Niềm yêu thích khám phá những vùng đất mới đã thôi thúc chị B.T.H. (trú tại Hà Nội), một bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn 5, cùng gia đình lựa chọn đặc khu Côn Đảo (TPHCM) làm điểm đến cho kỳ nghỉ vừa qua.
Sau những buổi lọc máu đầu tiên tại Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo, chị hoàn toàn yên tâm với quyết định của mình.
“Gia đình đã tìm hiểu kỹ về điều kiện vật chất, để xem có đáp ứng được nhu cầu lọc máu của mình không mới quyết định ra du lịch. Côn Đảo đẹp, con người thân thiện, và điều tôi thích nhất là những người bệnh suy thận vẫn có thể yên tâm ở lại đây.
Máy móc điều trị ở Côn Đảo rất mới, sạch sẽ và rất ổn, còn các bác sĩ cũng rất quan tâm bệnh nhân”, chị H. nói.
Những chia sẻ giản dị ấy cũng là minh chứng cho sự thay đổi trong chất lượng dịch vụ y tế tại Côn Đảo. Năm 2026, đơn vị chạy thận nhân tạo tại Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo chính thức được đưa vào hoạt động, với sự trợ giúp chuyên môn từ Bệnh viện Thống Nhất.
Nơi đây được đầu tư 2 máy chạy thận nhân tạo cùng hệ thống xử lý nước RO hiện đại, đáp ứng các yêu cầu điều trị kỹ thuật cao.
Việc triển khai kỹ thuật này không chỉ giúp người dân sinh sống và làm việc tại Côn Đảo được tiếp cận dịch vụ lọc máu ngay tại địa phương, mà còn mở ra cơ hội cho bệnh nhân suy thận trên khắp cả nước có thể kết hợp điều trị với du lịch, nghỉ dưỡng hoặc hành hương ở đây.
Theo BSCK2 Lê Công Thọ, Giám đốc Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo, từ khi đơn vị đi vào hoạt động, đã có 5 trường hợp lựa chọn đến Côn Đảo du lịch kết hợp thực hiện lọc máu định kỳ.
Để bảo đảm chất lượng, Bệnh viện Thống Nhất đã cử các bác sĩ và điều dưỡng luân phiên ra Côn Đảo hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo đội ngũ y tế địa phương, từng bước nâng cao năng lực điều trị tại chỗ.
PGS.TS.BS Nguyễn Bách, Trưởng Khoa Nội thận – Lọc máu của Bệnh viện Thống Nhất cho biết, người bệnh lọc máu ở Côn Đảo giống như điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất, với quy trình bài bản. Đặc biệt, họ vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế như trên đất liền.
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho biết, ngay từ khi xây dựng đề án hỗ trợ y tế cho Côn Đảo, đơn vị đã xác định mục tiêu không chỉ chuyển giao một kỹ thuật chuyên sâu mà phải xây dựng mô hình điều trị bền vững, giúp người dân, du khách tiếp cận dịch vụ lọc máu chất lượng cao ngay tại đảo.
“Trước đây, nhiều người bệnh phải từ bỏ ước mơ đến với Côn Đảo vì không thể gián đoạn việc lọc máu định kỳ. Hôm nay, với đơn vị lọc máu đạt chất lượng tương đương các cơ sở trên đất liền, họ có thể yên tâm đến Côn Đảo để du lịch, nghỉ dưỡng, hành hương và trải nghiệm vẻ đẹp của vùng đất thiêng liêng này.
Đối với người bệnh suy thận, điều quý giá nhất không chỉ là được điều trị an toàn, mà còn phải được sống cuộc sống bình thường như mọi người. Chúng tôi mong muốn mở rộng cánh cửa của Côn Đảo đối với những bệnh nhân suy thận trên khắp cả nước”, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh nhắn nhủ.
Tại hội nghị bệnh truyền nhiễm quốc tế APAC-IRIDS 2026 ở Thái Lan ngày 8/7, tiến sĩ Subramanian Swaminathan, Giám đốc Khoa Bệnh truyền nhiễm và Kiểm soát nhiễm khuẩn Bệnh viện Gleneagles Global, Phó chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm lâm sàng Ấn Độ, cảnh báo biến đổi khí hậu trở thành "thực tế mới" với các đợt nắng nóng, lũ lụt, hạn hán và mưa cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn. Điều này không chỉ làm thay đổi môi trường sống mà còn tạo điều kiện để mầm bệnh tồn tại, lây lan và tiến hóa.
"Chúng ta không làm chủ thế giới này, vi sinh vật mới là chủ. Khi khí hậu thay đổi, các mầm bệnh thích nghi tốt hơn con người", ông nói, thêm rằng "nhiều người nghĩ chúng ta vẫn còn kháng sinh để điều trị. Điều đáng sợ là những vi khuẩn phổ biến hằng ngày đang ngày càng khó trị".
Nhiều khu vực trên thế giới gần đây liên tiếp ghi nhận các đợt nắng nóng kỷ lục. Khí hậu nóng lên ảnh hưởng đến hầu hết con đường lây truyền bệnh, từ bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết, sốt rét đến các bệnh lây qua nước, thực phẩm và không khí. Sốt xuất huyết đã lan tới nhiều khu vực trước đây chưa từng ghi nhận dịch, trong khi nhiều loại vi khuẩn đường ruột cũng gia tăng. Cứ nhiệt độ môi trường tăng thêm một độ C thì số ca nhiễm Salmonella - tác nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm - có thể tăng 5-10%.
Đáng lo hơn, biến đổi khí hậu còn thúc đẩy tình trạng kháng kháng sinh. Các nghiên cứu cho thấy khi nhiệt độ tăng thêm 10 độ C, tỷ lệ kháng thuốc của E. coli có thể tăng khoảng 4,2%, Klebsiella tăng 2,2% và Staphylococcus aureus tăng 2,7%.
Nhiệt độ cao, lũ lụt, hạn hán và ô nhiễm môi trường đều tạo điều kiện để vi khuẩn trao đổi gene kháng thuốc nhanh hơn. Khi đất khô hạn, các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên bị cô đặc, buộc vi khuẩn phải tiến hóa cơ chế chống chịu để tồn tại, từ đó làm gia tăng các chủng kháng thuốc.
Ngoài ra, việc lạm dụng kháng sinh trong y tế và chăn nuôi càng làm tình trạng nghiêm trọng hơn. Một số hóa chất nông nghiệp có thể góp phần thúc đẩy hiện tượng này, theo tiến sĩ Subramanian Swaminathan.
Ông Mihai Irimescu, Tổng giám đốc Roche Diagnostics Thái Lan, cho biết châu Á - Thái Bình Dương, nơi sinh sống của khoảng 60% dân số thế giới, đang chịu gánh nặng đặc biệt lớn về các bệnh truyền nhiễm như viêm gan, lao, HIV, sốt xuất huyết. Khu vực này đồng thời phải đối mặt với cuộc khủng hoảng kháng kháng sinh ngày càng nghiêm trọng.
Xét nghiệm chẩn đoán giữ vai trò then chốt trong ứng phó các thách thức này. Dù chỉ chiếm khoảng 2-3% tổng chi phí chăm sóc sức khỏe, kết quả xét nghiệm lại ảnh hưởng đến khoảng 70% quyết định điều trị của bác sĩ. Đầu tư vào chẩn đoán sớm và chính xác sẽ giúp sử dụng kháng sinh hợp lý hơn, hạn chế lạm dụng thuốc và làm chậm sự gia tăng kháng thuốc, theo ông Mihai Irimescu.
Đồng quan điểm, PGS Piroon Mootsikapun, Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thái Lan, cho rằng việc kết hợp chặt chẽ giữa bác sĩ lâm sàng và hệ thống xét nghiệm sẽ giúp phát hiện bệnh sớm, điều trị chính xác hơn và bảo tồn hiệu quả của kháng sinh.
Các chuyên gia thống nhất rằng biến đổi khí hậu, bệnh truyền nhiễm và kháng kháng sinh là những thách thức có liên quan chặt chẽ, không thể giải quyết riêng lẻ. Để giảm tác động, các quốc gia cần tăng cường giám sát dịch tễ, quản lý nguồn nước, sử dụng kháng sinh hợp lý và áp dụng mô hình "Một sức khỏe" (One Health) - cách tiếp cận phối hợp giữa y tế, thú y và môi trường nhằm kiểm soát bệnh từ nguồn gốc.
"Biến đổi khí hậu sẽ không biến mất. Điều nguy hiểm hơn là chúng ta nhận ra vấn đề nhưng không hành động, để tình trạng kháng kháng sinh tiếp tục tăng tốc", ông Swaminathan nói.
Ngày 15-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T. (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về.
Hai ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao. Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở và được người nhà đưa đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa tai mũi họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế bệnh viện, cho hay bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng. Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản.
Đặc biệt, nắp thanh thiệt phù nề hình "mõm cá mè", khiến khe thở thanh môn bị chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm dãi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: Số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy xuất hiện ổ áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16x41mm, kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo bác sĩ Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp (thể dưới) và đường thở đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn. Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao.
"Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê kíp đã đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe", bác sĩ Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe của ông T. đã hồi phục ổn định và được xuất viện.
Theo bác sĩ Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, theo khuyến cáo của World Health Organization (WHO), người trưởng thành nên bổ sung tối thiểu khoảng 3.510mg kali mỗi ngày. Việc duy trì lượng kali phù hợp giúp giảm huyết áp và hạn chế nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ.
Tuy nhiên các chuyên gia cảnh báo điều này không đồng nghĩa với việc ai cũng nên tăng kali một cách tự do, đặc biệt là những người có bệnh lý nền.
Không phải mọi trường hợp đều cần bổ sung nhiều kali trong khẩu phần ăn. Một số nhóm đối tượng có nguy cơ tăng kali máu cần kiểm soát chặt chẽ lượng kali đưa vào cơ thể, bao gồm người mắc bệnh thận mạn; người đang sử dụng thuốc làm giảm khả năng đào thải kali; người bệnh nặng hoặc có rối loạn chuyển hóa.
Theo các chuyên gia, khi kali trong máu tăng cao, người bệnh có thể gặp rối loạn nhịp tim nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Vì vậy việc điều chỉnh chế độ ăn với nhóm bệnh nhân này cần có sự theo dõi và tư vấn từ nhân viên y tế, tránh tự ý kiêng khem hoặc bổ sung quá mức.
Theo bác sĩ Trang, kali có mặt trong hầu hết các loại thực phẩm, đặc biệt phổ biến ở rau xanh, trái cây, các loại đậu và thủy hải sản.
Theo phân loại dinh dưỡng, thực phẩm chứa từ 200mg kali/100g trở lên được xem là giàu kali.
Một số thực phẩm giàu kali quen thuộc gồm khoai sọ, khoai lang, khoai tây; đậu tương, đậu xanh, hạt điều, lạc; rau ngót, rau đay, rau dền, ngó sen; chuối, bơ, mít, đu đủ, sầu riêng; cá thu, cá ngừ, cá trích.
Trong khi đó các loại thực phẩm như bầu, bí xanh, dưa chuột, táo, lê, cam, bưởi… có hàm lượng kali thấp hơn.
Theo chuyên gia dinh dưỡng, nhiều người thường chỉ chú ý đến kali từ rau củ, trái cây mà quên rằng các thực phẩm chế biến sẵn cũng có thể chứa lượng kali rất cao.
Hiện nay nhiều sản phẩm công nghiệp sử dụng các hợp chất chứa kali như potassium chloride, potassium phosphate hay potassium citrate để thay thế muối natri, tăng hương vị hoặc bảo quản thực phẩm.
Đáng lưu ý, kali từ phụ gia thực phẩm có khả năng hấp thu nhanh hơn kali tự nhiên, làm tăng nguy cơ tăng kali máu ở những người có bệnh lý nền.
Các thực phẩm như mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn hay các loại muối "ít natri" đều có thể là nguồn kali "ẩn" mà người dùng khó nhận biết.
Với người mắc bệnh thận hoặc có nguy cơ rối loạn kali máu, việc hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và ưu tiên thực phẩm tươi là nguyên tắc rất quan trọng.
"Người khỏe mạnh nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Ngược lại, người có bệnh lý thận hoặc nguy cơ rối loạn kali máu cần được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp để tránh cả thiếu hụt lẫn dư thừa kali", bác sĩ Trang nhấn mạnh.
