Từ ngày 1/6, người sử dụng xe chạy xăng tại Việt Nam hiện nay chỉ còn hai lựa chọn là xăng E5 RON 92 và E10 RON 95. Nhiều chủ xe có xu hướng muốn tìm mua xăng E5 vì cho rằng tỷ lệ ethanol 5% sẽ giúp xe dễ thích nghi hơn so với xăng E10 có tỷ lệ 10% ethanol, mà quên mất việc chỉ số RON của xăng quan trọng hơn.
RON (Research Octane Number) là chỉ số thể hiện khả năng chống tự kích nổ (cháy sớm) của nhiên liệu trong động cơ xăng, còn gọi là chỉ số octane.
Xăng có chỉ số octane càng cao thì càng khó tự bốc cháy dưới áp suất và nhiệt độ lớn bên trong buồng đốt. Điều này giúp quá trình cháy diễn ra đúng thời điểm do bugi kích hoạt, thay vì tự phát nổ sớm.
Động cơ càng hiện đại, có tỷ số nén càng cao hoặc sử dụng tăng áp thì càng cần loại xăng có chỉ số octane lớn hơn để tránh hiện tượng kích nổ.
Tại Việt Nam hiện nay, người dùng xe xăng chỉ có hai lựa chọn: xăng E5 RON 92 (chỉ số octane 92, pha tối đa 5% ethanol) và xăng E10 RON 95 (chỉ số octane 95, pha tối đa 10% ethanol). Việc thay thế xăng khoáng RON 95 nhằm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, giảm phát thải và góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh.
Nếu một chiếc xe được nhà sản xuất khuyến nghị hoặc yêu cầu sử dụng xăng RON 95 nhưng chủ xe lại đổ RON 92, hiện tượng dễ xảy ra nhất là kích nổ sớm.
Kích nổ là tình trạng hỗn hợp nhiên liệu và không khí tự cháy trước hoặc cháy không đúng quy luật trong xi-lanh. Khi đó, thay vì quá trình đốt cháy diễn ra êm ái, áp suất trong buồng đốt tăng đột ngột, tạo ra các sóng xung kích va đập vào đỉnh piston và thành xi-lanh.
Người lái có thể nghe thấy tiếng “lọc cọc” hoặc “lách tách” phát ra từ khoang động cơ khi xe tăng tốc, leo dốc hoặc chở nặng. Một số xe còn xuất hiện cảm giác ì, máy rung nhẹ hoặc nóng nhanh hơn bình thường.
Đối với nhiều mẫu xe phổ thông, người lái có thể khó nhận ra sự thay đổi trong quá trình sử dụng hàng ngày. Tuy nhiên, với những xe sử dụng động cơ tăng áp hoặc xe thể thao hiệu năng cao, sự suy giảm hiệu năng thường rõ rệt hơn.
Nếu việc này xảy ra liên tục, động cơ có thể giảm hiệu suất, thậm chí tăng nguy cơ hư hại piston hoặc thành xi-lanh.
Trong hầu hết các trường hợp, việc đổ nhầm một bình xăng RON 92 cho xe được khuyến nghị dùng xăng RON 95 sẽ không gây hỏng hóc ngay lập tức.
Trên thực tế, hầu hết các mẫu ô tô hiện đại đều được trang bị cảm biến kích nổ. Khi phát hiện hiện tượng này, bộ điều khiển động cơ (ECU) sẽ tự động điều chỉnh thời điểm đánh lửa để bảo vệ động cơ.
Do đó, nếu lỡ đổ xăng có chỉ số octane thấp hơn mức khuyến nghị, hãy lái xe với tốc độ vừa phải, cố gắng giữ đều ga, tránh thốc ga mạnh hoặc chở quá tải. Khi bình xăng vơi đi một nửa, đừng quá lo lắng, hãy đổ thêm cho đầy bình bằng xăng RON 95 để pha loãng lượng xăng 92 còn lại.
Tuy nhiên, nếu thường xuyên sử dụng nhiên liệu có chỉ số octane thấp hơn mức mà nhà sản xuất khuyến nghị, xe sẽ bị giảm công suất, tăng tiêu hao nhiên liệu và không vận hành tối ưu.
Về lâu dài, điều này có thể làm tăng nguy cơ mài mòn các chi tiết bên trong buồng đốt, đồng thời khiến xe không đạt được mức công suất và hiệu suất nhiên liệu như thiết kế.
Ngoài ra, cần lưu ý phân biệt giữa hai khái niệm thường xuất hiện trên tem dán bên trong nắp bình xăng hoặc trong sổ tay hướng dẫn sử dụng xe: loại nhiên liệu khuyến nghị (recommended) và loại nhiên liệu yêu cầu bắt buộc (required).
Theo đó, với loại chỉ khuyến nghị, xe vẫn có thể hoạt động với nhiên liệu octane thấp hơn nhưng hiệu suất có thể giảm, còn với loại yêu cầu bắt buộc, cần đảm bảo chỉ số octane nhất định để đảm bảo độ bền và khả năng vận hành của động cơ.
Nếu xe được yêu cầu tối thiểu RON 95, người dùng nên ưu tiên sử dụng E10 RON 95. Ngược lại, nếu xe chỉ yêu cầu RON 91 hoặc RON 92, có thể sử dụng E5 RON 92.
Bài viết "Sốc văn hóa giao thông khi tới Đà Nẵng: dừng đèn đỏ ngay ngắn, ô tô lùi 5m nhường đường xe máy" trên Tuổi Trẻ Online nhận được nhiều phản hồi khen ngợi của bạn đọc. Phần lớn ý kiến đều gặp nhau ở điểm chung: giao thông văn minh không chỉ đến từ đường sá hay luật lệ, mà bắt đầu từ ý thức của mỗi người.
Bạn đọc Đại Di chia sẻ trải nghiệm về cách ứng xử của lực lượng chức năng và người dân Đà Nẵng: "Chủ quán ăn, khách sạn ở Đà Nẵng lịch sự, chẳng chặt chém ai".
Nhiều bình luận cho rằng điều khiến người ta bất ngờ không phải là hạ tầng hay những tuyến đường rộng, mà là cách người tham gia giao thông cư xử với nhau.
"Điều đáng quý là tài xế không coi việc nhường đường là thiệt thòi. Văn minh bắt đầu từ suy nghĩ đó. Nếu ai cũng bớt hơn thua vài mét ngoài đường thì chắc tiếng còi xe cũng giảm đi kha khá", bạn đọc tên Nghiêm nhấn mạnh.
Trong khi đó, bạn đọc Duyên Hải cho rằng sự nóng vội mới là nguyên nhân khiến đường phố trở nên căng thẳng: "99 giây đèn đỏ mà ai cũng nóng vội thì đường phố mãi căng thẳng. Có người chịu nhường chút thôi là mọi thứ nhẹ hẳn".
Từ câu chuyện giao thông ở Đà Nẵng, nhiều bạn đọc cũng nhìn rộng hơn về cách xây dựng nếp sống đô thị.
Bạn đọc Uyên Lê viết: "Đà Nẵng nhiều năm nay vẫn cho thấy giao thông không chỉ cần hạ tầng tốt mà còn cần ý thức đẹp từ mỗi người tham gia".
Còn với bạn đọc tên Giang, điều cốt lõi nằm ở cách con người nghĩ cho nhau: "Đọc bài mới thấy giao thông văn minh không nằm ở xe xịn hay đường rộng, mà nằm ở cách người ta nghĩ cho nhau".
Không ít ý kiến nhìn nhận hành động ô tô lùi vài mét nhường chỗ cho xe máy không phải chuyện lớn lao, nhưng phản ánh một thái độ ứng xử đáng quý. "Một chiếc ô tô lùi 5m nhưng kéo chuẩn văn hóa giao thông tiến thêm cả đoạn dài", bạn đọc tên Lý bình luận.
Còn theo bạn đọc Kim Tặng, cái "sốc" không nằm ở hành động nhường đường: "Cái 'sốc' ở đây không phải hành động của tài xế, mà là vì lâu nay mình quá ít gặp những hành động đẹp như vậy".
Một số bạn đọc cho rằng để có được một nếp giao thông trật tự như vậy, Đà Nẵng đã kiên trì xây dựng từ rất lâu chứ không phải ngày một ngày hai mà có.
"Văn hóa giao thông không tự nhiên mà có, đó là cả quá trình xây dựng lâu dài", bạn đọc có nickname thinhvu419 chia sẻ.
Còn bạn đọc Châu Anh viết: "Ý thức người lái xe là một chuyện, nhưng phải công nhận hạ tầng Đà Nẵng làm quá tốt. Các biển báo, vạch phân làn cực kỳ to và rõ ràng, người từ nơi khác đến nhìn cái là biết đi làn nào ngay, không bị lúng túng".
Bạn đọc Halizo chia sẻ câu chuyện khi học lái xe cần dạy văn hóa giao thông. Theo bạn đọc này, khi dạy bằng lái xe, cái đầu tiên là dạy ý thức, đạo đức, nên bổ sung hẳn vào giáo trình dạy. "Lúc tui học bằng lái xe, gặp ông thầy có tâm, câu đầu tiên ông dạy là anh đang ngồi trong máy lạnh thì nên nhường đường cho người đi xe máy" - bạn đọc này viết.
Ý kiến này nhận được sự đồng tình của nhiều bạn đọc khi cho rằng văn hóa giao thông không thể hình thành chỉ bằng xử phạt, mà cần được nuôi dưỡng từ nhận thức và thói quen ứng xử hằng ngày.
"Ở nhiều nơi người ta xem việc nhường đường là phản xạ văn minh", bạn đọc Minh Tâm nhấn mạnh.
Trong khi đó, bạn đọc Thống cho rằng sự hơn thua vài mét trên đường không giúp ai đi nhanh hơn: "Nhiều người cứ nghĩ chen lên trước sẽ nhanh hơn. Thật ra nhường nhau đúng lúc mới giúp giao thông bớt hỗn loạn".
Va chạm xảy ra giữa chiếc môtô 600 phân khối và một ôtô hiệu BMW tại điểm giao cắt ở North Delta, thị trấn phía nam Vancouver, hôm 9/5. Tai nạn được camera ghi lại chứng minh sự thật, thay vì giả thuyết ảnh do AI tạo ra khi nhiều người nhìn thấy cảnh chiếc môtô treo trên giá đèn giao thông.
Chiếc BMW rẽ trái tại giao lộ, trong khi môtô chạy thẳng ở tốc độ cao. Nhận ra nguy hiểm, biker phanh gấp làm bánh xe sau nhấc cao, và ôtô trở thành bệ phóng khiến chiếc môtô bay lên không.
Chiếc BMW bị hư hỏng nặng ở giữa giao lộ, trong khi chiếc Suzuki GSX-R600 treo lơ lửng trên đỉnh cột đèn giao thông, mắc ở phần phuộc và bánh trước. Nhiều mảnh vỡ từ vụ va chạm nằm rải rác trên đường.
Người điều khiển môtô bị thương nặng nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Tài xế xe BMW vô sự.
Một cựu trung sĩ cảnh sát, hiện là giảng viên tại một trung tâm đào tạo lái môtô ở Vancouver, cho biết các nhà điều tra có thể sẽ tiến hành tái dựng vụ tai nạn, bao gồm tốc độ và góc va chạm. Mặc dù có đoạn phim ghi lại, cảnh sát không thể chỉ dựa vào đó.
Ngoài ra, vị này cho rằng tốc độ dường như là một yếu tố, nhưng ông cảnh báo đó có thể không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra vụ tai nạn. "Thực tế là bạn có thể bị thương ngay cả khi đi chậm hơn nhiều nếu bạn không có kỹ năng và không thể tránh va chạm với các vật cản".
