Phụ thuộc lớn vào nguồn dầu khí nhập từ Trung Đông, cuộc xung đột ở khu vực này gần đây khiến nhiều nước châu Á chứng kiến nguồn cung co hẹp, giá cả tăng.
Trong bối cảnh các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự giữa Mỹ và Iran vẫn kéo dài, nhiều quốc gia đang thúc đẩy phát triển điện hạt nhân, cam kết mở rộng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, họ cũng đồng thời gia tăng sản xuất và đầu tư nhiệt điện than để tạo “vùng đệm” trong các thời điểm khủng hoảng.
Ông Sandeep Pai, chuyên gia tại Viện Nicholas về Năng lượng, Môi trường và Phát triển bền vững thuộc Đại học Duke, cho biết các nước châu Á gần đây đã nỗ lực loại bỏ than đá, dần nhằm cắt giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí.
Tuy nhiên, cuộc xung đột đã làm thay đổi tiến trình này. “Cuối cùng, an ninh năng lượng vẫn được ưu tiên hơn mọi cân nhắc về khí hậu”, ông Pai, nhận định.
Tại Đông Á, Hàn Quốc và Nhật Bản đã tăng sản lượng điện từ than để duy trì ổn định hệ thống điện lưới quốc gia, khi việc đóng cửa eo biển Hormuz làm gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt sang châu Á.
Hai nước này gần như phải nhập khẩu toàn bộ nhu cầu năng lượng, chủ yếu qua tuyến eo biển Hormuz. Đối mặt với nguy cơ thiếu hụt trong giai đoạn chiến sự, Hàn Quốc đã trì hoãn kế hoạch đóng cửa ba nhà máy điện than.
Các nước Đông Nam Á có động thái tương tự. Sau khi xung đột bùng phát, Philippines tăng phát điện từ than và ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng. Chính phủ từng cân nhắc dỡ bỏ lệnh cấm xây mới nhà máy điện than nhưng cuối cùng giữ nguyên, dù các dự án đã được phê duyệt trước đó vẫn tiếp tục triển khai.
Indonesia, nhà xuất khẩu than nhiệt lớn nhất thế giới, chứng khiến giá than tăng lên mức cao nhất nhiều năm. Nước này đang sửa đổi quy định thương mại và áp các loại thuế mới với mặt hàng này.
Ở Nam Á, Ấn Độ dự định chi 3,9 tỷ USD để chuyển đổi than thành nhiên liệu và hóa chất công nghiệp, nhằm thay thế hàng nhập khẩu, qua đó duy trì vai trò của than trong nền kinh tế.
Năm 2021, Liên Hợp Quốc từng tuyên bố than đá đã “trở thành dĩ vãng” sau khi gần 200 quốc gia cam kết loại bỏ dần điện than. Tuy nhiên, xung đột Ukraine nổ ra vào 2022 khiến nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, nhiều nước châu Âu đã quay lại sử dụng than nhiều hơn, đồng thời xây thêm các tuyến đường ống và cảng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.
Giờ đây, cú sốc năng lượng thứ hai trong chưa đầy một thập kỷ tiếp tục củng cố vai trò của than đối với an ninh năng lượng ở châu Á, theo Michelle Manook, Giám đốc điều hành FutureCoal – tổ chức được ngành nhiên liệu hóa thạch hậu thuẫn, trước đây mang tên Hiệp hội Than Thế giới.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo đầu tư toàn cầu vào than sẽ đạt 180 tỷ USD trong năm 2026, cao nhất kể từ năm 2012. Theo Global Energy Monitor, sản lượng điện than toàn cầu giảm 0,6% năm ngoái, nhưng công suất các nhà máy mới vẫn tăng 3,5%. Ông Pai dự báo biện pháp ứng phó khẩn cấp của châu Á đang dần được chuyển thành chính sách dài hạn, khả năng kéo dài vòng đời của điện than.
Chưa thể thoát phụ thuộc than đá nhưng châu Á cũng đồng thời tích cực đầu tư vào điện hạt nhân và tái tạo. Hàn Quốc đang tăng sản lượng từ các nhà máy điện hạt nhân và đẩy nhanh công tác bảo dưỡng để sớm đưa 5 lò phản ứng ngừng hoạt động trở lại vận hành.
Theo bà Michiyo Miyamoto, chuyên gia Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA), Nhật Bản hiện thúc đẩy tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân bị dừng sau thảm họa Fukushima năm 2011. Sau sự cố này, Nhật buộc phải tăng sử dụng than khi công suất phát điện quốc gia tạm thời giảm một phần ba.
Ở Đông Nam Á, điện mặt trời ngày càng phổ biến. Việt Nam đặt mục tiêu hàng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Trong khi, người dân Philippines đang đổ xô lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tốc độ kỷ lục.
Bà Brenda Valerio, đại diện tổ chức phi lợi nhuận New Energy Nexus, nhận xét quá trình đa dạng hóa nguồn cung để đảm bảo an ninh năng lượng không xóa bỏ những thành quả chuyển đổi xanh. “Nhưng nó cho thấy đây là quá trình gập ghềnh và luôn có nhiều tranh cãi”, bà nhận định.
Tương tự, Luke Holt, Giám đốc năng lượng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của hãng tư vấn Ramboll, cho rằng các nỗ lực cắt giảm phát thải và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 là chiến lược dài hạn, đòi hỏi theo đuổi liên tục nhiều năm.
“Chúng tôi nhận thấy những kế hoạch này rất dễ bị phân tâm. Đã có quá nhiều cú sốc làm gián đoạn lộ trình khử carbon”, ông đánh giá.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, cây muội hồng có tên khoa học là Syzygium myrtifolium, thuộc họ sim (Myrtaceae).
Trong những tháng qua, tại nhiều huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa xuất hiện tình trạng người dân vào rừng tự nhiên núi đá cheo leo, nguy hiểm để khai thác cây muội hồng, bán cho người chơi cây cảnh.
Người khai thác cây muội hồng còn livestream trên mạng xã hội khi đang khai thác trên rừng tự nhiên núi đá, chào giá công khai từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi cây.
Việc khai thác trái phép cây muội hồng đã và đang làm ảnh hưởng đến an ninh rừng, gây khó khăn cho công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Theo Hạt kiểm lâm Như Thanh, thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa, từ tháng 10-2025 đến nay, đơn vị đã xử lý 5 vụ vi phạm hành chính về tàng trữ, vận chuyển, khai thác trái phép cây muội hồng trên địa bàn; thu nộp ngân sách nhà nước gần 16 triệu đồng; tịch thu tang vật vi phạm 145kg cây muội hồng.
Chiều 1-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Onine, ông Lại Thế Chiến - Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Như Thanh - chia sẻ thời gian qua rộ lên thú chơi cây muội hồng như là cây cảnh có giá trị. Việc định giá cây này phần lớn do nhóm người chơi với nhau đưa ra, rồi "thổi" giá lên cao ngất.
"Cơn sốt" thú chơi và định giá cây muội hồng cũng giống như "cơn sốt" về cây hoa lan đột biến cách đây vài năm.
"Việc khai thác cây muội hồng trên rừng tự nhiên núi đá cheo leo không chỉ vi phạm pháp luật mà còn rất nguy hiểm đến tính mạng.
Do vậy người dân không nên khai thác, vận chuyển, mua bán, tàng trữ cây muội hồng.
Hạt kiểm lâm Như Thanh đang phối hợp các cơ quan chức năng thực hiện công tác bảo vệ rừng, ngăn chặn khai thác cây rừng tự nhiên, trong đó có cây muội hồng làm cây cảnh trên địa bàn" - ông Lại Thế Chiến cho biết thêm.
Còn ông Nguyễn Văn Cử - Đội trưởng đội kiểm lâm cơ động thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa - cho biết: "Từ đầu tháng 2-2026 đến nay, đơn vị phối hợp với các hạt kiểm lâm trên địa bàn tỉnh tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý các vụ việc liên quan đến cây muội hồng.
Trong hai tháng qua, đội kiểm lâm cơ động đã bắt giữ, tịch thu hơn 100 cây muội hồng; xử lý về hành vi vận chuyển, tàng trữ cây rừng tự nhiên trái phép".
Mỗi sáng đi làm, chị Hồng (phường Gia Định, TP HCM) thường ghé quán ăn gần công ty rồi mua thêm ly cà phê mang đi. Nếu trước, một tô bún và ly cà phê chỉ tốn khoảng 60.000-75.000 đồng, nay chi phí đã lên gần 100.000 đồng.
"Từng món chỉ tăng 5.000-10.000 đồng nhưng cộng lại mỗi ngày tốn thêm khá nhiều", chị nói.
Giá các món ăn sáng phổ biến tại nhiều tuyến đường ở TP HCM đều tăng so với năm trước. Tại một quán bún bò trên đường Phan Văn Trị, phường Gò Vấp, giá một tô loại thường tăng từ 40.000 đồng lên 50.000 đồng. Một quán cơm tấm ở phường Xuân Hòa hiện bán 45.000-55.000 đồng mỗi phần, cao hơn khoảng 10.000 đồng so với trước.
Không chỉ bữa sáng, nhiều loại đồ uống cũng lập mặt bằng giá mới. Tại một quán cà phê trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Tân Định, giá cà phê sữa tăng thêm 5.000 đồng lên 45.000 đồng một ly, trong khi các loại nước ép phổ biến ở mức 55.000-60.000 đồng. Một số thương hiệu như Phe La, The Coffee House và Phúc Tea tăng giá 5-10% đối với một số sản phẩm.
Theo chủ một số quán ăn, giá thịt heo, rau củ, gia vị cùng chi phí điện, nước và nhân công đều tăng trong những năm gần đây, khiến việc giữ nguyên giá bán ngày càng khó khăn.
Giá nhiều dịch vụ khác cũng tăng. Giá cắt tóc nam hiện phổ biến ở mức 50.000-120.000 đồng mỗi lần, cao hơn khoảng 5.000-10.000 đồng so với năm ngoái. Dịch vụ giặt sấy, giao đồ ăn hay gửi xe tại nhiều khu vực cũng tăng 5-20% trong 5 tháng đầu năm. Nếu năm ngoái, gói giặt sấy dưới 7 kg phổ biến ở mức khoảng 70.000 đồng, nay nhiều nơi đã tăng lên 90.000-99.000 đồng. Với dịch vụ giặt nhanh, sấy khô trong 6 giờ, mức giá cũng tăng từ khoảng 150.000 đồng lên 200.000 đồng mỗi lần.
Trong báo cáo chiến lược vĩ mô công bố tháng 5, Công ty Chứng khoán MB (MBS) nhận định mặt bằng giá trong nước tiếp tục chịu sức ép, trong đó có áp lực từ chi phí logistics. Trên thực tế, chi phí đi lại và giao nhận - những khoản phát sinh gần như mỗi ngày tại đô thị - cũng đã tăng. Từ cuối tháng 4, các nền tảng gọi xe như Grab, be đồng loạt điều chỉnh phí và giá cước một số dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp chuyển phát cũng áp thêm phụ phí nhiên liệu.
Chi phí vui chơi, giải trí cũng cao hơn trước. Tại một khu vui chơi ở phường Thông Tây Hội, chị Loan, chủ cơ sở, cho biết đã điều chỉnh giá nhiều trò chơi 20-30% so với năm ngoái, do chi phí mặt bằng, bảo trì, sửa chữa và thay mới thiết bị đều tăng. Nhiều phòng gym, lớp học kỹ năng và dịch vụ làm đẹp tại TP HCM cũng thay đổi giá để bù đắp chi phí mặt bằng, nhân sự và vận hành.
Mặt bằng giá dịch vụ tăng là hệ quả của áp lực chi phí đầu vào tích tụ thời gian dài, đặc biệt trong vài tháng qua, theo giới chuyên gia. Giá nhiên liệu, nguyên liệu, logistics, mặt bằng, nhân công cùng các yêu cầu tuân thủ về thuế, hóa đơn điện tử và tiêu chuẩn kinh doanh đều tăng, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán. Đây là xu hướng khó tránh của một nền kinh tế ngày càng minh bạch và chuẩn hóa hơn theo TS Đinh Thế Hiển.
Xu hướng này cũng phần nào được phản ánh trong số liệu của cơ quan thống kê. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,64%; giao thông tăng 5,22%.
Tuy vậy, TS Đinh Thế Hiển phân tích, người dân không cảm nhận giá cả theo "rổ CPI" mà thông qua những khoản chi phát sinh hàng ngày như ăn sáng, cà phê, gọi xe hay giao hàng. Nhiều cơ sở kinh doanh thường điều chỉnh giá theo các mức làm tròn như 5.000-10.000 đồng mỗi sản phẩm hoặc dịch vụ, khiến mức tăng cảm nhận của người tiêu dùng lớn hơn con số lạm phát chung.
Nhưng không phải mọi cơ sở kinh doanh đều tăng giá. Bà Trang, chủ quán bún riêu trên đường Lê Đức Thọ, phường An Hội Đông, cho biết đã ba năm giữ nguyên mức giá 25.000 đồng cho tô thường và 30.000-45.000 đồng cho các tô đầy đủ hơn. Giá cua đồng, thịt heo và nhiều nguyên liệu khác đã tăng 50-100% so với ba năm trước. Dù vậy, quán vẫn giữ nguyên giá nhờ sử dụng mặt bằng của gia đình và chủ yếu phục vụ khách trong khu dân cư.
"Khách đa số là người lao động quanh đây. Nếu tăng giá nhiều sẽ khó giữ khách nên tôi chấp nhận lời ít hơn trước", bà nói.
Tuy nhiên, khi nhiều loại chi phí đầu vào cùng đi lên, doanh nghiệp sẽ càng khó giữ giá cả hơn. Với người tiêu dùng, mỗi khoản chi tiêu hàng ngày dù chỉ tăng vài nghìn đồng cũng có thể khiến ngân sách các hộ gia đình thay đổi đáng kể sau một tháng.
Thị trường chứng khoán phiên 29/6 xảy ra hiện tượng số lượng cổ phiếu tăng giá áp đảo ở nhiều nhóm ngành, nhưng VN-Index vẫn giảm mạnh do chịu sức ép từ một số mã vốn hóa rất lớn.
Kết phiên, VN-Index giảm 16,94 điểm xuống 1.854,97 điểm. Thanh khoản trên HoSE đạt hơn 17.396 tỷ đồng. Toàn sàn ghi nhận 192 mã tăng giá, 134 mã giảm giá và 50 mã đứng tham chiếu.
Diễn biến của chỉ số cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm cổ phiếu. Nhóm ngân hàng tiếp tục đóng vai trò nâng đỡ thị trường khi hàng loạt mã tăng giá. Theo thống kê về mức độ ảnh hưởng tới chỉ số, LPB là cổ phiếu đóng góp tích cực nhất cho VN-Index, bên cạnh STB, HDB, TCB, ACB, MBB, VPB...
Liên quan tới ngành ngân hàng, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 168 về việc cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm trong những quý còn lại nhằm phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Mục tiêu của chỉ đạo mới là bổ sung nguồn thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, qua đó tạo điều kiện mở rộng khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế nhưng vẫn bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống.
Cùng với đó, Bộ Tài chính và NHNN được giao phối hợp triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp theo Nghị quyết số 148 ngày 6/6 của Chính phủ liên quan đến phát triển thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu Chính phủ; đồng thời phối hợp chặt chẽ trong điều hành tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại hệ thống ngân hàng thương mại nhằm hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho nền kinh tế.
Ở chiều ngược lại, áp lực giảm điểm gần như tập trung vào nhóm Vingroup. VIC là cổ phiếu tác động tiêu cực lớn nhất tới VN-Index, theo sau là VHM. Ngoài ra, FPT, VRE, TCX, VJC, KLB, SHB, VNM, PNJ và VIX cũng gây sức ép lên chỉ số.
Một điểm đáng chú ý khác là giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục kém tích cực. Trong phiên, khối ngoại bán ròng hơn 790 tỷ đồng. Áp lực bán tập trung chủ yếu vào VHM và VIC, FPT. Ngược lại, dòng vốn ngoại giải ngân vào một số cổ phiếu như MWG, VCB, HPG, PVD...
