Ngày 3-6, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu rút binh sĩ Mỹ khỏi cuộc chiến với Iran, giáng một đòn chính trị nhằm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã phát động cuộc chiến từ cuối tháng 2, theo Hãng tin AFP.
Nghị quyết được thông qua với sự ủng hộ của 4 nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa của ông Trump cùng phe Dân chủ. Tuy nhiên, động thái này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, bởi Tổng thống Trump có quyền phủ quyết nếu nghị quyết tiếp tục được Thượng viện Mỹ thông qua.
Được đề xuất bởi thành viên cấp cao Đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, nghị quyết đã được thông qua với tỉ lệ 215 phiếu thuận – 208 phiếu chống.
“Đây là thông điệp mạnh mẽ và rõ ràng gửi tới (Tổng thống) Donald Trump thay mặt người dân Mỹ: đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến bất hợp pháp và vô cùng không được lòng dân mà ông ta lựa chọn ở Iran” – các nghị sĩ Đảng Dân chủ trong ủy ban viết trên mạng xã hội X.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ – Iran bùng nổ cách đây ba tháng, Hạ viện Mỹ (hiện do Đảng Cộng hòa kiểm soát) thông qua một nghị quyết nhằm buộc ông Trump phải từng bước chấm dứt các hoạt động quân sự chống lại Tehran.
Chính quyền ông Trump khẳng định cuộc chiến với Iran trên thực tế đã kết thúc. Tuy nhiên, giao tranh giữa lực lượng hai bên vẫn tiếp diễn và có ít dấu hiệu cho thấy tiến triển thực sự trong các cuộc đàm phán hòa bình.
Ngày 3-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “rất tốt” và có thể mang lại kết quả ngay trong cuối tuần này, theo Hãng tin AFP.
“Tôi nghe nói cuộc đàm phán thực sự đang diễn ra rất tốt” – ông Trump nói với các phóng viên. Ông cũng đề cập đến khả năng đạt được thỏa thuận: “Điều đó có thể xảy ra ngay trong cuối tuần”.
Đánh giá của ông Trump trái ngược với nhận định từ Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Nhà ngoại giao Iran thông tin các kênh liên lạc với Mỹ vẫn còn mở, nhưng “không có tiến triển cụ thể” nào đạt được trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Ngày 3-6, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phủ nhận trách nhiệm trong vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế Kuwait, vụ việc mà giới chức cho biết đã khiến 1 công dân Ấn Độ thiệt mạng và 63 người bị thương.
“Lực lượng không quân thuộc IRGC không khai hỏa vào mục tiêu này” – người phát ngôn IRGC Hossein Mohebi tuyên bố trên ứng dụng Telegram. “Việc nhà ga hành khách tại sân bay Kuwait bị phá hủy là do lỗi trong hệ thống phòng không Patriot của Mỹ, khi tên lửa này rơi xuống nhà ga sau khi không thể đánh chặn các tên lửa của Iran”.
Trước đó, IRGC cho biết họ đã nhắm mục tiêu vào một địa điểm khác, đó là căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait, nơi có các trực thăng của Mỹ.
Ngày 3-6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio giữ quan điểm rằng cuộc chiến với Iran đã kết thúc, bất chấp các cuộc tấn công gây thương vong vẫn đang tiếp diễn, theo Hãng tin AFP.
“Chúng tôi không còn tiến hành các đợt tấn công liên tục bên trong lãnh thổ Iran nhằm làm suy yếu quân đội của họ nữa, bởi Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) đã kết thúc” – ông Rubio phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, đồng thời khẳng định Mỹ đã giành chiến thắng.
Ông giải thích: “Chúng tôi định nghĩa chiến thắng là phá hủy nền tảng công nghiệp quốc phòng của họ, làm suy giảm đáng kể số lượng bệ phóng tên lửa mà họ sở hữu, cũng như làm suy giảm đáng kể kho dự trữ máy bay không người lái của họ.
Chúng tôi đã đạt được tất cả những mục tiêu đó, bên cạnh việc phá hủy những gì còn lại của lực lượng không quân và xóa sổ toàn bộ hải quân chính quy của họ”.
Ngày 3-6, Israel và Lebanon nhất trí thực thi thỏa thuận ngừng bắn, nhưng cho biết điều này đòi hỏi nhóm vũ trang Hezbollah được Iran hậu thuẫn phải “chấm dứt hoàn toàn” các cuộc tấn công, theo tuyên bố chung được công bố sau các cuộc đàm phán tại Mỹ.
Hai nước – vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức – cũng nhất trí thành lập các “khu vực thí điểm”, nơi lực lượng vũ trang Lebanon sẽ “nắm quyền kiểm soát độc quyền đối với lãnh thổ” và không cho phép bất kỳ lực lượng phi nhà nước nào hoạt động.
Tuyên bố nêu rõ Israel và Lebanon đã đồng ý nối lại các cuộc đàm phán về các vấn đề chính trị và an ninh vào tuần bắt đầu từ ngày 22-6, với mục tiêu hướng tới một thỏa thuận toàn diện.
Theo phóng viên TTXVN đưa tin từ Trung Đông và Bắc Phi, cuộc gặp giữa lực lượng Hamas và các nhà trung gian hòa giải ngừng bắn Gaza tại Ai Cập đã bị hoãn đến ngày 7-6, sau khi lực lượng này yêu cầu Israel chấm dứt những cuộc tấn công đang diễn ra trên lãnh thổ Palestine.
Người phát ngôn Hamas Taher al-Nunu kêu gọi các nhà trung gian buộc Israel chấm dứt các vụ ám sát, oanh tạc và phong tỏa lương thực, đồng thời đẩy nhanh việc cho phép Ủy ban Quốc gia Palestine về điều hành Dải Gaza vào vùng lãnh thổ mà cơ quan này có nhiệm vụ điều hành.
AP ngày 4.5 đưa tin Mỹ vừa khởi động nỗ lực "hướng dẫn" các tàu bị mắc kẹt rời eo biển Hormuz, một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump công bố "Dự án Tự do" (Project Freedom) trên tuyến hàng hải quan trọng này. Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp (JMIC) cho biết Mỹ đã lập một khu vực tăng cường an ninh phía nam tuyến hàng hải thông thường và kêu gọi tàu thuyền phối hợp chặt chẽ với chính quyền Oman "do lưu lượng giao thông dự kiến tăng cao".
Eo biển Hormuz nằm giữa lãnh thổ Iran và Oman. JMIC cảnh báo rằng việc di chuyển gần các tuyến thông thường là "cực kỳ nguy hiểm do sự hiện diện của các bãi mìn chưa được khảo sát và xử lý triệt để". Chưa rõ có tàu nào đi theo tuyến mới do Mỹ hướng dẫn hay chưa.
Công bố "Dự án Tự do" trên mạng xã hội Truth Social ngày 3.5, Tổng thống Trump cho biết nhiều nước đã nhờ Mỹ đưa các tàu đang bị mắc kẹt của họ rời khỏi eo biển Hormuz. "Họ đơn thuần là các bên ngoài cuộc, trung lập và vô tội. Vì điều tốt đẹp cho Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã nói với các nước này rằng chúng tôi sẽ hướng dẫn tàu của họ an toàn rời khỏi các tuyến hàng hải bị hạn chế, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc của mình", ông viết. Ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ nếu các tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào.
Sau phát biểu của ông Trump, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper cho biết Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ. Trong khi đó, một quan chức Mỹ nói với CNN rằng "Dự án Tự do" không phải là nhiệm vụ hộ tống. Theo tờ The Guardian, hiện có hơn 850 tàu đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các biện pháp phong tỏa của Mỹ và Iran.
Viết trên X, cựu Phó tổng thống Mỹ Mike Pence ca ngợi "động thái mạnh mẽ" của ông Trump và cầu chúc điều tốt lành cho các binh sĩ liên quan. Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz cho biết Mỹ và các đối tác vùng Vịnh sẽ dẫn đầu nỗ lực bảo vệ quyền tự do hàng hải toàn cầu. "Sẽ có những xung đột trong tương lai và dù đó là eo biển Malacca, Gibraltar hay Hormuz, thế giới không thể cho phép tiền lệ này tồn tại, theo đó một bên có thể cố gắng trừng phạt nền kinh tế thế giới nhằm giành lợi thế trước bên kia", theo ông Waltz.
Phản ứng với thông báo của ông Trump, quân đội Iran tuyên bố rằng an ninh ở eo biển Hormuz "nằm trong tay Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran", đồng thời cảnh báo rằng "mọi hoạt động di chuyển an toàn trong tất cả các tình huống" đều phải được thực hiện phối hợp với lực lượng này. "Chúng tôi sẽ duy trì và quản lý an ninh eo biển Hormuz bằng toàn bộ sức mạnh của mình. Chúng tôi thông báo rằng tất cả các tàu thương mại, tàu chở dầu không được phép di chuyển qua eo biển Hormuz mà không có sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran đóng tại eo biển để đảm bảo an ninh của họ không bị đe dọa", theo Đài Al Jazeera dẫn thông cáo của quân đội Iran. Thông cáo nhấn mạnh rằng Iran sẽ tấn công bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, nhất là quân đội Mỹ, nếu họ cố gắng tiến vào eo biển Hormuz.
Trong động thái liên quan, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 4.5 cho hay nước này và Oman đang đối thoại về phương thức đảm bảo các tàu di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz. Theo Reuters, Hải quân Iran ngày 4.5 công bố một bản đồ mới về khu vực eo biển Hormuz đặt dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này. Trước những diễn biến mới, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Mỹ và Iran phối hợp để mở cửa lại eo biển Hormuz.
"Nếu có cơ hội, Iran sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, họ sẽ không bao giờ có cơ hội đó. Giống như cách chúng tôi bẻ gãy đòn tấn công hôm nay, Mỹ sẽ đánh bại Iran dữ dội hơn trong tương lai nếu họ không nhanh chóng ký thỏa thuận", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 7/5.
Ông Trump tuyên bố 3 tàu khu trục Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz dưới làn hỏa lực đối phương mà không chịu thiệt hại nào, đồng thời khẳng định máy bay không người lái (UAV) cùng nhiều xuồng nhỏ của Iran "đã bị tiêu diệt hoàn toàn".
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với ABC News cùng ngày, Tổng thống Trump nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ với Iran "đang tiếp diễn, vẫn còn hiệu lực", mô tả cuộc giao tranh mới xảy ra là "một cú tát yêu".
Ông Trump đưa ra bình luận sau khi Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo đã hạ nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc của Iran nhắm vào tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason trên eo biển Hormuz, cũng như tập kích những cơ sở quân sự Iran tham gia nỗ lực tấn công.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran trước đó cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công hai tàu dầu ở eo biển Hormuz, cũng như tập kích nhiều vị trí tại miền nam của Iran. Cơ quan này tuyên bố đã đáp trả bằng cách tập kích chiến hạm Mỹ trong khu vực.
Mỹ và Iran ngừng bắn từ ngày 8/4 để đàm phán, Washington đang chờ Tehran phản hồi đề xuất để chấm dứt xung đột. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết sẽ thông báo lập trường qua bên trung gian là Pakistan sau khi hoàn tất xem xét.
Hai bên từng giao tranh trong thời gian ngừng bắn. Quân đội Mỹ ngày 4/5 cho biết đã phá hủy 6 xuồng cao tốc, đánh chặn tên lửa hành trình và UAV của Iran khi nước này tìm cách ngăn chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm mở lại tuyến đường biển qua eo Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin.
Theo CNN ngày 1.6, tài khoản mạng xã hội Instagram của thượng sĩ trưởng John Bentivegna (cấp bậc hạ sĩ quan cao nhất của lực lượng Không gian Mỹ) đã bị tin tặc tấn công hôm 31.5. Ông Bentivegna đã khuyên mọi người không ấn vào đường link hay tương tác với video do tài khoản ông đăng tải.
Tin tặc đã sử dụng tài khoản của ông Bentivegna để đăng nhiều video ủng hộ Iran và chống lại Mỹ, trong có tin tặc còn đăng ảnh cố quan chức an ninh Iran Ali Larijani, người đã thiệt mạng vài tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra. Nhiều bài viết được đăng kèm ngôn ngữ Ba Tư. Hiện tài khoản đã bị tạm khóa.
Người phát ngôn của lực lượng Không gian Mỹ xác nhận vụ tin tặc tấn công nhưng từ chối tiết lộ về việc nội dung trên bị hiển thị trong bao lâu trên tài khoản của ông Bentivegna, cũng như ai là người đứng sau vụ việc.
“Chúng tôi đang làm việc với các cơ quan chuyên trách để giành lại quyền truy cập và giải quyết vấn đề nhanh nhất có thể", ông Bentivegna cho biết.
Lực lượng Không gian đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine đã khen ngợi lực lượng này vì góp phần cản trở hệ thống phòng không của Iran khi Mỹ bắt đầu ném bom ngày 28.2.
Các lãnh đạo quân đội Mỹ đã nhiều lần cảnh báo binh sĩ rằng điện thoại và tài khoản trực tuyến của họ có thể trở thành mục tiêu trong thời chiến. Vụ tấn công vào tài khoản Instagram của ông Bentivegna là diễn biến mới nhất trong mặt trận thông tin trong cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trình bày với giới lập pháp Mỹ rằng gần đây cơ quan "nhận được nhiều báo cáo đe dọa liên quan đến việc đối phương khai thác dữ liệu vị trí thương mại để nhắm mục tiêu hoặc theo dõi nhân viên Mỹ trên chiến trường".
