PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng – Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), cho biết bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất để tái tạo năng lượng cho ngày mới. Tuy nhiên, áp lực công việc và cuộc sống bận rộn khiến không ít người chọn cách bỏ bữa, ăn qua loa hoặc lạm dụng đồ ăn nhanh.
“Một bữa sáng chuẩn chỉnh cần đảm bảo sự cân bằng giữa protein, chất xơ, chất béo lành mạnh và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn”, bác sĩ Hưng nhấn mạnh.
Bác sĩ gợi ý thực đơn 7 món ăn sáng vừa ngon, rẻ, vừa chuẩn bị nhanh:
Trứng luộc và bánh mì nguyên cám
Trứng và sữa đều bổ dưỡng, chứa nhiều protein, chất béo và một số khoáng chất, là món ăn phổ biến cho bữa sáng. Tuy nhiên, trứng và sữa đều giàu chất đạm, dễ gây khó tỉêu, có thể ảnh hưởng đến hoạt động buổi sáng. Sữa có nguồn gốc động vật như sữa bò, dê; sữa có nguồn gốc thực vật như sữa đậu nành, đều không nên kết hợp với trứng.
Bạn nên ưu tiên trứng luộc và bánh mì nguyên cám, vừa quản lý cân nặng vừa dễ chế biến. Bánh mì nguyên cám bổ sung carbohydrate phức hợp và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa ổn định và tránh làm đường huyết tăng đột ngột.
Bạn có thể kết hợp trứng với tinh bột, rau xanh để món ăn đa dạng và cân bằng dinh dưỡng. Ví dụ, ăn sáng với một quả trứng ốp la ăn kèm hai lát bánh mì đen, quả cà chua bi, rau sống; hoặc một quả trứng rán kết hợp bánh mì kẹp và đu đủ, cà rốt, dưa chuột; một quả trứng kho, hai miếng thịt ba chỉ cùng một bát xôi nhỏ và một quả dưa chuột.
Yến mạch nấu sữa và trái cây tươi
Đây là nguồn ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ hòa tan beta-glucan tốt cho tim mạch. Bạn có thể nấu yến mạch với sữa tươi (hoặc sữa hạt), sau đó thêm vài lát chuối, dâu tây hoặc việt quất để tăng vị ngọt tự nhiên và bổ sung vitamin chống oxy hóa.
Sữa chua kết hợp các loại hạt và quả mọng
Một hũ sữa chua ít đường hoặc sữa chua Hy Lạp mix cùng hạt hạnh nhân, óc chó, hạt điều… là bữa sáng đơn giản nhưng giàu dưỡng chất. Sữa chua giàu lợi khuẩn cho đường ruột và chất béo tốt, rất thích hợp cho những người đang trong chế độ giữ dáng.
Bánh mì ốp la kèm rau xanh
Bánh mì kẹp trứng là món ăn sáng quốc dân vì giá thành rẻ và tiện lợi. Nên thêm các loại rau xanh như xà lách, dưa leo, cà chua…để tăng cường chất xơ, giảm cảm giác ngấy và bù đắp lượng vitamin thiếu hụt.
Cơm gạo lứt ăn kèm trứng hoặc thịt nạc
Cơm gạo lứt là một sự thay thế hoàn hảo cho gạo trắng. Lớp cám giàu chất xơ giúp năng lượng giải phóng từ từ. Bạn chỉ cần kết hợp thêm một quả trứng hoặc vài lát ức gà luộc/áp chảo là đã có đủ lượng đạm cần thiết cho cả buổi sáng.
Sinh tố bơ hoặc chuối mix hạt
Nếu quá bận rộn hoặc không thích ăn đồ khô vào sáng sớm, bạn có thể uống sinh tố bơ hoặc chuối. Bơ và chuối cung cấp kali và các chất béo lành mạnh rất tốt cho não bộ, giúp tăng mức độ tập trung. Nên bổ sung thêm một ít hạt chia hoặc hạt lanh để ly sinh tố đặc hơn và giàu dinh dưỡng hơn.
Khoai lang là thực phẩm rẻ, dễ tìm nhưng lại là nguồn tinh bột hấp thu chậm tuyệt vời, giàu vitamin A và chất xơ. Uống kèm một ly sữa tươi hoặc sữa đậu nành sẽ giúp cân bằng tỷ lệ protein và tinh bột, cung cấp năng lượng bền bỉ cho cơ thể.
Lưu ý, bữa ăn cần đảm bảo đủ protein từ trứng, sữa chua, ức gà, các loại hạt…, đa dạng chất xơ, chất béo lành mạnh. Nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, hoặc các loại bánh ngọt nhiều đường gây tăng cân, không tốt cho sức khỏe.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, những ngày qua, trẻ em nhập viện do nắng nóng liên quan đến bệnh đường hô hấp, tiêu hóa, sốt do vi rút tăng đột biến tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, Bệnh viện Đa khoa Hạc Thành, Bệnh viện Đa khoa Phúc Thịnh, Bệnh viện Đa Khoa Medic Hải Tiến. Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng sốt cao, mất nước, rối loạn tiêu hóa, viêm đường hô hấp, mệt mỏi, biếng ăn.
Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi rút phát triển mạnh, trong khi sức đề kháng của trẻ còn yếu.
Theo Bệnh viện Đa khoa Medic Hải Tiến, tỉnh Thanh Hóa, trong những ngày qua số trẻ em nhập viện tăng khoảng 40% so với tuần trước.
Bệnh nhi nhập viện liên quan đến viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi chiếm hơn một nửa số ca đang điều trị.
Do nắng nóng, số bệnh nhi bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, rôm sảy, viêm da nhập viện điều trị tại bệnh viện cũng gia tăng so với trước đó.
Ngoài trẻ em, người già có sức đề kháng suy giảm, mắc bệnh tim mạch, huyết áp, đột quỵ cũng phải nhập viện điều trị bởi kiệt sức vào những ngày nắng nóng.
Tại khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, số bệnh nhân phải cấp cứu do bị đột quỵ cấp tăng khoảng 50% so với tuần trước, trong đó phần lớn là người cao tuổi.
Hơn 100 bệnh nhân cao tuổi đang điều trị tại khoa này có tiền sử tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường.
Theo bác sĩ Lê Hồng Ninh - Phó trưởng khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, những ngày nắng nóng làm cơ thể toát nhiều mồ hôi, gây mất nước, rối loạn điện giải.
Từ đó làm máu đặc lại, dễ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não.
Việc di chuyển từ môi trường nắng nóng gay gắt vào phòng máy lạnh lạnh sâu, hoặc tắm nước lạnh ngay khi vừa đi ngoài trời về có thể khiến mạch máu co thắt đột ngột, gây vỡ hoặc tắc mạch.
Người có nguy cơ cao bị đột quỵ khi thời tiết nắng nóng là người cao tuổi, người có sẵn các bệnh mãn tính hoặc từng bị đột quỵ.
Bác sĩ Jeremy London, chuyên gia phẫu thuật tim mạch với hơn 25 năm kinh nghiệm lâm sàng, mới đây đã công bố danh sách 4 loại thực phẩm "đã được chứng minh là làm giảm tuổi thọ". Những chia sẻ của ông trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn đang thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng y khoa cũng như công chúng quan tâm đến sức khỏe.
Cụ thể, danh sách "đen" được bác sĩ London xác định bao gồm:
Đồ uống có đường
Phân tích sâu hơn về đồ uống có đường (bao gồm nước ngọt và đồ uống có ga), bác sĩ London gọi đây là những "calo rỗng" - loại năng lượng không bao giờ mang lại cảm giác no. Ông thậm chí dùng thuật ngữ cực đoan "cái chết dạng lỏng" (liquid death) để mô tả nhóm này.
"Đừng uống chúng nữa. Chấm hết. Vậy là xong", ông khẳng định quyết liệt. Giải thích thêm trên chương trình Today, bác sĩ London cho rằng nước ngọt là một "tai ương" của xã hội hiện đại. Việc nạp một lượng lớn calo từ đường mà người uống không hề hay biết chính là sai lầm nghiêm trọng nhất trong ăn uống.
Đồng quan điểm, bác sĩ William Li chia sẻ trên podcast Zoe Science and Nutrition: "Các bằng chứng lâm sàng cho thấy tiêu thụ nhiều nước ngọt có liên quan đến mọi thứ, từ bệnh chuyển hóa, bệnh tim mạch đến nguy cơ ung thư".
Rượu bia và thịt chế biến sẵn
Đối với rượu và thịt chế biến sẵn, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp cả hai vào nhóm tác nhân gây ung thư loại một. Điều này đồng nghĩa với việc có đủ bằng chứng thuyết phục cho thấy chúng gây ung thư ở người (tương đương với mức độ nguy hại của thuốc lá).
Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh (Cancer Research UK) nhấn mạnh: "Chúng tôi khẳng định chắc chắn rằng thịt chế biến sẵn là nguyên nhân gây ung thư. Mối liên hệ này rõ ràng như cách chúng ta biết về tác hại của thuốc lá hay rượu".
Theo định nghĩa của WHO, thịt chế biến sẵn bao gồm các loại thịt đã qua xử lý bằng cách ướp muối, lên men, xông khói hoặc các quy trình khác để tăng hương vị và bảo quản. Danh sách này bao gồm:
Chất béo bão hòa
Bác sĩ London làm rõ rằng "chất béo bão hòa dư thừa" bao gồm các loại thịt mỡ, bơ và các sản phẩm sữa béo. Tuy nhiên, đây là điểm gây tranh cãi trong giới khoa học.
Giáo sư Sarah Berry, chuyên gia dinh dưỡng tại King's College London, cho rằng: "Ngộ nhận lớn nhất khiến tôi thất vọng là quan niệm sữa chứa nhiều chất béo bão hòa nên làm tăng nguy cơ bệnh tim. Thực tế không phải vậy".
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất rằng thực phẩm siêu chế biến (UPF) thường chứa lượng lớn chất béo bão hòa kèm theo đường và muối. Bác sĩ William Li lưu ý rằng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến gánh nặng bệnh tật cao hơn, bao gồm cả ung thư.
Dù đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc, bác sĩ London cho rằng mục tiêu không nhất thiết phải là loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm này một cách tiêu cực. Ông gợi ý quy tắc 80/20: Nếu bạn duy trì chế độ ăn lành mạnh được 80% thời gian, đó đã là một chiến thắng.
Riêng về vấn đề rượu bia, các báo cáo y khoa mới nhất đang trở nên khắt khe hơn. Một báo cáo gần đây từ Tổng y sĩ Mỹ cảnh báo rượu liên quan trực tiếp đến ít nhất 7 loại ung thư. Ngay cả việc uống ở mức độ nhẹ hoặc trung bình cũng làm tăng nguy cơ.
Bác sĩ Ernest Hawk, Phó Chủ tịch Trung tâm Ung thư MD Anderson (Đại học Texas), khẳng định trên tờ New York Times: "Không có ngưỡng uống rượu nào là an toàn khi xét đến nguy cơ ung thư".
Điển hình là nam thanh niên 20 tuổi, sẩn đỏ ở tay chân có mụn nước, ngứa nhiều, tắm và đắp lá không bớt. Một bệnh nhi 7 tuổi có những tổn thương tương tự, bôi thuốc có giảm ngứa song vẫn xuất hiện nốt sẩn mới.
TS Quách Thị Hà Giang, Trưởng Khoa điều trị bệnh da nam giới, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay trường hợp bị phản ứng mạnh, vùng da quanh sẩn có thể viêm tấy đỏ lan tỏa, hình thành bọng nước. Thương tổn thường gặp ở vùng da hở như tay, chân, lan rộng toàn thân nếu nặng. Người bệnh rất ngứa, châm chích, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Một số bệnh nhân cho biết phát hiện con bọ chét có kích thước rất nhỏ, màu đen hoặc hơi nâu đỏ, không có cánh, có khả năng nhảy rất nhanh ở trên da và môi trường như sàn nhà, ga giường, thảm, vật nuôi. Đây có thể là nguyên nhân gây kích ứng da.
"Điều trị bằng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc áp dụng phương pháp dân gian có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da khu trú hoặc lan tỏa, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn", TS Giang nói.
Bọ chét đốt người, để hút máu gây bệnh sẩn ngứa, ở Việt Nam thường gặp bọ chét chó và bọ chét mèo. Thương tổn là các sẩn huyết thanh, kích thước 1-2 mm, gờ cao hơn mặt da, đỉnh chóp sẩn có mụn nước nhỏ, rất ngứa.
Trường hợp phản ứng mạnh có thể bị viêm tấy đỏ lan tỏa xung quanh sẩn. Thương tổn thường gặp ở phần da hở hoặc vùng da tiếp xúc trực tiếp với con vật khi ôm, bế chúng như vùng cổ, mặt, tay, chân, quanh thắt lưng.
Ngoài ra, bọ chét có thể là vật chủ trung gian truyền một số bệnh. Bọ chét phương Đông (Xenopsylla cheopis) truyền một số bệnh dịch, bệnh sốt kéo dài từ chuột sang người. Bọ chét mèo và chó truyền bệnh sán dây từ vật chủ này sang vật chủ khác.
Bọ chét phát triển trong điều kiện nóng ẩm, thích hợp ở nhiệt độ 21-35 độ C và độ ẩm 70-85%. Ở môi trường trong nhà, bọ chét sinh sản quanh năm, còn ở ngoài trời chúng chỉ phát triển vào những tháng ấm. Ở miền Bắc, bọ chét phát triển nhiều vào tháng 2 tháng 3 khi thời tiết chuyển từ mùa đông sang mùa xuân hè.
Khi bị ngứa nhiều, nổi sẩn đỏ, sẩn có mụn nước, bọng nước, đặc biệt ở tay, chân, vùng da hở; bệnh có xu hướng kéo dài, xuất hiện thương tổn mới... nên đến cơ sở y tế khám, điều trị đúng cách. Không tự điều trị hoặc áp dụng mẹo dân gian như bôi thuốc không rõ nguồn gốc, dùng thuốc corticoid kéo dài, tắm lá, đắp lá.
Điều trị sai có thể làm bệnh kéo dài, lan rộng, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, để lại sẹo hoặc thâm da. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, cần chú ý hơn đến vệ sinh môi trường sống và chăm sóc vật nuôi.
