Ở TP.HCM nhộn nhịp, vẫn còn tồn tại quần thể mộ cổ khoảng 100 năm gắn với dòng họ của ông Lý Tường Quang (sinh năm 1842, gốc người Quảng Đông) – người được xếp vào hàng đại gia giàu có bậc nhất Sài Gòn xưa với câu truyền miệng nổi tiếng: “Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Định”.
Chiều cuối tháng 5.2026, trong hành trình lần theo dấu tích dòng họ ông bá hộ Xường tại TP.HCM, phóng viên Báo Thanh Niên men theo hẻm 79 Phú Thọ Hòa (quận Tân Phú cũ). Từ khu mộ của ông Lý Tường Quang và vợ là bà Nguyễn Thị Lâu, theo chỉ dẫn của người dân địa phương, chúng tôi đi thêm khoảng 100 m thì phát hiện quần thể 11 ngôi mộ cổ của dòng họ Lý.
Theo ghi nhận, khu mộ nằm sát khu dân cư, có diện tích rộng và được xây dựng thành khu riêng với tường rào bao quanh cùng cổng bảo vệ. Ngoài 11 ngôi mộ chính bên trong có tường rào bảo vệ, phía ngoài còn có khoảng 4 ngôi mộ nằm gần đường và sát nhà dân.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Hải, người được địa phương giao phụ trách trông coi khu mộ cho biết, những ngôi mộ nằm trong khuôn viên là của con cháu ruột thịt, bà con gần. Trong khi đó, các ngôi mộ xây riêng bên ngoài là của cháu chắt xa thuộc dòng họ Lý.
Ông Hải cho hay, khu mộ cổ bên trong rộng khoảng 1.000 m2, phủ đầy rêu phong; xung quanh trồng nhiều cây xanh tạo không gian thoáng mát. Ngoài ra, một phần khuôn viên mộ cổ hiện được người dân tận dụng làm nơi để xe hoặc chăn nuôi gia cầm.
Theo Danh mục kiểm kê di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn TP.HCM (giai đoạn 2016 – 2020) của UBND TP.HCM, khu nghĩa trang gia tộc họ Lý hiện còn lưu giữ nhiều ngôi mộ được xây dựng cách nay trên dưới 100 năm với kiến trúc gần như nguyên vẹn.
Trong 11 ngôi mộ, niên đại sớm nhất là mộ ông Lý Thanh Vân và bà Trương Thị Hậu xây năm 1899, muộn nhất là mộ ông Lý Văn Mạnh và vợ xây năm 1938.
Khu mộ được đánh giá có kiến trúc đẹp, quy mô lớn với vật liệu xây dựng bằng gạch, đá và hợp chất kết dính cổ. Các bia mộ đều khắc chữ Hán và toàn bộ khuôn viên đã có tường rào bao bọc.
Đáng chú ý, ngày 16.3.2012, ông Lý Thanh Liêm, đại diện gia tộc họ Lý đang quản lý khu mộ đã gửi Đơn đề nghị xếp hạng di tích đến Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch TP.HCM (nay là Sở Văn hóa – Thể thao TP.HCM). Kèm theo đó là biên bản họp gia tộc về việc đăng ký di tích kiến trúc nghệ thuật với cơ quan chức năng.
Hiện nay, các phần mộ cổ trong khuôn viên mang đậm dấu ấn kiến trúc xưa với kiểu xây lộ thiên truyền thống gồm bia trước, nấm mộ, bia sau, sân gạch và tường bao quanh.
Dáng mộ vuông vức, bề thế, được dựng bằng gạch, đá. Những tấm bia màu xám sẫm khắc chữ Hán theo lối thư pháp xưa đến nay vẫn còn khá rõ nét, phần nào cho thấy trình độ kiến trúc và điêu khắc của tầng lớp giàu có thời bấy giờ.
Bà Nghe (60 tuổi), sống tại khu vực này từ nhỏ, kể: “Năm nào con cháu của họ cũng về đây dọn dẹp, thắp hương đầy đủ. Hàng xóm quanh đây đã quen với sự hiện diện khu mộ, thỉnh thoảng cũng thắp nhang và dọn dẹp khu mộ”.
Một người đàn ông ngoài 60 tuổi thấy chúng tôi tò mò liền nói: “Nhìn mộ là biết ngay người ta quý tộc, bá hộ chứ ai có tiền mà làm như vậy”.
Hơn 1 thế kỷ trôi qua, giữa những con hẻm đông đúc của TP.HCM, quần thể mộ cổ của gia tộc từng nổi danh “tam Xường” vẫn lặng lẽ tồn tại như dấu tích hiếm hoi của tầng lớp đại phú hộ Sài Gòn – Chợ Lớn xưa.
Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được phê duyệt, thành phố hướng đến xây dựng các Trung tâm trung chuyển hành khách đa phương thức cấp quốc gia tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Cảng hàng không thứ 2.
Đồng thời, hệ thống bến xe khách liên tỉnh mới sẽ được thiết lập kết hợp mạng lưới đường sắt đô thị, bãi đỗ xe trung chuyển đa phương tiện, bến xe buýt tạo thành các Trung tâm trung chuyển đa phương thức phù hợp với quá trình mở rộng và phát triển đô thị.
Cũng theo quy hoạch này, UBND thành phố từng bước chuyển đổi công năng, di dời các bến xe trong khu vực vành đai 3; bố trí quỹ đất xây dựng các điểm đỗ xe, bãi đỗ xe phù hợp nhu cầu từng khu vực, gắn với hệ thống công trình dịch vụ, giao thông công cộng, công viên cây xanh, vành đai.
Hiện nay khu vực Vành đai 3 có một số bến xe lớn như Gia Lâm, Mỹ Đình, Giáp Bát và Nước Ngầm.
Tiếp tục xây thêm cầu qua sông Hồng
Về hệ thống giao thông đường bộ, Hà Nội xây dựng đồng bộ khép kín và đưa vào khai thác toàn tuyến Vành đai 4, 4.5, Vành đai 5, mở rộng mặt cắt ngang đối với các trục hướng tâm như Đại lộ Thăng Long, Tây Thăng Long, các tuyến Quốc lộ 1A, 6, 32, 21, Trục đường Hà Đông - Xuân Mai, Trục đường kinh tế phía Nam. Quy mô bề rộng, số làn xe các tuyến đường được cải thiện đảm bảo đáp ứng theo quy chuẩn.
Hà Nội sẽ tập trung đầu tư xây dựng mới các cầu qua sông Hồng gồm cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở, Hồng Hà, cải tạo mở rộng cầu
Chương Dương và các cầu qua sông Đuống, sông Đà, khơi thông kết nối hầm. Thành phố cũng sẽ ưu tiên giải pháp hầm vượt sông đa tầng (kết hợp đường bộ và đường sắt) để tiết kiệm quỹ đất giải phóng mặt bằng và bảo vệ cảnh quan.
Cũng theo quy hoạch này, Hà Nội định hướng sẽ bổ sung các tuyến đường, cầu/hầm kết nối 5 tỉnh tiếp giáp Hà Nội.
Hạn chế phương tiện cá nhân theo vành đai
Về định hướng giao thông công cộng, Hà Nội phấn đấu tỷ lệ đảm nhận của giao thông công cộng đạt 25%-30% vào năm 2035; 40%-45% vào năm 2045 và 55-60% vào năm 2065. Để đạt được mục tiêu này, thành phố sẽ thiết lập các vùng hạn chế phương tiện cá nhân vào khu vực nội đô lịch sử theo các lớp vành đai đồng bộ với các vùng phát thải thấp; hướng tới 100% phương tiện xe buýt, taxi sử dụng năng lượng xanh.
Ngoài ra, thành phố cũng dành đủ đất cho hạ tầng giao thông công cộng như bãi đỗ - trạm sạc, trạm bảo dưỡng sửa chữa xe buýt; khai thác không gian đa tầng.
Hà Nội sẽ nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo để quản lý, khai thác tối đa năng lực của hệ thống giao thông; phục vụ dự báo, xây dựng đề án, kế hoạch phát triển hạ tầng giao thông.
Ngày 18-4, lãnh đạo UBND xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã yêu cầu đơn vị chuyên môn rà soát, tính toán và có báo cáo để làm hộ lan dọc kênh chính Nam qua xã, xử lý dứt điểm vấn đề tai nạn chết người thường xuyên xảy ra ở đoạn kênh dài 3km này.
Kênh chính Nam đưa vào sử dụng năm 1991, kết nối từ công trình thủy nông Thạch Nham, tưới tiêu cho các cánh đồng ở phía nam tỉnh Quảng Ngãi.
Nguyên nhân: đoạn kênh dài 3km trở thành nỗi bất an của người dân bởi nước sâu, chảy mạnh, đường dọc kênh không có hộ lan lại nhỏ hẹp.
Ngày 30-3, anh Nguyễn Văn Cảnh (xã Phước Giang) đang sửa xe thì phát hiện một nam sinh rơi xuống kênh, may mắn anh Cảnh ném phao, dùng cây cứu người gặp nạn vào bờ, an toàn.
Anh Cảnh kể trong 20 năm qua đã cứu 10 người rơi xuống đoạn kênh trước nhà. Vì biết hay có người ngã xuống kênh, nên anh Cảnh mua luôn cái phao, treo trước nhà để ứng cứu.
Với "kinh nghiệm" của mình, anh Cảnh cho biết thời điểm nguy hiểm nhất là bước vào vụ trồng lúa, nước kênh đầy, sâu 3,5m. Đoạn kênh dài 3km này có nhiều cống ngầm, áp lực nước mạnh nên chảy xiết, bờ kênh lại khá dốc, không có hộ lan nên "chệch tay lái" là lao xuống kênh.
Cũng trong ngày 30-3, tại vị trí kênh cách nhà anh Cảnh khoảng 1km, có một người đàn ông rơi xuống kênh và tử vong.
Trước đây một vài vị trí được đơn vị vận hành kênh dựng hộ lan kiểu cũ. Nhưng thời gian quá lâu đã xuống cấp, không còn tác dụng. Kiểu hộ lan này cũng không còn phù hợp với tình hình giao thông hiện tại.
Ngày 8.4, Công an xã Củ Chi (TP.HCM) đã lập hồ sơ, làm rõ vụ việc chủ một gara tố bị người đàn ông hành hung gây thương tích sau khi hỏi tiền sửa xe còn nợ lại.
Cùng ngày, trao đổi với PV Báo Thanh Niên, anh Trần Tính (chủ gara sửa chữa ô tô ở đường Hồ Văn Tắng, xã Củ Chi, TP.HCM) cho biết đã gửi đơn trình báo về việc bị hành hung gây thương tích. Theo anh Tính, người gây ra vụ việc là ông V. (hàng xóm thuê nhà gần đó), liên quan đến việc anh hỏi tiền sửa xe ô tô từ trước tết.
Theo trình bày của nạn nhân, ông V. có mang xe tải đến sửa chữa và còn nợ khoản chi phí hơn 4 triệu đồng. Sau nhiều lần anh Tính hỏi về khoản tiền này nhưng không nhận được hồi đáp cụ thể, ngày 2.4, anh đã đăng tải thông tin nhắc thanh toán lên một hội nhóm tài xế trên mạng xã hội.
Đến khoảng 11 giờ ngày 2.4, ông V. tìm đến gara của anh Tính. Hình ảnh từ đoạn clip ghi lại cho thấy người đàn ông này có thái độ hung hăng, dùng đá ném và cầm ghế nhựa tấn công, liên tiếp đập vào người chủ gara.
"Lúc đó tôi đang làm việc trong gara thì ông ấy đến đánh tới tấp. Vết thương ở tay tôi chảy máu rất nhiều, phải đến Bệnh viện đa khoa khu vực Củ Chi để băng bó vết thương", anh Tính thuật lại.
Kết quả kiểm tra y tế cho thấy anh Tính bị chấn thương tay trái và phải nghỉ làm nhiều ngày để điều trị.
Không dừng lại ở việc hành hung, anh Tính cho biết sau khi các bên được mời lên trụ sở công an làm việc, ông V. tiếp tục dùng xe tải chặn ngang cửa gara của anh suốt nhiều giờ đồng hồ, gây cản trở hoạt động kinh doanh.
"Ông ấy chặn cửa không cho xe của khách ra vào và tuyên bố nếu tôi không gỡ bài viết nhắc tiền sửa xe trên mạng thì sẽ còn tiếp tục gây khó dễ, không cho làm ăn. Ngay cả khi có sự xuất hiện của lực lượng chức năng, người này vẫn có thái độ thách thức", chủ gara cho hay.
Cũng theo anh Tính, do bị đánh nên hiện tay anh vẫn còn đau nhức, trong đó ngón tay cái vẫn còn sưng to khiến anh chưa thể làm việc như bình thường.
Hiện anh Tính đã cung cấp toàn bộ các đoạn video ghi lại cảnh bị hành hung và cảnh xe tải chặn cửa cho Công an xã Củ Chi (TP.HCM) để đề nghị xử lý nghiêm hành vi cố ý gây thương tích và gây rối trật tự tại địa phương.
