Một khâu trong quy trình đánh giá luận án tiến sĩ (TS) là phản biện độc lập. Dự thảo quy chế đào tạo sau ĐH đề xuất miễn quy trình này đối với nghiên cứu sinh (NCS) có ít nhất 3 bài báo khoa học là kết quả nghiên cứu liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, được công bố trên tạp chí khoa học WoS hoặc Scopus, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1 và là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ.
GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm, nguyên Chủ tịch Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước ngành công nghệ thông tin, nhận định đây là một hướng sửa đổi đáng chú ý và có tinh thần hội nhập quốc tế. Đó là quy trình đánh giá luận án TS đã thừa nhận chuẩn công bố quốc tế như một dạng “phản biện học thuật”.
“Về bản chất, bài báo thuộc hệ thống Scopus hay Web of Science, đặc biệt nhóm Q1, đã trải qua phản biện kín bởi các chuyên gia quốc tế. Nếu NCS có 3 bài WoS/Scopus liên quan trực tiếp luận án, trong đó có ít nhất 2 bài Q1, thì thực chất công trình đã được “phản biện độc lập quốc tế” ở mức khá cao. Theo logic này, việc miễn phản biện độc lập trong nước có thể xem là giảm thủ tục hành chính tránh phản biện hình thức khuyến khích công bố chất lượng cao”, GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm nhận định.
Theo GS Kiếm, đây là xu hướng gần với một số ĐH nghiên cứu quốc tế, tạo động lực nâng chuẩn nghiên cứu. Quy định này có thể thúc đẩy nghiên cứu thực chất hơn, giảm luận án “đóng kín nội bộ”, tăng áp lực phải công bố quốc tế thật. Trong bối cảnh VN muốn phát triển ĐH nghiên cứu và hội nhập quốc tế, đây là tín hiệu tích cực.
TS Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), cũng cho rằng đề xuất miễn phản biện độc lập với NCS có công bố quốc tế là thông điệp rất mạnh, mang tính quốc tế hóa chuẩn TS rất rõ. “Bộ GD-ĐT đang chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý chất lượng đầu ra nghiên cứu. Nói cách khác, nếu NCS đã chứng minh được năng lực học thuật ở chuẩn quốc tế cao, thì không cần kéo dài thêm các thủ tục hành chính. Điểm này sẽ tạo tác động lớn như thúc đẩy văn hóa công bố quốc tế; tạo áp lực nâng chuẩn nghiên cứu; tăng cạnh tranh học thuật giữa các trường; buộc các chương trình TS phải gắn với nhóm nghiên cứu thật”, TS Tuấn cho hay.
Tuy nhiên, GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm cho rằng cần nhìn nhận điểm mới trên ở 2 chiều, khi vấn đề lớn nằm ở chỗ Q1 không đồng nghĩa tuyệt đối với chất lượng luận án.
“Đây là điểm cần rất thận trọng vì có hiện tượng chia nhỏ luận án để công bố. Một luận án có thể có nhiều bài báo nhưng thiếu một đóng góp học thuật lớn và xuyên suốt. Nói cách khác, nhiều bài báo chưa chắc bằng một luận án mạnh. Đặc biệt ở một số lĩnh vực như AI/ML, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, việc xuất bản bài báo khá nhanh và phân mảnh. Bên cạnh đó, sẽ có nguy cơ “săn Q1”. Hiện nay đã xuất hiện tạp chí chất lượng không đồng đều, nhóm nghiên cứu “sản xuất paper”, hiện tượng đồng tác giả hình thức, dịch vụ hỗ trợ xuất bản…”, GS Kiếm nêu thực tế.
Theo ông Kiếm, nếu chỉ dùng số lượng bài Q1 làm tiêu chuẩn miễn phản biện độc lập thì có thể dẫn tới đánh đồng năng lực nghiên cứu với năng lực xuất bản. Đây là điều nhiều nước cũng đang tranh luận.
“Phản biện độc lập không chỉ kiểm tra bài báo mà còn đánh giá tính logic tổng thể, độ sâu học thuật, tính trung thực dữ liệu, mức độ đóng góp cá nhân của NCS và tầm nhìn khoa học. Có những điều bài báo riêng lẻ không phản ánh hết”, ông Kiếm nhận định.
PGS-TS Thái Văn Nam, Viện trưởng Viện Đào tạo sau ĐH, cũng cho rằng ở nhiều lĩnh vực, một bài báo chỉ giải quyết vấn đề nhỏ, không thể hiện được cả một quá trình tiếp cận, giải quyết và phương pháp tư duy của NCS. “Mỗi giai đoạn nghiên cứu có thể cho ra một bài báo Q1, không phản ánh được cả quá trình trong khi luận án thể hiện năng lực của NCS trong một quá trình tổng thể. Bên cạnh đó, Q1 cũng có nhiều loại. Vẫn cần có phản biện độc lập để có đánh giá khách quan, trung thực và sẽ giúp NCS chỉnh sửa, hoàn thiện luận án trước khi bảo vệ hoặc lọc ra đề tài không chất lượng. Nếu NCS đủ giỏi khi xuất bản được các bài báo quốc tế uy tín thì không e ngại phản biện độc lập”, PGS-TS Nam chia sẻ.
PGS-TS Hoàng Văn Kiếm cho rằng nên điều chỉnh theo hướng cân bằng hơn, phương án hợp lý hơn, không nên “miễn hoàn toàn” phản biện độc lập mà nên rút gọn hoặc nâng cấp cơ chế phản biện.
“Vẫn có phản biện độc lập nhưng giảm số lượng phản biện, phản biện nhanh, chọn chuyên gia quốc tế mạnh hơn. Hoặc miễn phản biện kín nội bộ nhưng bắt buộc thảo luận công khai mở rộng, tăng chất lượng hội đồng, kiểm tra đóng góp cá nhân kỹ hơn. Hoặc đánh giá thêm chất lượng công bố, theo đó không chỉ đếm Q1 mà xem chỉ số IF/trích dẫn, chất lượng nội dung liên quan luận án, tỷ lệ đóng góp tác giả. Ví dụ, một bài Q1 mà NCS đứng tên thứ 8/12 không nên được tính tương đương tác giả đầu”, ông Kiếm đề xuất.
Theo PGS-TS Thái Văn Nam, nếu thực hiện miễn phản biện độc lập thì cần phân chia lĩnh vực, ngành học. “Quy định này phù hợp với ngành toán học vì ngành này thường giải quyết các vấn đề hẹp và sâu, luận án TS thường được thể hiện thông qua một bài báo”, PGS-TS Nam nói.
Theo TS Võ Văn Tuấn, quy định miễn phản biện độc lập này cũng sẽ làm lộ rõ sự phân tầng trong giáo dục ĐH VN. Theo đó, NCS tại nhóm trường có năng lực nghiên cứu mạnh sẽ hưởng lợi lớn trong khi nhiều trường khác có thể rất khó đáp ứng.
“Qua điểm mới này, có thể thấy VN đang chuyển từ quản lý đào tạo sang đánh giá năng lực nghiên cứu. Đây mới là thay đổi lớn nhất. Mô hình cũ là học đủ tín chỉ, đủ quy trình, đủ thủ tục; mô hình mới là phải tạo ra tri thức có giá trị quốc tế. Nhưng cũng cần tránh cực đoan biến đào tạo TS thành “cuộc đua KPI bài báo”. TS không chỉ là người xuất bản được bài báo mà phải là người có tư duy khoa học độc lập, có năng lực phát hiện vấn đề, có đạo đức nghiên cứu, và có khả năng dẫn dắt tri thức mới”, GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm đánh giá.
Thông tin do ông Lê Thành Tuyên, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang, chia sẻ chiều 3/7. Buổi sáng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đang xác minh về điểm Toán thi tốt nghiệp ở địa phương này.
Theo ông Tuyên, giám thị coi thi tại THPT chuyên Tuyên Quang được điều từ nơi khác đến. Chỉ có thư ký, phó trưởng điểm thi phụ trách cơ sở vật chất và một số người làm công tác phục vụ là người của trường. Ông Tuyên khẳng định không có giáo viên trường chuyên Tuyên Quang ở lại trường để coi thi.
Với thí sinh, học trường nào các em sẽ thi tốt nghiệp THPT tại đó. Việc này để các em thuận lợi đi lại, bởi địa phương có mật độ dân cư thưa thớt, các trường ở cách xa nhau. Riêng một số trung tâm giáo dục thường xuyên, vì ít học sinh nên nhóm này được ghép thi ở trường khác.
Đây là điểm khác biệt của Tuyên Quang so với một số địa phương như Hà Nội, TP HCM... - thường "trộn" thí sinh của nhiều trường tại một điểm thi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, quy chế thi tốt nghiệp THPT không cấm bố trí thí sinh thi tại trường mình theo học.
"Những thông tin xôn xao trên mạng là điều không ai mong muốn", ông Tuyên nói. "Chúng tôi biết dư luận sốt ruột, trong ngành chúng tôi cũng rất sốt ruột. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng đang xác minh sự việc".
Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp sáng 1/7, kết quả của học sinh trường THPT chuyên Tuyên Quang gây chú ý.
299 trong 328 thí sinh, thuộc dải số báo danh từ 080163xx tới 080166xx (08 là mã tỉnh) đạt từ 9 điểm Toán trở lên, trong đó 147 em đạt tuyệt đối. Điểm trung bình là 9,58. Xét tỷ lệ số điểm 10 trên tổng thí sinh dự thi, Tuyên Quang đứng thứ hai cả nước, sau Hà Tĩnh.
So với dữ liệu của Bộ và công bố của các trường THPT chuyên nổi tiếng, điểm trung bình Toán 9,58 là số 1 cả nước.
Trả lời VnExpress sáng 3/7, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang khẳng định "khâu chấm thi chắc chắn không vấn đề gì".
Ông cho biết lứa học sinh năm nay vốn được học trong môi trường chuyên từ THCS. Trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hồi đầu năm, các em cũng đạt tới 59 giải - cao kỷ lục, có em vào vòng chọn đội tuyển thi quốc tế.
Đầu năm học, Sở giao chỉ tiêu chất lượng cho các trường, nên quá trình ôn luyện diễn ra rốt ráo. Trường, Sở tổ chức thi thử tới 8-9 lần, giúp học sinh quen với đề. Những lần thi thử, dù đề khó, điểm các em vẫn "rất cao", trong khi đề Toán năm nay được đánh giá dễ hơn các năm.
Công an tỉnh Bắc Ninh cho hay, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh sẽ chính thức diễn ra trong 3 ngày, từ 26 - 28.5. Với số lượng thí sinh đông và địa bàn tổ chức rộng, Công an tỉnh Bắc Ninh xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi công tác bảo vệ phải thực hiện chặt chẽ, không để xảy ra sai sót.
Do đó, lực lượng công an tại địa phương này từ cấp tỉnh đến các xã, phường đã xây dựng kế hoạch, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống phát sinh tại tất cả các hội đồng thi toàn tỉnh.
Công an tỉnh Bắc Ninh cho hay, cơ quan này đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an các xã, phường phối hợp với các đơn vị liên quan chủ động rà soát, khảo sát, đánh giá toàn diện các điều kiện phục vụ kỳ thi. Từ đó, xây dựng kế hoạch bảo vệ sát hợp với tình hình thực tế từng địa phương.
Với trọng tâm là kiểm soát nghiêm khu vực trong và ngoài điểm thi, Công an tỉnh Bắc Ninh đã rà soát kỹ hệ thống phòng cháy, chữa cháy, trang thiết bị y tế và các điều kiện cơ sở vật chất phục vụ kỳ thi.
Đồng thời, các tổ tuần tra lưu động được tăng cường hoạt động liên tục nhằm quản lý chặt chẽ các cơ sở kinh doanh dịch vụ internet, photocopy quanh khu vực thi, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi in sao tài liệu trái phép hoặc lợi dụng công nghệ cao để gian lận.
Cạnh đó, lực lượng công an cơ sở đã đẩy mạnh phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể địa phương tuyên truyền sâu rộng quy chế thi đến từng phụ huynh và học sinh.
Công tác phân luồng, điều tiết giao thông được Công an tỉnh Bắc Ninh đặc biệt chú trọng, nhằm bảo đảm giao thông thông suốt trong những ngày diễn ra kỳ thi, góp phần tạo điều kiện tốt nhất để các thí sinh thuận lợi đến điểm thi, hoàn thành kỳ thi đạt kết quả cao.
Chiều 2/6, tại điểm thi trường THPT Trưng Vương, nhiều thí sinh hoàn thành môn thi chuyên vào lớp 10, ra về trong cơn mưa tầm tã. Những em thi chuyên Lý ra về muộn bất thường so với các môn khác.
Nhã Uyên, trường Quốc tế Á Châu, cho biết các nhóm làm bài Vật lý chuyên có thêm 15 phút làm bài nên ra về sau cùng. Lý do là dữ liệu trong đề thi sai công thức. Cụ thể, đề có 5 câu, mỗi câu 2 điểm. Trong đó, câu một cho công thức sẵn: BC² = AB² + AC² - 2AB × AB × cosA. Uyên cho rằng công thức đúng phải là BC² = AB² + AC² - 2AB × AC × cosA.
"Gần sát giờ nộp bài thì có giám thị vào thông báo công thức trong câu 1 sai và chỉnh lại", Uyên cho hay.
Cùng điểm thi, Hoàng Bá, học sinh trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa, cho biết đây là công thức định lý cosin áp dụng tính cho bài toán câu một. Bá phát hiện lỗi này từ đầu nhưng vẫn tiếp tục giải vì nghĩ đó là chủ ý của đề hoặc sẽ được xử lý sau.
"Một số bạn cũng thắc mắc nhưng cán bộ coi thi cho biết chỉ có nhiệm vụ ghi nhận và báo cáo, không thể tự điều chỉnh nội dung chuyên môn", nam sinh kể.
Bá đã tự sửa công thức và tiếp tục làm bài nên không bị ảnh hưởng đáng kể. Nam sinh đánh giá đề dài và khó. Trong đó, câu 2 có kiến thức mới, còn lại là dạng bài quen thuộc nhưng mức độ vận dụng cao.
Một lãnh đạo Sở xác nhận phát hiện sai sót dữ liệu trong đề chuyên Vật lý thi vào lớp 10 nên đã cho điều chỉnh. Tất cả thí sinh được cộng thêm 15 phút làm bài. Vị này cho hay bộ phận chuyên môn đang rà soát, có thể hủy câu này và cho tất cả thí sinh 2 điểm nếu lỗi của đề ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.
Điểm xét tuyển lớp 10 đại trà là tổng ba môn, cộng điểm ưu tiên, khuyến khích (nếu có). Với các lớp chuyên, công thức là tổng điểm ba môn nói trên theo hệ số 1, cộng điểm môn chuyên hệ số 2.
