PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng – Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), cho biết bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất để tái tạo năng lượng cho ngày mới. Tuy nhiên, áp lực công việc và cuộc sống bận rộn khiến không ít người chọn cách bỏ bữa, ăn qua loa hoặc lạm dụng đồ ăn nhanh.
“Một bữa sáng chuẩn chỉnh cần đảm bảo sự cân bằng giữa protein, chất xơ, chất béo lành mạnh và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn”, bác sĩ Hưng nhấn mạnh.
Bác sĩ gợi ý thực đơn 7 món ăn sáng vừa ngon, rẻ, vừa chuẩn bị nhanh:
Trứng luộc và bánh mì nguyên cám
Trứng và sữa đều bổ dưỡng, chứa nhiều protein, chất béo và một số khoáng chất, là món ăn phổ biến cho bữa sáng. Tuy nhiên, trứng và sữa đều giàu chất đạm, dễ gây khó tỉêu, có thể ảnh hưởng đến hoạt động buổi sáng. Sữa có nguồn gốc động vật như sữa bò, dê; sữa có nguồn gốc thực vật như sữa đậu nành, đều không nên kết hợp với trứng.
Bạn nên ưu tiên trứng luộc và bánh mì nguyên cám, vừa quản lý cân nặng vừa dễ chế biến. Bánh mì nguyên cám bổ sung carbohydrate phức hợp và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa ổn định và tránh làm đường huyết tăng đột ngột.
Bạn có thể kết hợp trứng với tinh bột, rau xanh để món ăn đa dạng và cân bằng dinh dưỡng. Ví dụ, ăn sáng với một quả trứng ốp la ăn kèm hai lát bánh mì đen, quả cà chua bi, rau sống; hoặc một quả trứng rán kết hợp bánh mì kẹp và đu đủ, cà rốt, dưa chuột; một quả trứng kho, hai miếng thịt ba chỉ cùng một bát xôi nhỏ và một quả dưa chuột.
Yến mạch nấu sữa và trái cây tươi
Đây là nguồn ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ hòa tan beta-glucan tốt cho tim mạch. Bạn có thể nấu yến mạch với sữa tươi (hoặc sữa hạt), sau đó thêm vài lát chuối, dâu tây hoặc việt quất để tăng vị ngọt tự nhiên và bổ sung vitamin chống oxy hóa.
Sữa chua kết hợp các loại hạt và quả mọng
Một hũ sữa chua ít đường hoặc sữa chua Hy Lạp mix cùng hạt hạnh nhân, óc chó, hạt điều… là bữa sáng đơn giản nhưng giàu dưỡng chất. Sữa chua giàu lợi khuẩn cho đường ruột và chất béo tốt, rất thích hợp cho những người đang trong chế độ giữ dáng.
Bánh mì ốp la kèm rau xanh
Bánh mì kẹp trứng là món ăn sáng quốc dân vì giá thành rẻ và tiện lợi. Nên thêm các loại rau xanh như xà lách, dưa leo, cà chua…để tăng cường chất xơ, giảm cảm giác ngấy và bù đắp lượng vitamin thiếu hụt.
Cơm gạo lứt ăn kèm trứng hoặc thịt nạc
Cơm gạo lứt là một sự thay thế hoàn hảo cho gạo trắng. Lớp cám giàu chất xơ giúp năng lượng giải phóng từ từ. Bạn chỉ cần kết hợp thêm một quả trứng hoặc vài lát ức gà luộc/áp chảo là đã có đủ lượng đạm cần thiết cho cả buổi sáng.
Sinh tố bơ hoặc chuối mix hạt
Nếu quá bận rộn hoặc không thích ăn đồ khô vào sáng sớm, bạn có thể uống sinh tố bơ hoặc chuối. Bơ và chuối cung cấp kali và các chất béo lành mạnh rất tốt cho não bộ, giúp tăng mức độ tập trung. Nên bổ sung thêm một ít hạt chia hoặc hạt lanh để ly sinh tố đặc hơn và giàu dinh dưỡng hơn.
Khoai lang luộc và một ly sữa ấm
Khoai lang là thực phẩm rẻ, dễ tìm nhưng lại là nguồn tinh bột hấp thu chậm tuyệt vời, giàu vitamin A và chất xơ. Uống kèm một ly sữa tươi hoặc sữa đậu nành sẽ giúp cân bằng tỷ lệ protein và tinh bột, cung cấp năng lượng bền bỉ cho cơ thể.
Lưu ý, bữa ăn cần đảm bảo đủ protein từ trứng, sữa chua, ức gà, các loại hạt…, đa dạng chất xơ, chất béo lành mạnh. Nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, hoặc các loại bánh ngọt nhiều đường gây tăng cân, không tốt cho sức khỏe.
Hai bệnh nhân được người thân đưa tới Trung tâm Y tế Tân Kỳ (trước đây thuộc huyện Tân Kỳ) cấp cứu trưa 28/4 trong tình trạng bỏng vùng đầu, mặt, cổ và tứ chi.
Theo người nhà, sáng nay hai người sử dụng bình gas để thui thịt chó, đặt bình gần nguồn lửa. Khi mở van, khí gas phụt ra bắt lửa, gây bỏng trực tiếp.
Bác sĩ xác định hai bệnh nhân bị bỏng, diện tích khoảng 38% cơ thể. Tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn do sau tai nạn, họ tự ý đổ xăng lên vết bỏng để xử lý, khiến tổn thương lan rộng và sâu hơn.
Các bệnh nhân được cấp cứu, xử lý theo phác đồ, đang được điều trị, theo dõi tích cực tại Khoa Ngoại để hạn chế nguy cơ sốc bỏng và nhiễm trùng.
Bác sĩ cảnh báo không sử dụng bình gas để đốt, thui thực phẩm. Đặt bình gần nguồn nhiệt hoặc thao tác không đúng kỹ thuật có thể gây cháy, nổ nguy hiểm. Khi bị bỏng, cần làm mát vùng da bằng nước sạch liên tục trong 15-20 phút, không bôi các chất như xăng, dầu, nước mắm hay kem đánh răng. Sau sơ cứu, cần tới cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa, kể cả buổi khám, cô nói mình là gánh nặng, làm bố mẹ thất vọng vì quá kém cỏi. Những biểu hiện rất nhỏ trong đời sống hàng ngày cũng bị diễn giải theo hướng tiêu cực.
Chẳng hạn, bạn cùng phòng ít nói, cô cho rằng mình đã làm điều gì sai hoặc do mình phiền phức. Khi bị điểm thấp, cô mặc định mình kém cỏi, thất bại. Khi nói chuyện với gia đình, nữ sinh luôn cho rằng bố mẹ mệt mỏi, thất vọng vì con gái thua kém bạn bè.
Cũng liên tục đổ lỗi cho bản thân, Long, 23 tuổi, ngồi cúi gằm, né tránh ánh nhìn của bác sĩ. 5 năm qua, trong khi bạn bè cùng lứa đã ổn định cuộc sống, anh vẫn loay hoay với những tín chỉ dang dở ở giảng đường. "Bố mẹ bảo tôi lười, thiếu ý chí. Chính tôi cũng thấy mình như vậy. Tôi chẳng làm được gì vì quá kém cỏi", chàng trai nói.
Sự chán chường bị Long mặc định là bản chất con người mình. Càng tự ti, anh càng thiếu động lực, sợ thất bại, sợ bị chỉ trích và cuối cùng chọn cách trốn tránh hiện thực bằng việc vùi đầu vào game.
Bác sĩ Chung nói điểm chung của các bệnh nhân này là đã hình thành một cơ chế tự buộc tội rất hoàn chỉnh. Họ đặt mình vào trung tâm của mọi nguyên nhân tiêu cực, bất cứ điều gì không trọn vẹn cũng là lỗi của chính mình.
Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, cũng đánh giá vấn đề này đang trở nên phổ biến. Trong tâm lý học, khi một người có xu hướng "quy kết nội tại một cách tiêu cực", tức là coi mọi thất bại đều do bản chất kém cỏi của mình thay vì nhìn nhận các yếu tố khách quan, họ sẽ tự đẩy bản thân vào trạng thái bất lực học được (learned helplessness).
"Nhóm người này coi mỗi sai sót là một bằng chứng cho sự yếu kém về bản chất thay vì là bài học. Sự tích tụ mặc cảm lâu dần bào mòn lòng tự trọng, không tìm kiếm sự giúp đỡ và dễ dẫn đến các trạng thái lâm sàng như rối loạn lo âu hay trầm cảm", ông Trung nói.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trầm cảm là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tự sát, cướp đi sinh mạng của hơn 700.000 người mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) cho thấy có tới 20% thanh thiếu niên đang đối mặt với các vấn đề về sức khỏe tâm thần nói chung (từ căng thẳng, rối loạn giấc ngủ đến trầm cảm). Đáng chú ý, một khảo sát về phong cách sống của Gen Z do NielsenIQ thực hiện chỉ ra 65% người trẻ đang cảm thấy áp lực nặng nề vì phải liên tục vượt trội hơn đồng trang lứa.
Lý giải áp lực này, các chuyên gia cho rằng người trẻ hiện đại đang đứng giữa nhiều luồng giao thoa khắc nghiệt. Một mặt, họ chịu áp lực từ văn hóa giáo dục truyền thống, nơi phương pháp so sánh kiểu "con nhà người ta" đôi khi vô tình tạo ra rào cản tâm lý.
Mặt khác, mạng xã hội đóng vai trò như một chất xúc tác, phơi bày những "hình mẫu hoàn hảo", khiến người trẻ dễ rơi vào bẫy so sánh và cảm giác thua kém. Áp lực phải thành công sớm khiến nhiều nỗ lực bù đắp trở nên kiệt sức.
Theo bác sĩ Chung, với người đang rơi vào trầm cảm, vấn đề không nằm ở việc họ thiếu cố gắng. Sự thật là bộ não của họ đang xử lý cảm xúc, ký ức và giá trị bản thân theo hướng méo lệch. Do đó, những lời động viên mang tính chỉ đạo như "Cố lên đi", "Nghĩ tích cực lên" hay "Có gì đâu mà buồn" thường phản tác dụng, khiến họ thấy mình không được thấu hiểu.
Thay vì phủ nhận cảm xúc của con cái hay dùng cách khích tướng truyền thống, gia đình cần một cách tiếp cận khác. Khi thấy con cái mệt mỏi, thu mình, phụ huynh nên chuyển từ "đánh giá" sang "đồng hành". Thay vì nói "Cố lên", cha mẹ có thể hỏi: "Bố mẹ có thể làm gì để giúp con lúc này?" hoặc đơn giản là sự hiện diện không phán xét.
"Trong điều trị trầm cảm, bước ngoặt xảy ra khi bệnh nhân bắt đầu nhen nhóm lại suy nghĩ rằng mình chưa hoàn toàn mất giá trị", bác sĩ Chung khẳng định. Sự hồi phục không đến từ việc trở nên hoàn hảo, mà đến từ việc học cách bao dung với những khiếm khuyết của chính mình.
Tuy nhiên, bệnh nhân cần một lộ trình dài hạn để đập tan niềm tin sai lệch "tôi kém cỏi" và thay thế bằng các mục tiêu nhỏ để phục hồi sự tự tin. Bố mẹ cần đồng hành thay vì những lời mắng nhiếc "nhìn con nhà người ta".
"Bằng lộ trình can thiệp đúng đắn và sự đồng hành thấu cảm từ gia đình, những niềm tin sai lệch về 'sự kém cỏi' hoàn toàn có thể được đập tan, giúp người trẻ tìm lại được giá trị thực sự của bản thân", ông Chung bày tỏ.
"Mức phạt tối thiểu nên gấp 10 lần mức hiện tại, để người bán lẻ chùn bước vì lợi nhuận từ buôn bán thuốc lá lậu không thể bù đắp rủi ro bị kiểm tra, xử phạt thường xuyên", bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, đề xuất tại tọa đàm Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do Báo Công an nhân dân tổ chức hôm 22/4.
Dẫn số liệu của Bộ Tài chính, bà Hải cho hay thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách nhà nước từ 5.000 đến 6.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong khi đó, ngành sản xuất thuốc lá hợp pháp trong nước bị thu hẹp thị trường, giảm doanh thu và giảm khả năng cạnh tranh. Theo bà, mức xử phạt hiện nay đối với hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu từ 1 đến 3 triệu đồng, tương đương khoảng 30.000 đồng/bao trong một số trường hợp, là quá thấp và chưa đủ sức răn đe.
Từ thực tiễn đó, bà Hải kiến nghị cần nhanh chóng sửa đổi Nghị định 98/2020 và ban hành mức xử phạt cao hơn. Bà cũng cho rằng chính sách mới cần có hiệu lực ngay trong năm 2026, tốt nhất từ giữa năm, nhằm đưa thị trường vào quỹ đạo trước khi lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá bắt đầu được thực thi từ ngày 1/1/2027.
Cùng quan điểm, ông Lê Đức Tuấn, Phó Trưởng phòng Tham mưu nghiệp vụ, Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan, cho rằng cần tăng mạnh mức xử phạt hành chính đối với hành vi buôn bán thuốc lá lậu và đưa vào thực thi sớm, trước khi chính sách tăng thuế thuốc lá có hiệu lực từ đầu năm 2027. Theo ông, đây là biện pháp tác động trực tiếp đến hành vi người bán, từ đó giảm đáng kể nguồn cung thuốc lá lậu trên thị trường nội địa.
Thực tế, công tác chống buôn lậu thuốc lá hiện vẫn còn nhiều tồn tại. Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho hay đối tượng vi phạm ngày càng manh động, tinh vi. Hoạt động trên không gian mạng nổi lên mạnh hơn, trong khi thể chế và các quy định pháp luật xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá chưa đầy đủ, chưa đồng bộ và chưa theo kịp thực tiễn.
Từ năm 2014 đến 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý hơn 79.400 vụ vi phạm liên quan buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cơ quan chức năng thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự thảo Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị 30, dự kiến trình Thủ tướng trong tháng 5/2026. Nội dung quan trọng của Chỉ thị mới là tăng mạnh chế tài xử lý vi phạm, nhất là hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, gắn với trách nhiệm người đứng đầu chính quyền với công tác chống buôn lậu trên địa bàn.
Ở góc độ doanh nghiệp ngành thuốc lá hợp pháp, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho rằng điều đáng lo ngại hiện nay là hàng lậu tiếp tục len lỏi vào nội địa, gây thất thu ngân sách, làm méo mó cạnh tranh và ảnh hưởng nghiêm trọng tới doanh nghiệp chân chính.
Ông cho rằng cần nâng mức xử phạt đối với các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu theo hướng nghiêm khắc hơn, tương xứng với tính chất vi phạm và lợi nhuận bất hợp pháp mà các đối tượng thu được. Đồng thời, áp dụng nghiêm các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, đình chỉ kinh doanh hoặc thu hồi giấy phép theo quy định.
"Cần giám sát chặt chẽ khâu bán lẻ, bởi nếu các điểm bán không dám bày bán, không dám kinh doanh hàng lậu vì chế tài nghiêm khắc, thì đầu ra của hàng lậu sẽ bị chặn lại", ông Nhân kiến nghị.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay, đồng thời nâng mức xử phạt hành chính để tăng sức răn đe.
