Các tập đoàn lớn như Tata Power và Adani Group đã bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư, trong khi New Delhi xúc tiến sửa đổi hàng loạt quy định nhằm thu hút nguồn vốn mới. Liệu những cải cách này có đủ để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng đó, hay vẫn còn quá nhiều rào cản phía trước?
Theo tờ Financial Times ngày 2-6, bước ngoặt lớn nhất của cuộc cải cách đến từ quyết định của New Delhi chấm dứt thế độc quyền kéo dài hàng chục năm của Nhà nước trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Theo dự luật được Chính phủ Ấn Độ trình lên Quốc hội cuối năm 2025, các doanh nghiệp tư nhân và liên doanh có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài có thể xin giấy phép xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân nếu được Chính phủ lựa chọn.
Trước đây, chỉ có Tổng công ty Điện hạt nhân Ấn Độ (NPCIL) và một số đơn vị nhà nước được phép vận hành các nhà máy điện hạt nhân. Tuy nhiên với mục tiêu nâng công suất từ khoảng 8GW hiện nay lên 100GW vào năm 2047, Chính phủ nhận ra nguồn lực nhà nước khó đáp ứng được yêu cầu về vốn, công nghệ và tốc độ triển khai.
Cuối năm ngoái, Hãng tin Reuters từng đưa tin New Delhi muốn thu hút khoảng 26 tỉ USD từ các tập đoàn trong nước như Tata Power, Adani Power và Reliance Industries – điều này lý giải vì sao các tập đoàn này nhanh chóng xuất hiện trong kế hoạch phát triển của Chính phủ.
Tata Power – công ty điện lực thuộc tập đoàn lớn nhất Ấn Độ Tata Group – là một trong những doanh nghiệp đi đầu. Công ty đang đánh giá ba địa điểm tại các bang khác nhau để phát triển dự án điện hạt nhân.
Giám đốc điều hành Praveer Sinha cho biết Tata Power đã xác định được quỹ đất phù hợp và kỳ vọng hai nhà máy có công suất 220MW sẽ được phê duyệt trong hai năm tới.
Trong khi đó tháng 2 vừa qua, Adani Power thông báo thành lập Adani Atomic Energy Ltd – đơn vị chuyên phụ trách lĩnh vực điện hạt nhân, hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng từ nguồn hạt nhân.
Song song với việc mở cửa cho tư nhân, New Delhi còn tìm cách tháo gỡ một rào cản lâu nay khiến nhiều tập đoàn nước ngoài e ngại: trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố hạt nhân.
Dự luật mới bãi bỏ quy định cho phép đơn vị vận hành kiện các nhà cung cấp công nghệ khi có lỗi thiết bị, đồng thời đề xuất thành lập quỹ trách nhiệm hạt nhân và điều chỉnh cơ chế bồi thường theo thông lệ quốc tế – tín hiệu quan trọng để thu hút công nghệ và vốn từ bên ngoài.
Dù triển vọng đầu tư đáng chú ý, con đường hiện thực hóa mục tiêu 100GW vẫn còn nhiều chướng ngại.
Vấn đề nan giải nhất là đất đai. Theo các tài liệu nội bộ mà Hãng tin Reuters tiếp cận, việc thu hồi đất cho các dự án điện hạt nhân thường kéo dài 4 – 5 năm, một phần do quy định yêu cầu duy trì vùng cấm với bán kính tối thiểu khoảng 1km quanh nhà máy, không cho phép có người sinh sống hoặc hoạt động kinh tế.
Để giải quyết, các cơ quan quản lý đang xem xét thu hẹp vùng cấm xuống còn khoảng một nửa đối với một số dự án – thay đổi này có thể giúp tăng công suất lắp đặt trên cùng một địa điểm lên gấp hai hoặc ba lần.
Tuy nhiên đây cũng là nội dung gây tranh cãi nhất trong quá trình cải cách. Các đảng đối lập cho rằng Chính phủ đang quá chú trọng thu hút đầu tư mà chưa giải quyết đầy đủ những lo ngại về an toàn hạt nhân. Nhiều nghị sĩ cảnh báo việc nới lỏng quy định có thể làm suy yếu các cơ chế bảo vệ được xây dựng qua nhiều thập niên.
Ngay cả các doanh nghiệp muốn tham gia cũng thừa nhận còn nhiều khó khăn. Tata Power cho biết chi phí đầu tư điện hạt nhân vẫn rất cao, trong khi các công ty tư nhân Ấn Độ gần như chưa có kinh nghiệm vận hành dự án hạt nhân quy mô lớn.
Nhiều quy định quan trọng về cấp phép, cung cấp nhiên liệu và quy trình phê duyệt vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Dù vậy, New Delhi cho thấy sẽ không lùi bước. Với một quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào than đá nhưng đứng trước nhu cầu điện ngày càng tăng, điện hạt nhân được xem là một trong số ít nguồn năng lượng có thể cung cấp điện ổn định với lượng phát thải carbon thấp.
Về phía đảng Dân chủ, hạ nghị sĩ Al Green (79 tuổi), người đã giữ chức trong 11 nhiệm kỳ, thất bại trước hạ nghị sĩ Christian Menefee (38 tuổi). Theo Đài NBC News, cuộc đối đầu hy hữu giữa 2 nghị sĩ đương nhiệm này bắt nguồn từ việc bản đồ bầu cử ở Texas được vẽ lại theo đề xuất của đảng Cộng hòa. Điều này khiến khu vực bầu cử số 9 của ông Al Green bị thay đổi có lợi cho đảng Cộng hòa, buộc ông phải đối đầu với ông Menefee tại khu vực bầu cử số 18, vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ.
Điểm chung của cả 2 nghị sĩ là lập trường phản đối Tổng thống Donald Trump. Ông Green từng bị đuổi khỏi nghị trường quốc hội khi bày tỏ bất bình trong những lần ông Trump đọc thông điệp liên bang. Trong khi đó, ông Menefee từng kiện chống lại chính quyền ông Trump khi còn là luật sư đại diện hạt Harris ở Texas. Ông Menefee mới nhậm chức đầu năm nay, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung để thay thế cố hạ nghị sĩ Sylvester Turner.
Đối với cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa, Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton (64 tuổi), người được ông Trump ủng hộ, đánh bại thượng nghị sĩ John Cornyn (74 tuổi) để giành đề cử của đảng trong cuộc đua vào Thượng viện. Giới quan sát nhận định việc Tổng thống Trump công khai ủng hộ vào giai đoạn nước rút đã góp phần lớn giúp ông Paxton giành chiến thắng.
Tối 12.4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài viết dài trên mạng xã hội Truth Social, nói về tình hình Iran.
Nhà lãnh đạo cho biết đã được Phó tổng thống J.D. Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner báo cáo đầy đủ về cuộc đàm phán đã diễn ra tại Islamabad (Pakistan). "Cuộc họp với Iran bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài suốt đêm - gần 20 giờ. Tôi có thể đi vào chi tiết và nói về nhiều điều đã đạt được, nhưng chỉ có một điều quan trọng - Iran không sẵn sàng từ bỏ tham vọng hạt nhân", ông Trump viết.
Ông Trump cho biết "cuộc họp diễn ra tốt, hầu hết các điểm đã được đồng ý, nhưng điểm duy nhất thực sự quan trọng - hạt nhân - thì không". Nhà lãnh đạo còn cáo buộc Iran cố tình không mở eo biển Hormuz như đã hứa, gây ra lo lắng, gián đoạn và đau khổ cho nhiều người và nhiều nước trên thế giới.
Do đó, chủ nhân Nhà Trắng tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu quá trình "phong tỏa bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz", với hiệu lực ngay lập tức. Ông gọi việc Iran rải thủy lôi ra eo biển là hành động "tống tiền toàn cầu" và tuyên bố lãnh đạo các nước, đặc biệt là Mỹ, sẽ không bao giờ bị tống tiền.
"Tôi cũng đã chỉ thị cho hải quân tìm kiếm và chặn mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai trả khoản phí bất hợp pháp đó sẽ được đảm bảo an toàn khi đi lại trên biển. Chúng tôi cũng sẽ bắt đầu phá hủy các quả mìn mà Iran đã rải trong eo biển. Bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng tôi hoặc vào các tàu thuyền dân sự sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn", ông Trump viết.
Ông cho biết cuộc phong tỏa sẽ sớm bắt đầu với sự tham gia của các nước khác. "Iran sẽ không được phép kiếm lợi từ hành động tống tiền bất hợp pháp này", Tổng thống Trump viết.
Tổng thống Mỹ cho rằng Iran biết rõ hơn ai hết cách để kết thúc tình hình này, đồng thời cảnh báo rằng quân đội Mỹ đã sẵn sàng khai hỏa và sẽ kết thúc những gì còn lại của Iran.
Trước đó, viết trên mạng xã hội X ngày 12.4, vào thời điểm phái đoàn Mỹ và Iran kết thúc đàm phán thỏa thuận hòa bình tại Islamabad, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết trong 2 ngày đàm phán, các bên đã thảo luận nhiều vấn đề chính. Trong đó bao gồm vấn đề eo biển Hormuz, hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Iran cũng như xung đột khu vực.
Quan chức ngoại giao Iran cho rằng thành công của tiến trình ngoại giao phụ thuộc vào sự nghiêm túc và thiện chí của phía đối lập, gồm việc ngừng đưa ra những yêu sách quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran.
Trước đó, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance có cuộc họp báo ngắn để thông tin về kết quả đàm phán. Ông Vance nói Iran không chấp nhận từ bỏ chương trình hạt nhân và nhấn mạnh đề nghị mà Mỹ đưa ra là cuối cùng.
Phòng Thương mại và Công nghiệp Venezuela - Mỹ ngày 12.3 thông báo thương mại song phương trong 3 tháng đầu năm đạt 3,29 tỉ USD, tăng 22,7% so với 2,68 tỉ USD trong cùng kỳ năm 2025.
Xuất khẩu của Venezuela sang Mỹ đạt tổng cộng 1,8 tỉ USD, trong đó doanh thu bán dầu thô chiếm 96,5%, theo số liệu từ Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ.
Washington và Caracas đã tái thiết lập quan hệ sau khi Tổng thống Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt trong cuộc đột kích ở thủ đô Caracas vào ngày 3.1.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hậu thuẫn việc cựu phó tổng thống của ông Maduro là bà Delcy Rodriguez lên thay thế ông Maduro với điều kiện bà phải cho phép Mỹ tiếp cận dầu mỏ của Venezuela. Hai nước đã chính thức khôi phục quan hệ ngoại giao vào tháng 3.
Ngay sau khi ông Maduro bị bắt và đưa sang Mỹ, bà Rodriguez xúc tiến việc chấm dứt sự kiểm soát của nhà nước đối với ngành dầu mỏ để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
Về phần mình, Washington đã nới lỏng một loạt lệnh cấm vận đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela và cấp phép cho các công ty nước ngoài hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ này.
Một số công ty dầu mỏ của Mỹ đã ký kết thỏa thuận với chính phủ Venezuela. Caracas cũng đã tự do hóa luật khai thác khoáng sản của mình.
Mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của Venezuela sang Mỹ là cà phê, trong khi các mặt hàng nhập khẩu chính là ngũ cốc, thiết bị điện và thức ăn chăn nuôi, theo AFP.
