Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch – người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến “cắm trại ngoài vũ trụ”, nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt – và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây – khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng – đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là “thợ sửa ống nước ngoài không gian”.
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu – và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều “thở phào nhẹ nhõm”.
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc “dưới mặt đất” như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực – nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động – phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, “treo mình như một con dơi” giữa khoang tàu – theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông “như trở lại làm một đứa trẻ”. Còn Victor Glover – người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng – thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các "Tài khoản Trump" bắt đầu được nạp khoản vốn ban đầu 1.000 USD từ ngày 6/7. Trong tuần này, tổng cộng 800 triệu USD từ các khoản đóng góp cá nhân và vốn ban đầu sẽ được đầu tư vào thị trường chứng khoán trong khuôn khổ sáng kiến do ông khởi xướng.
"Khi tiếng chuông vang lên, các tài khoản này sẽ bắt đầu tăng trưởng cùng nền kinh tế đang bùng nổ của chúng ta. Tôi thực sự tin rằng nền kinh tế sẽ bước vào đợt tăng trưởng mạnh nhất từ trước đến nay", ông Trump nói trong cuộc gặp lãnh đạo Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và Nasdaq.
Chương trình "Tài khoản Trump" được khởi động vào ngày 4/7, trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ. Trẻ sơ sinh Mỹ đủ điều kiện sẽ được mở tài khoản và được chính phủ rót vốn "khởi nghiệp".
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết gia đình của khoảng 6 triệu trẻ em Mỹ đã đăng ký tham gia, trong đó 1,4 triệu trường hợp đủ điều kiện nhận khoản hỗ trợ này. Để được cấp "Tài khoản Trump", trẻ phải là công dân Mỹ, có số An sinh Xã hội hợp lệ và được sinh ra trong giai đoạn 2025-2028.
"Tài khoản Trump" được xây dựng như một loại tài khoản đầu tư dài hạn dành riêng cho trẻ em Mỹ, dựa trên mô hình tài khoản hưu trí cá nhân (IRA) nhưng áp dụng cơ chế quản lý riêng.
Mỗi tài khoản đủ điều kiện sẽ được chính phủ liên bang cấp một lần 1.000 USD và khoản tiền này không bị đánh thuế tại thời điểm nhận. Người giám hộ hoặc các tổ chức tư nhân khác có thể đóng góp thêm tối đa 5.000 USD mỗi năm vào tài khoản này trong suốt cuộc đời đứa trẻ.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, khoản vốn ban đầu và các khoản đóng góp bổ sung trước mắt sẽ được đầu tư vào quỹ ETF State Street SPDR Portfolio S&P 500. Đây sẽ là lựa chọn mặc định trong vài tháng tới, song cơ quan này dự kiến bổ sung thêm các phương án đầu tư khác cho phụ huynh và người giám hộ.
Tài khoản của trẻ sẽ do người giám hộ hợp pháp đại diện quản lý cho đến khi các em đủ 18 tuổi. Khi đó, các em có thể rút tiền để chi cho giáo dục, mua căn nhà đầu tiên hoặc tiếp tục đầu tư.
Chính quyền Tổng thống Trump cũng cho phép các nhà hảo tâm đóng góp cho chương trình bằng cổ phiếu niêm yết. Số cổ phiếu này sẽ được chuyển cho Bộ Tài chính Mỹ, sau đó được đầu tư vào các tài khoản theo hướng dẫn của nhà tài trợ.
Chương trình được triển khai trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao đang là vấn đề lớn đối với cử tri Mỹ trước bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Những người ủng hộ cho rằng "Tài khoản Trump" sẽ khuyến khích đầu tư dài hạn và nâng cao hiểu biết tài chính. Trong khi đó, phe phản đối cho rằng các gia đình có thu nhập eo hẹp khó có thể đóng góp thêm và hưởng lợi từ các tài khoản này.
Ông Trump cho rằng chương trình sẽ giúp trẻ em từ các gia đình không có nhiều tài sản xây dựng nguồn tích lũy đáng kể. Tổng thống Mỹ cũng khuyên các gia đình không nên rút tiền sớm từ "Tài khoản Trump" trong bối cảnh thị trường đang tăng mạnh.
Chính quyền Mỹ ước tính nếu không có thêm khoản đóng góp nào ngoài 1.000 USD ban đầu, giá trị tài khoản có thể tăng lên khoảng 6.000 USD khi trẻ đủ 18 tuổi, dựa trên mức tăng trung bình trong lịch sử của S&P 500. Nếu được đóng tối đa 5.000 USD mỗi năm, tài khoản có thể đạt giá trị khoảng 271.000 USD sau 18 năm.
Ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp ngày 3/6 và được nền tảng bản đồ số Soar, có trụ sở ở Australia, công bố hôm nay cho thấy một nhà chứa phi cơ và máy bay không người lái (UAV) tại sân bay quân sự Ali Al Salem ở Kuwait đã bị đánh sập và cháy đen. Hai hố va chạm cũng xuất hiện gần đó.
Dấu vết cháy đen cũng xuất hiện ở vị trí tương tự trong ảnh vệ tinh độ phân giải thấp do hãng thông tấn Mehr của Iran đăng cùng ngày. Địa điểm này nằm gần các kho chứa UAV MQ-9 Reaper của Mỹ từng trúng đòn hồi đầu tháng 3 trong chiến dịch trả đũa của Iran.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Hình ảnh được công bố sau khi Ali Al Salem bị Iran nhắm mục tiêu ít nhất hai lần trong vòng một tuần. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 28/5 tuyên bố tấn công một căn cứ Mỹ ở Kuwait để đáp trả vụ không kích nhằm vào thành phố Bandar Abbas. Truyền thông Iran cho rằng mục tiêu tập kích là sân bay Ali Al Salem.
Bloomberg dẫn nguồn tin giấu tên am hiểu vấn đề cho biết Iran hôm 30/5 tiếp tục phóng một tên lửa đạn đạo chiến thuật Fateh-110 nhằm vào Ali Al Salem, nhưng thông tin chưa được các bên xác nhận.
IRGC ngày 3/6 thông báo nhắm mục tiêu căn cứ Ali Al Salem, cũng như trụ sở Hạm đội 5 hải quân Mỹ tại Bahrain bằng tên lửa và UAV, nhằm đáp trả vụ Washington tấn công tàu dầu của Tehran và tháp viễn thông trên đảo Qeshm.
Không rõ thiệt hại ở căn cứ Ali Al Salem xảy ra khi nào, song hãng thông tấn Mehr cho rằng đó là hậu quả của đòn đánh ngày 3/6.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 3/6 tuyên bố hai tên lửa Iran phóng vào Kuwait đã "rơi hoặc vỡ vụn trên đường bay". "Mọi cuộc tấn công của Iran vào lực lượng Mỹ đều thất bại", CENTCOM nhấn mạnh.
Cơ quan này sau đó cho biết đợt tấn công bằng UAV của Iran nhằm vào lực lượng Mỹ ở Kuwait "không đánh trúng mục tiêu dự tính". "Các hệ thống phòng không đã hạ nhiều UAV, đảm bảo không có quân nhân hay vật tư nào của Mỹ bị tổn hại", thông báo có đoạn.
Ali Al Salem là cơ sở quân sự có tầm quan trọng chiến lược của Kuwait, nằm ở trung tâm đất nước, cách biên giới với Iraq khoảng 60 km. Kuwait đã đầu tư từ 800 triệu đến 1,5 tỷ USD trong những năm qua cho năng lực phòng thủ của căn cứ.
Đây cũng là nơi đóng quân của Không đoàn Viễn chinh số 386 Mỹ, được Washington mô tả là "trung tâm không vận chủ chốt và cửa ngõ để triển khai sức mạnh chiến đấu cho các lực lượng đồng minh cùng liên quân ở khu vực".
Vai trò quan trọng khiến căn cứ Ali Al Salem là một trong những địa điểm hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất trong 6 tuần đầu xung đột. Ảnh vệ tinh chụp hồi tháng 3 cho thấy 4 nhà chứa UAV tại đây đã trúng đòn, trong khi ít nhất một tiêm kích Typhoon cũng bị hư hại. Nhiều công trình, như khu hậu cần và nhà văn phòng, cũng bị đánh sập.
Clash Report, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, dẫn nguồn tin giấu tên nói rằng những cuộc tấn công đã khiến không quân Kuwait mất 3 tiêm kích Typhoon, mỗi chiếc có giá 110-165 triệu USD tùy phiên bản, cùng một chiếc Typhoon bị hỏng nhẹ.
Truyền thông Italy tiết lộ hai chiến đấu cơ Typhoon nước này đồn trú ở căn cứ Ali Al Salem cũng bị hư hại trong đòn tấn công của Iran ngày 5-6/3.
Theo kết quả phân tích ảnh vệ tinh được Washington Post công bố hồi đầu tháng 5, tổng cộng 217 công trình, 11 thiết bị quân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại tại 15 căn cứ có lực lượng Mỹ đồn trú trong 6 tuần xung đột.
"Sau đợt giao tranh hôm nay, Israel và Hezbollah hiện đã ngừng bắn", một quan chức Mỹ nói với Reuters ngày 19/6, thêm rằng thời điểm thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực là khoảng 16h (20 giờ Hà Nội).
AFP dẫn lời một quan chức vùng Vịnh xác nhận Israel và Hezbollah nhất trí ngừng bắn nhờ nỗ lực trung gian của Qatar, Mỹ và Iran.
Một quan chức Israel cấp cao nói Tel Aviv sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn, miễn là Hezbollah không tấn công nước này. Quân đội Israel sẽ tiếp tục hiện diện ở khu vực đang kiểm soát ở miền nam Lebanon.
Một quan chức chính trị Hezbollah cho biết Iran đã nói với nhóm vũ trang rằng Tehran không thể tiếp tục đàm phán với Washington nếu không có một lệnh ngừng bắn hiệu quả.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei không bình luận về nội dung trao đổi này, chỉ cảnh báo Mỹ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon. Ông lưu ý Tehran sẽ dùng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích, an ninh và đồng minh của mình.
Quân đội Israel hôm nay thông báo đã tấn công hơn 80 mục tiêu Hezbollah ở Lebanon và hạ sát hàng chục thành viên của nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này.
Giới chức Lebanon cho biết 21 người đã thiệt mạng trong các đòn không kích của Israel ở miền nam. Quân đội Israel ghi nhận 4 quân nhân, trong đó có một tiểu đoàn trưởng, thiệt mạng sau khi một xe tăng bị Hezbollah tập kích.
Đây là lần đầu IDF hứng thiệt hại về nhân mạng kể từ khi Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ, trong đó có điều khoản khẳng định Israel phải chấm dứt chiến dịch ở Lebanon.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ ngày 2/3, khi nhóm vũ trang Hezbollah khai hỏa rocket nhằm vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch không kích của Mỹ - Israel. Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Trong khi đó, Hezbollah khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi lực lượng Israel rời khỏi Lebanon.
Hai bên từng đạt lệnh ngừng bắn vào ngày 17/4 và ngày 3/6, nhưng giao tranh sau đó vẫn tái diễn.
