Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch – người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến “cắm trại ngoài vũ trụ”, nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt – và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây – khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng – đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là “thợ sửa ống nước ngoài không gian”.
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu – và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều “thở phào nhẹ nhõm”.
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc “dưới mặt đất” như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực – nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động – phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, “treo mình như một con dơi” giữa khoang tàu – theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông “như trở lại làm một đứa trẻ”. Còn Victor Glover – người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng – thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.
"Cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ có nguy cơ tái diễn, bởi các bằng chứng cho thấy Mỹ không cam kết với bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào", tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, nói ngày 2/5.
Ông Asadi cáo buộc các hành động và tuyên bố của quan chức Mỹ chủ yếu mang tính định hướng truyền thông, với mục đích trước hết là ngăn chặn giá dầu giảm, tiếp đó là "thoát khỏi mớ hỗn loạn do chính họ tạo ra".
Quan chức quân sự Iran khẳng định lực lượng vũ trang nước này vẫn trong tình trạng báo động cao và sẵn sàng đáp trả bất kỳ sự leo thang nào.
"Lực lượng vũ trang đã hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ hành động phiêu lưu hay dại dột nào từ phía Mỹ", ông nói.
Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran đã chuyển bản dự thảo đề xuất đàm phán tới Mỹ, thông qua bên trung gian hòa giải Pakistan, vào tối 30/4. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tỏ ra không hài lòng về điều này, đồng thời cáo buộc các cuộc đàm phán Mỹ - Iran bế tắc là do "bất đồng lớn trong giới lãnh đạo Iran".
"Liệu chúng ta có nên hạ sát tất cả họ hay chúng ta muốn thử đàm phán với họ", Tổng thống Mỹ nói, thêm rằng ông không muốn lựa chọn phương án đầu tiên vì "lý do nhân đạo".
Chánh án Tòa án tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei hôm 1/5 cho biết Tehran "chưa bao giờ né tránh đàm phán", nhưng sẽ không chấp nhận "bị áp đặt" các điều khoản hòa bình.
Mỹ - Iran đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4 và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến. Ông Trump hôm 1/5 thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là "mối đe dọa đáng kể" đối với đất nước và quân đội Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 nói tại Phòng Bầu dục rằng trong các cuộc đàm phán trước đó, Iran đã nhất trí rằng họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu, nhưng Mỹ sẽ phải đến thu hồi.
"Điều đầu tiên họ nói là chúng tôi sẽ nhận được nó, nhưng chúng tôi sẽ phải tự mang nó đi", ông Trump nói về kho uranium làm giàu cấp độ cao bị chôn vùi dưới các địa điểm hạt nhân bị Mỹ không kích hồi tháng 6/2025. "Họ đã đồng ý như vậy hai ngày trước. Nhưng họ sau đó bội ước và không ghi điều đó vào đề xuất thỏa thuận. Họ đồng ý với chúng tôi rồi lại nuốt lời".
Tổng thống Mỹ trước đó tuyên bố đề xuất thỏa thuận mà Iran gửi cho Mỹ là "không thể chấp nhận được", dù ông không nêu cụ thể nội dung.
Ông Trump thêm rằng cơ sở hạt nhân Iran đã bị tàn phá đến mức "chỉ có một hoặc hai quốc gia trên thế giới có thể thu hồi được chúng". Ông thêm rằng ngoài Mỹ, Trung Quốc là quốc gia khác mà Iran cho là có khả năng thu hồi số uranium trên.
Ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, có hiệu lực từ ngày 8/4, đang "nguy kịch". Dù khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn đang duy trì, ông Trump nói tình trạng của nó hiện tại "yếu ớt đến mức khó tin".
Cả Iran và Mỹ đều đã nổ súng vào nhau tại eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực.
Iran đang tồn tại hai phe, gồm "phe ôn hòa" và "những kẻ điên rồ", theo ông Trump. Trong đó, phe ôn hòa đang "khao khát" đạt được thỏa thuận với Mỹ.
"Tôi nghĩ phe ôn hòa được tôn trọng hơn. Còn những kẻ điên rồ thì muốn chiến đấu đến cùng", ông nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục.
Lãnh đạo Mỹ một lần nữa chỉ trích đề xuất mà Iran đưa ra, đồng thời nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào giữa hai quốc gia sẽ yêu cầu Iran cam kết ngừng theo đuổi chương trình hạt nhân.
"Các bạn biết đấy, trong chiến tranh, bạn phải thay đổi, linh hoạt và có nhiều kế hoạch, nhưng bạn phải thực hiện các kế hoạch khác nhau vào những ngày khác nhau", ông Trump nói. "Tôi có một kế hoạch tuyệt vời, nhưng kế hoạch đó là họ không thể có vũ khí hạt nhân. Và họ đã không nói điều đó trong đề xuất".
Trong cuộc trả lời phỏng vấn riêng với Fox News, ông Trump nói đang cân nhắc việc nối lại chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm hộ tống dầu và các tàu vận tải thương mại khác qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông hiện chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho rằng dự thảo thỏa thuận hòa bình mà họ đưa ra là "hợp lý và hào phóng". "Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình", Baghaei nói.
"Các máy bay xâm nhập của địch ở phía nam Isfahan, bao gồm hai trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải quân sự C-130, đã bị bắn trúng và đang bốc cháy", Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran hôm nay ra tuyên bố.
Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran đăng video được mô tả là xác hai trực thăng Black Hawk và vận tải cơ C-130, cho thấy các mảnh vỡ cháy đen trên mặt đất, trong đó có vật thể giống cánh quạt trực thăng và một số vật thể như động cơ cỡ lớn.
Theo hãng thông tấn Fars, chiếc C-130 bị đơn vị đặc nhiệm cảnh sát Faraj của Iran phá hủy. "Đây là nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm che đậy một thất bại lớn", Fars cho biết.
Bộ Quốc phòng Mỹ và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
Hai thành viên tổ bay trên chiếc F-15E Strike Eagle đã phóng ghế thoát hiểm khi tiêm kích bị bắn hạ tại Iran ngày 3/4. Trong khi phi công buồng trước được giải cứu nhanh chóng, sĩ quan điều khiển vũ khí, hay còn gọi là phi công buồng sau, mắc kẹt tại Iran. Sự việc khiến Mỹ kích hoạt chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp.
Chiến dịch giải cứu diễn ra vào đêm 4/4, huy động hàng trăm lính đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng sau khi phi công được giải cứu, hai chiếc máy bay vận tải làm nhiệm vụ đưa đội đặc nhiệm và phi công về nơi an toàn đã mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran. Các chỉ huy sau đó quyết định điều thêm ba máy bay khác đến để di tản toàn bộ quân nhân Mỹ. Họ "cho nổ tung hai chiếc máy bay gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay phía Iran".
Tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở OSINTWarfare nói rằng một vận tải cơ C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công ở tây nam Iran "bị mắc kẹt, không thể di chuyển". Đặc nhiệm Delta của Mỹ sau đó phá hủy phi cơ này.
