Khi Artemis II bắt đầu hành trình 10 ngày tính từ 1/4, Koch trở thành nữ phi hành gia đầu tiên đi vào không gian sâu. Ngày 6/4 (7/4 theo giờ Hà Nội) tiếp tục ghi nhận cô là người phụ nữ đầu tiên bay quanh Mặt Trăng.
Sau khi bay vòng ra phía xa thiên thể này và gián đoạn liên lạc khoảng 40 phút, Christina Koch chia sẻ: “Thật tuyệt khi được nghe tin từ Trái Đất một lần nữa. Gửi đến châu Á, châu Phi, châu Đại Dương, chúng tôi đang ngắm nhìn và lắng nghe các bạn. Mọi người có thể ngước lên và thấy Mặt Trăng lúc này, chúng tôi cũng nhìn thấy các bạn”.
Koch, sinh năm 1979, là chị cả trong gia đình có ba anh chị em. “Chị ấy muốn trở thành phi hành gia từ khi học mẫu giáo”, em gái Denise Clayton, cho biết trên News & Observer năm 2023.
Từ khi thành lập, NASA đã lựa chọn 370 phi hành gia, với 61 nữ, chiếm 16%. Tỷ lệ giới tính đã dần cân bằng hơn những năm gần đây, nhưng do các tiêu chí cũ kéo dài trong nhiều năm, nam giới vẫn chiếm đa số. Trong 7 khóa đào tạo phi hành gia đầu tiên từ 1959 đến 1969, họ chọn ra 73 phi hành gia, đều là nam giới, chủ yếu đến từ các nhóm phi công quân sự. Phải đến khóa thứ 8 năm 1978, giới nữ mới được tuyển.
Christina Koch tham gia khóa thứ 21 năm 2013. Trước đó, cô học vật lý và kỹ thuật điện tại Đại học bang North Carolina, rồi lấy bằng thạc sĩ kỹ thuật điện. Sau khi tốt nghiệp, Koch từng là kỹ sư điện cho dự án khoa học không gian tại NASA hai năm nhưng nghỉ công việc cô gọi là “hoàn hảo” để đi nghiên cứu tại Nam Cực.
“Rời bỏ là một quyết định khó khăn. Nhưng ý tưởng về khoa học và khám phá những vùng đất mới đã thu hút tôi đến Nam Cực và không gian”, Koch nói trong phỏng vấn với WUNC News.
Chính trải nghiệm đó, cùng với những chuyển dịch trong ngành hàng không vũ trụ, đưa Koch trở về “quỹ đạo” khám phá không gian. NASA xem kinh nghiệm ở các môi trường xa xôi là một năng lực quan trọng trong quá trình tuyển chọn cho chương trình đào tạo phi hành gia năm 2013.
Trước khi tham gia Artemis II, cô đã có chuyến thám hiểm không gian trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào tháng 3/2019. Khi NASA yêu cầu kéo dài thời gian nhằm thực hiện các nhiệm vụ khoa học, cô đồng ý và ở đây trong 328 ngày liên tục, lập kỷ lục về số ngày một nữ phi hành gia ở trong vũ trụ.
Khi đó, cô và các đồng đội đã đóng góp vào hàng trăm thí nghiệm trong các lĩnh vực sinh học, khoa học Trái Đất, nghiên cứu con người, khoa học vật lý và phát triển công nghệ. Một số thành tựu khoa học nổi bật từ nhiệm vụ bao gồm cải tiến máy quang phổ từ tính Alpha, dùng để nghiên cứu vật chất tối, nuôi cấy tinh thể protein cho nghiên cứu dược phẩm và thử nghiệm máy in sinh học 3D để in mô trong môi trường không trọng lực.
Koch cũng tham gia chuyến đi bộ ngoài không gian toàn nữ đầu tiên của NASA vào tháng 10/2019. Dấu mốc này, cùng với nhiệm vụ 328 ngày, đưa cô trở thành một trong những phi hành gia nổi tiếng nhất ở thế hệ hiện tại, trước khi bước vào Artemis II.
Theo NASA, sống và làm việc lâu ngày trên ISS đòi hỏi sức bền thể chất, kỷ luật và khả năng giữ bình tĩnh ở môi trường khép kín. Artemis II đòi hỏi những phẩm chất tương tự, và với khoảng cách xa Trái Đất hơn cũng như ít phương án ứng phó tức thời hơn, Koch trở thành ứng viên sáng giá.
Trong video của NASA năm 2020, Koch nói sự nghiệp của mình được thúc đẩy bởi “những điều khiến tôi cảm thấy mình nhỏ bé, khiến tôi suy ngẫm về kích thước của vũ trụ, vị trí của tôi trong đó và mọi thứ có thể khám phá ngoài kia”.
Với cô, Mặt Trăng không chỉ là thám hiểm không gian sâu. “Nó thực sự là ngọn hải đăng cho khoa học”, cô nói trong video giới thiệu các phi hành gia Artemis II năm 2023. “Nó là ngọn hải đăng giúp chúng ta hiểu được nguồn gốc của mình”.
“Tôi luôn nói với mọi người rằng, hãy làm những điều khiến bạn sợ hãi”, cô chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trước nhiệm vụ Artemis. “Với tôi, làm điều sợ hãi nghĩa là lên máy bay đến Nam Cực, đăng ký trở thành phi hành gia, ngồi vào tên lửa, mở cửa khoang ISS và bước ra ngoài không gian”.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây cho thấy thói quen đeo tai nghe khi đi bộ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng lo ngại đối với người sử dụng. Theo các chuyên gia, việc sử dụng tai nghe có thể làm tăng nguy cơ gặp tai nạn giao thông, gây khó khăn trong việc nhận biết các mối nguy hiểm tự nhiên và thậm chí ảnh hưởng xấu đến thính giác trong thời gian dài.
Báo cáo chỉ ra rằng, mặc dù tai nghe có thể nâng cao trải nghiệm âm thanh, nhưng khi ở ngoài trời, chúng có thể khiến người dùng không nhận thức đầy đủ về môi trường xung quanh, từ đó làm tăng khả năng gặp phải các tình huống nguy hiểm.
Các rủi ro cụ thể liên quan đến việc đeo tai nghe khi đi bộ có thể khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh. Ví dụ, trong các khu vực rừng núi, kiểm lâm thường sử dụng loa phóng thanh để truyền đạt thông tin an toàn. Người đi bộ chỉ đeo tai nghe có thể không nghe thấy những cảnh báo quan trọng này, cũng như không nhận ra các âm thanh cảnh báo từ thiên nhiên như tiếng rắn chuông. Đây là điều đặc biệt nguy hiểm đối với những người đi bộ một mình, khi họ có thể không nghe thấy tiếng kêu cứu từ những người khác trong trường hợp khẩn cấp.
Ngoài ra, một nghiên cứu trên tạp chí Injury Prevention cho thấy rằng việc đeo tai nghe làm tăng nguy cơ bị thương trong các vụ va chạm. Cụ thể, khoảng 29% các vụ tai nạn liên quan đến người đi bộ đeo tai nghe đã có cảnh báo được phát ra trước khi xảy ra va chạm, nhưng nạn nhân không nhận thấy do âm thanh từ tai nghe.
Việc đeo tai nghe ngoài trời cũng có thể gây hại cho thính giác. Trong môi trường ồn ào, người dùng thường có xu hướng tăng âm lượng, có thể dẫn đến tổn thương thính giác lâu dài. Hiệp hội Y học chỉnh hình Mỹ khuyến cáo không nên nghe nhạc ở mức âm lượng quá 60% so với mức tối đa của thiết bị.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa tai nghe không có giá trị. Tai nghe chất lượng có thể mang lại trải nghiệm âm thanh tuyệt vời, nhưng người dùng cần lưu ý sự tập trung vào âm nhạc không nên làm họ mất cảnh giác với môi trường xung quanh.
Được đăng tải bởi kênh YouTube fpt, video dựng hình iPhone 20 cho thấy thiết kế có thể sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất trong lịch sử dòng sản phẩm iPhone.
Theo thông tin từ video, iPhone 20 đang ở giai đoạn sản xuất ban đầu. Mặc dù Apple chưa xác nhận bất kỳ thông tin nào, nhưng hình ảnh trong video kết hợp với nhiều tin đồn từ các báo cáo chuỗi cung ứng và các nhà phân tích như Mark Gurman đã tạo nên sự kỳ vọng lớn.
Thiết kế của iPhone 20 được cho là gần như không có viền màn hình, với kính trải dài khắp bốn cạnh. Mặt lưng hoàn toàn bằng kính, mặt trước tích hợp Face ID dưới màn hình và các cạnh bên không có nút vật lý nào. Điều đó có thể gây nhầm lẫn về tên gọi khi người tiêu dùng kỳ vọng rằng mẫu máy năm 2027 sẽ mang tên iPhone 19.
Tuy nhiên, Apple được cho là bỏ qua việc chọn iPhone 19 và trực tiếp ra mắt iPhone 20 để kỷ niệm 20 năm ngày giới thiệu chiếc iPhone đầu tiên. Đây là điều tương tự những gì Apple đã làm vào năm 2017 khi công ty kỷ niệm 10 năm ra mắt iPhone bằng cách bỏ qua iPhone 9 và ra mắt iPhone X, với những thay đổi lớn như Face ID và màn hình gần như tràn viền.
Video cũng chỉ ra ba thay đổi thiết kế chính trên iPhone 20. Đầu tiên là màn hình cong ở bốn cạnh, với sự hợp tác của Apple và Samsung để phát triển tấm nền OLED tùy chỉnh. Thay đổi lớn thứ hai có thể là việc loại bỏ Dynamic Island, với camera trước và hệ thống Face ID nằm hoàn toàn bên dưới màn hình. Cuối cùng, Apple có thể loại bỏ các nút vật lý truyền thống, thay thế bằng các điều khiển cảm ứng bán dẫn với phản hồi rung.
Ngoài thiết kế, iPhone 20 dự kiến sẽ được trang bị chip A21 2nm mới và cảm biến chính 200 megapixel với công nghệ HDR cải tiến. Apple cũng đang nghiên cứu công nghệ pin silicon-carbon cho mẫu điện thoại này. Hiện tại, công ty đang hợp tác với Samsung và LG để giải quyết các vấn đề kỹ thuật liên quan đến màn hình cong, bao gồm hiện tượng giảm độ sáng ở các cạnh cong và thách thức trong việc tích hợp cảm biến Face ID dưới màn hình.
Thông tin được ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam nêu tại hội thảo Creator for Vietnam, chiều 7/5, chuẩn bị cho việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung trong nước.
Theo ông Thanh, chỉ tính riêng TikTok, hiện có khoảng 6 triệu người làm sáng tạo nội dung có thu nhập hàng tháng từ nền tảng. Nếu tính trên toàn bộ hệ sinh thái Internet Việt Nam, ông ước tính lực lượng này có thể lên tới 10 triệu người.
Con số này phản ánh sự thay đổi sau gần 30 năm Internet xuất hiện tại Việt Nam, từ một công cụ của tổ chức trở thành "một phần cuộc sống". Ông cho rằng, sự phát triển, thành công của Internet ngày hôm nay có sự đóng góp cực kỳ lớn của những người làm nội dung.
Không chỉ tạo nội dung giải trí hay bán hàng, các nhà sáng tạo còn góp phần quảng bá văn hóa, du lịch, kết nối sản phẩm địa phương tới thị trường rộng hơn. Dù vậy, lực lượng này vẫn chưa được nhìn nhận "như một nghề đúng nghĩa". Theo đại diện TikTok Việt Nam, nghề bán hàng online trước nay chưa được đánh giá đúng và tôn vinh đúng mức.
Ông Đỗ Hữu Hưng, CEO Accesstrade Việt Nam - nền tảng kết nối doanh nghiệp với các đối tác sáng tạo nội dung cho hay, các KOC, KOL và những nhà sáng tạo nội dung nay đã trở thành một nghề thực sự, một nghề ổn định và có tiềm năng phát triển.
Dẫn chứng cho điều đó, ông cho biết, mô hình thương mại điện tử kết hợp nội dung đang tăng trưởng mạnh tại Việt Nam. Chỉ tính riêng TikTok, 50% doanh số của các nhãn hàng trên nền tảng này đến từ các nhà sáng tạo nội dung, thậm chí, với một số thương hiệu, 90% lượng đơn hàng của họ đến từ lực lượng này.
Bình luận về con số 10 triệu người kiếm tiền trên các nền tảng mà đại diện TikTok đưa ra, ông Hưng cho rằng số người làm nội dung lớn không đồng nghĩa với chất lượng và sự bền vững.
Theo CEO Accesstrade, hoạt động của lực lượng này ở Việt Nam hiện "vẫn còn manh mún". Ở Việt Nam chưa có chuẩn về năng lực, đạo đức cho các KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung, dẫn đến việc thời gian qua có nhiều câu chuyện tiêu cực phát sinh, gây ảnh hưởng xấu tới nghề này. Theo ông, điều này ảnh hưởng tới cả ba bên: nhãn hàng, người sáng tạo và người tiêu dùng.
Để giải quyết vấn đề này, sáng kiến Creator for Vietnam do Accesstrade và TikTok triển khai dự định xây dựng một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung với các tiêu chuẩn chung. Mục tiêu là hình thành cộng đồng 10.000 nhà sáng tạo đạt chuẩn về mức độ ảnh hưởng, khả năng tạo ra doanh thu và đạo đức nghề nghiệp.
Ở góc nhìn khác, Tổng thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) - ông Trần Văn Trọng, cho rằng lực lượng các nhà sáng tạo nội dung có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt ở các địa phương tiếp cận với thương mại điện tử. Theo ông, nhu cầu nhân lực thương mại điện tử hiện rất lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận chuyên gia có kỹ năng về lĩnh vực này.
Ông Trọng cũng cho rằng việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung sẽ góp phần chia sẻ kỹ năng kinh doanh, kỹ năng làm nội dung và kiến thức về chính sách, pháp luật.
Theo các báo cáo thị trường, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt 31-32 tỷ USD, tăng trưởng 25-27% mỗi năm. Dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 80-100 tỷ USD, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.
