tại các vùng biển tranh chấp - nơi có thể làm gián đoạn thương mại toàn cầu và đe dọa tính mạng thủy thủ".
Theo Reuters, phần mềm của Domino tích hợp dữ liệu từ nhiều loại cảm biến, cho phép lực lượng hải quân theo dõi hiệu suất của các mô hình AI ngoài thực địa, nhanh chóng phát hiện lỗi và cập nhật để cải thiện khả năng nhận diện.
Đặc biệt, điểm cốt lõi của công nghệ này là tốc độ. Trước đây, việc cập nhật các mô hình AI cho UUV để nhận diện loại thủy lôi mới có thể mất đến 6 tháng. Với công nghệ của Domino, chu trình này có thể được rút ngắn xuống chỉ còn vài ngày.
Ông Robinson lấy ví dụ minh họa: nếu các UUV được huấn luyện để nhận diện thủy lôi Nga ở biển Baltic cần nhanh chóng chuyển sang hoạt động tại eo biển Hormuz để đối phó thủy lôi Iran, công nghệ của Domino có thể giúp Hải quân Mỹ sẵn sàng trong vòng một tuần thay vì chờ đợi cả năm.
Ngày 1-5, Lầu Năm Góc thông báo đã đạt được thỏa thuận với 7 công ty công nghệ lớn để triển khai các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trên các mạng lưới bảo mật của cơ quan này. Đây là một phần nỗ lực mở rộng hệ sinh thái nhà cung cấp AI phục vụ các hoạt động của quân đội Mỹ.
Theo thông báo, các đối tác tham gia gồm SpaceX, OpenAI, Google, Microsoft, Nvidia, Amazon Web Services và Reflection. Các công cụ AI của những công ty này sẽ được tích hợp vào các mạng lưới có mức độ bảo mật cao, cho phép quân đội Mỹ mở rộng khả năng tiếp cận và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến.
Lầu Năm Góc nhấn mạnh việc hợp tác nhằm phục vụ các mục đích hoạt động hợp pháp, đồng thời góp phần nâng cao năng lực ra quyết định trong môi trường tác chiến phức tạp và khả năng phối hợp tác chiến trong nhiều lĩnh vực.
Trong số các đối tác, một số công ty như Amazon và Microsoft đã có kinh nghiệm hợp tác với quân đội Mỹ trong các môi trường bảo mật cao. Trong khi đó, một số doanh nghiệp khác như Nvidia và Reflection lần đầu tham gia các dự án tương tự, phản ánh xu hướng đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường năng lực công nghệ trong lĩnh vực AI.
Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh quân đội Mỹ được cho là đang tìm cách giảm phụ thuộc vào công nghệ AI của Anthropic, sau khi công ty này từ chối cho quân đội Mỹ quyền truy cập không hạn chế vào các mô hình AI của hãng. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình CNBC (Mỹ), ông Cameron Stanley - Giám đốc phụ trách lĩnh vực kỹ thuật số và AI của Lầu Năm Góc, cho rằng không nên phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp duy nhất.
Theo báo cáo mà Trung tâm Tư pháp Brennan tại Trường Luật thuộc Đại học New York (Mỹ) công bố hồi tháng 3 vừa qua, Bộ Chiến tranh Mỹ thời gian gần đây đẩy mạnh ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực. Công nghệ này được cho là có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả phân tích dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý thông tin, cũng như tối ưu hóa công tác bảo trì trang thiết bị và quản lý hậu cần.
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong lĩnh vực quân sự cũng làm dấy lên những ý kiến trái chiều, liên quan đến nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và mức độ can thiệp của con người trong quá trình ra quyết định. Một số ý kiến cho rằng cần bảo đảm cơ chế giám sát phù hợp nhằm hạn chế rủi ro và tránh phụ thuộc quá mức vào công nghệ.
Liên quan vụ các bộ trưởng Peru từ chức, AFP hôm 23.4 đưa tin Ngoại trưởng lẫn Bộ trưởng Quốc phòng cho rằng uy tín của Peru đang bị đe dọa sau khi Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar hôm 21.4 cho biết sẽ để người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai vào tháng 6 quyết định việc hoàn tất thương vụ mua tiêm kích F-16.
Phát biểu trên đài phát thanh RPP, Ngoại trưởng Hugo de Zela giải thích rằng "quyết định chính trị của ông Balcazar gây nguy hại cho đất nước và làm suy giảm uy tín quốc gia".
Theo ông, các hợp đồng mua F-16 đã được ký kết, và việc ngừng triển khai vào thời điểm này đã biến Peru trở thành "một quốc gia không đáng tin cậy trong quá trình đàm phán".
Còn Bộ trưởng Quốc phòng Carlos Diaz cũng đưa ra lý do tương tự cho quyết định rời ghế, đồng thời nhấn mạnh việc mua máy bay chiến đấu không mang tính chính trị mà nhằm "bảo đảm an ninh và quốc phòng" của Peru.
Tuần trước, Đại sứ Mỹ tại Peru Bernardo Navarro đã đưa ra lời cảnh báo được cho là liên quan đến thương vụ này.
Trên mạng xã hội X, Đại sứ Navarro nhấn mạnh nếu có bên đối xử với Mỹ "thiếu thiện chí và làm tổn hại lợi ích của Mỹ", thay mặt cho chính quyền Tổng thống Donald Trump, ông sẽ viện dẫn mọi công cụ cần thiết để bảo vệ lợi ích, sự thịnh vượng và an ninh của Mỹ cũng như tại khu vực sân sau của nước này.
Hồi tháng 10.2024, Peru công bố kế hoạch hiện đại hóa lực lượng phòng không già cỗi bằng việc mua một phi đội máy bay chiến đấu hiện đại. Sau đó, ủy ban đánh giá của nhà nước của Peru đã chọn F-16 thay vì các dòng tiêm kích Rafale của Pháp và Gripen của Thụy Điển.
Tuy nhiên, hiện thương vụ quan trọng lại bị cuốn vào cuộc bầu cử tổng thống đầy hỗn loạn, với nhiều vấn đề về hậu cần, các cáo buộc gian lận chưa được kiểm chứng và việc kiểm phiếu bị chậm trễ.
Mười ngày sau khi cử tri Peru bỏ phiếu vòng đầu, vẫn chưa xác định được ứng viên nào sẽ đối mặt ứng viên bảo thủ Keiko Fujimori trong vòng hai dự kiến diễn ra vào tháng 6.
Theo Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc (JCS), vụ phóng diễn ra khoảng 13 giờ ngày 26.5 từ khu vực gần Chongju, tỉnh Bắc Pyongan của Triều Tiên. Tên lửa bay khoảng 80 km trước khi rơi xuống biển.
Đây là vụ phóng tên lửa đầu tiên của Triều Tiên kể từ ngày 19.4, khi Bình Nhưỡng thử một số tên lửa đạn đạo tầm ngắn mà nước này tuyên bố có thể mang đầu đạn chùm. Vụ việc mới nhất cũng đánh dấu lần phóng tên lửa đạn đạo thứ 8 của Triều Tiên trong năm nay, theo Reuters.
"Chúng tôi đã tăng cường giám sát và theo dõi để chuẩn bị cho khả năng Triều Tiên tiếp tục phóng thêm, đồng thời chia sẻ chặt chẽ thông tin liên quan với Mỹ và Nhật Bản, trong khi duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất", JCS cho biết.
Vụ phóng tên lửa diễn ra giữa lúc có nhiều thông tin rằng Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình có thể thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6, sau cuộc hội đàm thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh gần đây, theo Yonhap.
Đầu tháng 4, Triều Tiên tuyên bố đã thử đầu đạn chùm mới trên tên lửa đạn đạo và vũ khí điện từ. Giới quan sát cho rằng động thái này nằm trong nỗ lực của Bình Nhưỡng nhằm phô diễn năng lực tác chiến trong chiến tranh hiện đại.
Hồi tháng 3, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tuyên bố vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân của nước này là "không thể đảo ngược", đồng thời nhấn mạnh việc mở rộng năng lực răn đe hạt nhân tự vệ là thiết yếu đối với an ninh quốc gia.
Sau vụ phóng tên lửa, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 26.5 kêu gọi Triều Tiên đáp lại các nỗ lực hòa bình và giảm căng thẳng của Seoul. Quan chức này khẳng định Hàn Quốc sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên, đồng thời áp dụng cách tiếp cận từng bước, thực dụng và phối hợp chặt chẽ với cộng đồng quốc tế.
Cùng ngày, Hàn Quốc cho biết nước này đặt mục tiêu hạ thủy tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên vào giữa những năm 2030, trong khuôn khổ chương trình mới nhằm đối phó các mối đe dọa hạt nhân và tên lửa phóng từ tàu ngầm của Triều Tiên.
"Tàu ngầm hạt nhân, được chế tạo trên nền tảng liên minh vững mạnh Hàn Quốc - Mỹ, là biểu tượng cho ý chí của chúng ta trong việc gánh vác trách nhiệm đối với hòa bình và an ninh trên bán đảo Triều Tiên", theo Reuters dẫn lời Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung.
Bộ trưởng Quốc phòng Ahn Gyu-back cho biết tàu ngầm sẽ sử dụng nhiên liệu uranium làm giàu thấp, được phát triển và chế tạo tại Hàn Quốc. Ông nhấn mạnh chương trình này sẽ tận dụng thế mạnh của Hàn Quốc trong lĩnh vực hạt nhân dân sự, đóng tàu và công nghiệp quốc phòng, đồng thời Seoul vẫn duy trì cam kết không sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.
Theo ông Ahn, Hàn Quốc sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ để bảo đảm nguồn cung uranium làm giàu thấp, đồng thời làm việc với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) nhằm bảo đảm các nguyên tắc không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Chính phủ Hàn Quốc cho rằng động cơ đẩy hạt nhân sẽ giúp tàu ngầm mới hoạt động dưới nước lâu hơn và có độ cơ động cao hơn so với các tàu ngầm hiện nay.
