Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết theo y học cổ truyền, lá lốt có vị cay, tính ấm. Công năng thường được nhắc đến là ôn trung tán hàn, hạ khí chỉ thống và trừ phong thấp. Nói dễ hiểu, lá lốt phù hợp với những biểu hiện có tính lạnh, như bụng lạnh đau, đầy hơi, ăn uống khó tiêu do lạnh, tay chân lạnh, đau nhức khớp tăng khi trời lạnh ẩm, hoặc cảm giác tê nặng ở vùng đau.
Với tiêu hóa, lá lốt thường được dùng để làm ấm trung tiêu, tức vùng chức năng tiêu hóa theo y học cổ truyền. Vì vậy, trong một số trường hợp đầy bụng, lạnh bụng, đau bụng âm ỉ sau khi ăn đồ lạnh, lá lốt có thể được dùng như món ăn hoặc phối hợp trong bài thuốc phù hợp.
“Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ đau dạ dày, trào ngược, viêm loét hay rối loạn tiêu hóa là dùng lá lốt. Người có nóng rát thượng vị, ợ nóng nhiều, táo bón, khô miệng, lưỡi đỏ hoặc đang có bệnh tiêu hóa tiến triển cần thận trọng”, bác sĩ Hằng lưu ý.
Với xương khớp, lá lốt thường được nhắc đến trong nhóm chứng tý do phong hàn thấp. Đây là kiểu đau nhức có xu hướng tăng khi gặp lạnh, ẩm, kèm cảm giác nặng, co cứng hoặc tê mỏi. Trong những trường hợp này, lá lốt có thể được dùng trong ăn uống hoặc trong bài thuốc nam theo chỉ định. Giá trị của lá lốt nằm ở việc dùng đúng thể bệnh, chứ không phải dùng như một “thuốc khớp” cho mọi nguyên nhân đau.
Điểm cần nói rõ là đau khớp không chỉ có một kiểu. Đau do thoái hóa, viêm khớp dạng thấp, gout, chấn thương, thoát vị đĩa đệm hay nhiễm trùng khớp là những tình trạng rất khác nhau. Lá lốt có thể phù hợp với một số biểu hiện đau nhức do hàn thấp theo y học cổ truyền nhưng không thay thế việc chẩn đoán nguyên nhân theo y học hiện đại, đặc biệt khi đau kéo dài, sưng nóng đỏ, biến dạng khớp hoặc hạn chế vận động rõ.
Các nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận lá lốt và tinh dầu lá lốt có một số hoạt tính sinh học đáng chú ý trong mô hình phòng thí nghiệm, liên quan đến phản ứng viêm, chuyển hóa và một số cơ chế sinh học khác. Tuy vậy, dữ liệu này chưa đủ để kết luận lá lốt có thể thay thế thuốc điều trị. Cách hiểu hợp lý là, lá lốt là một vị thuốc nam có tiềm năng ứng dụng, cần được đặt trong đúng bài thuốc, đúng thể bệnh và đúng giới hạn an toàn.
Khi dùng như rau ăn, lá lốt nhìn chung là lựa chọn quen thuộc trong bữa ăn. Khi dùng như vị thuốc, không nên tự sắc uống kéo dài hoặc dùng liều cao. Người đang mang thai, người có bệnh gan thận, người đang dùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, người có bệnh mạn tính đang điều trị thuốc tây nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng lá lốt thường xuyên.
“Lá lốt là một ví dụ rất hay của thuốc nam: gần gũi, dễ tìm, có giá trị trong thực hành y học cổ truyền, nhưng không nên được thần thánh hóa. Dùng đúng thì có lợi. Dùng sai thể bệnh, sai liều hoặc dùng thay cho điều trị cần thiết thì có thể làm chậm trễ việc phát hiện nguyên nhân thật sự. Nếu đau khớp, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc nặng dần, người bệnh nên đi khám để được đánh giá đúng”, bác sĩ Hằng nhận định.
Tại sự kiện, bác sĩ Nguyễn Minh Vũ - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ chia sẻ, tròn hai năm từ ca ghép thận thành công đầu tiên, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật ghép thận từ các chuyên gia Bệnh viện Chợ Rẫy.
Đến nay đã thực hiện thành công 20 ca ghép thận - từ đây mở ra cơ hội sống mới cho nhiều bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối ở miền Tây Nam bộ.
Kể từ sau khi Bộ Y tế có Quyết định công nhận bệnh viện đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật lấy, ghép thận từ người hiến sống và người hiến chết não, ca ghép thận đầu tiên ca ghép thận đầu tiên của vùng Đồng bằng sông Cửu Long được thực hiện thành công tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ ngày 25-4-2024, với sự hỗ trợ chuyên môn trực tiếp của các chuyên gia Bệnh viện Chợ Rẫy.
Từ đây bệnh viện trở thành trung tâm thực hiện kỹ thuật ghép thận/bộ phận cơ thể người thứ 26 của cả nước.
Đến nay, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đã thực hiện thành công 20 ca ghép thận, trong đó có 15 trường hợp ghép cùng huyết thống, 3 trường hợp ghép giữa vợ và chồng và 2 trường hợp ghép từ người hiến chết não.
Theo đánh giá của Hội đồng chuyên môn, các bệnh nhân sau ghép đều có diễn tiến ổn định, chức năng thận ghép duy trì tốt; chất lượng cuộc sống người được ghép cải thiện rõ rệt.
Dấu mốc quan trọng khác thực hiện là ca lấy - ghép đa tạng từ người hiến chết não đầu tiên thực hiện vào ngày 12-11-2025 tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Từ người hiến chết não, 6 đơn vị tạng được điều phối đến nhiều bệnh viện trên cả nước.
Hai quả thận được ghép cho hai bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, tim và một phần gan được chuyển đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108; phần gan còn lại được ghép cho bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi Trung ương; giác mạc được điều phối về Bệnh viện Chợ Rẫy.
Theo bác sĩ Nguyễn Minh Vũ, từ nền tảng ghép thận sau 20 ca thành công, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đang tiếp tục chuẩn bị triển khai ghép gan với các ê-kíp được đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM.
PGS.TS Thái Minh Sâm - Phó chủ tịch Hội Tiết niệu - Thận học TP HCM, nguyên Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện Chợ Rẫy, nói: Việc một bệnh viện, trung tâm ghép thận thực hiện thành công 10 ca trong năm đầu tiên và 20 ca trong 2 năm không nhiều. Đặc biệt là khi mọi việc còn mới mẻ, đòi hỏi sự quyết tâm lớn từ lãnh đạo bệnh viện và cả tập thể.
Theo bác sĩ Sâm, đối với người bệnh, ghép thận không đơn thuần là một phương pháp điều trị, mà là cơ hội được sống một cuộc đời mới, đặc biệt khi việc thực hiện ca ghép được đưa về gần vùng đất nơi mình sinh sống - miền Tây Nam bộ.
Từ những ngày phải gắn bó với máy lọc máu, cuộc sống bị giới hạn bởi bệnh tật, họ đã có thể trở lại sinh hoạt bình thường, lao động và chăm lo cho gia đình. Việc này có ý nghĩa rất lớn, đòi hỏi sự nỗ lực của cả đội ngũ y bác sĩ, tập thể bệnh viện.
Máu đông là phản ứng tự nhiên giúp cơ thể cầm máu khi bị thương. Thông thường, sau khi vết thương lành, cơ thể sẽ tự phân hủy cục máu đông. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như sau phẫu thuật, mang thai hoặc mắc bệnh tim mạch, cục máu đông có thể hình thành bất thường trong lòng mạch hoặc không được hòa tan đúng cách. Khi đó, chúng có thể làm tắc mạch máu, cản trở lưu thông máu và di chuyển đến các cơ quan khác trong cơ thể, gây biến chứng nguy hiểm.
Theo Phòng khám Cleveland, cục máu đông thường hình thành trong tĩnh mạch sâu ở chân, tình trạng gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Nếu một phần cục máu đông bong ra và di chuyển lên phổi, nó có thể gây thuyên tắc phổi.
Các bác sĩ chuyên khoa hô hấp cho biết nhiều trường hợp ban đầu chỉ xuất hiện triệu chứng nhẹ nên người bệnh dễ chủ quan.
Dấu hiệu cục máu đông ở chân
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất là sưng ở một bên chân hoặc tay. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, căng tức hoặc chuột rút ở bắp chân dù không vận động mạnh.
Theo Verywell Health, vùng da quanh vị trí có cục máu đông cũng có thể đỏ, tím hoặc ấm nóng hơn bình thường do lưu thông máu bị cản trở. Một số người còn cảm thấy chân nặng, dễ mỏi hoặc đau tăng khi đi lại. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường bị nhầm với đau cơ, giãn tĩnh mạch hoặc mệt mỏi thông thường.
Dấu hiệu cục máu đông di chuyển lên phổi
Nếu cục máu đông di chuyển đến phổi, người bệnh có thể xuất hiện khó thở đột ngột dù đang nghỉ ngơi hoặc chỉ vận động nhẹ như leo cầu thang.
Các chuyên gia cảnh báo tình trạng này có thể đi kèm đau ngực, tim đập nhanh, chóng mặt, vã mồ hôi hoặc giảm oxy máu. Một số trường hợp ho kéo dài hoặc ho ra máu.
Bác sĩ Sourabh Pahuja, chuyên gia hô hấp tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết khi động mạch phổi bị tắc nghẽn, lượng oxy trong máu có thể giảm rất nhanh. Trong trường hợp nặng, bệnh nhân có thể suy hô hấp chỉ trong vài phút. Thuyên tắc phổi là tình trạng cần cấp cứu ngay vì có thể gây tổn thương phổi, suy tim hoặc tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Những người có nguy cơ cao
Nguy cơ hình thành cục máu đông tăng cao ở người ngồi lâu, ít vận động, béo phì hoặc hút thuốc lá. Những người vừa phẫu thuật, đi máy bay đường dài, mang thai, sử dụng thuốc nội tiết hoặc có tiền sử rối loạn đông máu cũng thuộc nhóm nguy cơ cao hơn.
Ngoài ra, người mắc ung thư, bệnh tim mạch hoặc từng bị huyết khối trước đó cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu bất thường của cơ thể.
Người bệnh nên đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu, ngất hoặc sưng đau một bên chân không rõ nguyên nhân. Bác sĩ Pahuja khuyến cáo, điều nguy hiểm là nhiều người chỉ nhận ra mức độ nghiêm trọng khi phổi đã bắt đầu suy giảm chức năng. Trong một số trường hợp nếu không phát hiện sớm, tình trạng này có thể dẫn đến đột quỵ.
Theo Times of India, phát hiện sớm bằng xét nghiệm máu, siêu âm Doppler hoặc chụp CT có thể giúp tăng đáng kể cơ hội điều trị thành công.
Thói quen đi bộ đều đặn mang lại nhiều lợi ích với sức khỏe thể chất, tinh thần như bảo vệ tim mạch, hỗ trợ giảm cân, giảm stress, cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát đường huyết. Người trưởng thành nên đi bộ khoảng 30-45 phút mỗi ngày. Dưới đây là những kỹ thuật đi bộ tốt cho sức khỏe xương khớp, khả năng giữ thăng bằng.
Đi bằng gót chân
Bài tập biến thể này nhắm vào phần cẳng chân, đặc biệt có lợi cho những người ngồi lâu. Đi bộ bằng gót chân giúp kích thích lưu thông máu, tăng cường sức mạnh cho mắt cá chân. Những người thường xuyên thực hiện bài tập này có thể giảm sưng hoặc tích nước ở chân, giữ thăng bằng tốt, hỗ trợ sự linh hoạt của các khớp do ít vận động.
Đi bộ xoay hông
Xoay hông khi đi bộ làm giãn khớp hông bị căng cứng do ngồi lâu hoặc ít vận động. Bài tập này tăng độ linh hoạt cho khớp và cột sống, cải thiện sự thoải mái trong sinh hoạt hằng ngày. Về lâu dài, có thể giảm đau lưng và duy trì dáng đi thư thái.
Đi bộ ngang
Đi bộ ngang bao gồm bước sang ngang ở tư thế đứng thẳng, với các chuyển động phối hợp, giúp tăng cường sức mạnh cơ đùi trong, ngoài, cơ hông. Bài tập kích hoạt nhiều nhóm cơ thường bị bỏ qua khi đi bộ thường.
Bạn có thể thực hiện bài tập tại chỗ, lý tưởng cho những người có diện tích tập luyện hạn chế. Luyện tập thường xuyên có thể cải thiện sức mạnh phần thân dưới, sức bền tổng thể, duy trì thăng bằng tốt.
Đi lùi
Đi lùi (còn gọi là đi bộ ngược) là bài tập hiệu quả để bảo vệ đầu gối, cải thiện sức khỏe khớp. Động tác này có tác dụng tăng cường cơ bắp xunh quanh đầu gối, cải thiện khả năng phối hợp. Mỗi người thực hiện từ 5 phút mỗi ngày cũng góp phần giảm đau khớp. Bạn có thể thực hiện tại nhà, văn phòng, trong sân vườn...
Khi đi bộ, nên giữ lưng thẳng, vai thả lỏng, đầu ngẩng cao và mắt nhìn về phía trước. Vung tay tự nhiên theo nhịp hoặc hơi cong khuỷu tay để tăng hiệu quả vận động. Tư thế sai có thể gây đau cổ, đau lưng dưới kéo dài.
Nên chọn giày vừa chân, đế mềm, phù hợp để tránh phồng rộp, cùng trang phục thoáng mát, thoải mái. Nên uống đủ nước trước, trong và sau khi tập.
