Các tập đoàn lớn như Tata Power và Adani Group đã bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư, trong khi New Delhi xúc tiến sửa đổi hàng loạt quy định nhằm thu hút nguồn vốn mới. Liệu những cải cách này có đủ để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng đó, hay vẫn còn quá nhiều rào cản phía trước?
Theo tờ Financial Times ngày 2-6, bước ngoặt lớn nhất của cuộc cải cách đến từ quyết định của New Delhi chấm dứt thế độc quyền kéo dài hàng chục năm của Nhà nước trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Theo dự luật được Chính phủ Ấn Độ trình lên Quốc hội cuối năm 2025, các doanh nghiệp tư nhân và liên doanh có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài có thể xin giấy phép xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân nếu được Chính phủ lựa chọn.
Trước đây, chỉ có Tổng công ty Điện hạt nhân Ấn Độ (NPCIL) và một số đơn vị nhà nước được phép vận hành các nhà máy điện hạt nhân. Tuy nhiên với mục tiêu nâng công suất từ khoảng 8GW hiện nay lên 100GW vào năm 2047, Chính phủ nhận ra nguồn lực nhà nước khó đáp ứng được yêu cầu về vốn, công nghệ và tốc độ triển khai.
Cuối năm ngoái, Hãng tin Reuters từng đưa tin New Delhi muốn thu hút khoảng 26 tỉ USD từ các tập đoàn trong nước như Tata Power, Adani Power và Reliance Industries – điều này lý giải vì sao các tập đoàn này nhanh chóng xuất hiện trong kế hoạch phát triển của Chính phủ.
Tata Power – công ty điện lực thuộc tập đoàn lớn nhất Ấn Độ Tata Group – là một trong những doanh nghiệp đi đầu. Công ty đang đánh giá ba địa điểm tại các bang khác nhau để phát triển dự án điện hạt nhân.
Giám đốc điều hành Praveer Sinha cho biết Tata Power đã xác định được quỹ đất phù hợp và kỳ vọng hai nhà máy có công suất 220MW sẽ được phê duyệt trong hai năm tới.
Trong khi đó tháng 2 vừa qua, Adani Power thông báo thành lập Adani Atomic Energy Ltd – đơn vị chuyên phụ trách lĩnh vực điện hạt nhân, hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng từ nguồn hạt nhân.
Song song với việc mở cửa cho tư nhân, New Delhi còn tìm cách tháo gỡ một rào cản lâu nay khiến nhiều tập đoàn nước ngoài e ngại: trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố hạt nhân.
Dự luật mới bãi bỏ quy định cho phép đơn vị vận hành kiện các nhà cung cấp công nghệ khi có lỗi thiết bị, đồng thời đề xuất thành lập quỹ trách nhiệm hạt nhân và điều chỉnh cơ chế bồi thường theo thông lệ quốc tế – tín hiệu quan trọng để thu hút công nghệ và vốn từ bên ngoài.
Dù triển vọng đầu tư đáng chú ý, con đường hiện thực hóa mục tiêu 100GW vẫn còn nhiều chướng ngại.
Vấn đề nan giải nhất là đất đai. Theo các tài liệu nội bộ mà Hãng tin Reuters tiếp cận, việc thu hồi đất cho các dự án điện hạt nhân thường kéo dài 4 – 5 năm, một phần do quy định yêu cầu duy trì vùng cấm với bán kính tối thiểu khoảng 1km quanh nhà máy, không cho phép có người sinh sống hoặc hoạt động kinh tế.
Để giải quyết, các cơ quan quản lý đang xem xét thu hẹp vùng cấm xuống còn khoảng một nửa đối với một số dự án – thay đổi này có thể giúp tăng công suất lắp đặt trên cùng một địa điểm lên gấp hai hoặc ba lần.
Tuy nhiên đây cũng là nội dung gây tranh cãi nhất trong quá trình cải cách. Các đảng đối lập cho rằng Chính phủ đang quá chú trọng thu hút đầu tư mà chưa giải quyết đầy đủ những lo ngại về an toàn hạt nhân. Nhiều nghị sĩ cảnh báo việc nới lỏng quy định có thể làm suy yếu các cơ chế bảo vệ được xây dựng qua nhiều thập niên.
Ngay cả các doanh nghiệp muốn tham gia cũng thừa nhận còn nhiều khó khăn. Tata Power cho biết chi phí đầu tư điện hạt nhân vẫn rất cao, trong khi các công ty tư nhân Ấn Độ gần như chưa có kinh nghiệm vận hành dự án hạt nhân quy mô lớn.
Nhiều quy định quan trọng về cấp phép, cung cấp nhiên liệu và quy trình phê duyệt vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Dù vậy, New Delhi cho thấy sẽ không lùi bước. Với một quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào than đá nhưng đứng trước nhu cầu điện ngày càng tăng, điện hạt nhân được xem là một trong số ít nguồn năng lượng có thể cung cấp điện ổn định với lượng phát thải carbon thấp.
Phát biểu trước hàng ngàn người ở thủ đô Caracas vào đêm trước Ngày Quốc tế Lao động, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguezcho nhấn mạnh đây là "mức tăng đáng kể nhất trong những năm gần đây".
Bà Rodriguez không đưa ra chi tiết cụ thể về mức tăng này, nên không rõ ai sẽ được hưởng lợi. Bà cũng không nói rõ bao nhiêu trong mức thu nhập 240 USD sẽ đến từ lương tối thiểu và bao nhiêu từ tiền trợ cấp.
Hôm 30.4, Tổng thống lâm thời Rodriguez cũng công bố tăng lương hưu thêm 70 USD, nhấn mạnh mức tăng này tương đương 40%. Bà thừa nhận rằng mức tăng mới vẫn "chưa đủ" và hứa sẽ có "kế hoạch đặc biệt dành cho ông bà của chúng ta".
Thông báo về việc tăng thu nhập tối thiểu và tăng lương hưu đã nhận được sự hoan nghênh từ đám đông ở Caracas.
Trong khi đó, AFP dẫn lời một số nhà phân tích Venezuela cho rằng mức tăng này vẫn chưa đủ để trang trải nhu cầu thực phẩm cơ bản của hầu hết người lao động với mức 677 USD mà một gia đình 5 người cần.
Bà Rodriguez nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng lương "có trách nhiệm" mà không làm cho lạm phát tiếp tục leo thang. Được biết, tỷ lệ lạm phát thường niên ở Venezuela trên 600%.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13/4 cho biết Nga đã nhiều lần đề xuất tiếp nhận lượng uranium đã làm giàu của Iran, trong trường hợp Tehran - Washington đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran và cần bên thứ ba đứng ra cất giữ, theo RIA Novosti.
"Đề xuất này đã được Tổng thống Vladimir Putin đề cập trong những tiếp xúc với cả Mỹ và những quốc gia Trung Đông. Chúng tôi vẫn để ngỏ phương án này, dù chưa ghi nhận động thái nào từ các bên", ông Peskov nói.
Ông Peskov bày tỏ lo ngại việc Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán cuối tuần qua cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài, thêm rằng Nga sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt xung đột.
Iran được cho là đang sở hữu khoảng 400 kg uranium được làm giàu đến tỷ lệ 60%, gần đạt cấp độ vũ khí là 90%. Số uranium này là một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, đồng thời là mối quan ngại lớn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, trong những năm qua nhiều lần đề nghị tiếp nhận lượng uranium này như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và góp phần giảm căng thẳng.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
NYTimes dẫn các nguồn thạo tin cho biết trong các cuộc đàm phán tại Islamabad, Mỹ đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án 5 năm. Hai bên cũng chưa thống nhất về việc có đưa uranium ra khỏi Iran hay không.
Trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, tuyên bố phá hủy năng lực làm giàu uranium của nước này. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ 400 kg uranium đã làm giàu của Iran đang ở đâu.
Theo Hãng tin TASS, trong cuộc phỏng vấn kênh RTVI ngày 31-3, Đại sứ Nga tại Tehran Alexey Dedov cho biết lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, hiện vẫn đang ở trong nước nhưng chưa xuất hiện trước công chúng.
"Như giới lãnh đạo Iran đã nhiều lần khẳng định, lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei vẫn đang ở trong nước, song vì những lý do dễ hiểu, ông ấy tạm thời chưa lộ diện trước công chúng" - Đại sứ Nga nói.
Trước đó, Đài NDTV dẫn nguồn từ báo Al-Jarida (Kuwait) cho hay ông Mojtaba Khamenei được cho là đã bí mật tới Matxcơva trên một chuyến bay quân sự của Nga để điều trị y tế.
Sau khi đến nơi, lãnh tụ tối cao đã trải qua một ca phẫu thuật và hiện đang được chăm sóc tại một cơ sở y tế nằm trong khuôn viên dinh thự của Tổng thống Putin.
Nguồn tin này cũng tiết lộ Tổng thống Putin là người chủ động đề nghị hỗ trợ y tế trong cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 10-3. Tuy nhiên, phía Nga từ chối bình luận về thông tin trên.
"Chúng tôi sẽ không bình luận về những thông tin như vậy" - người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với Hãng tin TASS.
Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali sau đó cũng lên tiếng bác bỏ thông tin này. "Thông tin cho rằng lãnh tụ tối cao đã tới Nga để điều trị y tế chỉ là một hình thức mới của chiến tranh tâm lý" - ông Kazem Jalali viết trên X.
Theo NDTV, Iran hiện là một trong những đồng minh thân cận nhất của Nga tại Trung Đông. Tổng thống Putin trước đó đã lên án vụ sát hại cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đồng thời cam kết sẽ ủng hộ Tehran một cách "kiên định".
Đại sứ Alexey Dedov trong cuộc phỏng vấn cũng nhắc lại Tổng thống Nga Vladimir Putin là một trong những nguyên thủ đầu tiên gửi điện chúc mừng ông Mojtaba Khamenei.
Trong thông điệp này, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Tehran và khẳng định tinh thần đoàn kết với "những người bạn Iran".
