Ai cũng từng có lúc đi quanh nhà để tìm chìa khóa, ví tiền hoặc điện thoại. Việc nhớ một món đồ từng nằm ở đâu là điều rất tự nhiên, dù đôi khi trí nhớ cũng “phản chủ”. Nhưng với robot, khả năng ghi nhớ đồ vật theo không gian và thời gian vẫn là một bài toán khó.
Các nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vừa giới thiệu một hệ thống trí nhớ dài hạn mới dành cho robot. Hệ thống này có tên DAAAM, viết tắt của “Describe Anything, Anywhere, Anytime, at Any Moment”, có thể hiểu đơn giản là mô tả mọi thứ, ở mọi nơi, vào mọi thời điểm.
Theo tìm hiểu của Báo điện tử Tuổi Trẻ, điểm đáng chú ý là robot không chỉ nhìn thấy đồ vật rồi bỏ qua. Khi di chuyển trong một không gian như nhà ở, nhà máy hoặc khuôn viên rộng, robot có thể ghi lại đồ vật đã thấy, vị trí của chúng và cả mô tả bằng ngôn ngữ.
Ví dụ, robot không chỉ biết có một chiếc xe đạp ở giá để xe. Nó có thể ghi nhớ đó là chiếc xe đạp màu đỏ, có lốp bị xẹp, nằm bên ngoài một tòa nhà. Khi người dùng hỏi lại, robot có thể tìm trong “ký ức” của mình để trả lời bằng ngôn ngữ thông thường.
Video minh họa hệ thống DAAAM do MIT phát triển, cho phép robot ghi nhớ đồ vật, vị trí và thời điểm quan sát trong môi trường thực để trả lời các câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên – Nguồn: MIT SPARK La
Đây là điểm khác biệt so với nhiều hệ thống robot trước đây. Robot truyền thống thường giỏi tạo bản đồ, né vật cản hoặc tìm đường đi. Tuy nhiên bản đồ đó chủ yếu là dữ liệu không gian, không phải kiểu ký ức mà con người có thể dễ dàng hỏi và hiểu.
Trong khi đó các mô hình AI hiện nay có thể mô tả hình ảnh khá tốt, nhưng thường chỉ xử lý từng bức ảnh hoặc từng cảnh riêng lẻ. DAAAM kết hợp hai hướng này lại với nhau như vừa tạo bản đồ 3D, vừa gắn mô tả dễ hiểu vào các đồ vật trong bản đồ.
Nói cách khác, MIT đang giúp robot có một dạng “bản đồ biết nói”. Trên bản đồ đó, mỗi khu vực không chỉ là tọa độ khô khan, mà còn có thông tin như ở đó có gì, vật nào từng xuất hiện và robot đã nhìn thấy chúng trong hoàn cảnh nào.
Để hệ thống hoạt động đủ nhanh, nhóm nghiên cứu không để robot mô tả đi mô tả lại từng món đồ. Thay vào đó, robot chọn những hình ảnh có góc nhìn tốt, gom các đồ vật gần nhau và xử lý nhiều đối tượng cùng lúc. Cách làm này giúp robot ghi nhớ môi trường nhanh hơn, phù hợp hơn với tình huống di chuyển trong đời thực.
Khi người dùng đặt câu hỏi, hệ thống có thể dùng mô hình ngôn ngữ lớn để tìm thông tin liên quan trong bộ nhớ của robot. Câu hỏi có thể rất tự nhiên, chẳng hạn như “Tôi để ví ở đâu?”, “Lần cuối anh thấy chìa khóa là khi nào?” hoặc “Món đồ đó nằm gần khu vực nào?”.
Ứng dụng dễ hình dung nhất của công nghệ này là giúp con người tìm đồ thất lạc. Trong tương lai, một robot trong nhà có thể nhớ lần cuối nó nhìn thấy chìa khóa trên bàn ăn, ví tiền cạnh ghế sofa hoặc điện thoại ở phòng khách. Khi được hỏi, robot có thể trả lời dựa trên những gì nó từng quan sát, thay vì chỉ đoán mò.
Tuy nhiên MIT không chỉ hướng công nghệ này tới robot gia đình. Trong nhà máy, một công nhân có thể để một linh kiện đang lắp dở trong một thùng chứa vào cuối ngày. Hôm sau, thay vì mất thời gian đi tìm, người này có thể yêu cầu robot lấy lại món đồ từng được đặt ở đó.
Khả năng ghi nhớ theo không gian và thời gian cũng có thể hữu ích trong kho hàng, bảo trì công nghiệp hoặc các hệ thống thực tế tăng cường. Một robot hoặc thiết bị hỗ trợ có thể giúp con người tìm lại dụng cụ, phát hiện vật lạ xuất hiện trong môi trường hoặc hướng dẫn di chuyển trong những khu vực phức tạp.
Dù vậy, công nghệ này cũng kéo theo câu hỏi về quyền riêng tư. Một robot có khả năng nhớ đồ vật trong nhà tất nhiên rất tiện. Nhưng nếu nó nhớ chìa khóa nằm ở đâu, nó cũng có thể ghi nhận ai đã xuất hiện trong phòng, đồ vật nào bị di chuyển và thói quen sinh hoạt của chủ nhà diễn ra như thế nào.
Vì vậy nếu các hệ thống như DAAAM được đưa vào robot thương mại, nhà phát triển sẽ cần làm rõ robot được phép ghi nhớ những gì. Dữ liệu đó được lưu trong thiết bị hay đưa lên máy chủ? Ai có quyền xem lại ký ức của robot? Người dùng có thể xóa những dữ liệu này hay không?
Những câu hỏi này cho thấy trí nhớ của robot không chỉ là chuyện kỹ thuật. Khi robot càng hiểu môi trường sống của con người, vấn đề kiểm soát dữ liệu càng trở nên quan trọng.
Nghiên cứu của MIT cho thấy robot trong tương lai có thể không chỉ là cỗ máy biết làm theo lệnh. Chúng có thể trở thành những trợ lý biết quan sát, ghi nhớ và trò chuyện với con người theo cách tự nhiên hơn.
Và trong những ứng dụng đầu tiên, công nghệ đó có thể bắt đầu từ một việc rất đời thường: giúp con người tìm lại món đồ mình vừa để quên.
Trong thông báo hôm 21/4, Google cho biết đã triển khai Gemini trên Chrome tới người dùng tại một số thị trường châu Á - Thái Bình Dương, gồm Việt Nam, Australia, Indonesia, Nhật Bản, Philippines, Singapore, Hàn Quốc. Tính năng này sẽ xuất hiện trên trình duyệt cả ở phiên bản máy tính Mac, Windows và iOS.
Khác với trải nghiệm Gemini như hiện nay là được truy cập trên một trang riêng, Gemini tích hợp trong Chrome sẽ luôn xuất hiện ở một góc cửa sổ ứng dụng Chrome. Người dùng có thể mở lên bất cứ khi nào trong lúc đang duyệt web.
Khi đó, một cửa sổ chatbot Gemini sẽ hiện ra bên cạnh và tự động đọc thông tin trên website mà người dùng đang mở. Từ đó, họ có thể tương tác mà không cần mở thêm tab mới hay nạp dữ liệu vào Gemini. Theo Google, Gemini trên Chrome cũng được tích hợp sâu hơn với các dịch vụ trong hệ sinh thái của hãng. Theo đó, người dùng có thể tạo lịch hẹn qua Google Calendar, tra cứu địa điểm bằng Google Maps, soạn và gửi thư điện tử qua Gmail, hoặc đặt câu hỏi liên quan đến video trên YouTube mà không cần rời trang web đang mở.
Trong thử nghiệm với việc xem YouTube, người dùng có thể mở Gemini, yêu cầu chatbot tóm tắt nội dung video. Hoặc khi nhận được một thư mời họp, người dùng có thể yêu cầu đưa vào lịch, hoặc giúp soạn email mà không cần mở thêm cửa sổ.
Ngoài tương tác bằng chữ, Google cũng cho biết Gemini này có thể xử lý ảnh nhờ sức mạnh của Nano Banana 2. Việc này cho phép chỉnh sửa hình ảnh trên web bằng câu lệnh văn bản nhanh. Chẳng hạn khi gặp một bức ảnh trên website, người dùng có thể mở Gemini yêu cầu tạo ra một bức ảnh khác theo yêu cầu dựa trên tấm ảnh gốc, mà không cần phải tải về. Bên cạnh đó, tính năng Trí tuệ Cá nhân giúp Gemini ghi nhớ ngữ cảnh từ các cuộc trò chuyện trước đó nhằm đưa ra phản hồi phù hợp hơn với nhu cầu tìm kiếm của người dùng.
Tuy nhiên việc chạy Gemini trên toàn bộ trình duyệt cũng đặt ra những câu hỏi về an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân. Google cho biết Gemini trên Chrome được phát triển theo các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt, đồng thời bổ sung những cơ chế phòng vệ mới nhằm giảm rủi ro từ các mối đe dọa trực tuyến.
Theo hãng, tính năng tự động duyệt web cũng được thiết kế theo hướng tăng quyền kiểm soát cho người dùng. Trong một số tác vụ như mua sắm trực tuyến hoặc đăng nội dung lên mạng xã hội, hệ thống sẽ tạm dừng và yêu cầu người dùng xác nhận hoặc trực tiếp hoàn tất thao tác.
Để sử dụng Gemini tích hợp trên trình duyệt, người dùng cần cập nhật Chrome lên phiên bản mới nhất.
Ngày 23/4, Zalo cho biết đã bổ sung tính năng chống quay chụp màn hình ảnh đại diện trên ứng dụng. Theo đó, ứng dụng Zalo trên điện thoại tự động nhận biết và hạn chế việc người khác quay chụp màn hình ảnh đại diện trên điện thoại. "Việc này giúp tăng cường sự riêng tư của người dùng Zalo", thông báo nêu.
Khi thử bấm chọn xem chi tiết ảnh đại diện trên trang cá nhân của người khác và thực hiện việc quay, chụp màn hình, kết quả trả về sẽ hiển thị một màn hình đen. Trước đó, Zalo cũng không cho người dùng tải về ảnh đại diện của người khác.
Tuy nhiên thực tế, việc ngăn chặn lấy ảnh đại diện của người khác vẫn chưa được nền tảng này thực hiện triệt để. Chẳng hạn khi chat qua website Zalo, người dùng vẫn có thể xem và tải ảnh đại diện của người khác về.
Đại diện Zalo cho biết các tính năng về bảo mật "sẽ tiếp tục được hoàn thiện và nâng cấp để đem đến trải nghiệm riêng tư và bảo mật tốt hơn cho người dùng".
Việc chặn xem hoặc tải về ảnh đại diện của người khác là một trong những tính năng bảo mật được nhiều nền tảng nhắn tin, mạng xã hội trên thế giới áp dụng để ngăn chặn việc mạo danh tài khoản của người khác. Chẳng hạn Facebook có tính năng Khóa bảo vệ trang cá nhân để người khác không thể xem ảnh đại diện kích thước lớn, WhatsApp chặn chụp ảnh màn hình ảnh đại diện, Telegram có thiết lập giới hạn cho người khác xem ảnh đại diện của tài khoản.
Trong trả lời VnExpress năm ngoái, nhà sáng lập Zalo Vương Quang Khải cũng nhấn mạnh tính riêng tư là một trong những yếu tố cốt lõi được xây dựng cho nền tảng. Đây cũng là lý do họ không cung cấp một số tính năng mà nhiều nền tảng chat khác có, như lưu trữ tin nhắn cũ, đăng nhập trên nhiều thiết bị.
Trong thông báo hôm 23/4, Zalo cũng khuyến nghị người dùng có thể thực hiện một số thiết lập nhằm tăng tính bảo mật cho tài khoản, như tùy chỉnh hiển thị và quyền truy cập với ngày sinh, nhật ký, kết bạn.
Ngoài ra, người dùng có thể bật bảo mật hai lớp để bảo vệ tài khoản. Khi tài khoản Zalo được đăng nhập bằng mật khẩu trên một thiết bị mới, hệ thống sẽ yêu cầu xác thực thêm bằng mã xác thực. Mã xác thực được gửi về thiết bị cũ, số điện thoại hoặc địa chỉ email mà người dùng liên kết với tài khoản Zalo.
Zalo là nền tảng nhắn tin và gọi điện trên di động và máy tính, ra mắt lần đầu vào tháng 8/2012. Đến nay, đây là một trong những ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất tại Việt Nam, với khoảng 80 triệu người dùng thường xuyên hàng tháng và gần 2,1 tỷ tin nhắn được gửi đi mỗi ngày.
Người bạn thân từng cho Elon Musk mượn 1 triệu USD là ai?
Công ty công nghệ hàng không vũ trụ SpaceX được Elon Musk thành lập vào ngày 14/3/2002 tại thành phố El Segundo (bang California, Mỹ). Không giống như nhiều hãng công nghệ khác, SpaceX không có nhà đồng sáng lập nào ngoài Elon Musk.
Những ngày đầu mới thành lập, để tiết kiệm chi phí, Elon Musk đã thuê một nhà kho công nghiệp nhỏ ở thành phố El Segundo để làm văn phòng. Tại đây, nhóm kỹ sư của SpaceX đã bắt đầu thiết kế và chế tạo mẫu tên lửa đầu tiên của công ty, mang tên gọi Falcon 1.
Toàn bộ chi phí vận hành SpaceX và phát triển Falcon 1 đều bằng tiền cá nhân của Elon Musk, do thời điểm này SpaceX vẫn còn quá non trẻ và chưa tạo được dấu ấn gì để kêu gọi tài trợ.
Trong giai đoạn từ năm 2006 đến 2008, SpaceX thử nghiệm phóng tên lửa Falcon 1 ba lần, nhưng tất cả đều thất bại, điều này khiến công ty đứng bên bờ vực phá sản.
Vào thời điểm tưởng chừng như Elon Musk phải từ bỏ giấc mơ chinh phục vũ trụ, một người bạn thân đã cho Musk mượn số tiền 1 triệu USD để tiếp tục duy trì hoạt động của SpaceX. Người bạn thân đã hỗ trợ Elon Musk kịp thời là Antonio Gracias.
Antonio Gracias, sinh năm 1970, sinh ra tại thành phố Detroit (bang Michigan, Mỹ). Cha ông là một bác sĩ phẫu thuật thần kinh gốc Ấn Độ, mẹ ông là một dược sĩ gốc Tây Ban Nha.
Ông tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ chuyên ngành Tài chính Quốc tế và Kinh tế tại Viện Đại học Georgetown (thủ đô Washington DC). Ông tiếp tục lấy bằng tiến sĩ luật tại Đại học Luật Chicago.
Năm 1995, khi còn là sinh viên, Antonio Gracias thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm MG Capital, tập trung vào việc mua và tái cấu trúc các công ty sản xuất, công nghệ gặp khó khăn trong quá trình hoạt động.
Với số vốn ban đầu 400.000 USD (130.000 USD từ tiền túi của Antonio Gracias và 270.000 USD gọi vốn từ bạn bè, người thân), MG Capital đạt được thành công ngoài mong đợi. Năm 2001, sau khi huy động được số vốn 100 triệu USD, Antonio Gracias quyết định mở rộng quỹ đầu tư của mình và đổi tên thành Valor Equity Partners.
Năm 2000, Antonio Gracias làm quen với Elon Musk qua một người bạn chung. Gracias đã đầu tư vào tập đoàn công nghệ tài chính Paypal, nơi Elon Musk đóng vai trò đồng sáng lập. Năm 2005, một năm sau khi Elon Musk mua lại hãng xe điện Tesla, Valor Equity Partners đã trở thành một trong những nhà đầu tư sớm nhất vào hãng xe này.
Từ những mối quan hệ đầu tư làm ăn, quan hệ giữa Antonio Gracias và Elon Musk ngày càng trở nên thân thiết hơn. Cả hai thường xuyên đón Giáng sinh, năm mới, đi nghỉ cùng nhau… Antonio Gracias thậm chí còn trở thành phù rể trong đám cưới của Kimbal Musk, em trai của Elon Musk.
Năm 2008, Gracias đã cho Elon Musk mượn 1 triệu USD từ túi tiền riêng để giúp SpaceX tiếp tục duy trì hoạt động. Đây được xem là khoản hỗ trợ tài chính giữa hai người bạn, thay vì khoản tiền đầu tư từ công ty của Gracias.
Số tiền này đã giúp SpaceX có thêm kinh phí để hoạt động và phóng thành công tên lửa Falcon 1 vào ngày 28/9/2008. Đây được xem là bước ngoặt, giúp SpaceX đạt được hợp đồng trị giá 1,6 tỷ USD từ NASA để thực hiện ít nhất 12 chuyến bay chở hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).
Trong một bài phát biểu vào năm 2012, Elon Musk đã từng ghi nhận sự ủng hộ đúng lúc của Antonio Gracias: “Tôi không nghĩ chúng tôi có thể vượt qua nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy. Sự ủng hộ tuyệt đối của Antonio dành cho SpaceX xuất phát từ lòng tin, ngay cả khi tưởng chừng như công ty sắp thất bại. Không thể tìm được một người bạn tốt hơn thế. Ông ấy là một người tuyệt vời”.
Năm ngoái, Elon Musk cũng đã mời Antonio Gracias tham gia vào Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) nhằm hỗ trợ chính quyền Tổng thống Donald Trump cắt giảm mạnh chi phí hoạt động trong lĩnh vực công. Gracias tham gia DOGE trong vai trò rà soát hồ sơ của Cơ quan An ninh Xã hội để tìm kiếm các bằng chứng về gian lận cử tri quy mô lớn.
Dù Gracias đã rời khỏi DOGE chỉ một thời gian ngắn sau khi tham gia, điều này vẫn cho thấy mối quan hệ thân thiết và khăng khít giữa ông và Elon Musk.
Khối tài sản của Antonio Gracias “bùng nổ” nhờ thương vụ SpaceX lên sàn
Sau khi cho Elon Musk mượn 1 triệu USD từ tài sản cá nhân, Antonio Gracias đã được Elon Musk đưa vào hội đồng quản trị của SpaceX.
Theo hồ sơ được SpaceX gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ, quỹ đầu tư Valor Equity Partners của Antonio Gracias hiện sở hữu 6,7% cổ phần tại SpaceX, là cổ đông lớn thứ hai tại công ty này sau Elon Musk (Musk nắm giữ khoảng 42% cổ phần).
Hiện cổ phiếu của SpaceX liên tục tăng mạnh sau khi chính thức lên sàn chứng khoán vào ngày 12/6, giúp khối tài sản của quỹ đầu tư Valor Equity Partners tăng thêm 90 tỷ USD.
Tuy nhiên, Antonio Gracias không cần phải chờ đến khi SpaceX lên sàn chứng khoán mới có thể trở thành tỷ phú. Những thương vụ đầu tư thành công đã giúp ông sở hữu khối tài sản lên đến 24,4 tỷ USD và là người giàu thứ 105 thế giới theo bảng xếp hạng tỷ phú của Bloomberg.
